Summary: O movemento feminista difunde unha serie de recomendacións dirixidas aos varóns que queiran colaborar coa folga de mulleres deste xoves: ocuparse das tarefas de coidados e facilitar que as compañeiras de traballo ou de estudos poidan seguir o paro. E, ademais, non ser protagonistas. 25 vilas e cidades galegas acollerán mobilizacións feministas o 8M Unha folga de xornalistas, de avogadas, de mestras, de deportistas, de investigadoras...

25 vilas e cidades galegas acollerán mobilizacións feministas o 8M Unha folga de xornalistas, de avogadas, de mestras, de deportistas, de investigadoras... Son home e quero apoiar a folga do 8 de marzo; como podo facelo? Moitos varóns poden estar a facerse esta pregunta. Para eles, os movementos feministas que impulsan o paro laboral, de coidados, estudantil e de consumo convocado para este xoves publicaron nas últimas semanas unha serie de recomendacións e consellos, que se poderían resumir en dous: axuda as túas compañeiras (na casa, nos labores de coidados, e tamén nos postos de traballo) para permitirlles a elas facer folga e, ademais, tenta non ser protagonista. E un terceiro, seguramente: continúa a facer isto mesmo os outros 364 días do ano, que o 8 de marzo sexa un punto de inflexión e non só unha data ritual e aproveita este día para reflexionar sobre as situacións de desigualdade que se seguen a dar en todos os ámbitos, "Facemos un chamado a todos os homes aliados e solidarios coa causa da igualdade a que participen apoiando a Folga nun segundo plano, exercendo as tarefas do fogar, coidados e outros traballos que normalmente desenvolven as mulleres da súa contorna; acompañando, sen protagonismos, tamén as accións que se desenvolvan nese día ou á cola nas manifestacións", dise na web folgafeminista.org, que dende comezos de anos fornece de materiais ás persoas que queiran colaborar na folga. De igual xeito, Paula Ríos (PFG ) destacaba en entrevista con Praza que "é preciso que os homes, a outra metade da sociedade, formen parte desta mudanza social. Pedímoslles que estean nun segundo plano, pero que neses días sexan eles os que realicen as tarefas de coidados, unhas tarefas que están infravaloradas socialmente, pero que son as únicas que garanten a vida e a reprodución da vida". Noutras mensaxes, que están a ser difundidas nas redes sociais, anímase aos homes a encargarse dos seus fillos e fillas -se se é pai- e, en xeral, de todas as tarefas de coidados no fogar ou de axuda a outras persoas dependentes, que habitualmente recaen en maior medida nas mulleres. De feito, insístese en que este comportamento se reparta de forma equitativa todos os días do ano. Tamén se suxire que, mesmo sen ter fillos e fillas, pode ser unha boa idea ofrecerse como coidador para as túas amigas, veciñas ou compañeiras de traballo. Pídese que se facilite que as súas compañeiras de traballo poidan ir á folga, facéndose cargo das súas tarefas. E o mesmo se se é estudante, "facilitándolles ás túas compañeiras os apuntes de clase". Aos mestres, demándaselles que non pasen lista nas clases dese día ou que non apunten as faltas das alumnas que decidan facer folga. Tamén se lembra a importancia de difundir a folga e as súas razóns entre os familiares, veciños ou compañeiros de traballo, tanto en persoa coma nas redes sociais. Finalmente, lémbraselles aos homes que acudan ás concentracións e manifestacións convocadas para ese día que se limiten a "escoitar", evitando ocupar os primeiros postos e, sobre todo, pretender liderar ou dirixir o movemento.


Summary: O hermetismo da Xunta, unha vez suspendida a convocatoria de 2020, non aclara o futuro da nova oferta pública de emprego. Os sindicatos apuntan a un interese electoral e alertan das complicacións que habería se a Consellaría non reacciona.

Entre os puntos do día da reunión mantida esta quinta feira entre a conselleira de Educación, Carmen Pomar, e representantes dos sindicatos do sector xunto a outros colectivos non estaba o tema do futuro das oposicións, agora suspendidas, de 2020. Na xuntanza anunciouse, iso si, que será tratado nunha mesa sectorial por convocar nos vindeiros días. A desconfianza por este hermetismo e falta de información aumenta entre os sindicatos que non entenden o comportamento da conselleira diante dunha materia tan delicada como é a aspiración laboral de milleiros de persoas. Unha manobra "Desconfiamos da intencionalidade da Xunta e moito nos tememos que, detrás desta manobra, se esconda a decisión de non incrementar o número de prazas nas oposicións de 2021", explica a Suso Bermello, secretario xeral de CIG-Ensino. A CIG-Ensino cre que adiantar o prazo de inscrición é unha cuestión electoral e non corren perigo diante dunha posíbel decisión de Madrid. "Está publicada no Diario Oficial da Galiza (DOG) ninguén vai poñer reparo en convocar oposicións, non supoñen un incremento de gasto", asegura Bermello. Para este sindicato a Consellaría debe modificar a orde da oposición ou publicar unha nova na que se modifiquen os prazos previstos na actual. "Se non se modifica ese Real Decreto e non se estende a 2021 o actual baremo teriamos un problema grave: as normas serían diferentes entre ambas convocatorias e polo tanto non se poden celebrar conxuntamente", explica Bermello a Nós Diario. Da mesma opinión é Julio Díaz, presidente ANPE na Galiza, que relata a Nós Diario que podería darse o caso de "xente que siga facendo méritos até 2021 e os méritos da actual convocatoria fecharse antes". Explica un antecedente perigoso. "En 1992 houbo unha sentenza xudicial e un día antes das probas anuláronse as oposicións que pasaron a celebrarse en 1998, mais só coas persoas que había matriculadas" e "as persoas que pedían o reintegro dos cartos non se puideron presentar". Díaz sinala que en 2021 "deberan convocarse polo menos 2.000 prazas máis e sumarse ás actuais". Explica que a razón desta cantidade sería o conflito que se xerou co tema da xubilación de Muface. "Hai medo de que a xente non se poida xubilar até os 67 anos, cando se xubilaban aos 60 anos" polo que pensa que as 1.000 xubilacións previstas poderían duplicarse. Falta de información José Manuel Fuentes, responsábel de Educación de CCOO, tamén entende que "deben sumarse as prazas do ano vindeiro" e asegura que botan en falta máis información por parte da Consellaría. "Se propoñen que se fagan entre os meses de xaneiro e febreiro de 2021, non interrompen as outras", indica, "se queren facelas en xuño nós reclamaremos que se unifiquen as dúas ofertas", engade. Por último desde STEG, Lois Pérez, sinala que "a mellor blindaxe sería que se comprometan a respectar as prazas inicialmente convocadas e sumar as que corresponderían á convocatoria seguinte, mais nada disto escoitamos aínda por parte da conselleira". Esta organización lembra tamén que hai "persoas aspirantes" a estas oposicións como "o colectivo do profesorado interino e substituto" no que asegura que "hai moita inquedanza e tamén dificultades".


Summary: Este xoves comeza a segunda edición do Festival Carballo Interplay, dedicado ás webseries e aos novos contidos dixitais. Ata o sábado proxectaranse máis de corenta traballos, e tamén haberá masterclass e debates sobre a situación do sector. Falamos coa súa directora, Sonia Méndez.

Este xoves comeza en Carballo a segunda edición do Festival de contidos dixitais Interplay, que ademais de servir de escaparate e competición para webseries de todo o mundo, buscará afondar nas importantes mutacións que está experimentando o sector do audiovisual, nas fiestras que se están a abrir nun escenario transmedia. Será tamén un fenomenal punto de encontro para os profesionais máis inquedos do país, seguramente o punto de partida de moitas sinerxías e proxectos de colaboración. Cando en abril do ano pasado a vila acolleu a estrea deste certame, o mesmo nome de webserie soaba exótico para a maioría; de feito o Interplay foi un dos primeiros festivais que en todo o Estado se centrou neste popular formato. O Interplay nunca quixo ser e nunca foi -exclusivamente- un festival de series web; dende o comezo a idea do seu equipo organizador, liderado por Sonia Méndez, era ampliar a ollada, emprestando atención "a todo o que está pasando no audiovisual". É por iso que nesta segunda edición, en paralelo coa competición de webseries, o festival ofrece unha moi interesante programación de conferencias e coloquios, realizados algúns deles en colaboración coas asociacións profesionais, coma a Asociación de Directores e Realizadores de Galicia (CREA) ou masterclass, coma o ofrecida por Belén Santa-Olalla ("Webseries e Conducttr - Claves e trucos para conectar coa audiencia") ou Joan Carles Martorell ("Youtubers, profesionalización e producción de contidos no tubo tolo"). En canto á sección competitiva, o Interplay presenta cinco webseries en lingua galega: Nemeth, PIB, Interfecto, FAME e Os Galosodios. Outros 20 títulos procedentes de Galicia e do resto de España: A tempo Barcelona, Mírame cuando te hablo, Sin vida propia, Clases de lo social, Rezagado y Feldespato, Polémicos, Imberbe, Fantasmagórica, Barra libre, De Pontis, Gifted Corporation, El método sueco, Aula de castigo, Muñecas, Fracasados por el mundo, Pinkoo, Vincent Finch, La caída de Apolo, Comaland e Nico&Sunset. E 18 series máis chegadas doutros países: Cualca! (Arxentina), Darren Has a Breakdown (Reino Unido), Milano Underground (Italia), Cúmulo y Nimbo (Arxentina), Je Vous Ai Compris (Francia), Oposto do Sexo (Brasil), For the Last Round (México), Estilo Esther (Arxentina), A Lusitanicus (Portugal), Cortos de Gigantes (Arxentina), Authentik (Francia), Eléctrica (Arxentina), Nerd of the Dead (Brasil), Déjà Vu (Colombia), Future Duck (Reino Unido), Judas Goat (Reino Unido), AJ Zombies (Perú) e Tiempo libre (Arxentina). Así mesmo, a música ocupará un papel importante nun festival que tamén quere ser unha festa; haberá igualmente sesións especiais, dedicadas á presentación dos traballos realizados polos participantes nos obradoiros FORMACIP, á estrea de Searching for Meritxell, unha comedia de Burnin' Percebes, gañadores do premio á mellor webserie de animación no I Carballo Interplay con Ventura Time, ou á presentación da iniciativa de recuperación da memoria audiovisual de Carballo, Proxecto Neme. Falamos con Sonia Méndez, directora do festival. "Un dos grandes valores das webseries é a liberdade, que lles dá aos creadores a posibilidade de amosar o seu traballo directamente á audiencia, sen ter que pasar por determinados filtros" Que factores explican o éxito do formato das webseries? É un formato que che dá a oportunidade de conectar directamente coa audiencia e de ir probando cousas distintas en cada momento. Internet permite iso. Un dos grandes valores das webseries é a liberdade, que lles dá aos creadores a posibilidade de amosar o seu traballo directamente á audiencia, sen ter que pasar por determinados filtros. Con certos proxectos ou con determinadas narrativas é moi difícil entrar na televisión convencional. Internet permíteche difundir o teu traballo e que sexa visto por persoas de todo o planeta, con máis ou con menos éxito, pero cando menos non o tes gardado nun caixón. "Hai unha serie de formatos transmedia, que mesturan audiovisual, música e outras cousas, que non teñen espazo na televisión hoxe en día" Escóllese este formato polo valor que ten en si mesmo ou por necesidade, digamos, polas barreiras ou o custe económico da difusión por outras vías? Depende dos casos, pero para min as webseries son un produto completamente digno en si mesmo. De feito, na primeira edición do Carballo Interplay, o ano pasado, un dos nosos obxectivos era dignificar as webseries como formato, demostrar que eran produtos de primeiro nivel, cunha gran creatividade e calidade. Hai xente que entra nas webseries pensando en facer algún día produtos para cinema ou televisión. Pero non ten por que ser así en todos os casos: outros, seguramente, fan series web porque si, porque é unha fórmula que lles permite facer cousas moito máis tolas. Do mesmo xeito que hai xente que fai curtametraxes porque si, porque lles gusta o formato, non porque non teñan medios para facer unha longametraxe. Non nos enganemos, nós nunca poderíamos ter feito Angélica y Roberta na televisión. De feito intentámolo moito, pero ninguén se interesou. Ese tipo de diálogo e contidos non entran na televisión. Hai unha serie de formatos transmedia, que mesturan audiovisual, música e outras cousas, que non teñen espazo na televisión hoxe en día. No festival, ademais da sección competitiva, dedicades moito espazo a reflexionar sobre os cambios que está a vivir o mundo do audiovisual. Sería bo que o sector emprestase máis atención a isto, a saber o que está pasando e as posibilidades que se están a abrir? Si, o festival ten a parte competitiva de webseries, pero despois ten outros apartados, algúns lúdicos e outros que buscan promover a reflexión sobre o sector e sobre os seus profesionais. Está cambiando a maneira en que a xente consume ficción. A xente está vendo contidos e narrativas diferentes en novas plataformas, na tablet, no ordenador, e outros conectan o seu ordenador á televisión ou teñen unha smart tv. Temos que facer unha análise do que está pasando, de como está cambiando a forma de consumir audiovisual: os rapaces de 14 a 18 anos xa non ven televisión, ven youtubes. Habitualmente cando algo está pasando non temos a distancia suficiente para velo con claridade ou para facer análises moi profundas, pero temos que ser conscientes de que algo importante esta sucedendo. "Temos que facer unha análise do que está pasando, de como está cambiando a forma de consumir audiovisual: os rapaces de 14 a 18 anos xa non ven televisión, ven youtubes" O venres temos unha masterclass sobre webseries e audiencia, na que se analizarán nas claves e trucos para conectar cos espectadores. Tamén se falará sobre contidos transmedia. E despois teremos unha unha charla sobre youtubes e profesionalización, na que Joan Carles Martorell afondará na monetarización dos contidos, nas posibilidades que temos que tirar partido desa canle. Ese é un dos temas clave neste momento, non si? Como converter esa audiencia en ingresos... Moitas veces non sabemos como facelo, non aproveitamos todas as posibilidades que nos ofrece, aínda que en ocasións se non obtemos máis beneficio é porque o sistema non funciona de maneira xusta. Non se pode valorar da mesma maneira un vídeo gracioso dun gato que o traballo que achega unha xente que nutre a canle de contidos profesionais. Hai fórmulas que che axudan a posicionarte mellor en youtube, pero moitas veces non é suficiente. Se cadra os profesionais deberíamos nalgún momento xuntarnos para ter unha posición de forza e deixar claro que non se pode valorar co mesmo criterio un vídeo gracioso dun minuto que alguén sube, que un contido profesional. Despois está a realidade do pirateo, e é moi difícil dicirlle a un rapaz que pague por ver a túa webserie, aínda que sexan vinte céntimos, cando pode descargar de balde e en cinco minutos unha tempada completa de Xogo de Tronos. É un camiño longo, pero aí estamos. "Na televisión, a cadea planifica cal é o seu target e a partir de aí realiza unha serie adaptada a ese público. Coas webseries é ao revés: ti fas un produto determinado e despois é o público o que che busca" Que se podería facer, dende o sector, dende a administración, dende os profesionais para difundir mellor estas producións, para chegar a máis público? Hai moitas diferenzas entre unha serie que se emite en Internet e unha serie que se emite en televisión, comezando polo feito de que na televisión, a cadea planifica cal é ou vai ser o seu target, e a partir de aí escolle ou realiza unha serie adaptada a ese público. Coas webseries é ao revés: ti fas un produto determinado e despois é o público o que che busca. Como podemos facilitar este proceso? As redes sociais son moi importantes, o mesmo que as campañas de promoción que fagas. Nas webseries o teu traballo non remata cando tes o produto rematado, tes que dedicarlle moitas horas á promoción. "Durante tres días as redes sociais ferveron con Carballo, dende aquí chegamos a todo o mundo e iso foi moi importante para a vila. O Concello foi moi valente, apoiando un festival diferente, e creo que foi recompensado cun grande éxito" Que valoración facedes, agora xa con perspectiva, da primeira edición do Carballo Interplay? O ano pasado tiñamos varios obxectivos. O primeiro era converter en real o que era virtual, coñecer en persoa a moita xente coa que tiñamos relación, e xerar sinerxías. E iso conseguiuse, creouse un caldo de cultivo para fomentar a creatividade e, de feito, moitas das persoas que pasaron por Carballo o pasado ano comezaron a colaborar en proxectos conxuntos. Houbo un éxito de público, tanto in situ coma polas redes. Durante tres días as redes sociais ferveron con Carballo, dende aquí chegamos a todo o mundo e iso foi moi importante para a vila. O Concello de Carballo foi moi valente, apoiando un festival diferente, e creo que foi recompensado cun grande éxito. Quedamos moi contentas, en definitiva. Que expectativas tedes para este ano? Para este ano hai moitas novidades, comezando porque cambiamos o epígrafe do festival, que se converte nun 'festival de contidos dixitais', que no fondo era o noso obxectivo dende o comezo. Queremos ser un festival de webseries, pero aberto a outros contidos relacionados co mundo dixital, novas narracións, transmedia, mesmo recuperación de memoria histórica audiovisual -o Proxecto Neme, derivado do Proxecto Socheo-, en definitiva estar atentas a todas as cousas que están pasando no audiovisual e que non deixan de pasar. "Todos os traballadores e traballadoras do sector debería vir a Carballo esta fin de semana para saber o que está pasando" E a todas as posibilidades que coa rede e os novos soportes e formatos se abren no horizonte para o audiovisual... Si, hai un horizonte e mesmo unha saída profesional. E é moi necesaria, porque vivir do audiovisual é moi complicado. Creo que todos os traballadores e traballadoras do sector debería vir a Carballo esta fin de semana para saber o que está pasando. Pódeche gustar máis ou menos unha webserie, pero en conxunto vas ver unha parte do audiovisual que está moi viva, unha parte do audiovisual adolescente, podemos dicir, con máis ou menos calidade pero que está fervendo en todos os casos, que é fresca, que é arriscada. E, por suposto, escoitar as charlas, que van dar claves moi importantes sobre o sector. Xa o pasado ano se achegou moita xente e este ano seguro que o fará moito máis. É outro dos nosos obxectivos, e de feito quixemos implicar e que participasen as asociacións profesionais do sector en Galicia. Todos estamos conectados.


Summary: Entre os feitos insólitos que trouxo a pandemia, algúns non semellan tan malos: María Solinha, o último filme de Ignacio Vilar, chegará antes ao rural que ás cidades. Ante o adiamento da estrea en salas, prevista para maio, a equipa optou por levar a película de xira polos concellos da Galiza, comezando a sexta feira por Redondela e este sábado en Cangas. O filme nútrese da lenda traída ao presente, nos espellos dos xogos coa realidade que procuran un público activo e denuncian a presenza deses dragóns que mudan de forma, mais seguen a acosar a liberdade das "solinhas" de hoxe.

Ignacio Vilar (Petín, 1951) é un dos directores máis recoñecidos do cinema galego actual. Con xa sete filmes ás costas, estrea este sábado o último, María Solinha, en Redondela. Nos próximos tres meses, a equipa percorrerá máis de 100 concellos da Galiza, Portugal e Castela e León, en proxeccións que o propio director foi fechando porta por porta. Entre as reunións desta intensa viaxe para espallar o cinema polo rural, atende as preguntas de Sermos Galiza. —Que o levou a achegarse á lenda de María Solinha? É unha lenda que xa coñecía hai tempo, pero tres anos atrás empecei a pensar nela a causa das agresións que recibía a muller en todo o Estado español. Se a María Solinha do século XVII foi atacada polo dragón, como eu lle chamo, a María Solinha do século XXI segue a ser perseguida por esta criatura. Falo do dragón a raíz do descubrimento da festa da Coca, en Redondela, por iso o filme transcorre entre este concello e o de Cangas e une esta celebración con María Solinha. A festa da Coca é unha das máis antigas de Europa, non ten nada que ver co cristianismo e artéllase arredor dunha lenda que di que moitos séculos atrás había un dragón oculto nunha cova debaixo da illa de San Simón, nas profundidades da ría [de Vigo]. Contan que unha vez ao ano ía ao centro de Redondela, a onde antes chegaba a propia ría, e secuestraba mozas para levalas ao seu refuxio, violalas e denigralas vilmente. Porén, un bo día, os mariñeiros da vila rebeláronse contra o dragón e matárono con espadas, e desta fazaña xurdiría a festa da Coca. No evento sácase un dragón que desfila por toda a vila, até que chega un momento no que 21 mozos fan a danza das espadas. Ensaian durante meses unha coreografía guerreira moi antiga e nese día asasinan simbolicamente o dragón. Daquela, dúas mulleres de 45 anos, que se chaman as "penlas", con dúas nenas de 3 ou 4 anos, agarradas con fíos, bailan e celebran a morte da besta. Cando vin esa experiencia e descubrín o mito, inmediatamente unín a María Solinha co dragón. Ese que antigamente tiña figura de monstro, no século XVII adoptaba outra coiraza, que podiamos chamar Inquisición, e no XXI xa sabes que vai collendo outras formas. Este filme dalgunha maneira pretende incitar de novo a ver se logramos, como os mariñeiros de Redondela, matar definitivamente o dragón. —Na continúa mutación deses dragóns, que forma adquiren no século XXI? Están dispersos, pero teñen máis ou menos todos as mesmas caras, de nenos pijos aos que chaman, ás veces, La Manada. Son todos eses dragóns que andan por aí, por desgraza con altos cargos ou xuíces que parece que non están a favor de rematar con ese monstro. —A lenda de María Solinha aparece tamén na poesía, da que vostede é coñecido lector. Foi isto tamén unha fonte de inspiración? Si, especialmente a poesía de Celso Emilio Ferreiro, por suposto, cunha sonoridade marabillosa. Logo hai múltiples versións musicais, como a de Teresa Salgueiro, de Madredeus, con Carlos Núñez, que para min é das máis fermosas. —O filme presenta un xogo continuo con esa ficción teatral que as personaxes preparan: unha obra titulada María Solinha. Neste proceso a peza disfrázase de realidade e mesmo a absorbe. Como se traballa no funámbulo de dúas historias que interaccionan desta forma, nunha fronteira tan ambigua? Para min é un proxecto que sempre pensei así. A medida que aprendo máis o oficio, porque a de director é unha desas profesións que se vai aprendendo a medida que se fai e esta é a miña sétima película, penso (sempre o fixen) na necesidade de facer máis partícipe o espectador. Cada vez concíboo máis como un ser que ten achegar a súa creatividade, que non pode ficar pasivo. Entón, este filme está pensado para iso, para que o público participe na creación da historia. De aí ese xogo. Por outra banda, a raíz de estudar o que lle pasou a María Solinha, a lenda –que investigamos moito, levounos 9 meses facer o guión–, vimos que acontecían feitos semellantes nesa mesma época noutros países. Foi daquela que descubrimos a Anne Pedersdotter, que como indican as letras iniciais do filme serviu tamén de fonte de inspiración. Dáse a casualidade de que é practicamente unha historia igual á de María Solinha: unha muller viúva, acusada de bruxa e queimada pola Inquisición. Porén, no seu caso hai documentos, mentres que a nosa María Solinha é unha lenda. Estudamos outros países e mesmo chegamos a Massachusetts polo aforcamento de até 60 mulleres acusadas de bruxaría [bruxas de Salem]. Todo iso levoume a unha conclusión. Nós, como galegos e galegas, que durante tantos anos non tivemos o noso idioma participando da escrita (até Rosalía), toda a nosa historia desde os Reis Católicos é de transmisión oral. Entón, dalgunha forma tamén a lenda de María Solinha nos define como pobo porque non vén dunha tradición escrita como a dos noruegueses. Pero penso que ese patrimonio oral fala de algo que é verdade, porque coincide cos feitos recollidos noutros lugares, como os mencionados. A min interesábame neste filme que a persoa espectadora non sentise diferenza entre hai 300 anos e o que estamos a vivir no presente. Por iso vemos a María Solinha camiñando polas estradas actuais de Cangas, inserida no cotián, porque por desgraza estes tres séculos non pasaron. —E como se enfronta isto a nivel da interpretación actoral? Porque é como interpretar unha personaxe que interpreta unha personaxe. Si que foi complicado, xa que hai momentos en que non sabes moi ben onde estás, se no presente ou no pasado. Eu quería xogar con iso. Mesmo no traballo cos actores e actrices interesábame que se perdesen, do mesmo modo que as persoas espectadoras. Porque na medida en que nos podemos perder, podemos volver atoparnos. —Se xeralmente o cinema convencional se definiu pola concreción, aquí cóntase a historia de María Solinha sen vestimenta de época –en boa parte do filme– pero, con todo, a audiencia entra igual na historia. Hai unha reivindicación da potencia imaxinativa do teatro? Esa era a idea, poder ver a María Solinha vivindo esa época, pero ao tempo que nos atopamos no presente. Nese xogo que crea incerteza, non sabes onde te atopas. Iso era o que quería traballar. E o que estou comprobando cos espectadores que viron o filme é que chega un momento no que tanto lles ten estar no século XXI ou no XVII, vestido de época ou non. A historia segue igual. —Había neste sentido algún filme que fose referente? Si, hai un do que para min é un dos grandes directores da historia, Louis Malle, que se chama Vania na rúa 42 [Vanya on 42nd Street, 1994]. En Manhattan, un grupo de persoas van ensaiar unha obra a un teatro en ruínas. É un texto de Chejov: Vania. O que fai Malle é presentar as personaxes na cidade e levalas ao teatro, onde falan entre elas. De súpeto, non te decatas de que xa están metidos nos diálogos de Chejov e pensas que seguen no presente en Nova York. Esa é unha da referencias fundamentais deste María Solinha. Penso que o patrimonio oral de maría solinha fala de algo que é verdade, porque coincide cos feitos recollidos noutros lugares —Destaca tamén ese medido movemento de cámara, mais con certa intención de darlle unha aparencia documental nese seguimento case obsesivo das personaxes. Si. Ten algo de documental, claro. Porque a cámara é como ese espectador que está en todos os lugares e vai seguindo, como dis, as personaxes, como un ollo divino. E despois dálle unha mobilidade impresionante. O plano secuencia ten algo que ver coa verdade, porque non hai corte no que está a acontecer. —E cal era a intención que motiva esta achega? Deixar tamén que a persoa espectadora se perda no real? Si, que se perda e vaia detrás das personaxes. Son elas realmente as que levan a persoa espectadora. A idea é meter o público de cheo niso que están a vivir as protagonistas. E despois créase unha especie de vertixe. É moi complicado o que fixemos, tes que ter unha equipa xa moi profesional, unha operadora de steady moi experimentada... E todo isto sae d'A Esmorga. Para min esa película foi a experiencia definitiva para entrar xa nese aspecto técnico un paso máis alá, aínda que nela tamén había moita steady. Eu uso a técnica para que o público participe do proceso creativo. —O filme procura constantemente esa observa activa. Si. É que se non, é imposíbel. —Cal diría que foi a escena máis difícil de gravar? A illa de San Simón, porque as actrices tiñan moito frío, pasaban moito tempo na auga... Nótase. Só tiñamos por volta de 10 minutos para rodar a secuencia do bico, porque subía a marea e íasenos a area... Iso foi complicadísimo. Esas secuencias eran ao tempo fundamentais, porque María Solinha lévanos á illa onde estaba o dragón. —A presenza do teatro no filme podería conectalo con outra das estreas recentes do noso audiovisual, Eroski Paraíso, aínda que traballen en rexistros moi distintos? Con Eroski? Non. Para min é outra historia. Porque neste caso o ensaio lévase ao límite, algo que normalmente non se fai no teatro. Até sae a flota dos piratas turcos! No teatro normalmente non se fai iso [irónico]. —Nese senso, vólvese moi intrigante a figura do director estranxeiro que non di nada. Si [ri], iso é un macguffin [termo co que o mestre do suspense, Alfred Hitchcock, se refería a un elemento da trama que semella ser central, pero é só unha distracción que non leva a ningún sitio]. —Pero reforza a confusión con esa petición de seguir a dúas personaxes en segredo para que se sintan observadas e se metan mellor no papel... Si, trátase de levar ao extremo todo o teatro e cuestionar todo o que se está expoñendo. De súpeto, o espectador ao que estabas intentando meter, sácalo. "Acabamos o ensaio", e estás fóra. É un xogo continúo con el, como un ping-pong. —E cando Ignacio Vilar dirixe un filme chega a técnicas tan extremas no caso da interpretación? Como xa che dixen, o oficio vaise perfeccionando con cada filme. O que hoxe nos ofrece a tecnoloxía hai dez anos era imposíbel. En cambio, agora temos unha cámara que case non pesa, coa definición do cinema. Ademais, eu podo controlar todo o movemento cun monitor que levo colgado do pescozo. Hai cinco anos aínda non se facía así. Agora é máis perfecto e tes unhas posibilidades impresionantes. Penso que cómpre que empregar estes recursos, porque dalgunha maneira non podemos seguir contando as cousas como hai dez ou 20 anos, temos que intentar achegar algo novo. —Hai un momento ao principio no que a personaxe da axudante de dirección, Sheyla Fariña, afirma que "os símbolos nos ligan á realidade". Iso é parte tamén do macguffin? Si. Ves que se mostran símbolos de canteiros, e créalo ou non todo iso é certo. Ese método fíxoo o meu director de casting, que elaborou unha tese doutoral sobre como traballar a interpretación cos actores e actrices que ten que ver con eses signos. Logo, na igrexa románica de Cangas hai un símbolo que se reproduce na sala de ensaios. Ao longo da película xogamos constantemente con iso, pero é unha sorte de macguffin que non leva a nada. —A da lingua é unha das grandes batallas polas que leva turrado durante toda a súa carreira. Cifras como as d'A Esmorga veñen confirmalo, ou o éxito o ano pasado d'O que arde: pódese rodar en galego e chegar fóra. Pois si. Sen ir máis lonxe, Sicixia é un filme que actualmente temos en 18 idiomas subtitulado, porque sempre vai en versión orixinal. Imaxina onde chegou para estar en tantas linguas! Agora, grazas ao cinema, creo que imos chegar a máis de 70.000 espectadores galegos e galegas que por fin van saber algo de María Solinha. —Aínda así existen atrancos na distribución a nivel estatal por mor da lingua? Nós, grazas ao éxito d'A Esmorga, xa non temos. Con María Solinha, antes da chegada do coronavirus, tiñamos todos os cinemas da Galiza, até os das multinacionais, asegurados para estreala. E mesmo nas grandes cidades de España se ía proxectar. Porque se o cinema dá beneficios, as distribuidoras entran, o que lles gusta é gañar diñeiro. A Esmorga foi o que nos abriu todas as portas, logo de aguantar 15 semanas en carteleira... Superamos a moitas producións norteamericanas, cun filme rodado no galego dos anos 50. —Porque tamén hai unha vontade no seu cinema, que se manifesta igualmente en María Solinha, de ter ese galego moi apegado á fala? Exacto. E algo que me interesaba moito no filme era darlle voz aos que nunca a tiveran, que eran os mariñeiros e as mariscadoras. Os personaxes que case sempre falaban practicamente non o fan. Esa é outra das chaves. E percorrer todos eses sotaques inmensos que hai na Costa da Morte. —Por outra banda, a estrea vaise dar en máis de 100 puntos da Galiza, finalmente ao ar libre. Parte isto dunha vontade de descentralizar e levar o cinema a onde normalmente non chega en primeiro lugar? Si. Grazas ao coronavirus, que parece incríbel que se lle poida agradecer, descubrimos isto. O que faciamos normalmente era estrear nos cinemas e logo irmos ao rural, ao ar libre, na rúa. Sempre percorremos cantidade de concellos, ao mellor preto de 150 ou máis. A COVID-19 obrigounos a repensar e formulalo ao revés. Porque non estreamos no rural en lugar de nas cidades? Nos non imos ir ás salas até que non estean ao 100%, só o levaremos por aqueles lugares que non teñen cinema de seu. De modo insólito, a xente do rural vai asistir primeiro á estrea e a xente das cidades irá despois. Para min tamén é algo novo, que penso que serve para reivindicar que temos que darlle moito máis valor ou importancia ao noso rural.


Summary: Con vestimenta militar, como fixera o seu pai Juan Carlos hai 39 anos, a proclamación de Felipe VI pasará á historia polas grandes ausencias. Nin o anterior rei nin a súa irmá Cristina, encausada polo escándalo Nóos, asisten a un acto sen mandatarios internacionais. Non asistiron tampouco as forzas nacionalistas de esquerda.

Como fixo o seu pai hai 39 anos, os mesmos que se mantivera na xefatura do Estado Francisco Franco, e co uniforme militar como os seus antecesores, Felipe VI proclámase rei nunha cidade tomada polas forzas de seguridade, con 7.000 membros da policía e da guardia civil e máis de 120 francotiradores. As forzas armadas controlan tamén o espazo aéreo nunha xornada que, malia ser feriada en Madrid pola celebración do Corpus non acadou a resposta social que se agardaba para o seguimento da comitiva real desde o Congreso a Zarzuela. De feito, o primeiro acto oficial de Felipe VI como rei foi un acto militar, a imposición da faixa real que o converte en capitán xeral dos tres exércitos por parte de Juan Carlos de Borbón, o único da axenda da mañá no que estaría presente o anterior Xefe do Estado. Tras recibir honras militares, Felipe VI asistiu á sesión de proclamación das Cortes co uniforme de xefe do exército español. No congreso aprécianse as ausencias de representantes do BNG, ERC, ICV, Izquierda Unida, Compromis, a Chunta Aragonesista, Amaiur e Geroa Bai. Na chegada de Felipe VI ao hemiciclo, puido constatarse tamén o silencio de Urkullo, de PNV, e Artur Mas, de CIU, que se abstiveron tamén na votación da lei de abdicación, no momento dos aplausos. No seu discurso, Felipe VI cita a Castelao, Machado, Espriu e Aresti Non son estas as únicas ausencias da xornada. Nin seu pai, o anterior rei, nin a súa irmá a imputada polo caso Nóos, a Infanta Cristina de Borbón participan nos actos de proclamación de Felipe VI que tampouco conta con representantes internacionais. No discurso, Felipe VI falou dunha "monarquía renovada para un tempo novo" e referiuse ao reinado de Juan Carlos I. Agradeceu os servizos da súa nai Sofía de Grecia, ademais de citar o avó que nunca reinou por decisión de Francisco Franco, o Conde de Barcelona. Nun momento de grande cuestionamento da Casa Real -despois da imputación de Cristina de Borbón e os escándalos de Juan Carlos I, quen até se viu obrigado a pedir disculpas en público- Felipe VI defendeu unha necesaria "exemplaridade" da monarquía."Hoxe máis que nunca, os cidadáns demandan que os principios morais e éticos inspiren os noso actos e o rei ten que ser un servidor desa esixencia", dixo. Apostou no seu discurso nunha España moderna dunha nova xeración, xa non a do século XX, e referiuse en varias ocasións ao desemprego como o problema deste tempo ademais de citar as vítimas do terrorismo. Fe na unidade de España "Caben todas as formas de sentirse español", dixo Felipe VI despois de citar no seu discurso a escritores como Antonio Machado, Salvador Espriu, Gabriel Aresti e Castelao, un nome por cada das linguas oficiais do Estado. Despediu o seu discurso tamén en español, catalán, galego e vasco. Con anterioridade, no seu discurso, Felipe VI afirmou que "xunto ao castelán, as outras linguas de España forman un patrimonio común que debe ser protexido tal e como establece a Constitución", despois de reafirmar a súa "fe na unidade de España". "En Madrid, ademais de bloquear o espazo aéreo, a delegación do Goberno prohibiu as manifestacións" A policía anunciou tamén que se impediría a mostra de bandeiras republicanas no percorrido da comitiva real polo centro da cidade e mesmo antes e despois da proclamación. En Madrid, ademais de bloquear o espazo aéreo, a delegación do Goberno prohibiu as manifestacións, mesmo a que estaba prevista á noite contra a impunidade dos crimes do franquismo. A bandeira española converteuse no símbolo da xornada e edificios como o de Telefónica cubríanse na súa meirande parte por "roji-gualdas de inmensos tamaños. Os valados que se instalaron durante todo o percorrido da comitiva estaban tamén cubertas por longas bandeiras españolas. As imaxes mostraban, pese as previsións e á xornada feriada, moi pouca afluencia de público nas rúas no primeiro desfile de Felipe VI e Leticia como reis de España.


Erika e seu irmán Samuel buscan unha maneira de saír do noxo de vida que levan. Un temporal que move uns fardos de cocaína podería mudalo todo. Mais nada é fácil e ela acaba precisando a axuda de Ventura, unha peza máis dunha trama de narcotráfico e branqueo de diñeiro. Volven a marxinalidade, a miseria e a loita pola supervivencia na nova novela de Diego Ameixeiras, Conduce rápido (Xerais). Mais non porque haxa crises-estafa. Senón porque sempre estiveron aí. Con elas, o autor segue tamén un camiño que transita cada vez máis nas súas últimas obras. O da contención do estilo, a brevidade. A palabra xusta. Utilizas nas túas últimas novelas un estilo cada vez máis limpo. Só as palabras xustas. Chegaches, nese sentido, ao punto que querías? A novela tamén pedía ese tipo de estilo frío e fotográfico. Niso ten relación con Todo O.K., con Matarte lentamente ou con Dime algo sucio. Mentres ía escribindo, volvín ver todas as películas de Melville, por exemplo. A medida que vou traballando en máis novelas, poida ser que vaia achegándome a un xeito de narrar no que nada distrae da esencia da trama e da psicoloxía dos personaxes. Oxalá sexa así. Mais en Conduce rápido non hai tantos personaxes protagónicos como en Matarte lentamente ou Dime algo sucio. Aquí hai dous protagonistas e o peso da novela cae sobre deles. "A medida que vou traballando en máis novelas, poida ser que vaia achegándome a un xeito de narrar no que nada distrae da esencia da trama e da psicoloxía dos personaxes. Oxalá sexa así" Tamén en Todo O.K había unha protagonista, Inés. Mais a estrutura é semellante nesta, en Conduce rápido e en Matarte lentamente: capítulos pequenos, historias que se entrecruzan… Son narracións tratadas a partir de situacións moi concretas e descritas de modo moi sintético. En Conduce rápido cóntase o que pasa entre un luns e un venres. Cada capítulo está marcado coa hora do suceso e describe un momento concreto dun deses días, fundamentalmente a través das acción e dos diálogos. Sendo fiel ao xénero, os personaxes non deben tardar trinta páxinas en subir unha escaleira. E un narrador describe, coas palabras mínimas, as escenas. Que evocan imaxes facilmente. É unha novela bastante cinematográfica, ou fotográfica, niso. Os capítulos poden funcionar como pequenas secuencias cinematográficas, si. Aínda que non o son. É literatura e, claro, non é o mesmo que un guión entendido como unha ferramenta de traballo. Nunha novela, o escritor goza de liberdade absoluta á hora de escribir. "É literatura e, claro, non é o mesmo que un guión entendido como unha ferramenta de traballo. Nunha novela, o escritor goza de liberdade absoluta á hora de escribir" Outra coincidencia con Todo OK é o narcotráfico. E a loita pola supervivencia nun contexto de precariedade... En Conduce rápido, a diferencia de Matarte lentamente e Dime algo sucio, aínda que hai unha trama principal e varias secundarias, xiran todas arredor do mesmo tema: o narcotráfico, si. Noutras novelas miñas o que hai son cruces de historias que aparentemente non gardan relación. Aquí todo parte dun paquete de cocaína que alguén atopa na praia… Matarte lentamente, a túa anterior novela, retrataba os restos dun sistema en descomposición. Non quedaban estruturas: só saídas individuais. En Conduce rápido, Erika rouba e seu irmán Samuel prostitúese, entre outras cousas… Erika e Samuel forman parte de certo tipo de marxinalidade social. Pertencen á capa máis baixa da delincuencia e guíanse, si, polo instinto de supervivencia máis básico. Son perdedores que buscan unha oportunidade para saír da miseria. Por iso, aínda que actúen á marxe da lei, pode ser máis ou menos comprensible o que fan… "Erika e Samuel forman parte de certo tipo de marxinalidade social. Pertencen á capa máis baixa da delincuencia e guíanse, si, polo instinto de supervivencia máis básico" Nese sentido, é máis doado identificarse con eles que, por exemplo, cos personaxes de Todo O.K.. Porque hoxe calquera persoa do perfil deles pode quedar facilmente na rúa. Era un pouco a idea? É certo que a protagonista de Todo O.K. está implicada nunha descarga de cocaína que non é cousa de baixa delincuencia. A situación na que vivimos actualmente provoca situacións semellantes ás que se describen na novela, pero o que se conta forma parte dun xogo de ficción. Visto cales son os grandes delincuentes deste sistema, e os seus procedementos, penso que non é difícil simpatizar cuns personaxes que fan o que fan por sobrevivir. "Visto cales son os grandes delincuentes deste sistema, e os seus procedementos, penso que non é difícil simpatizar cuns personaxes que fan o que fan por sobrevivir" Tampouco inventas nada. Hai unha longa tradición de novela negra que fala da delincuencia desde o punto de vista dos delincuentes. Sen xulgalos. Efectivamente. Adoptar o punto de vista dos delincuentes consiste en describir os seus actos e as consecuencias dos mesmos, poñelos a interactuar co seu medio e deixar que collan vida a través da súa relación con outros personaxes. Outra cousa é como responda cadaquén ante a necesidade: non todo o mundo se poñería a roubar cámaras aos turistas, ou a prostituírse, por exemplo. Boa parte dos personaxes de Conduce rápido están marcados pola perda. A súa vida foi a peor por ese motivo. Casualidade? As súas accións non están moi espectacularizadas, máis alá do que pide unha novela na que é importante a tensión, o clímax… Os personaxes amosan a súa debilidade, malia moverse nun mundo no que amosarte feble nunca é aconsellable. Pero é que non facelo así sería caricaturesco. Evidentemente, que alguén se dedique ao tráfico de droga e ao branqueo de cartos non quita que poida sufrir pola perda dun ser querido. "Non me gusta, tampouco como lector, que as novelas deste xénero se deteñan máis alá do necesario, e moito menos que se note que o autor está facendo tempo para chegar á páxina catrocentos" O que sabemos da psicoloxía dos personaxes é máis polo que fan que polo que nos conta o narrador. Erika ao principio parece a responsable mais despois... Tento que o narrador non acabe convertido nun intruso entre o lector e os personaxes. É verdade que Erika ao principio parece ter máis sentido común que o irmán, mais ao final acaba arrastrada polos acontecementos, que é o que lles pasa un pouco a todos. Non me gusta, tampouco como lector, que as novelas deste xénero se deteñan máis alá do necesario, e moito menos que se note que o autor está facendo tempo para chegar á páxina catrocentos. Para que haxa fondura psicolóxica non fai falla iso. Erika e Ventura, os dous protagonistas, ao principio case non se coñecen e por iso tampouco se fan grandes confidencias. Son os actos os que din que cada un deles está a tentar gañar a confianza do outro. Ese é tipo de novela que me gusta, a que tenta falar a través do que non se fai explícito. É habitual que a crítica cite ao explicar os teus últimos libros a novela negra europea recente que vai polo mesmo camiño da economía expresiva, a brevidade… Aínda que no teu caso máis que cuestión de referentes parece unha evolución túa… É unha evolución, pero non un camiño definitivo. Para min é importante a novela negra norteamericana dos anos 30 e 40, por exemplo. O pulp, as novelas baratas. A cultura popular. O estilo sempre é unha posición ética fronte aos personaxes: non xulgalos, non falar por eles. Por outra banda, ás veces téndese a pensar, de modo erróneo, que un estilo claro e sintético ten menos valor "literario" que un estilo barroco e escuro, pretendidamente poético. E non é así. "Para min é importante a novela negra norteamericana dos anos 30 e 40, por exemplo. O pulp, as novelas baratas. A cultura popular. O estilo sempre é unha posición ética fronte aos personaxes: non xulgalos, non falar por eles" Esa novela negra norteamericana tiña moito que ver co seu contexto, coa denuncia da corrupción… Matarte lentamente estaba moi vencellada á crise e as súas miserias. Conduce rápido segue por aí… Matarte lentamente si estaba moi marcada pola situación económica e política: o calote das preferentes… Mais eu creo que en Conduce rápido non é tanto así. Máis que coa crise ten que ver cunha situación persoal, con personaxes que se atopan nunha situación límite. O que ocorre é que é un xénero no que non podes abstraerte do realismo: é normal que aparezan esas contradicións. A novela negra debe ser a crónica social do seu tempo. "É un xénero no que non podes abstraerte do realismo: é normal que aparezan esas contradicións. A novela negra debe ser a crónica social do seu tempo" En relación con iso, as túas novelas foron facéndose máis "escuras" a partir de Dime algo sucio, publicada cando comezaba a crise. Ou se cadra tamén miramos máis a iso porque estamos como antes só estaban uns poucos, -ou iso pensabamos-, en canto a precariedade, perda de dereitos… Quero dicir, que a marxinalidade non se acaba de inventar... É verdade que a novela toca temas que teñen que ver coa situación económica actual, pero é circunstancial. A marxinalidade e o instinto de supervivencia non se inventaron agora, como dis. Sempre houbo xente coma Erika e Samuel. Mais o tema da crise si pode estar presente en Conduce rápido en detalles como o do froiteiro que pediu un empréstito a unha banda, seguramente porque o banco non quixo axudarlle. Ou no que conta da rede de romenos que piden na rúa. Polo resto, é unha historia máis clásica, sen relación concreta coa realidade actual. Sempre houbo xente que tivo que buscar a vida. "Agora hai moita xente que vive sempre na precariedade absoluta e por iso se cadra vemos menos censurable que alguén se dedique a roubarlle cámaras aos turistas, porque non é nada comparado co uso de tarxetas black" Xa. Mais por exemplo en Tres segundos de memoria había desemprego e precariedade, mais doutra maneira. Era só unha etapa vital. Agora é algo estrutural. Claro, a situación non é a mesma. En Tres segundos de memoria era unha persoa que rematara os estudos e que buscaba os primeiros traballos. Agora hai moita xente que vive sempre na precariedade absoluta e por iso se cadra o vemos máis próximo, ou vemos menos censurable, como dicía antes, que alguén se dedique a roubarlle cámaras aos turistas, porque non é nada comparado co uso de tarxetas black. É máis fácil de entender que a delincuencia non é só cousa de xente marxinal ou produto dunha sorte de maldade intrínseca. Porque a delincuencia está moi presente en moitos estratos da sociedade, do Estado, da administración…, e vese todos os días. Nun dos diálogos alguén di que Santiago, a cidade, está morrendo. Que nin queda xente nos bares. As túas historias pasaron de Ourense a Santiago. É esa a túa percepción, a de decadencia? É algo que di un personaxe e tampouco ten moita máis importancia. Mais é verdade que o roubo do Códice, os episodios de corrupción, a nena que mataron… fai saltar a cidade aos medios de comunicación desde unha perspectiva distinta. A cidade ten unha idiosincrasia particular, como capital do país, e iso provoca situacións que teñen que ver cunha especie de parque temático relixioso, cultural e político que a afastan da cidade real. A cidade ten unha cara B que normalmente non nos contan. Non todo é turismo e política autonómica, por exemplo. E si creo que ten un punto de menos vida, mais é iso que pasa en todos os lados. Porque vivimos como no momento de despois da derrota, porque non é que estea todo mal, é que parece que vai ser xa así. Tes explicado que Dashiell Hammet e Raymond Chandler non daban finais felices para que as conciencias burguesas non puidesen quedar tranquilas. En Conduce rápido Erika e Samuel si teñen o que querían, aínda que despois non se sabe… Os irmáns querían saír da miseria, é verdade, mais non deixar de estar metidos no allo... Mais para min o fundamental da historia é o encontro entre Erika e Ventura. Para min, no fondo, é unha historia de amor. Unha historia de supervivencia e de amor. "Compostela ten unha idiosincrasia particular, como capital do país, e iso provoca situacións que teñen que ver cunha especie de parque temático relixioso, cultural e político que a afastan da cidade real" E cando escribes corrixes moito, entón? Como dicías antes, ser breve é o máis difícil. Sempre teño todo ben planificado á hora de escribir. Sei o que quero contar, teño claros os personaxes e a trama: o traballo é como contalo. Vou corrixindo a partir diso. A trama ten a súa complexidade. Ao principio podemos perdernos un pouco cos personaxes. Tamén por iso dicía antes o do estilo. Por ser moi transparente e moi claro non é unha lectura de primeiras tan fácil, porque tes que acompañar unha historia na que se van presentando moitos personaxes. A relación entre eles vaise desenvolvendo pouco a pouco… Falabas antes do tema dos romenos. Hai moitos outros detalles na novela, como a relación entre Garrido e Raúl. Non é un perigo irse polas ramas cando tes tantos personaxes e tantas historias? Garrido é o xefe do clan e ten conciencia, desde o principio, de que todo vai ir mal. Todo vai en picado para el. Ten unha relación con Raúl, que é unha persoa depresiva, e por ser un traficante non deixa de preocuparse pola súa parella… É certo que a dos romenos é unha boa historia que contar… Eles si son lumpen. Máis que Erika e Samuel. Todo é moi dramático mais algún detalle de humor hai. Non de risa. Pero como os diálogos son tan espontáneos… O de facer que Erika conte dunha relación que tivo cun romeno pareceume unha maneira de conectar os dous mundos. Aínda que na realidade non sei se pasaría… Que os diálogos queden naturais tampouco é nada fácil. Pero non o é para ningún escritor…


Summary: A Real Academia Galega escollerá este sábado a Ricardo Carvalho Calero como homenaxeado no Día das Letras do ano 2020. Votaranse as dúas propostas presentadas polos académicos e académicas, as dúas co filólogo e escritor ferrolán como protagonista. Falamos con Henrique Monteagudo e Francisco Fernández Rei.

Ricardo Carvalho Calero será homenaxeado no Día das Letras Galegas do ano 2020. Así o aprobará previsiblemente a Real Academia Galega este sábado, nunha sesión na que se votarán as dúas propostas presentadas polos académicos e académicas, as dúas co filólogo e escritor ferrolán como protagonista. Carvalho Calero estivera en varias ocasións entre os candidatos (2005 -proposto por Francisco Fernández del Riego e Xosé Luis Franco Grande-, 2006, 2008, 2009, 2013, 2014, 2015, 2016, 2017 e 2018) e por fin desta vez os tempos foron chegados para el."O menos relevante é que haxa dúas propostas, o importante é que Carvalho Calero sexa homenaxeado no Día das Letras", di MonteagudoChama a atención, dende logo, que sexan dúas as propostas que piden a escolla de Carvalho Calero. As dúas foron presentadas o pasado 20 de maio, con horas de diferenza. Son as dúas únicas propostas presentadas e suman os apoios de 22 dos 30 membros do plenario da institución, o que fai supoñer que non haberá sorpresas.Unha está asinada por 13 integrantes da Academia, encabezados por Margarita Ledo, Xesús Alonso Montero e Ramón Villares, ademais de polo presidente Víctor Freixanes, Henrique Monteagudo, Marilar Aleixandre, Andrés Torres Queiruga e Fina Casalderrey. E outra avalada por 9 académicos e académicas, entre eles Francisco Fernández Rei, Manuel González, Chus Pato, Xosé Luís Axeitos, Euloxio Rodríguez Ruibal, Manuel Rivas e Xosé Luís Regueira.A duplicidade de propostas deu lugar a unha certa polémica nos últimos días, de xeito que unha parte dos asinantes desta segunda candidatura fixo pública unha nota de prensa na que subliñaban que "levamos seis anos consecutivos propoñendo a figura de Ricardo Carballo [Carvalho] Calero como personalidade literaria do Día das Letras Galegas" e cualificaban como "moralmente detestable" a presentación da outra proposta. Sinalaban que "entre os promotores desta hai quen se opuxo radical e combativamente á elección" de Carvalho. E engadían que "resulta sorprendente que quen hai só un ano consideraba que a elección de Carballo sería un atentado contra a lingua galega, vexa nel agora unha figura merecente de ser celebrada, viraxe que talvez se deba á intención de botarlle terra a un lamentable proceder en anos anteriores"."O importante é que Carvalho teña por fin o Día das Letras. É de xustiza e é un signo de normalización", di Fernández ReiHenrique Monteagudo, secretario da RAG e asinante da outra proposta, resta importancia á polémica e subliña que "o menos relevante é que haxa dúas propostas, o importante é que Carvalho Calero sexa homenaxeado no Día das Letras". Con todo, lamenta a situación creada e, sobre todo, que o debate saíra "á area pública", anticipando deste xeito a probable designación do filólogo ferrolán, que debería ter sido coñecida este sábado no marco do pleno da institución. Rexeita, igualmente, as acusacións de "apropiación" de Carvalho Calero lanzadas polos impulsores da outra proposta: "A apropiación e unha cuestión absurda. Outros anos ninguén se preocupou e practicamente non se recorda quen propuxo a cada homenaxeado ou homenaxeada", di.Dende a outra banda, Francisco Fernández Rei concorda igualmente en que "o importante é que Carvalho teña por fin o Día das Letras. É de xustiza e é un signo de normalización". Fernández Rei subliña que o futuro homenaxeado ten méritos evidentes, entre os que destaca a súa participación "no glorioso Seminario de Estudos Galegos", sinalando que "eses ideais marcaron a súa vida e a súa personalidade". Salienta igualmente "o seu antifascismo e o seu republicanismo". E, escollendo unha obra, ademais da "excelente" novela Scórpio, Fernández Rei destaca a súa Historia da literatura galega contemporánea, "o maior esforzo de sistematización da nosa literatura feito ata ese momento".Monteagudo resalta a súa importancia como historiador da literatura e como crítico literarioMonteagudo resalta a importancia de Carvalho Calero como historiador da literatura e como crítico literario, ademais da súa propia obra literaria, entre a que destaca sobre todo Scórpio e a súa obra poética. Subliña igualmente o seu papel na xeración que conectou o galeguismo e o republicanismo anterior á Guerra Civil coas décadas posteriores e a súa participación nos proxectos culturais que deron vida ao galeguismo durante a ditaduraAo falar de Carvalho Calero hai que falar tamén da súa defensa do achegamento do galego á grafía portuguesa e a súa aposta pol normativa reintegracionista. Que papel xogará isto nas homenaxes, investigacións e actividades ao redor da figura de Carvalho Calero durante o vindeiro ano? "A figura homenaxeada hai que coñecela en toda a súa extensión e afondando en todas as súas facetas e iniciativas. E dun xeito crítico. Non creo que el se sentise homenaxeado cun eloxio acrítico", sinala a este respecto Monteagudo."A norma é un aspecto importante en Carvalho Calero, pero é moito máis que iso, sería inxusto reducilo a esa cuestión", di Fernández ReiNiso concorda Francisco Fernández Rei, que sinala que "a norma é un aspecto importante en Carvalho Calero, pero é moito máis que iso, sería inxusto reducilo a esa cuestión". "Consideramos que a Academia non debe temer o debate normativo, pois mala cousa sería se a institución non fose quen a defender social e filoloxicamente a bondade da normativa vixente", afirmaba sobre esta cuestión a nota de prensa do grupo que impulsou a proposta por el defendida.Carvalho CaleroNacido en Ferrol en 1910 e finado en Compostela en 1990, foi membro do Seminario de Estudos Galegos e do Partido Galeguista. Foi ademais o primeiro catedrático de Lingua e Literatura Galegas (1972) e ingresou na Real Academia galega o 17 de maio de 1958 a proposta de Ramón Otero Pedrayo, Florentino López Cuevillas e Xesús Ferro Couselo; fíxoo cun discurso titulado "Contribución ao estudo das fontes literarias de Rosalía", aínda que anos despois abandonou a institución. En 1963 publicou a imprescindible Historia da literatura galega contemporánea e entre a súa obra literaria destacan media ducia de obras teatrais, varios poemarios e tres novelas, entre elas a celebrada Scórpio, publicada en 1987. É ademais autor da Gramática elemental del gallego común (1966).Dende mediados da década dos 70 pasou a defender publicamente unha aproximación e reintegración da lingua galega na portuguesa, acabando por abandonar a RAG. En 1981 foi nomeado membro da Academia das Ciências de Lisboa e en 1984 recibiu a Medalla Castelao. Era, igualmente, membro de honra da Associaçom Galega da Língua (AGAL).


Summary: No novo número de Sermos Galiza debúllase a historia dos case esquecidos Mártires de Carral e o escritor Xosé Manuel Sánchez Rei analiza o portugués a partir do seu último libro. Queres gozar de todos estes contidos e máis? Non deixes de mercar o semanario que atoparás este sábado nos quiosques e na nosa loxa en liña.

Estabas agardando unha nova edición do Sermos Galiza para buscar novos temas de conversa? Tes sorte pois esta sábado o semanario chega cargado de historia, arte e lingua. O tema que se leva á capa é o legado artístico que deixou a pintora Berta Cáccamo á súa morte ene 2018. Manuel Xestoso analiza en 'Berta Cáccamo. A volta dunha pintora imprescindíbel' a súa obra, o seu percorrido como creadora e a súa caída en certo esquecemento até agora. Faino da man de Juan de Nieves, comisario e estudoso a cargo da obra da pintora e de organizar o seu arquivo. A partir desa documentación e pinturas atopadas van tecendo unha análise artística. O esquecemento como eixo condutor Ademais, o xornalista Xosé Barros asina 'Os esquecidos de Carral', unha achega da memoria histórica para darlle valor a aquelas 11 persoas que foron represaliadas na vila pola súa loita contra o réxime ditatorial de Ramón María Narváez. Pola súa banda Montse Dopico entrevista o docente, escritor e músico Xosé Manuel Sánchez Rei. Ao abrigo do titular 'Sánchez Rei, O portugués como espello', analizan unha lingua lusa que foi quedando polo camiño do progreso. O eixo central da conversa é a publicación do ensaio O portugués esquecido por parte do autor. Para todo tipo de público Mais nesta ocasión o que non fica sen repasar son as propostas literarias, musicais, cinematográficas e mesmo teatrais. Antes, iso si, hai que ir pasear 'O litoral de Pontedeume' con Mon Daporta, Xan Colazo e Adela Leiro (Colectivo Xea). Na sección de libros, Mario Regueira analiza A cidade do átomo de Iria Misa e Susana Sanches Arins repara no título A rapaza de tinta e estrelas, unha obra de Kiran Millwood traducida ao galego por Moisés Barcia. No que á música se refire, Belém Tajes aposta en bandas como Chicharrón, que fornecen novas perspectivas á escena galega e César Morán conecta cos sons do rural a través de 'O clarinete de Aquilino'. Na escolma de cinema de Andrés Castro destaca o documental Negro púrpura, dirixido polas galegas Sabela Iglesias e Adriana P. Villanueva e producido por Illa Bufarda. Aliás, Manuel Xestoso analiza a chegada aos escenarios de A lúa vai encuberta, de Manuel María, coa montaxe das compañías A Quinta do Cuadrante e Incendiaria. Fechan a oferta de lecer os pasatempos ideados por Xerardo R. Roca e Xoán Costa. Que é o que tes que facer para gozar de todo isto? Vai ao quiosque ou accede á nosa tenda en liña este sábado para mercar o Sermos Galiza que acompañará Nós Diario. Aínda non es subscritora ou subscritor? Deixa de agardar e faino agora!


Summary: Varios milleiros de persoas, homes e mulleres de todas as idades, participaron este domingo na manifestación unitaria Mulleres galegas en loita polos nosos dereitos. Nun ambiente de festa e reivindicación, denunciouse o proxecto do Goberno central de revisar a lei do aborto, retrocedendo trinta anos na lexislación e advertiuse de que as mulleres son as que máis sofren a crise económica. Vídeo no interior.

"O feminismo parte da unidade entre as mulleres, de desmontar a mentira de que somos as nosas peores inimigas, e de xuntas construír outro mundo posible", fala Mai, da Rede Feminista Galega, definindo así o sentimento e o obxectivo que xuntou este domingo en Compostela a varios milleiros de persoas, mulleres e homes, na manifestación unitaria Mulleres galegas en loita polos nosos dereitos. Nun ambiente de festa e reivindicación, denunciouse o proxecto do Goberno central de revisar a lei do aborto, retrocedendo trinta anos na lexislación, e advertiuse de que as mulleres son as que máis sofren a crise económica, por teu unha taxa de desemprego máis elevada, polas diferenzas salariais ("igual traballo, igual salario" foi un dos berros máis repetidos) e por ter que asumir as funcións das que antes se ocupaban os servizos sociais recortados. Eva Salgado, da Marcha Mundial de Mulleres, salientou, por exemplo, que obxectivo principal da marcha era "loitar contra os recortes que está aplicando o goberno do PP, tanto en Galiza coma no Estado español, recortes no ensino, na sanidade e nos servizos sociais que sobre todo afectan ás mulleres. Hai un empobrecemento claro das mulleres e das familias monoparentais, que nun 95% están sustentadas nas mulleres". De igual maneira, María Rosendo (Rede Feminista Galega) denunciou que "as institucións e os poderes políticos e económicos son fortemente patriarcais e as medidas que se están adoptando neste momento de crise están invisibilizando as mulleres e prexudicandonos especialmente". Unha "invisibilidade" que tamén era salientada por Carmela Casal (Asociación de Empregadas do Fogar Xiara), referíndose ao seu colectivo laboral. Mai, da Rede Feminista, incidiu nesta idea, ao apuntar que "nun contexto de recortes nos servizos sociais, as mulleres imos ter que asumir esas funcións, polo rol que xogamos na sociedade e porque o sistema non empuxa a iso". As críticas presentes na manifestación centráronse moi especialmente no polémico proxecto do Goberno central de modificar a lei do aborto As críticas presentes na manifestación centráronse moi especialmente no polémico proxecto do Goberno central de modificar a lei do aborto, abandonando a lei de prazos vixente dende 2010 (e en vigor en Alemania, Austria, Holanda ou Grecia, entre outros países), para regresar á lei de supostos de 1985, que obriga ás mulleres a xustificar a súa decisión e mesmo a buscar subterfuxios. Mai, da Rede Feminista, denunciou que "non poder decidir sobre o corpo é violencia, son problemas físicos, son mortes, son diferenzas de clase, porque as que non teñan recursos se exporán a riscos ou non poderán decidir o seu futuro, no caso de que non queiran ou non poidan ter esa crianza, tendo que renunciar ao seu proxecto vital". E Eva Salgado (Marcha Mundial), concluíu que "non se pode permitir que se volva a unha lei do aborto do ano 85, que unicamente despenaliza tres supostos e que é unha lei que leva á aplicación do Código Penal contra a muller" "Hai sitio para todos os homes que nos queiran acompañar" Na marcha, na que tamén participaron centos de varóns, reivindicouse que "os homes teñen sitio en calquera loita" e que "o patriarcado afecta a mulleres, a homes, a persoas que vivan nun intermedio dos xéneros", polo que "hai sitio para todos os homes que nos queiran acompañar".


Summary: O plan de investimentos para os vindeiros anos está dispoñíbel para consulta pública. O documento radiografía unha área marcada polo paro xuvenil, o predominio das microempresas ou un baixo investimento en investigación e desenvolvemento.

O presidente da Xunta, Alberto Núñez Feixoo, e o recén elixido presidente da Comisión de Coordinación e Desenvolvemento Rexional do norte (CCDR-N), António Cunha, mantiveron esta segunda feira unha reunión para "relanzar" o proxecto da Eurorrexión Galiza-Norte de Portugal. Fixérono un día despois de que a Xunta anunciase a publicación para consulta do Plan de investimentos conxuntos 2021-2027 no portal en liña da Agrupación Europea de Cooperación Territorial Galiza Norte de Portugal. No encontro, Núñez Feixoo e Cunha repasaron as liñas de traballo da eurorrexión de cara a captar os fondos de recuperación 'Next Generation' da Unión Europea e tendo en conta o novo marco orzamentario europeo para 2021-2027. No eido das infraestruturas ocupa un lugar principal a conexión ferroviaria entre ambas as beiras do Miño, logo de que o Goberno luso puxese o foco na construción dunha vía directa entre Porto e Vigo que acurtase os traxectos a 55 minutos. Un proxecto para o que cómpre o apoio do Goberno estatal ás necesarias obras da saída sur de Vigo cara a O Porriño. A maiores, o Plan de investimentos conxuntos contempla a intermodalidade, coas conexións entre o ferrocarril e os aeroportos da Eurorrexión. Nese senso, o Goberno luso destacou así mesmo a integración do aeroporto Sá Carneiro na vía entre Vigo e mais Porto. En canto ás infraestruturas viarias, o líder do Executivo galego defendeu a rehabilitación da ponte internacional entre Salvaterra de Miño e Monçao; o acondicionamento da estrada entre Celanova e a fronteira portuguesa ou a conexión por autovía entre o norte de Portugal e a estación da Gudiña do tren do futuro tren de Alta Velocidade entre Galiza e Madrid. En canto á celebración do Xacobeo, Núñez Feixoo destacou o crecemento en número de peregrinos experimentado pola ruta portuguesa nos pasados anos. Eivas da Eurorrexión Alén das propostas de investimento, o Plan de investimentos conxuntos que se aprobará na vindeira mesa de traballo da Eurorrexión realiza unha diagnose do contexto social e económico nas dúas beiras do Miño. Entre outras cuestións, destaca o alto paro xuvenil da Galiza, un "alarmante" 32,5%, e do Norte, 19% así os salarios baixos incapaces de retela. O documento advirte dos escasos investimentos en investigación e desenvolvemento, 0,9 % na Galiza e 1,51% no Norte, ou da "hexemonía abafante das chamadas microempresas" a ambos lados da raia.


Summary: O xurado elixiu como finalistas as obras enviadas baixo os lemas As cerdeiras, Batemos na porta do mundo e Por min e por tódalas compañeiras.

Edicións Xerais comunicou esta sexta feira que xa ten finalistas para os Premios Xerais de Novela 2020. Despois da reunión do xurado, resultaron elixidas as pezas baixo os lemas As Cerdeiras, Batemos na porta do mundo e Por min e por tódalas compañeiras de entre 54 obras que concorrían ao galardón. O escrito gañador da XXXVII edición deste premio darase a coñecer a próxima sexta feira, 18 de decembro. O recoñecemento literario está dotado, ademais, con 10.000 euros. O xurado que decidiu as candidaturas finalistas estivo formado pola poeta Noa Moreira; a filóloga e tradutora Iria Pedreira Sanjurjo; o libreiro Carlos Coira; a xornalista Sara Vila Alonso; o profesor Alberto Cifuentes e Ramón Nicolás, como secretario do xurado con voz mais sen voto. Doutra banda, tamén saíu a selección para o XII Premio Jules Verne de Literatura Xuvenil. Para este galardón, dotado igualmente con 10.000 euros, se presentaron 24 persoas. As pezas entre as se decidirá a obra gañadora levan por identificación os nomes Doppel, Santo Amaro e Xules. Por último o xurado (os dos tres recoñecementos foron diferentes) do XXXV Premio Merlín de Literatura Infantil -cunha contía de 10.000 euros- sinalou a Fedora, Husu e O moucho está no Penedo de entre 43 traballos. Todas as gañadoras destas convocatorias promovidas por Edicións Xerais transcenderán a próxima semana.


Summary: O líder abertzale pensa que "hai que rachar co concepto clásico de negociación xa que España non ten vontade", nunha entrevista que publica Berria, en euskera.

O secretario xeral de Sortu e líder histórico da esquerda abertzale, Arnaldo Otegi, concedeu desde o presidio onde leva cinco anos unha entrevista ao diario en éuscaro Berria, na que defende que "chegou o momento de comezar un proceso de liberación para Euskal Herria sen o acordo do Estado español". Otegi aposta por "deixar atrás o clásico esquema de negociación" que la esquerda abertzale manexou sempre, xa que "non existe vontade no Estado español de implicarse na solución do conflito" e, por contra, cre que "está utilizando a axenda para gañar tempo". Lonxe Segundo o dirixente encarcerado, "Euskal Herria anda lonxe dos procesos soberanistas de Catalunya e Escocia". "Para chegar a ese punto é indispensábel poñer en marcha un debate popular para debuxar e construír o proxecto independentista e de esquerdas do século XXI"


Summary: O goberno galego prevé recucir os lumes forestais nun 8% nesta campaña. Os axentes medioambientais recórdanlle que carecen de medios, de material e que están nunhas condicións laborais precarias.

Ás portas dunha nova campaña de incendios a Xunta anunciou que este ano prevé reducir nun 8,4% os incendios forestais en Galiza, o que indica que os lumes non sobrepasarían os 678. No 2015 houbo 740, que arrasaron 11.802 hectáreas. O goberno galego anunciou que haberá 7.000 efectivos nos montes galegos nestes meses, reforzados con 360 motobombas e 30 medios aéreos para facer fronte ao lume. Preguntamos a un representante dos axentes medio-ambientais (un colectivo de 550 persoas, das cales 350 teñen entre as súas funcións as cuestións relativas aos incendios) sobre estas previsións da Xunta para a presente campaña. José M. Couselo afirma que eles son os primeiros interesados en que descenda o número de incendios forestais. Mais isto, que se reducan os lumes, non sucede por arte de maxia. "Véxoo complicado", manifesta a respeito das previsións que fai a Xunta para este ano. Por que? Pois polas condicións nas que desenvolven o seu traballo. Couselo explica que levan tempo demandando que se lles dote dos medios técnicos necesarios e que se renove o material. Ao que engade a necesidade de que se atendan algunhs reivindicacións históricas do colectivo. "Os axentes forestais somos os que temos máis responsabilidade na actuación nun incendio mais mantéñennos no nivel 14, dos máis baixos", di. Responsabilidade Esta última non é unha cuestión menor, explica Couselo. Teñen que coordinar todos os efectivos presentes (dependentes de difefrentes corpos e servizos), trazar unha estratexia para atacar o lume, velar pola seguridade e saúde de todo o operativo... Un nivel de responsabilidade máximo. Ao que se engaden as quendas de traballo. Os axentes piden que se varíe o acordo de condicións de traballo, aprobado en 2004 e que caducou en 2007, porque aí fíxanse unhs horarios e quendas en campaña que consideran que non son acaídos: "Doce horas, cando tes que enfrontarte a un incendio, son moitas horas tanto física como psicoloxicamente". E, engade, non fan só 12 horas. A isto engaden as responsabilidades que teñen noutros campos, desde a investigación sobre os lumes, trámites administrativos ou mesmo charlas didácticas polos colexios. Entede que sería necesario unha especialización para que o axente medioambiental non teña que facer fronte a todo.


Summary: No noso camiñar pola beira do mar vimos e gozamos das formas, das cores, das alturas, do vento e da forza do mar…, mais non só.

Pasamos por puntos senlleiros da xeografía Ibérica —o de máis ao Norte, a Estaca de Bares, e o máis occidental, o Cabo Touriñán—, e mundial, Fisterra; por Lugares de Interese Xeolóxico —A Capelada, Burela…—, por numerosos Espazos protexidos —Parque Nacional das Illas Atlánticas de Galiza, Parque natural de Corrubedo, e numerosos LIC/ZEC e ZEPAS—. Paraxe: Costa galega / Concello: Varios / Percorrido: 2.000 km / DificultadeBaixa E como nós somos moi dados ao natural, gozamos coa descuberta e a observación dos seres que medran neses medios de condicións extremas para o desenvolvemento da vida, uns hábitats que precisan de adaptacións específicas para resistir a forza do sol, a falta de auga, o bater do vento e das ondas, ou o exceso de sal…, e modifican as súas formas e os ciclos de vida e, como resposta, presentan particularidades que as fan únicas. Tamén camiñamos por lugares de interese histórico, artístico e patrimonial —asentamentos castrexos, algúns coñecidos (Fazouro, Baroña, Donón…) e outros, máis de 20, que conservan formas e estruturas pero permanecen ocultos baixo os entullos e a vexetación—; vimos máis dunha ducia de castelos; portos de todas as idades, desde os primeiros tempos históricos (Bares, A Covasa…) tradicionais e actuais, e gozamos coa presenza das embarcacións de formas e tamaños variados axeitadas ás condicións do medio no que van desenvolver o seu traballo; instalacións industriais —salgas, factorías baleeiras, estaleiros, saíñas, cetarias—; Faros, e outras construcións e enxeños non relacionados coa vida do mar pero que se instalaron na súa proximidade para aproveitar os recursos que se xeran ao seu carón como muíños (de mareas e de vento), ou que tiñan no mar un punto de expansión para a achega de materiais e a distribución de produtos (telleiras, serradoiros…). E tamén vimos e coñecemos as transformacións ás que foi sometido pola nosa man, nalgúns casos de forma abusiva e con pouco acerto, e a súa importancia actual porque a costa é a porta do mar, do que é inseparábel, e é, por tanto, unha importante fonte de recursos, e soubemos da relevancia que a costa e a proximidade do mar segue a ter na actualidade xa que, ademais de continuar a ser intensamente explotada, soporta a maior parte da poboación galega (70%) con todas as actividades e infraestruturas que iso implica: ocupación con recheos, vías de comunicación, vivendas e contaminantes. Para falar da nosa costa farían falla moitas páxinas, pero con esta achega só queremos chamar a atención sobre a infinidade de posibilidades que ofrece para gozar e a importancia de coñecela, valorala e preservala para o futuro..


Summary: O Teatro Nacional Dona Maria II estreará a obra dun "dos mais importantes dramaturgos galegos contemporâneos".

A emblemática obra de Roberto Vidal Bolaño "Saxo Tenor" estará en cartel en Lisboa no teatro da compañía pública portuguesa de 5 a 24 de maio, chegando a fins de mes a Compostela. Con adaptación do texto de José Martíns e o director do CDG, Manuel Guede, e dirección de José Martíns, a obra conta cun equipo artístico composto por João Grosso, José Neves, Manuel Coelho, Maria Amélia Matta, Lúcia Maria, Paula Mora, Bernardo Chatillon, Luís Geraldo, Jorge Albuquerque, Joana Cotrim, Lita Pedreira, Maria Jorge e Rita Figueiredo. Herdeiro de Valle Inclán A compañía pública portuguesa, con sede no histórico edificio da Praça do Rossio lisboeta, apresenta o autor galego como "um eminente encenador e ator da Galiza, pioneiro do teatro profissional galego" e "herdeiro legítimo de Ramón Maria del Valle Inclán". A obra "Saxo Tenor", que recibiu o Prémio Álvaro Cunqueiro de textos teatrais en 1991, fora estreada pola compañía Teatro do Aquí de Roberto Vidal Bolaño en 1983 baixo dirección do propio autor cun elenco composto por Xosé Manuel Olveira "Pico", Elina Luaces, Laura Ponte, Susana Dans, Morris, María Bouzas, Rodrigo Roel, Vicente Montoto, César Goldi, Kukas, Luís Zahera, Pilar Pereira, Antonio Simón, e Bernardo Martínez. A celebrada peza de Vidal Bolaño tivo tamén fortuna editorial e conta con dúas edicións na Colección libros do Centro Dramático Galego, ademais da da Biblioteca Galega (La Voz de Galicia) e unha tradución ao castelán de Luís Alonso Girgado para a SGAE. O pasado ano, Edicións Positivas incluíuna no primeiro volume das súas Obras Completas. O Teatro Nacional D. Maria II é unha entidade pública empresarial tutelada polas áreas de finanzas e cultura do goberno portugués.


Summary: Pablo De Greiff finalizou a súa visita ao Estado español cunha rolda de imprensa na que criticou a vixencia da Lei de Amnistía de 1977 e demandou unha "política de Estado" para a reparación das vítimas e a recuperación da memoria. "Non son asuntos de política partidista", dixo, "senón de dereitos que concernen a todos".

O relator das Nacións Unidas para a promoción da verdade, a xustiza, a reparación e as garantías de non repetición, Pablo De Greiff, concluíu a súa visita ao Estado español esta segunda feira, e cuxas declaracións recolle o diario basco, Naiz. Após reunirse con representantes de asociacións a prol da memoria histórica, vítimas da represión franquista e familiares d@s fusilad@s e pasead@s, o colombiano desenvolveu unha conferencia de imprensa en que deitou algunhas das conclusións tiradas dos encontros mantidos en diversos puntos do Estado --entre eles Galiza. Para De Greiff resulta "sorprendente" que nestes perto de 40 anos após a ditadura militar "non se teña feito máis en favor dos dereitos das vítimas" en cuxas demandas, dixo, albiscou unha "notábel fenda" en relación coas posicións adoptadas polo Estado. De Greiff amosouse sorprendido porque nestes anos "non se teña feito máis en favor dos dereitos das vítimas" Trabas para acceder a unha información "fragmentada" e "confidencial" Segundo o relator da ONU é preciso que @s represaliad@s e familiares d@s asasinad@s conten cunha "política de Estado" que non dependa do "vaivén" electoral e lles garanta un acceso efectivo á información e a xustiza. Neste senso, o colombiano criticou a negativa da Fiscalía española a extraditar algúns dos torturadores franquistas que aínda permanecen con vida --como Antonio González Pachecho, 'Billy El Niño'-- e que foron reclamados pola xustiza arxentina no decorrer do proceso xudicial aberto polos crimes do franquismo. Asemade, salientou as dificultades para accederen á documentación correspondente aos anos posteriores á Guerra de 1936 e a ditadura. Unha información que dixo, para alén de estar "fragmentada", en moitos casos foi clasificada polo Ministerio de Relacións exteriores como "confidencial" impedindo así o acceso á información a vítimas e familiares. O relator da ONU criticou que a Lei de Amnistía sexa unha norma "de punto e final" que impida ás vítimas acudir á xustiza para a reparación da memoria De Griff ve "incompatíbel" a Lei de Amnistía coa reparación das vítimas Así, Pablo De Greiff instou o Goberno español a pór "por riba de consideracións políticas" o "compromiso decidido, determinado e prioritario para dar vixencia plena aos dereitos á verdade, a xustiza, a reparación e as garantías de non repetición". Un compromiso que De Greiff coidou "incompatíbel" co mantemento en vigor da Lei de Amnistía do '77. Unha norma, sinalou, que rematou por cumprir "as funcións dunha lei de punto e final" na medida en que, explicou, "foi empregada para arquivar practicamente a totalidade dos casos que chegaron perante os xuíces". As declaracións do relator das Nacións Unidas baseáronse en grande medida nos testemuños das ducias de persoas coas que tivo oportunidade de se reunir e que lle transmitiron non só a súa indignación pola inacción gobernamental na recuperación da memoria, senón tamén polo mantemento da simboloxía fascista nas rúas ou a impunidade dos represores. O informe final elaborado por Pablo De Greiff será presentado para o seu debate perante o Consello de Dereitos Humanos da ONU en setembro.


Summary: Varios centos de persoas participaron na marcha popular convocada pola Plataforma para a defensa da ría do Burgo para esixir un calendario de actuacións reais que dean pé a un plano de rexeneración da ría, o dragado, tratamento, limpeza e retirada de lodos.

A Plataforma para a defensa da ría do Burgo convocou este mediodía na Casa das Palmeiras do Temple (Cambre) varios centos de persoas para participar na mobilización popular pola rexeneración da ría. Entre as peticións das persoas manifestantes atópase un calendario de actuacións reais, publicadas no DOG e no BOE, para garantir o plan de rexeneración da ría. Só desta maneira, asegura o colectivo convocante, se farían realidade os centos de promesas incumpridas dos distintos gobernos centrais do PP e do PSOE e mais do Goberno de Feijóo. E é que malia os reiterados anuncios sobre estudos, licitacións e dragado de lodos, a ría do Burgo permanece como estaba. Sancións contra os vertidos Ademais, a Plataforma solicitou a firme aplicación de sancións aos causantes directos e indirectos de vertidos á ría do Burgo e a finalización do proxecto integral de saneamento para eliminar os importantes focos de contaminación que aínda existen nos concellos da Coruña, Cambre, Culleredo e Oleiros, que verten directamente na ría do Burgo. As persoas manifestantes, entre as que se atopaban representantes do colectivo de mariscadores e mariscadoras, reivindicaron un plan de rexeneración medio ambiental que inclúa, amais da limpeza integral da ría para o gozo e lecer do pobo, a recuperación dos bancos de marisco, con liñas de axuda ao cultivo e á produción. Na mesma liña, demandaron a elaboración, por parte do Goberno central e da Xunta de Galiza, dun plano urxente de axudas ao marisqueo para que, mentres non se produza a eliminación dos vertidos, se poida desenvolver con normalidade a actividade marisqueira.


Moita xente comprometida na batalla contra a ofensiva de radicalización neoliberal vive con auténtica vertixe a espera do incerto desenlace das eleccións do 21-O. Tanto polas consecuencias prácticas inmediatas como polo que pode significar no plano político-ideolóxico. Un eventual trunfo do PP que revalidase por maioría absoluta un goberno que foi pioneiro no ensaio da estratexia de radicalización da dereita española ao calor da crise significaría a validación desa estratexia. Porque non debemos esquecer que Núñez Feijóo (xunto con Aguirre en Madrid) foi o primeiro en ensaiar a política de "austeridade" e recortes nesgados até estrangular a economía produtiva e foi tamén o que primeiro se apuntou ao discurso -e práctica- acirradamente neocentralista, con ataques aos nosos sinais de identidade e con proclamas –unhas veces implícitas e outras explícitas- contra o autogoberno e a favor da recentralización, devolución de competencias e "reunificación do mercado nacional". Un eventual trunfo do PP que revalidase por maioría absoluta un goberno que foi pioneiro no ensaio da estratexia de radicalización da dereita española ao calor da crise significaría a validación desa estratexia Por que niso leva razón leva razón Feijóo cando reivindica que el foi o "primeiro", pari pasu con Esperanza Aguirre, con quen, sen dúbida, comparte credo e maior medida que co propio Rajoy. O significado político-ideolóxico dunha reválida nas urnas dese programa ultraliberal e neocentralista sería, certamente, de alcance. Co agravante de ter sido, ademais, un goberno manifestamente incompetente, con conselleiros mediocres e sen iniciativas para impulsar a economía do país. O que máis incomoda é que tal desenlace poida producirse non tanto porque a maioría da poboación realmente o referende como porque o irresponsábel xogo das forzas de oposición llo poña en bandexa, especialmente coa súa fragmentación Por iso, a moita xente que non estamos tan preocupados pola intrahistoria e as entretelas das organizacións como pola correlación de forzas na sociedade e nas institucións, preocúpanos antes que ningunha outra cousa que poida outorgarse esa reválida. E o que máis incomoda -e desespera- é que tal desenlace poida producirse non tanto porque a maioría da poboación realmente o referende como porque o irresponsábel xogo das forzas de oposición llo poña en bandexa, especialmente coa súa fragmentación. Todo parece ter acontecido como se o balbordo da crise económica e política disparase o desconcerto e abrise a caixa de pandora das expectativas desmesuradas e das frustracións mal dixeridas. Parece que se tiveran disparado as oportunidades para todas as singularidades. Como ocorre case sempre na esquerda, os momentos de crise crean a ilusión de que calquera cousa é posíbel e enseguida agroman as sete escolas, cos seus misterios e os seus sacerdotes. Ninguén parece estar disposto a perder a oportunidade de fundar unha escola. En fronte, a pragmática dereita deleitase co espectáculo e mesmo pode ofrecerse a organizar os xogos florais e os torneos para que cada escola e cada sacerdote teña o seu minuto de gloria. Entre tanto o monopolio político da dereita pode capear a máis nefasta xestión e administrar en beneficio propio as turbulencias até situar a nave no punto que lle interesa. Sería unha mágoa que as irresponsabilidades dispersas nos núcleos dirixentes puideran acabar desembocando nunha carta branca para que a dereita máis reaccionaria e centralista puidese envolver Galiza na bandeira española Nese sentido, sería unha mágoa que as irresponsabilidades dispersas nos núcleos dirixentes quer da esquerda estatal quer do nacionalismo puideran acabar desembocando nunha carta branca para que a dereita máis reaccionaria e centralista puidese envolver Galiza na bandeira española coma se fose un adorno para o cocido madrileño no que queren converter o estado das autonomías, descontando, claro está, as xa irredutíbeis e perdidas nacións catalá e vasca. Si, co dramatismo xusto, compre dicir que neste lance Galiza xógase ao mesmo tempo dúas cousas vitais: unha saída progresista á crise do neoliberalismo e a preservación e profundización do seu autogoberno. Non digamos xa as posibilidades de pensar a nosa soberanía ou a nosa independencia. Cun Núñez Feijóo empeñado non só en ser un disciplinado conxurado da ultracentralista política do PP español senón tamén en crecerse no seu papel de ariete contra os nacionalismos catalán e vasco, non é difícil entrever cal vai ser a deriva do xa cativo e mermado autogoberno galego. Cáusame mágoa e mesmo certo desasosego ver a moitos amigos e compañeiros nacionalistas afanados en ver se poden recadar uns centos de votos máis ou menos, mesmo sabendo que non van sacar ningún representante, cando menos nalgunhas das circunscricións Por iso, cáusame mágoa e mesmo certo desasosego ver a moitos amigos e compañeiros nacionalistas afanados en ver se poden recadar uns centos de votos máis ou menos, mesmo sabendo que non van sacar ningún representante, cando menos nalgunhas das circunscricións. Cómpre erguer a mirada e ver que do que se trata, amigos, non é diso. Sacar uns votos máis ou menos pero sen representación é absolutamente irrelevante, sobre todo se somos –ou foramos- conscientes da fondura e radicalidade do proxecto do PP nesta altura. Dito con claridade, o que realmente conta é que a dereita non continúe co controle do goberno, coa ocupación da Xunta de Galicia. O resto, con todos os meus respectos, arderá na fogueira das vaidades. Se todos os dirixentes do nacionalismo e da esquerda estiveran á altura do desafío farían un chamado aos seus seguidores a concentrar o voto naquelas opcións con posibilidades reais de obter representación Se todos os dirixentes do nacionalismo e da esquerda estiveran á altura do desafío que nos coloca o PP neste lance, farían un alto no seu camiño, farían un balance cru das posibilidades e opcións reais que están enriba da mesa e farían un chamado aos seus seguidores a concentrar o voto naquelas opcións con posibilidades reais de obter representación. Circunscrición por circunscrición. Aquí non pasa como noutros países, coma Francia, nos que hai segunda volta. Aquí hai que anticipala. Se non o fan os dirixentes e candidatos, farano en moitos casos os electores pola súa conta. Iso é seguro. Pero outros miles de votos irán estragarse na irrelevancia e o gran monopolio da dereita será a directamente beneficiaria en todos os casos. Como país, como nación, como esquerda, perderemos todos. Tamén perderán os grupos en cuestión, cuxo futuro nun escenario como o previsíbel terá ben pouco percorrido. Sempre queda confiar na sabedoría do elector, preocupado polo proxecto, polo sentido da corrente e non polos remuíños Se houber un destello de brillantez, valentía e xenerosidade, cando menos agora, gañaría a nación e gañaría a esquerda. Tamén os grupos en cuestión. Senón for así sempre queda confiar na sabedoría do elector, preocupado polo proxecto, polo sentido da corrente e non polos remuíños.


Summary: Afirmouno Jorquera ao ser preguntado pola posibilidade de que esta se presentase de forma inminente, aínda que reiterou a disposición dos nacionalistas a propiciar un cambio de goberno. Para Gómez Besteiro, "todo o que se faga para recuperar a normalidade será o axeitado"

O portavoz parlamentario do BNG, Francisco Jorquera, arrefriou este sábado as crecentes expectativas, mesmo recollidas nalgún medio de comunicación, sobre a posibilidade da presentación inminente dunha moción de censura na Deputación de Lugo. Jorquera afirmou que "non hai datos novos" sobre esta cuestión, aínda que reiterou a disposición do Bloque a propiciar un cambio no ente provincial, de xeito que reflicta "a vontade expresada polos cidadáns nas urnas", en declaracións que recolle Europa Press. "O PP foi derrotado nas urnas, perdeu a maioría absoluta coa que contaba antes. Hai una maioría plural que se asenta en dúas grandes patas: o BNG e o PSdeG", engadiu. Con todo, o Bloque esixe que se cumpran uns "mínimos" que considera "imprescindibles". "O PP foi derrotado nas urnas, perdeu a maioría absoluta coa que contaba antes. Hai una maioría plural que se asenta en dúas grandes patas: o BNG e o PSdeG", afirmou Jorquera Aínda que PSdeG-PSOE (11 deputados) e BNG (2) suman unha maioría absoluta no pleno da Deputación, a popular Elena Candia accedeu á presidencia, que sostén en minoría (12 deputados), debido á negativa do socialista Manuel Martínez (proposto en primeira instancia como presidente e rexeitado pola súa condición de imputado) a votar o candidato consensuado por PSdeG-PSOE e BNG, Darío Campos (alcalde da Pontenova). Segundo La Voz de Galicia, as negociación mantidas por socialistas e nacionalistas estarían preto de chegar a un acordo para investir a Campos, desta volta contando tamén co apoio de Manuel Martínez. Gómez Besteiro afirmou que "todo o que se faga para recuperar a normalidade será o adecuado e o que se debe facer" Preguntado por esta cuestión este sábado, o secretario xeral do PSdeG-PSOE, José Ramón Gómez Besteiro, afirmou que "todo o que se faga para recuperar a normalidade será o adecuado e o que se debe facer". Besteiro espera que "o que dixeron os cidadáns nas urnas", un "non ao Partido Popular", se reflicta "canto antes" na Deputación. O ex presidente do ente provincial subliñou que os cidadáns deixaron claro "que ao PP lle tocaba, despois de oito anos, seguir na oposición e que o goberno de progreso continuase". Para Besteiro isto sería importante "non tanto por que goberne o PSOE ou o Bloque, senón porque todo o que se fixo e o que se pode seguir facendo beneficia, sen lugar a dúbidas, a todos os cidadáns e a todos os concellos da provincia". Pola súa banda, o secretario xeral do PPdeG, Alfonso Rueda, interveu tamén este sábado neste debate, acusando a PSdeG e BNG de estar preocupados unicamente por "coller o poder". Pediulles que realicen "unha oposición construtiva" ao Partido Popular pois "a xente o que pide pola rúa é que os políticos traballen"


Antonio López, doutor en Dereito pola USC, catedrático de Dereito Financeiro e Tributario e exconselleiro maior do Consello de Contas postúlase como candidato a reitor da Universidade de Santiago facendo fincapé, sobre todo, na situación económica da institución. López presenta a través da súa web un programa centrado na inmediata necesidade de aprobar orzamentos (a USC non o fai dende 2011), o refinanciamento da débeda, o rexeitamento aos recortes e á taxa de reposición, na reclamación da autonomía universitaria e no relevo xeracional do cadro de persoal docente. Así mesmo, propuxo un equipo de goberno reducido a cinco vicerreitorías, no que destacan Victoria Otero, como vicerreitora de Ordenación Académica e PDI e Víctor Arce, como vicerreitor de Investigación. Como está sendo a campaña? De encontro en encontro apréndense cousas sobre a universidade? Apréndese moito, si. Dedicamos bastante tempo a estar no centros, a falar coa xente. A universidade ten unha serie de problemas comúns, pero despois en cada centro, en cada colectivo e en cada departamento hai unha realidade moi diversa, con necesidades específicas. Unha experiencia moi enriquecedora, aínda que tamén esixente. "O reto a curto prazo é que a USC ten que aprobar un orzamento, porque levamos dende 2011 sen un orzamento aprobado, e esa é unha situación indesexable para a universidade" Que solucións hai para as actuais dificultades de financiamento? En canto ao financiamento, hai dous retos: un a curto prazo e outro a medio prazo. O reto a curto prazo é que a USC ten que aprobar un orzamento, porque levamos dende 2011 sen un orzamento aprobado, e esa é unha situación indesexable para a universidade. Nun escenario de recortes, como o que sufrimos, non hai marxe para xerar un aforro no orzamento da universidade que poida cubrir as cotas de amortización da débeda á que temos que facer fronte, que están situadas algo por riba dos 8,5 millóns de euros cada ano. Ese é o gran reto, porque reducir máis gasto sería inviable, e aínda que fose viable, situaría a universidade por debaixo do nivel de funcionamento dos seus servizos. A solución pasa por acadar unha fórmula de refinanciamento desas cantidades que temos que devolver da débeda financeira e dos anticipos reembolsables. O que obtivésemos dese novo financiamento destinariámolo a amortizar a débeda. E a medio prazo temos o reto do novo plan de financiamento que ten que entrar en vigor nas tres universidades galegas en 2016. A universidade ten que conseguir aí que se teñan en conta as súas especiais circunstancias, por exemplo que o noso cadro de persoal docente teña unha media de idade máis alta: isto é un valor, pero ten un custe máis elevado; tamén, polo feito de estar establecidos en edificacións cun gran valor patrimonial, increméntanse os custes de mantemento. "Vémonos abocados a un proceso perverso no que estamos substituíndo prazas de funcionario, estables, permanentes, por fórmulas precarias, como interinos de substitución" E que se pode facer coas actuais limitacións á contratación de persoal ou á súa promoción? Temos un límite financeiro, a masa salarial. E temos tamén un límite externo, que é a taxa de reposición. Que se pode facer? Creo que por un lado temos que tratar de convencer a administración de que aquelas prazas que se cobren coa finalidade de promoción, non deberían entrar a computar dentro do límite das prazas de reposición, porque esas prazas, que se cobren con persoal que xa era da universidade, non supoñen un incremento de efectivos. Teríamos que conseguir esa interpretación. E a medio prazo, esa taxa de reposición ten que ir aumentando ou terá que desaparecer, porque se non ao que nos vemos abocados é a un proceso perverso no que estamos substituíndo prazas de funcionario, estables, permanentes, por fórmulas precarias, como interinos de substitución. E todo isto, ligado a outro problema: a contratación de persoal interino de substitución para facer fronte a necesidades inminentes de docencia ou de investigación está sometido nestes momentos a unha autorización previa por parte da comunidade autónoma, medidas que exceden o que sería admisible e que nos sitúan ante algo que está afectando á autonomía básica da universidade. Aproveita a USC toda a súa capacidade para a investigación? Nós entendemos que a investigación é un dereito e un deber de todo o persoal docente e investigador da universidade. Polo tanto, é fundamental que consigamos que todos se involucren en tarefas investigadoras, sexa en grandes proxectos internacionais, ou en proxectos máis modestos. Pero debemos conseguir que todo o mundo se implique, porque é bo para a universidade e porque é bo para a proxección e para a mellora do noso persoal docente e investigador. "En moitos momentos a universidade ten mirado moito máis cara a dentro que cara sociedade, temos que ser máis permeables ao que nos pide a sociedade" Como debe ser a xestión de titulacións nos vindeiros catro anos, tanto no que respecta a novos graos ou a outros que hai que reformular? Unha vez que xa se implantou o Espazo Europeo de Educación Superior, é o momento de facer unha análise, unha revisión, de cal foi o grao de aceptación da nosa oferta docente. Iso temos que revisalo tendo en conta o número de alumnos, pero non exclusivamente este factor. Porque se estamos ante titulacións que non están duplicadas no sistema universitario, aínda que o número de alumnos sexa baixo, igual temos que valorar que se esa titulación responde a unha demanda social e é positiva e enriquecedora para Galicia, se cadra hai que mantela. Outra cousa é cando falamos de titulacións que están repetidas, e aí ao mellor hai que reformular a oferta, buscar acordos coas outras universidades, buscar titulacións dobres... Creo que a clave é que á hora de facer esta revisión debemos pensar máis no que nos demanda a sociedade que na situación interna da universidade. En moitos momentos a universidade ten mirado moito máis cara a dentro que cara sociedade, temos que ser máis permeables ao que nos pide a sociedade. "Temos un equipo formado por persoas que coñecen moi ben a universidade e estamos preparados para asumir dende o primeiro momento a xestión" Que diferencia o seu proxecto do de Juan Viaño? Unha diferenza fundamental é que eu, dende o mesmo día que presentei a miña candidatura, tiña un equipo, que fixen público e que estiven traballando con el na elaboración do noso programa de goberno. Iso fai que sexa un equipo moi cohesionado, moi compacto, que teñamos moi interiorizadas as liñas de actuación. Fronte á outra situación, na que a día de hoxe aínda non coñecemos cal é ese equipo. Nós temos un equipo formado por persoas que coñecen moi ben a universidade, teñen experiencia na xestión universitaria e estamos preparados para asumir dende o primeiro momento a xestión que nos toque facer, con solvencia e con fiabilidade.