Summary: Os galardóns María Luz Morales recoñeceron catro traballos (dous en vídeo e dous escritos) realizados por novísimos investigadore e investigadoras, nunha iniciativa pioneira apoiada polas catro deputacións provinciais.

A Academia Galega do Audiovisual entregou esta mañá na Deputación da Coruña os primeiros premios María Luz Morales, que promoven a investigación científica no ámbito audiovisual, destacando cun galardón e 1.200 euros dous videoensaios e dous ensaios escritos asinados por cinco novísimos investigadores e investigadoras galegas, nunha iniciativa pioneira que conta coa participación das catro deputacións. Romero insire imaxes das películas distribuídas internacionalmente no catálogo Films from Galicia da AGADIC. E lembra que o 69% das producións son gravadas en castelán e só o 27% en galego O ferrolán Brais Romero gañou o Premio ao mellor Vídeo Ensaio Galego con Films From Galicia (?), que ofrece unha visión crítica e combativa na marxinación do idioma galego na produción audiovisual galega e do que o xurado destacou "a calidade na realización do videoensaio, cun tratamento sonoro moi expresivo". No vídeo, Romero insire imaxes de 32 das películas distribuídas internacionalmente no catálogo Films from Galicia da AGADIC: 21 en castelán, 9 en galego e 2 noutras linguas. E lembra que o 69% das producións son gravadas en castelán e só o 27% en galego. "Comos nos ven dende fóra? Como nos vendemos? Como nos vemos? Se de súpeto deixásemos de oír a versión orixinal en galego notaríamos a diferenza? Ou é que xa estamos acostumados a non oír a nosa voz?", pregúntase mentres vai silenciando o son dos filmes en galego inseridos na súa videocreación. Romero recibiu, ademais, un accésit ao ensaio escrito galego con O galego no cinema galego, que remarca a importancia e a responsabilidade institucional a respecto de afondar sobre o uso do galego nas producións cinematográficas. Neste traballo conclúe que "existe público para o cinema en galego" pois "existe unha forte concienciación social arredor da lingua, especialmente forte entre a franxa de idade que amosa un maior hábito de asistencia ao cinema, é dicir, aquela entre 15 e 29 anos". Porén, denuncia que "o Goberno galego, a través das súas políticas audiovisuais, está a levar a cabo un proceso de lavado do galego mediante un cambio na linguaxe das súas subvencións". "A lingua galega, outrora requisito indispensable para acceder a estas axudas, agora é camuflada baixo o concepto 'contido cultural galego', ou variacións deste termo, conseguindo así que, os requisitos sexan máis flexible e permitan deixar de lado o idioma", di. Denuncia que "o Goberno galego, a través das súas políticas audiovisuais, está a levar a cabo un proceso de lavado do galego mediante un cambio na linguaxe das súas subvencións" Remata sinalando que "desposuído de lingua propia, o cinema galego é substituído por unha cadea industrial de producións no que o que se busca é o éxito financeiro, borrando, se é preciso, lingua e identidade para converter o filme nun filme globalizado, é dicir, nun filme branco, onde as posibilidades de identificar un filme como pertencente a unha filmografía nacional sexan as menos posibles". Outros premios A vilalbesa Denisse Lozano gañou o Premio ao mellor Vídeo Ensaio Internacional con A cámara perseguidora. Orixe e intención dos planos de seguimento, que analiza un elemento estilístico e a súa relación co cine de intención social. Cibrán Tenreiro (Oleiros) gañou o Premio ao mellor Ensaio Escrito Galego con Equilibrios precarios. Unha aproximación aos vídeos dunha escena underground galega, "polo enfoque novidoso dun tema pouco coñecido e polo rigor no tratamento". Noelia Álvarez (Lugo) e Nazaré Estévez (Cortegada) recolleron o Premio ao mellor Ensaio Escrito Internacional con Análise da representación da muller no cinema español da última década, "que vén cubrir a necesidade dun discurso de xénero na análise do tratamento da muller no cinema español", destacou o xurado. O xurado valorou criterios como a existencia dunha voz propia e a actitude crítica, a independencia profesional, a perspectiva de xénero e a consciencia de pertenza a un determinado país, inspirados pola propia figura de María Luz Morales O acto de entrega contou coa participación de Margarita Ledo, en representación do xurado. Os premios María Luz Morales pretenden avivar o interese polos estudos sobre o audiovisual, ofrecendo ás persoas estudosas e investigadoras a posibilidade de facer os seus traballos tanto en formato audiovisual como escrito. Nesta primeira edición recibiron 21 propostas coas temáticas e estilos máis diversos. Segundo asegurou esta mañá Margarita Ledo, o xurado valorou criterios como a existencia dunha voz propia e a actitude crítica, a independencia profesional, a perspectiva de xénero e a consciencia de pertenza a un determinado país, inspirados pola propia figura de María Luz Morales, unha xornalista galega que foi pioneira no Estado, ao converterse na primeira directora dun xornal diario, e que exerceu como crítica, investigadora e colaboradora de producións audiovisuais. Morales foi tamén un referente na defensa dos dereitos das mulleres e no galeguismo, represaliada e apartada da profesión durante o franquismo.


Summary: A Asociación de Gaiteiras Galegas (AGG) presenta unha emenda ao Plan Integral da Danza proposto por Agadic (Axencia Galega de Industrias Culturais), no que non se contou coa participación de ningunha persoas representante do sector do baile tradicional.

O pasado 1 de marzo a Agadic (Axencia Galega de Industrias Culturais) abría á participación cidadá o Plan integral para a danza (PID) co obxectivo de dar resposta á "necesidade de redefinir e revisar os alicerces, intereses e necesidades" que permitan potenciar e manter "o papel protagonista da danza entre a cidadanía". Mais entre as persoas que integraban o grupo de traballo coordinador de dito plan, alén de representantes de teatros e salas e entidades de danza contemporánea, non se atopaba ningunha representación do baile tradicional. En resposta, a Asociación de Gaiterxs Galegxs (AGG) fíxolle chegar á Agadic unha emenda na que se facía notar este feito e que posteriormente compartiron con Nós Diario. "Enviamos a emenda a través dos pasos a seguir que había na web en relación ao achegamento de propostas e respondéronnos que o terán en conta para vindeiras mesas de traballo", conta Gustavo Couto, vogal da AAG. "Diso extraemos que o equipo de traballo de agora está fechado", explica quen tamén é mestre do Obradoiro de Cultura Tradicional Ultreia, para engadir, que a pesar de valorar positivamente a iniciativa do PID, "non nos colle na cabeza como é posíbel que non se contemple un representante do baile tradicional, coa forza que ten no noso país, parécenos unha falla de sensibilidade". "E demos outro paso, que foi o de ofrecernos como asesoramento por se queren incluír danza tradicional, non para ir nós, senón para indicarlles a quen se poderían dirixir", engade Gustavo Couto. Asociacionismo e escola Agadic mantén un programa, "Danza 3", no que tres formacións presentan os seus proxectos e desenvolven actuacións co apoio da Administración "pero para o resto de formacións non hai nada", denuncia Couto, "escúdanse nas "industrias culturais" e a maior parte dos grupos de tradicional son asociacións, pero seguro que habería fórmulas para programar danza tradicional unha vez ao ano", di. O vogal da AGG explica que nas asociacións hai profesionais autónomos que se dedican tamén a formar bailadores e bailadoras. "Estamos a ter moitos problemas polo tema dos grupos reducidos (por mor da Covid-19), que se entende, pero é unha dificultade; igual que no relativo á cesión dos espazos para ensaiar, porque estando ao mesmo nivel hai concellos que che deixan usar os seus locais para ensaiar e outros non. É unha situación moi precaria", conta o membro de Ultreia.


Summary: Roi Cagiao (Vigo, 1978), director de cinema, volve aos sucesos de 1972 co seu novo filme, '10 de marzo', que reconstrúe as folgas de Ferrol naquel ano. A preestrea foi no Teatro Jofre de Ferrol o pasado 29 de outubro e esta sexta feira chega o día da estrea. Será no festival Cineuropa, en Santiago. O filme estará en salas de cine a partir do 25 deste mes. Cagiao relata a 'Nós Diario' o percorrido realizado tras 'Vigo, 1972' (2017) e a historia do que considera "un punto de inflexión para a sociedade galega".

—Despois de Vigo, 1972, cal era a intención ao facer 10 de marzo?O proxecto que concibín inicialmente era facer unha única película documental que abordara a folga de setembro que tivo lugar en Vigo así como os sucesos de Ferrol. Con todo, atopeime co problema de que eran dous procesos complexos que requirían dunha investigación bastante grande e un número excesivo de entrevistadas. Polo tanto, como eu son vigués, resultábame máis sinxelo traballar primeiro na folga de setembro. Ao funcionar tan ben a nivel de público e satisfacción persoal decidimos continuar con esta, que non é tanto unha segunda parte, senón unha metade dun todo. Os eventos do 10 de marzo non xorden por xeración espontánea: foron madurando ao longo dos anos e iso dá como resultado esa gran manifestación. A morte de Amador Rei e de Daniel Niebla xunto co número de feridas, que aínda hoxe considero que non se sabe exactamente cal foi dado que moitas persoas non acudían aos hospitais para non ser detidas, tivo unha repercusión en toda Galiza e inclusive en España. Para min, sen ser eu o especialista máis cualificado para dicilo, é un punto de inflexión para a sociedade galega. De feito, mesmo a prensa clandestina viguesa do movemento obreiro considerou que a cidade estaba pouco madura para unha folga xeral e, posteriormente, enténdese que os sucesos de setembro foron posíbeis en relación aos de Ferrol. —En Cineuropa, 10 de marzo estará acompañada dos filmes de Aser Álvarez e Antonio Caeiro, que tamén xiran arredor da memoria histórica.Cando comezamos a traballar en Vigo 1972 hai polo menos dez anos pensabamos que era necesario facer esa película para educar as novas xeracións. Por desgraza, co rumbo que tomamos a nivel político co auxe da extrema dereita e o revisionismo histórico no que parece que a ditadura non era tal, é aínda moito máis necesario que se fagan este tipo de filmes. Diría que non hai un auxe especial, porque desde que eu comecei a facer documentais sempre estivo presente esta temática. Cando hai miles de persoas desaparecidas aínda nas cunetas, cando Franco estivo homenaxeado no Val dos Caídos até hai tan pouco, con todos os acontecementos recentes arredor da exhumación de Queipo de Llano... Aquí non hai unha normalidade democrática, isto non se fechou como se debería ter fechado. Evidentemente, queda moito por dicir. —Cales son as expectativas no festival?Esperamos que teña unha boa acollida, tamén pola sensibilidade progresista que ten o festival. Ademais, esta película non a concibimos para un grupo reducido de persoas, senón que está pensada para que sexa interesante para un sector da poboación o máis amplo posíbel. Preocupámonos moito porque tivera un ritmo vibrante, un pulso intenso, porque non busca ser un documental unicamente didáctico senón que queremos xogar coas emocións do público. Ademais, contamos con material practicamente inédito cedido por Navantia que foi dixitalizado hai pouco tempo e que diría que non foi utilizado en ningunha parte fóra do momento puntual no que se tomaron. Unha cousa que para min é moi interesante é que Vigo 1972 funcionou moi ben e especialmente alí na cidade, onde estivo sete semanas seguidas no cine, e foi entre outras cousas porque hai un protagonista colectivo. Non son só as persoas entrevistadas, senón todas aquelas que participaron e se alguén che conta unha historia que fala sobre ti ou sobre a túa familia, algo que para eles foi moi significativo, e está ben contada seguramente teñas máis interese por ir vela ao cine. No mes de novembro, despois de Cineuropa, faremos máis proxeccións en Nigrán, en cinco concellos da zona da Coruña e en Ferrol estaremos o día 24.


Summary: O pleno do ente provincial aprobou a interposición dun recurso contencioso-administrativo para que o Goberno galego "cumpra coas súas obrigas"

O pleno da Deputación de Pontevedra aprobou o pasado venres a interposición dun recurso contencioso-administrativo para que a Xunta "cumpra coas súas obrigas" de executar "as obras de conservación necesarias para o mantemento da zona nobre da Finca de Lourizán". A finca de Lourizán, onde se atopa o Pazo do mesmo nome, está cedida durante 30 anos pola Deputación de Pontevedra á Xunta por un convenio de colaboración do 22 de xaneiro de 1991, modificado posteriormente o 21 de xaneiro de 2000. Segundo ese convenio, o Goberno galego debe responsabilizarse dos traballos de conservación do espazo.O deputado Carlos Font salientou que a vía do contencioso chega "despois dos sucesivos incumprimentos da Xunta dos convenios que lla obrigan a realizar as obras de conservación do Pazo", sinalando que a Deputación realizou catro requirimentos á Consellería, "sen que nunca houbera unha soa resposta pola súa parte". O obxectivo deste recurso, engadiu Font, é "defender unha xoia pública de todas as pontevedresas e pontevedreses" fronte á "inacción da Xunta".O deputado asegurou que "o certo é que a Xunta de Galicia non deixa alternativa algunha á interposición deste contencioso-administrativo e cifrou en 14.225.010 euros a contía total "das deficiencias reais ocorridas pola neglixencia da Xunta" Nos últimos meses a Deputación de Pontevedra xa aprobara unha moción para esixirlle á Xunta que se fixera cargo das obras de conservación e protección do conxunto patrimonial, alertando de que o edificio presenta "danos estructurais e por humidades, coa súa cuberta en risco de afundirse". A situación foi tamén denunciada pola Asociación de alumnos e exalumnos da Escola Superior de Conservación e Restauración de Bens Culturais de Galicia (ASECREGA) e pola Asociación de Amigos do Museo de Pontevedra.O PP retruca que o Pazo é propiedade da Deputación (que recuperará o inmoble e o predio no ano 2021) e que lle corresponde ao ente provincial facerse cargo da súa conservación. Os populares chegaron a presentar unha proposta para investir ao redor de cinco millóns de euros (unha terceira parte do que segundo a Deputación sería necesario achegar), procedentes da empresa ENCE, que quere crear no Pazo un "centro de investigación". Porén, esta proposta foi rexeitada por PSdeG e BNG, e tamén por Deputación e Concello de Pontevedra, criticando a intervención da empresa pasteira, os seus obxectivos últimos e a defensa que desta compañía fai o Partido Popular e a Xunta.O Pazo de Lourizán, obra de Jenaro de la Fuente, foi residencia de verán de Montero Ríos e durante anos converteuse nun dos centros políticos da Restauración. O pazo conta con 54 hectáreas de xardín, onde crecen carballos, castiñeiros e bidueiros, pero tamén araucarias, cedros ou magnolias moitas delas traídas por xardineiros franceses e algunhas integradas no Catálogo de Árbores Senlleiras


Summary: Os reitores da USC, da UDC e da UVigo presentaron dous documentos ante o Ministerio de Educación para potenciar o uso e o recoñecemento dos idiomas cooficiais nas publicacións científicas. Apenas o 10% das teses de doutoramento presentadas en Galicia están en galego.

A finais de 2012, a Comisión Interuniversitaria de Política Lingüística do Sistema Universitario de Galicia aprobou a elaboración dun estudo de diagnóstico sobre o emprego do galego como lingua científica no ámbito universitario que concluíu en xuño de 2013 co informe Investigación e lingua. Proposta para a mellora da presenza do galego na actividade científica, coordinado pola profesora da USC Alba Nogueira López, coa colaboración dos profesores Iñigo Urrutia Libarona, da Universidade do País Vasco, e Eva Pons Parera, da Universidade de Barcelona. O informe concluíu que a presenza do galego é escasa en todos os planos da actividade investigadora e académica, en boa medida porque os indicadores internacionais de avaliación favorecen a publicación en inglés. Porén, tamén destacaba que as cifras do uso do galego nas aulas son "pobres e reveladoras dun desleixo que contrasta coas experiencias catalá e vasca". Nas enquisas que formaban parte desta investigación, apenas o 44% dos profesores das universidades galegas afirmaba usar algunha vez a lingua galega para publicar textos científicos. Ademais, entre o 60 e o 70 por centodas teses de doutoramento presentadas en Galicia utilizan o castelán, sendo o inglés o segundo idioma máis empregado, presente no 20 por cento das teses; o galego sería a terceira lingua, desencendendo en 2012 por debaixo do 10 por cento. Tomando como punto de partida as conclusións deste estudo, a Comisión Interuniversitaria de Política Lingüística acordou remitirlle ao Ministerio de Educación dous documentos para potenciar o uso e o recoñecemento dos idiomas cooficiais nas publicacións científicas, dúas propostas que foron asinadas este venres polo reitores das tres universidades galegas, Juan Viaño, Xosé Luís Armesto e Salustiano Mato. Trárase, en primeiro lugar, dunha proposta conxunta para a modificación dos criterios de avaliación da actividade investigadora no relativo ao uso das linguas cooficiais en publicacións científicas. Trátase de lograr unha avaliación das contribucións redactadas nas linguas cooficiais equiparables á de calquera outra contribución e centrada na súa calidade científica, con independencia da lingua en que estea escrita. Actualmente, os sistemas de indexación internacional de publicacións teñen cada vez máis en conta o emprego do inglés como lingua asociada ás revistas de maior prestixio e difusión. Con esta iniciativa, preténdese evitar que as contribucións científicas non redactadas en español nin en linguas internacionais do coñecemento científico sexan invisibles nos procesos de avaliación da actividade investigadora. Preténdese evitar que as contribucións científicas non redactadas en español nin en linguas internacionais do coñecemento científico sexan invisibles nos procesos de avaliación da actividade investigadora Ademais, as tres universidades galegas acordaron presentat alegacións ao proxecto de Real Decreto polo que se modifica o Real Decreto 1312/2007 de 5 de outubro, regulador da acreditación nacional para o acceso aos corpos docentes universitarios. Estas alegacións reclaman que se incorporen como enmendas de adición, que fan fincapé na necesidade de que nas comisións de acreditación da ANECA se garanta a presenza de avaliadores das comunidades con lingua propia, valorando o seu coñecemento destes idiomas. Dificultades engadidas para a investigación en galego O informe presentado o pasado mes de xuño sinalaba que "o peso do inglés é abafante e tende a medrar" O informe presentado o pasado mes de xuño sinalaba que "o peso do inglés é abafante e tende a medrar debido a que as decisións de política científica en relación coas avaliacións (acreditacións, sexenios) só de forma moi residual se apartan do SCI ou o Journal Citation Reports (JCR) como parámetros de indexación", polo que a dificultade de someter a avaliación traballos científicos realizados en galego, catalán ou éuscaro "revélase dobremente complexo". Entre as propostas que realizaba o informe para reverter a situación destacaban a introdución de incentivos retributivos polo uso da lingua, que se pode converter nun "estímulo eficaz" para acompañar os plans de normalización nas universidades, sobre todo nun momento de recortes salariais. Tamén se propoñía que o uso do galego nas aulas sexa unha das variables do financiamento por obxectivos das universidades. Entre as propostas que realizaba o informe para reverter a situación destacaban a introdución de incentivos retributivos polo uso da lingua Igualmente, propoñíase apoiar a tradución ou publicación de monografías científicas en galego, apostando por que a Xunta apoiase economicamente "un grupo seleccionado de publicacións que usen o galego". O documento pechábase lembrando que "a divulgación do coñecemento científico na sociedade, especialmente dirixido a escolares, é tamén un xeito de asociar o galego a rexistros de prestixio". Descarga aquí o informe Investigación e lingua. Propostas para a mellora da presenza do galego na actividade científica (.pdf)


Summary: A lembranza de Alexandre Bóveda na Caeira, onde foi asasinado, é o epicentro dunha rede de actos que espallan a vontade de recuperaren a memoria histórica por todo o país, neste Día da Galiza Mártir.

Foi un 17 de agosto hai 76 anos cando morría abatido a tiros no monte poiés da Caeira Alexandre Bóveda. Tiña só 33 anos, e deixaba unha viúva e cinco fillos. Participara activamente na redacción do Estatuto de Autonomía, e na campaña electoral do 36, á que se presentou como candidato da Fronte Popular por Ourense. Na súa memoria, a Fundación que leva o seu nome organiza unha xornada dedicada á memoria d@s que loitaron por Galiza, que se espalla desde a Caeira a todo o país. Neste monte testemuño da barbarie terá lugar ás 13.00 a homenaxe do Concello de Poio, coa presenza de Amalia Bóveda e vari@s representantes dos concellos vinculados a el. Despois, nun xantar no Pazo da Cultura de Pontevedra, a Fundación entregaralles o VII Premio Día da Galiza Mártir á Recuperación da Memoria Histórica a Mini e Mero. Ás 18.30 honrarase a Bóveda diante do seu sartego, no cemiterio de Santo Amaro, e o acto político terá lugar ás 20.30 na Praza de Curros Enríquez. Asemade, no centro social A Revira, tamén en Pontevedra, o historiador Xosé Álvarez falará sobre a represión na comarca de Pontevedra, ás sete, e haberá un concerto de Leo i Arremecághona!!! Ao longo do 17 de agosto teñen lugar o groso dos actos: xa pola mañá, Compostela lembra o seu alcalde republicano, o editor Ánxel Casal, que foi paseado en Cacheiras, despois de loitar polo Estatuto. O BNG faille unha homenaxe ás 12.30, no número 15 da Rúa do Vilar, onde tiña a súa imprenta a Editorial Nós, e hoxe está o café Airas Nunes. Antolín Faraldo será outra das figuras lembradas neste día, no seu Betanzos natal: o BNG e Galiza Nova farán, ás oito da tarde, unha ofrenda floral no busto do escritor, no Paseo que leva o seu nome. Xornalista n'O recreo compostelano, fundou El Porvenir, onde expoñía o seu ideario liberal e provincialista. Redactou o programa de constitución da Xunta Provisional de Goberno de Galicia, co que participou na Revolución de 1846, e foi recollido por Manuel Murguía como "o primeiro e mellor" dos precursores do Rexurdimento. Por outra banda, a Comisión pola Memoria Histórica da Coruña colocará no cemiterio de San Pedro de Grandal (Vilarmaior), un laudo en lembranza das persoas fusiladas e soterradas alí, ás 18.00. Despois das escavacións realizadas en outubro do 2011 e de probas de ADN, deuse con Joaquín Rodríguez Rodríguez, e agárdase que aparezan José Rodríguez Brage e Manuel Varela González. Tamén Cervo, na Mariña,fará lembranza d@s veciñ@s que foron represaliad@s: na praza do lugar de San Cibrao descubrirase unha placa ás 20.00, e terá lugar unha mesa redonda. A Ulloa tamén lembra as vítimas da represión, mais o día seguinte: o sábado 18, ADEGA e a asociación cultural O Galo convocan o roteiro da memoria: o acto comeza ás 10.30 en Sá (Palas de Rei), no lugar onde apareceron os corpos de Sixto Aguirre e Camilo Díaz Baliño. A ruta segue en Toques, onde se fará unha homenaxe a Ramón Rodríguez Varela (O Curuxás), Marcial Villamor Varela e o ferroviario Delfino Liñeira Fraga (Ferroviario). A seguir terá lugar un xantar de confraternidade na Eira da Xoana, e xa ás cinco inaugurarase un monólito. Non perdas o especial sobre Alexandre Bóveda deste número 11 de Sermos Galiza.


Summary: Eduardo Pondal (1835-1917), coetáneo, compañeiro e amigo de Murguía e mais de Rosalía (nados en 1833 e 1837, respectivamente), comeza a súa vida pública galega participando no Banquete de Conxo cando era aínda estudante na Universidade de Santiago, onde se licenciará en Medicina e Cirurxía en 1860. Nese Banquete (2-3-1856) pronunciou un fervente e radicalmente democrático brinde poético xunto con Aurelio Aguirre e Luís Rodríguez Seoane. A partir dese momento, a súa presenza nos medios literario-culturais galegos foi constante e crecente, con participación en actos democráticos e con frecuente publicación de textos e obras poéticas até se converter nun dos referentes fundamentais, xunto con Rosalía e Curros, da literatura galega renacente.

Pondal comezou a publicar primeiramente en castelán, mais axiña se incorporou á literatura en galego: en 1857 dá a coñecer trece oitavas do poema épico Os Eoas e en 1858 aparece o seu primeiro poema lírico, A campana d'Anllóns, no xornal pontevedrés El País. Porén, por mor dos Cantares Gallegos rosalianos de 1863 Pondal intensifica a escrita en galego. É máis: seguramente foi a morte de Rosalía (acontecida no 15 de xullo de 1885) a que provocou o seu derradeiro poema en castelán, publicado o 18 de xullo no xornal santiagués El ciclón como homenaxe á escritora finada. A partir dese momento convértese nun autor monolingüe en galego, unha especie de escritor "profesional" que, por razóns de orixe fidalga e posición económica abastada, non precisa exercer a súa profesión de médico e pode consagrar a súa vida á creación dunha obra poética ao servizo da patria. Na colección "Biblioteca Gallega", inaugurada en 1885 con Los Precursores de Murguía, saíu do prelo o volume Queixumes dos pinos en novembro de 1886, cando Eduardo Pondal (con 51 anos de idade) xa dispuña dunha longa traxectoria literaria. Morta Rosalía había un ano e ausente Curros (a traballar en Madrid desde 1883), Pondal consolida con esta obra a súa condición de escritor e proxéctase na sociedade galega como o grande poeta galego, o bardo admirado pola elite patriótico-intelectual que recoñece nel a conciencia nacional expresada a través da poesía. Non é de estrañar, pois, que en 1890, catro anos despois, lle fose encargada a escrita do Himno. Nos Queixumes dos pinos Pondal recolle e reelabora toda a súa poesía lírica en galego (ou vertida por el mesmo ao galego) publicada entre 1858 e 1885 en diversos medios (xornais, revistas, opúsculos etc.) e, xunto coa produción inédita, compón unha obra nova perfectamente estruturada (91 poemas). Igual que Rosalía dispuxo os Cantares co poema inicial (Has de cantar, / meniña gaiteira...) e final (Cantar, cantar, cantei / a grasia non era moita...), Pondal conforma un conxunto articulado co poema nº 1 (Polo baixo cantando / o boo bergantiñán / co'aguillada ó lombo / e garboso ademán...) e co simétrico poema nº 90, en que o mesmo bergantiñán, agora vai Polo alto cantando. Así, o derradeiro poema do libro, nº 91 (Da ruda pendente), funciona como epílogo, mentres que, por súa vez, a posición central da obra é ocupada polo poema nº 45 (Boandanza, saúde), longo texto en que Pondal expón a súa teoría poético-política do destino da nación galega como líder da futura federación ibérica e da confederación ibero-americana. Unha ampla formación lingüística Pondal posuía unha ampla formación lingüística (sabía grego e latín, portugués, francés, italiano e inglés) e literaria, e bebeu en diversas literaturas, incluída a clásica greco-latina e a nosa poesía medieval (é autor do primeiro poema neotrobadoresco galego)... Porén, foi o descubrimento dos cantos de Ossián (suposto bardo gaélico do século III cuxos poemas "traduciu" o escocés James Macpherson) os que desencadearon e alimentaron a liña poética máis importante e transcendente na produción pondaliana. A partir do coñecemento dos poemas de Macpherson, a poesía de Pondal constrúe unha mitoloxía galega moi influída polos heroes de Ossian e do irlandés Libro das conquistas de Irlanda (Leabhar Ghabhála), creada a través da conversión dos topónimos das terras do poeta en nomes de personaxes lendarios (Gundar, Rentar, Maroñas, Margaride, Baltar, Brandomil etc.) por medio dun singular e simple mecanismo: cada topónimo indicaría o nome do personaxe enterrado nese lugar (guerreiras e guerreiros celtas, bardos...). Pondal, sabedor de que a lingua é elemento esencial da nación, procurou decote un modelo lingüístico E expresivo de altísima calidade Deste modo, cos eidos nativos (Bergantiños, Xallas, Soneira e parte de Fisterra, isto é, a "xeografía pondaliana") transformados nun poético e real escenario a funcionar como metonimia de Galiza, Pondal compón unha obra complexa, en que a natureza é moito máis do que un ornamento: representa a base obxectiva e física da nación, e os seus elementos naturais (a terra e o mar, as rochas e os monumentos megalíticos, o universo físico 'bergantiñán') emiten a voz que denuncia a submisión e prostración do pobo galego. O bardo Pondal atende e entende eses sons convertidos agora en voz poética que lle permite profetizar os futuros destinos e sinalar o camiño da redención nacional. A partir do pasado, reconstruído miticamente, nos Queixumes Pondal clama contra a presente servidume e proxecta o futuro da nación galega, desenvolvendo unha liña fondamente patriótica na nosa literatura. O bardo da Ponteceso non se dedica só a recrear arqueoloxicamente un pasado mítico dos celtas-galegos en loita cos romanos-casteláns: a súa poesía é unha proposta de emancipación; o propio poeta afirma que os Queixumes "son un símbolo que revela un grande propósito latente: o rexurdimento e a redención de Galiza; son, ademais, unha queixa, unha protesta, unha rebelión contra a abrasión e o despotismo casteláns por teren intentado borrar a lingua, os costumes, a alma galega". Esta liña de poesía patriótica verase confirmada nas alusións a líderes da liberación nacional de Irlanda (contra os ingleses) e de Grecia (contra os turcos), para alén de Polonia, Cataluña, Serbia etc. en composicións posteriores. Outros motivos alén do celtismo No entanto, a lírica pondaliana non se limita ao celtismo: incorpora e desenvolve outros motivos, entre os que se debe salientar a importante presenza de elementos tirados do mundo clásico helénico, en especial a épica da morte digna en combate, a ética espartana ou a arenga de ton militar. Estas liñas poéticas dominantes en Queixumes, a bárdica e a helénica, conviven con outras menos representadas: os poemas de carácter biográfico, para alén de poemas bucólicos, elexíacos ou políticos xunto con composicións, de teor amoroso, caracterizadas pola delicadeza expresiva dos sentimentos, e aínda outras que presentan figuras femininas connotadas positivamente (en especial as guerreiras celtas). Con efecto, en Pondal conviven dúas visións da muller, aparentemente opostas mais complementares no fondo: o amor platónico e a súa elevación mais tamén o tradicionalismo misóxino ou denigratorio, quer de orixe popular, quer de orixe clásica (bíblica, filosófica, literaria...). Neste sentido, facer unha lectura de tipo biografista ou descualificar a obra pondaliana por un moi pequeno grupo de poemas carece de fundamento. Por máis que as escollas do poeta sexan significativas, a poesía pondaliana non debe ser xulgada de modo anacrónico e, moito menos, utilizar eses textos como escusa para escurecer a súa transcendencia e o seu brillo, pois Pondal é, como tantos outros, reo dunha tradición secular que se manifesta na literatura galega do seu tempo e aínda posterior. A través de esquemas simples e con adxectivación sobria, mais sempre con rigor formal e con complexas elaboracións poéticas a pesar da axial dicotomía construtiva (celta vs. romano, masculino vs. feminino, forte vs. mólido...), Eduardo Pondal creou un universo poético onde o fundamental é a parte "política" e "revolucionaria" (en palabras do propio poeta). Ademais, Pondal, sabedor de que lingua é elemento esencial da nación, procurou decote un modelo lingüístico-expresivo de altísima calidade: a partir dun traballo constante de revisión, corrección e elevación do idioma (testemuñado polos manuscritos conservados e polas correccións textuais sucesivas na procura dunha maior enxebreza e pureza lingüísticas), xunto con Rosalía e Curros, alicerzou o rexurdimento literario galego cunha obra clásica, que nos continúa a interpelar aos que compartimos a nazón de Breogán. Escolma de textos [1] Cando no escarpado cabosae a fror da caramiñaó cazador anunciandoa leda estación garrida,cando da doce Sueviaás doces praias amigas,en nobelo xentil axuntadas,chegan as lixeiras píllaras, entonces do bardo o espírito,que soña antr'as uces irtas,no formoso instrumento apoiado,en donde o vento suspira, mentres os fillos dos celtascumpren serva e innobre vida,entonces o espírito invade do bardoescura melancolía. (QP 35) [2] Feros corvos de Xallas,que vagantes andásen salvaxe compaña,sin hoxe nin mañán,quen poidera ser voso compañeiropola gandra longal! Algo de vago e ferodo meu ser no profundoeu levo, com'as brétomasdos curutos escuros,e unha ruda e salvaxeincrinación dos seres vagamundos; algo do rudo vento,qu'azouta o cabo Ougal;do salvaxe miñato,que leva o vento soáne con nobre ufaníao esquivo mato rexistrando vai; algo das vagas brétomas,algo das uces altas,algo dos libres corzose das feras bandadasdos corvos vagamundos,que s'espallan de Xallas polas gandras. (QP 62) [3] O abrigo de vento circio,sentada ó pé dos valadosqu'hai nos Casás de Nemiña,os cabelos pieitandocun lindo pieite d'ouro,que deslumbraba ó miralo,cantaba a fada Rourizcousas do tempo pasado: «Eran Manoel Leis e Baña,Barrentos, Lastres e os Paz;eran Piñeiro e Leis Busto,Ruíz, Canosa e Currás;Arxomil, o da Redonda,(nunca se m'esquencerán);Pedro Rodríguez, Ocampo,Lourenzo e Castro Romai;Francisco, de Castiñeira,Cristovo, morto en agraz;Mauro Fernández, Menecho,Manoel Romero e Pon...al». Esta parte do seu cantoben non se poido escoitar,(sopraba o aire mui recionos valados dos Casás),e, cal son de doce corda,ó lonxe foi espirar. «Lastres era de Muxía,a areosa, a seca, a triste;Leis era de Suxo e Ocampoda terra de Villarmide;Leis Busto, de Coucieiro,Barrentos, de Morpeguite;de Corcubión os outrosnon eran fóra dos lindes;os outros, ouh Bergantiños!,todos ti nace-los viches. Estes foran os rapacesque nunca me saïránda memoria, porque un temposoían ben alegrarestes lugares qu'agoramui sós e tristes están. Ouh rapacetes rebertes,de tenro corpo lanzal,e tan libres com'os corvosdo facho de Touriñán, nas c'lunas do meu palacio,que baixo da terra está,os vosos nomes garridospara sempre hei de gravar!». (QP 26) [4] Topánome medio morto,con unha crúa feridano esquerdo costado, mortal e profunda,p'ronde inda o folgo respira. Preguntáranm'os pasantes,qu'iban p'la deserta vía,preguntáranme quen forao crudo que me ferira. Eu contestei sin alento,como quen lle foxe a vida:«Señores, quen me matoufui unha fror de Muías». «[E]stá tolo –se dixeno–,este prob'home delira:as frores teñen puñalesp'ra poder tira-la vida?».E déixanome alí soo,na miña triste agonía. «Civiles, non a prendades,porque estonces perdo a vida.Se prendedes esa fror,cortades a vida miña:para as vosas duras cordasten as lindas mans mui finas.Qu'a doce e garrida, qu'a morte me dera,é causa da miña vida!». (QP 84) [5] Penedos de Pasarela,cando vos vexo, penedos,suspiro d'amor por ela. (QP 15) [6] As almas escravas,d'ideas non grandes,van pensando mil cousas femíneas,molentes e infames; mil soños forxandoqu'o ánimo agobian,arrastrando infamantes cadeas,cal brandos ilotas: espíritos brandos,esp'ritos muliebres,sedentarios, que lenta consomee mórbida frebe. Mais a alma do bardo,enérxica, ousada,qu'audaz libertadetan soo soña e ama,vai pensando en propósitos férreosqu'ergueran a patria! (QP 70) [7] A lingua tiveranpor lingua d'escravos;esqueceran os patrios acentos,suidosos e brandos. Dos propios acentostiveran vergonza;de cautivos falaran palabras,de servos e ilotas. Deixaran os docesacentos xocundospor estrañas palabras de servos,ignaros e escuros. A nai, afrixidada escura miseria,os propios tomarapor xente estranxeira,e espantada escuitara dos fillosa plática serva. (QP 78) [8] Non cantes tan tristemente,probe e desolada nai;non lle cantes cantos brandospr'adormecer o rapaz,ond'está a cova do sono,no céltico carballal.Cántalle cantos ousados,qu'esforzado o peito fan;cántalle o que xa cantarao nobre bardo Gundar:«A luz virá para a caduca Iberiados fillos de Breogán...». (QP 67) [9] Da ruda pendente,soantes e altivos,eu ben sei o que din vosos vagos,monótonos ritmos. Os vosos agudos,harpados arumesdun poema as ardentes estrofasparece que zumben. Cal recios acentosd'escura sibila,de pasados, futuros destinosa alma adiviña, así como cousasda boa Cernagora,dos oprobios da serva Mesenia,dos parias e ilotas,dos servos da gleba,dos pobos ignaros,de nobres vinganzasdo rudo Espartaco,da fatal servidume da terra,dos eidos escravos! (QP 91) [10] Cando xazan do cisneos febrentos despoxos,sobre do verde da ribeira escura,e xa non s'ouza o canto harmonioso, dádelle sepulturano promontorio aquel, areoso e vougo,onde o Anllóns, o seu nativo río,(qu'el máis amou de todos),da peregrinación antiga súae do longo traballo acha repouso. Que diga o mariñeiro,rudo fillo do Osmo,ó entrar pola Barravolvendo o escuro rostro:«Alí xaz o que foranoutro tempo cantor do eido noso». (QP 58)


Summary: O custo salarial de Galicia é o quinto máis baixo de todo o Estado. Mentres, o persoal asalariado galego sitúase nos postos de cabeza en horas traballadas, con case 130 ao mes.

A maior parte da poboación galega asalariada cobra menos de 6.000 euros ou entre 15.000 e 20.000 euros ao ano, segundo datos do Instituto Galego de Estatística, que tamén recolle como significativos os grupos de poboación que perciben entre 20.000 e 30.000 euros e, en menor medida, entre 12.000 e 15.000. En plena crise económica e dadas a preocupantes cifras de paro o debate dos salarios caeu a un segundo plano da actualidade o que non impide, no entanto, que Galicia siga a sufrir unha notable fenda salarial a respecto do resto do Estado. Concretamente, dunha media duns 200 euros ao mes. Sempre tendo en conta que se trata de magnitudes medias, o custo salarial total -indicador que mide as percepcións que o persoal asalariado percibe mensualmente, así como as pagas extra e os pagamentos atrasados- situouse durante o terceiro trimestre do ano en Galicia en 1.602,77 euros ao mes, un 4% menos que no trimestre anterior e un 0,24% máis que no mesmo trimestre do pasado ano. Botando a vista atrás ata o ano 2008, cando as economías galega e española xa estaban inmersas na crise, é posible concluír que a diferenza co Estado non só non se reduciu en absoluto, senón que aumentou un chisco. Naquel terceiro trimestre de hai seis anos o custo salarial medio en Galicia era de de 1.528,17 euros ao mes, 194 euros por baixo da media estatal que situaban os custos salariais galegos como os cuartos máis baratos do Estado, lonxe da media e aínda máis lonxe dos máis de 2.000 euros mensuais de Euskadi, a autonomía que encabeza este rexistro. Os datos máis recentes do INE indican que no terceiro trimestre deste 2014 Galicia apenas ascendeu un posto, do cuarto ao quinto, e a diferenza coa media medrou ata os 197,69 euros ao mes. O custo salarial medio en Galicia situouse en 1.602,77 euros no terceiro trimestre, 197 euros menos que a media do Estado Neste escenario, para atopar uns custos salariais máis baixos que en Galicia cómpre a Murcia, á Comunitat Valenciana, a Canarias e a Extremadura, que pecha a lista. Seis anos atrás os salarios galegos estaban por diante de Murcia, Canarias e Extremadura. Na parte alta, como en 2008, continúa Euskadi, agora con 2.213 euros ao mes, un 4,74% máis que supón un medre porcentual practicamente idéntico ao galego. Así as cousas, as posicións practicamente non se moven, toda vez que, como ao inicio do período analizado, continúan nos primeiros postos autonomías como Madrid, Navarra ou Catalunya, as tres por riba da media estatal xunto aos devanditos salarios vascos. Nos postos de cabeza en horas traballadas Que os custos salariais galegos sexan dos inferiores do Estado e estean notablemente por baixo da media non implica que os persoal asalariado do país traballe menos que o do resto do Estado. Ben ao contrario, a súa posición salarial contrasta co posto que ocupa ao comparar as horas efectivas de traballo en cada territorio. Así, os datos máis recentes indican que no terceiro trimestre do ano os asalariados e asalariadas de Galicia traballaron unha media de 129,20 horas mensuais, só por tras de Balears, onde superaron as 135, e notablemente por riba da media estatal, que acadou as 125,20 horas ao mes. Como é posible observar no gráfico superior ao comezo do período analizado, no terceiro trimestre de 2008, as horas efectivas de traballo eran máis que en Galicia en ata cinco autonomías (Balears, Canarias, Extremadura, Castilla-La Mancha e Andalucía. Daquela a diferenza entre Galicia e a media do Estado era dunhas cinco horas, unha máis que na actualidade. En ambos casos o menor número de horas efectivas traballadas é o de Euskadi onde, precisamente, o custo salarial é maior.


Summary: O seu presidente Ramón Villares cre que "non se deben facer escrutinios sobre os comportamentos ideolóxicos das persoas" e mesmo considera que se debe aproveitar o pasado franquista do homenaxeado o 17 de maio para "explicar mellor a complexidade daquel réxime".

O presidente do Consello da Cultura Galega (CCG), Ramón Villares, rebateu as críticas formuladas desde diversos ámbitos á Real Academia Galega pola decisión de dedicar o Día das Letras Galegas en 2015 a Xosé Filgueira Valverde polo seu pasado franquista, opinións coas que asegurou "non concordar". O historiador, nunha entrevista en RNE, amosouse en contra de "facer unha especie de aduana ou de escrutinio sobre os comportamentos políticos, ideolóxicos ou relixiosos das persoas". "Non se pode negar que Filgueira Valverde foi alcalde durante o franquismo, pero quizais deberiamos aproveitar esta circunstancia para debater e explicar mellor a complexidade dese réxime", afirmou. Villares cre que respecto da lingua existen "efectos negativos da concepción ilustrada de que só se protexe na escola" Así mesmo, Villares considerou que "hai perigo de creba da transmisión xeracional" do idioma galego que pode ter "consecuencias a medio prazo negativas" aínda que considerou que a súa situación "non é de alerta nin de urxencia". Ao xuízo do presidente do CCG, no descenso de uso da lingua propia "combínanse uns efectos negativos da concepción ilustrada de que o idioma só se protexe na escola cuns efectos a medio prazo da disolución da sociedade tradicional galega, a rural, que era a que realmente mantiña o idioma". A iso, Villares cre que se suman "unhas políticas públicas como o Plan de Normalización que foron acertadas no papel pero non ben asumidas no social".


Summary: O xurado destacou a súa potencia na construción do conxunto cun gran control no poema longo, a estrutura dramática do libro con presenza de voces variadas, e as múltiples referencias culturais e da tradición literaria e artística.

Ave do paraíso, de Lorena Conde Martínez é a obra gañadora do primeiro premio de poesía Filomena Dato convocado polo Concello de Bergondo. O xurado, presidido pola alcaldesa de Bergondo, Alejandra Pérez Máquez, e conformado polas poetas Dores Tembrás, Yolanda Castaño e Susana Sánchez Aríns, destacou a "potencia" do poemario e gabou a "construción do conxunto cun gran control no poema longo, a estrutura dramática do libro con presenza de voces variadas, múltiples referencias culturais e da tradición literaria e artística que se poden deducir na lectura deixando un pouso fresco na lectora". O fallo do I Concurso de Poesía Filomena Dato do Concello de Bergondo viuse adiado polas condicións especiais orixinadas pola pandemia da Covid-19, máis za ten gañadora. O acto de entrega do premio, que ten unha dotación económica de 2.000 euros e inclúe a publicación do poemario pola editorial Apiario nunha colección propia, terá lugar a finais de outubro. Difusión da lingua e da cultura galegas A alcaldesa de Bergondo, Alejandra Pérez Máquez, lembrou con este concurso "pretendíamos contribuír á difusión da lingua e a literatura galega á vez que rescatábamos do esquecemento a figura dunha muller fundamental e pouco coñecida dentro do movemento literario do Rexurdimento como a escritora e afervoada feminista galega Filomena Dato Muruais". A rexedora salientou, ademais "a calidade das pezas recibidas", 52 en total, coordinadas por Apiario. "Queriamos facer un concurso literario serio, que estivese á altura e que servise para continuar exaltando a figura de Filomena Dato vinculándoa co traballo de muller e igualdade que vimos facendo desde o Concello". Desde Apiario felicitaron "a todos os e as participantes polas súas creacións e o seu esforzo. É unha mágoa que só poida quedar un pero agardamos que esta sexa a primeira de moitas citas dun certame que debe consolidarse para darlle un pulo á lingua e a creación do país, apostando polos nosos autores e e autoras", resaltaron.


Summary: O xurado dos Premios Minerva fai públicos os nomes e as obras gañadoras do concurso de narrativa e poesía organizado polo Colexio M. Peleteiro de Compostela.

O xurado dos Premios Literarios Minerva, organizados polo Colexio Manuel Peleteiro, reuniuse na tarde da quinta feira para ditar o fallo da súa edición XLIX. Sobre os traballos que concorreron neste 2021 o tribunal quixo destacar a "calidade das obras poéticas e dos relatos, que semella garantir o futuro das nosas letras". Unha literatura á que o certame tenta contribuír fomentando o uso da lingua no ámbito educativo e entre a mocidade. O concurso estivo aberto a alumnado de 3º e 4º da ESO, Bacharelato e FP que presentara os seus textos en galego, orixinais e inéditos antes do 29 de xaneiro. Unha vez desveladas as gañadoras, pois todas foron rapazas, o xurado desexou que "moitas destas mozas sexan recoñecidas nun futuro próximo no panorama literario galego, sumándose á relación de autores e autoras que comezaron a súa traxectoria nos Premios Minerva". Algúns destes autores foron, segundo recordaban, Darío Xohán Cabana, Suso de Toro, Xavier Queipo, Xosé Antón Neira Cruz, Berta Dávila ou Olga Novo. A entrega de premios vai ter lugar o vindeiro 14 de abril, nun acto que decorrerá no propio colexio Peleteiro. No evento as gañadoras lerán unha parte da súa obra como adianto da publicación que editará ao centro. A nómina das vencedoras Os Premios Minerva repártense entre a categoría de narrativa, que contou con 28 traballos finalistas; e a de poesía, na que as obras finalistas foron 15. No terreo narrativo a vencedora foi Carmen González, do IES Fraga do Eume de Pontedeume, polo relato Teatro de fume; o segundo premio foi parar ás mans de Noelia Fernández, do IES Félix Mureil de Rianxo, por Quen vive no 4ºB?; e o terceiro galardón recibiuno Mariña Maceiras, do IES Sánchez Cantón de Pontevedra, co texto titulado Verde esperanza. Na poesía, a gañadora foi Iria Pérez, do IES Plurilingüe de Ames, que presentou o traballo Triloxía utópica cuarentenaica; seguiuna Paula Tubío do IES Félix Muriel de Rianxo, con Historias inéditas; e o terceiro premio quedou nas mans de Candela Martínez, do IES Lamas de Abade de Compostela, coa obra Chuvia de Luz. Todos os premios concedidos teñen ademais dotación económica, de 600 euros para as alumnas vencedoras en cada categoría, 400 e 250 no caso das autoras das obras que quedaron en segunda e terceira posición. Ademais, tanto en narrativa como en poesía, concedéronse tamén tres accésits.


Summary: A outra masiva manifestación en Vigo contra os "recortes" únense mobilizacións de profesionais en centros de saúde, hospitais e PAC de toda Galicia

As protestas pola "deterioración" sanitaria en Galicia abranguen xa moreas de colectivos, desde o persoal dos PAC ou de Urxencias até os médicos de Atención Primaria, profesionais eventuais ou traballadores das Ambulancias. As protestas, folgas e reivindicacións, apoiadas por colectivos de pacientes e usuarios, continúan e espállanse agora tamén xeograficamente por diferentes puntos de Galicia. Ás mobilizacións que se dan habitualmente nas sedes dos grandes complexos hospitalarios únense esta semana concentracións diarias nos centros de saúde das vilas e outra gran manifestación en Vigo, como a celebrada na noite deste xoves "pola dignidade da sanidade pública". Vigo acolleu outra gran manifestación "contra os recortes de persoal sanitario" mentres os profesionais levan a cabo paros ante os centros de saúde durante toda a semanaConvocada pola xunta de persoal da área sanitaria de Vigo "contra a política de recortes de persoal sanitario", a marcha dos profesionais sanitarios volveu acoller milleiros de persoas e contou co apoio de sindicatos e oposición, ademais do de colectivos como a plataforma SOS Sanidade Pública, que apunta estes recortes como "parte da estratexia de Feijóo de desmantelar e privatizar para transformar o Sergas nunha oportunidade para o desenvolvemento empresarial". Foi a segunda vez en menos dun mes na que as rúas do centro de Vigo se encheron de xente para pedir solucións ás eivas da sanidade pública e apuntar directamente os responsables. Segundo a Policía Local, máis de 30.000 persoas marcharon desde o antigo Hospital Xeral ata Porta do Sol. "Feijóo atende, a sanidade non se vende", "conselleiro corrupción" ou "a privatización é corrupción" foron algunhas das consignas máis repetidas nunha mobilización que contou coa presenza de numeroso responsables políticos, entre eles o alcalde da cidade, Abel Caballero. Coincide esta marcha coas concentracións que profesionais de Atención Primaria están a realizar este xoves tamén na zona de Vigo e Pontevedra convocados pola Agamfec (Asociación Galega de Medicina Familiar e Comunitaria) nun inicio e seguidos por outros colectivos médicos. Antes, durante esta semana, tocoulle á provincia de Lugo e Ourense, a Ferrolterra ou á área da Coruña e este venres houbo protestas en Vedra, Oroso, A Estrada, Lousame, Ordes, A Pobra do Carmiñal, Serra de Outes, Bertamiráns, Milladoiro, Negreira, A Baña, Rois ou Dodro, entre outras localidades da área sanitaria de Santiago. Son paros de cinco minutos ás portas dos centros de saúde, PAC e consultorios rurais, ás 12 do mediodía e ás 6 da tarde, en demanda "dunha Atención Primaria digna" e en solidariedade coa vintena de xefes de servizo da xerencia viguesa que presentaron a súa dimisión, e que manteñen á espera de que as medidas anunciadas pola Xunta na reunión mantida co Sergas se fagan efectivas.Pero en cada localidade agroman problemas particulares. En Viveiro denunciáronse esperas de ata dez días para conseguir cita en Primaria ou consultas con máis de 50 pacientes ao día. No rural advírtese das numerosas carencias no servizo e, en xeral, en todos os casos denúnciase "sobrecarga asistencial, falta de médicos substitutos, escaso tempo para a atención, escaseza de material ou precariedade laboral". "Queremos evitar o desmantelamento do sistema sanitario público ao que estamos asistindo", asegura o Colectivo de Profesionais Sanitarios de Galicia. Centros de saúde, consultorios rurais e PAC únense para denunciar "sobrecarga asistencial, falta de médicos e medios, tempo escaso para a atención ou precariedade laboral"Ao tempo, os Puntos de Atención Continuada manteñen a folga e as súas reivindicacións. O colectivo PACs en pé de guerra denuncian ser os "grandes esquecidos" por parte do Sergas, ao que acusan de non lles dar a coñecer os plans de choque anunciados, no caso de que tamén afecten a súa área. A Xunta de Persoal da área sanitaria de Pontevedra emitiu hai só uns días un comunicado en apoio da loita destes profesionais. Nalgún caso particular, como no PAC de Curtis, os problemas levaron os profesionais a convocar unha mobilización para o vindeiro 27 de xaneiro. O persoal do centro denuncia a precarización do servizo na comarca, con importantes incrementos das listas de espera, a ausencia de reforzos que deixan o PAC sen asistencia durante algunha saída ou os cupos excesivos. Tampouco nas Urxencias acaban os problemas. Ás demandas do persoal deste sector no Hospital Clínico de Santiago, que afronta a súa undécima semana de folga e busca novas medidas de presión, únense tamén as reivindicacións dos profesionais, de Urxencias e doutros ámbitos, do Complexo Hospitalario Universitario da Coruña (CHUAC). O pasado mércores, unha mobilización de persoal volveu reclamar melloras e denunciar unha situación que a Comisión de Centro cualificou de "caótica" e pola que demandan máis persoal.A Comisión de Centro do CHUAC cualifica de "caótica" a situación e advirte do colapsoAdvirte da falta de camas e da "normalización" do feito de introducir unha terceira en cuartos dobres, coa "sobreocupación" e os problemas que iso provoca, ou de "amorear" pacientes nos corredores. Pacientes, en conversa con Praza.gal, denuncian a falta de intimidade, a ausencia de separación entre persoas (mesmo en casos graves) e a desesperación entre os traballadores. Estas denuncias coinciden coa do persoal do CHUS, onde a morte de dous doentes nunha xornada de "colapso" acabou sendo investigada pola Fiscalía. Segundo fontes sanitarias, nas Urxencias da Coruña chegaron a xuntarse unhas 200 persoas nunha tarde, mentres que no Clínico este pasado luns atendéronse máis de 460 persoas. Na Coruña, o Consello Local de Saúde, formado por 28 entidades, aprobou tamén esta semana unha declaración institucional na que esixe ao Sergas máis financiamento e melloras na Atención Primaria ante unha situación "cada vez peor" na cidade. O texto foi apoiado por todos os membros da entidade, agás polo PP, que se abstivo. Tampouco remata a conflitividade entre os médicos de familia eventuais que, a través do colectivo Precarias pola Atención Primaria, organízanse para insistir no rexeitamento da nova proposta de contrato, crear grupos de traballo para propoñer melloras e apoiar as mobilizacións pola sanidade pública en Galicia. O xerente do Sergas cre que é "momento de traballar máis que de manifestacións" que atribúe, "sen dúbida", aos "partidos da oposición"Mentres, o conselleiro de Sanidade, Vázquez Almuíña, reclama ao Goberno central unha convocatoria extraordinarioa do MIR de médicos de familia e elevar a taxa de reposición para convocar oposicións que poidan superar a cifra de vacantes que se producen por xubilación. En canto ás continuas mobilizacións e protestas, o Sergas segue a ser crítica. O seu xerente, Antonio Fernández-Campa, cre que é "momento de traballar en propostas máis que de manifestacións que teñen un carácter político". "Son os partidos da oposición os que están a propoñer estes actos, non parece que haxa moita dúbida", sinalou este xoves.


Summary: "En Galiza hai partido que defenden a imposición de determinadas linguas", afirma José Manuel Villegas, secretario xeral de Ciudadanos, nunha entrevista que esta fin de semana publica en Faro de Vigo e na que insiste na teima do seu partido de que o español está en perigo en Galiza.

A "imposición" á que se refire Villegas é, por se é necesario aclaralo, a do galego. O tamén deputado de Ciudadanos no Congreso español advirte que "pelexaremos para que o castelán non desapareza da escola como en Catalunya", unha frase que obvia e ignora a realidade lingüística do ensino en Galiza, como que, por exemplo, só 5% das escolas nfantías nas cidades usa o galego. Ou que hai materias que desde a Xunta se vetou que se desen en galego, como matemáticas. A propia Real Academia Galega (RAG) lamenta quea escola estea a ser un elemento "desgaleguizador". "Defendemos que saber unha lingua cooficial non pode ser un mérito", di Villegas nesa mesma entrevista, que exixe que "non se marxine o español, a lingua común". Estivo prolífico esta fin de semana o secretario xeral de Ciudadanos na sía visita a Galiza. En declaracións a El Progreso volveu repetir que "non queremos que en Galiza pase o mesmo que en Catalunya coa lingua". Villegas desembarcou no país para supervisar o proceso de candidaturas laranxas ás municipais. Unha campaña na que, polo que aponta o congresista, Ciudadanos está disposto a xogar a baza da 'guerra lingüística', carta que se ven apenas tivo éxito en Catalunya si que callou en determinados sectores en España. Fica por ver que pasará con ese discurso en Galiza


Summary: Até 381 aeroxeradores fan de Muras o municipio con mais muíños de vento da Galiza. O impacto paisaxístico, social e auditivo sobre a poboación sumábase ao aumento imparábel da factura da luz. Mais o conto mudou hai xa catro anos, coa chegada de Manuel Requeixo (BNG) á alcaldía, e a luz é agora gratis para a maior parte da veciñanza.

Muras é o concello con máis aeroxeradores de Galiza, cun total de 20 parques eólicos con 381 muíños que se ven en calquera espazo do municipio. O impacto non é só paisaxístico, senón tamén acústico, xa que o ruído das aspas é intenso e permanente, pois a maioría destes aeroxeradores están situados a 500 e 600 metros das vivendas. Un modelo que marca como prioridade a xustiza social e o dereito ao acceso á enerxía de todas as persoas Ademais de padeceren os custos sociais e de saúde derivados da produción enerxética, as veciñas e veciños de Muras estaban a pagar cada vez máis pola luz coa suba constante da factura. Nestas, hai xa catro anos, chegou Manuel Requeixo á alcaldía e ideou un plan para reverter esta inxustiza. Co modelo implantado, a poboación de Muras comezou a ser compensada polos danos ocasionados pola produción e creouse un modelo que marca como prioridade a xustiza social e o dereito ao acceso á enerxía de todas as persoas. A través da bonificación do consumo, a luz é gratis para a maioría da veciñanza Os parques eólicos producen importantes ingresos ás arcas municipais desde hai décadas, pero até a chegada do Bloque ao goberno local nas pasadas eleccións, esta riqueza non repercutiu na veciñanza. Agora, a través da bonificación do consumo doméstico, a luz é gratis para a maior parte da veciñanza polo seu nivel de ingresos. Así, o alcalde Manuel Requeixo destina o millón e medio de euros dos impostos recadados ás empresas eléctricas para a veciñanza. "Grazas a que a xente deu a alcaldía ao BNG puidemos facer esta iniciativa posíbel. Agora xa levamos tres anos con esta medida e amosamos que as transformacións desde os concellos si son posíbeis, se hai vontade", afirma Requeixo a Sermos Galiza. É unha axuda por unidade de convivencia e en función dos tramos de renda e do nivel de consumo Esta medida do concello de Muras trátase dunha axuda para o pago da factura da luz por unidade de convivencia e en función dos tramos de renda e máis do nivel de consumo. Para rendas inferiores a 10 mil euros a axuda máxima é de 500 euros e para o ano serán de 600, anuncia o alcalde a Sermos Galiza. As rendas comprendidas entre os 11 mil e os 15 mil cobran unha axuda de 400 euros, que subirá outros 100. Para as rendas comprendidas entre 15.000 e 22.000, a axuda máxima é de 300 euros e para o ano será de 400, mentres que as unidades de convivencia cuxos ingresos son superiores aos 22 mil euros, poden optar a unha axuda máxima de 200 euros, que aumentará até os 300. Todos estes baremos sempre dependen tamén do nivel de consumo por unidade de convivencia. "Fomos perfeccionando sobre a marcha" asegura Requeixo, quen sinala que no inicio tiñan pensado facer dous pagos anuais, mais déronse de conta que iso implicaba moito traballo burocrático inviábel nun concello como Muras. "Así que agora facemos un pago anual para que se poida ingresar o máis axiña posíbel" e engade que de feito xa están a resolver neste mes de maio as tramitacións de expedientes deste ano. Para Requeixo trátase simplemente dunha cuestión de "boa xestión das finanzas locais" Para Requeixo trátase simplemente dunha cuestión de "boa xestión das finanzas locais". Sinala que cando o BNG chegou ao goberno local, o concello tiña un préstamo da época do PP co que a nova corporación decidiu rematar. Con rotundidade tamén finalizaron cos gastos en "inxentes cantidades das comidas típicas do PP e festas que organizaban". Nesa liña, o alcalde nacionalista afirma que "hai servizos como ter un fogar quente e ter luz que son básicos e ademais é unha cuestión de xustiza social. Nós reforzamos así os servizos sociais". Aínda que sorprenda, Requeixo recoñece que non atoparon dificultades para implantar estas axudas, de feito o PSOE apoiounos e o PP foi a rebufo. "Demostramos que as cousas non teñen por que ser como nolas contaran", sinala Requeixo, para quen o necesario de cara a realizar medidas deste tipo "é cuestión de ter vontade e colocar as prioridades ao servizo da veciñanza". "É cuestión de ter vontade e colocar as prioridades ao servizo da veciñanza", sinala Requeixo Relacionado coa enerxía, o concello tamén avanzou en servizos públicos. Neste mandato colocouse alumeado público e de eficiencia enerxética con lámpadas led e toda a poboación do rural ten tamén luz pública. Sinala Requeixo que até a chegada do Bloque isto non acontecía, xa que "existían unhas farolas semiprivadas que se enganchaban ao cadro da casa da veciña ou veciño e logo o Concello compensábao economicamente". "Agora temos máis retos" anuncia Requeixo, quen salienta que para o novo mandato ten o obxectivo de dar un cambio ao sistema de recollida de lixo para romper co modelo Sogama. Tamén planea dotar o concello dun potente servizo de atención integral á terceira idade, que inclúa alén do básico, outros servizos encamiñados a mellorar a calidade de vida, como é a asistencia fisioterapéutica ou podóloga.


Summary: O Festival de Teatro de Almada volve á súa dimensión internacional con maior espazo para o debate que nunca. O encontro almadense, un dos de maior prestixio da Europa, transforma o palco nun lugar de discusión sobre algunhas das chaves da sociedade contemporánea, evitando os tópicos propios deste tempo.

Son as catro da tarde. O termómetro marca 34 graos centígrados e o estridente canto das chicharras ateiga todos os recantos de Almada, como único sinal de vida baixo o sol que cae a cachón sobre as rúas desertas. Semella que estamos nunha cidade deshabitada, mais trátase dunha sensación enganosa: a vida está agora no interior dos teatros, onde resoan as palabras que nos conforman desde hai dous mil cincocentos anos: de Eurípides a Joyce, de Musset a Pasolini, de Tennessee Williams a Alberto Pimenta. O Festival de Teatro de Almada convoca as voces que configuraron o que somos e as que nos desafían a escribir o futuro: son voces que debullan problemas do noso tempo -o racismo, a homofobia, a globalización- e dos tempos todos -o amor, a morte, a forza revolucionaria da imaxinación. Se Almada é hoxe un dos festivais de máis prestixio de Europa é precisamente porque opera coa consciencia de que o teatro non remata ao caer a cortina, de que a obra é só o inicio dun proceso que modificará a nosa mirada sobre o mundo e, por tanto, que contribuirá a transformar a sociedade. Nuns tempos en que os festivais de verán se converten, cada vez con máis frecuencia, en simples ofertas turísticas que relegan a un segundo plano o carácter cívico do teatro, Almada continúa ofrecendo un modelo que oculta, tras o seu aparente eclecticismo, un propósito comunitario ben definido: o debate sobre as ideas que rexen a convivencia. Cincuenta anos de teatro profesional Este ano, o festival coincide co cincuentenario da Companhia de Teatro de Almada, organizadora do encontro: cincuenta anos que supuxeron a renovación do teatro portugués, en boa medida froito dunha Revolución que lle deu a palabra ás clases populares e que, con maior ou menos éxito, procurou a democratización da cultura. O itinerario da compañía, mais tamén do festival, continúa un proceso que -cos seus éxitos e os seus fracasos, coas súas frustracións e as súas esperanzas- mantén vivo o espírito co que naceu o teatro na antiga Grecia: congregar a asemblea cidadá para deliberar sobre os asuntos que nos atinxen. Almada mesmo aproveitou a crise provocada pola pandemia da Covid-19 para reforzar esa vertente reflexiva do seu programa, concentrando os espectáculos na fin de semana para, o resto dos días, ampliar os espazos de debate: coloquios, presentacións, mesas redondas... As chaves da sociedade A programación deste ano amosa a pertinencia desa mirada do teatro sobre a realidade, propondo espectáculos que combinan o ortodoxo e o experimental, o clásico e o novo, para diseccionar as chaves da sociedade contemporánea. A desafección das clases populares cara ás retoricas partidistas das democracias occidentais, por exemplo, aparece na que se perfila como unha das favoritas do público, Who killed my father, de Édouard Louis con dirección de Ivo van Hove, que ademais indaga nas razóns da homofobia. Esa mesma desafección cara á política e a súa relación coa emerxencia da extrema dereita aparece na interesantísima Un gajo nunca máis é a mesma coisa, con texto e dirección de Rodrigo Francisco, nunha coprodución da Companhia de Teatro do Algarve e a Companhia de Teatro de Almada que trata sobre o incómodo herdo do pasado colonial portugués. O mesmo pasado que tamén analizan Corpo suspenso, de Rita Neves e Aurora negra, de Cleo Diára, Isabél Zuaa e Nádia Yracema. A violencia como resultado do rexeitamento das identidades que se desvían da norma -sexan sexuais, raciais ou culturais- está no fondo de History of violence, de Edouard Louis, dirixida por Ivica Buljan. Pola súa parte, Fake, da compañía A formiga atómica, analiza os mecanismos de creación e difusión das fake news e os seus efectos na democracia. Máis sutil é a imaxinativa A lúa vén da Ásia, un monólogo de Walter Campos de Carvalho interpretado polo célebre actor brasileiro Chico Díaz, sobre a alienación do suxeito contemporáneo Son só algúns exemplos da rica variedade dun festival que concilia o interese polos proxectos internacionais máis atractivos coa vigorosa defensa dun teatro nacional que contribuíu a fundar e alimentar. E todo isto cunha proposta que se afasta dos tópicos do "circuíto" de festivais que pretende converter a escena nun frívolo entretemento estival. Toda unha lección de honestidade e de confianza no público. James Joyce, Alfred de Musset, Joana Craveiro e Alberto Pimenta para rematar O Festival de Almada continúa até o 25 de xullo e nesta semana que resta aínda se poderán ver espectáculos como o Discurso sobre o filho-da-puta, de Alberto Pimenta, con dirección de Fernando Mora; a Viagem a Portugal, da sempre interesante Joana Craveiro; Molly Bloom, a adaptación de Jan Lauwers e Viviane De Muynck do monólogo final do Ulysses de Joyce; ou a versión que Rogério de Carvalho presentará do Lorenzaccio de Alfred de Musset.


Summary: O balance de vítimas mortais pola pandemia en Galiza elévase a 69.

Unha muller embarazada de 37 anos de idade e infectada por coronavirus faleceu este domingo no Hospital Materno Infantil da Coruña, onde era sometida a unha cesárea de urxencia, na cal se lle extraeu á criatura, que naceu morta, segundo confirmaron a Europa Press fontes sanitarias coñecedoras do caso. A muller, que tiña unha patoloxía crónica previa, segundo figura no último balance do Servizo Galego de Saúde (Sergas), sentiuse mal este sábado pola noite, ao presentar febre. Cando ingresou este domingo pola mañá con contraccións foi sometida á proba para determinar se estaba infectada con COVID-19, dado o seu estado febril e a que ía ser conducida a quirófano para practicarlle unha cesárea, un test que deu positivo. Segundo as fontes sanitarias consultadas por Europa Press, durante a intervención en quirófano no Hospital Teresa Herrera, o centro materno-infantil do Complexo Hospitalario da Coruña (Chuac), rexistráronse complicacións e a muller faleceu, mentres que o seu bebé naceu morto. Ademais, segundo o último balance do Sergas, nas últimas horas tamén faleceron unha muller e un home de 85 e 84 anos, ambos ingresados no Hospital Lucus Augusti de Lugo, e unha muller de 71 anos atendida no Complexo Hospitalario Universitario de Ferrol (Chuf). Todos eles tiñan varias patoloxías previas. Desta forma, as vítimas da pandemia de coronavirus en Galiza elévanse a 69, despois de que durante a xornada deste domingo falecesen tamén dúas mulleres e tres homes, todos eles con patoloxías previas. A Dirección Xeral de Saúde Pública da Consellaría de Sanidade informa que, na última actualización, o número de casos de coronavirus na Galiza ascende a 2.925, un 11,3% máis que onte. Deles 639 correspóndense coa área da Coruña, 244 coa de Lugo, 415 coa de Ourense, 324 coa de Pontevedra, 681 coa área de Vigo, 480 coa de Santiago, e 142 coa de Ferrol.


Summary: Un roteiro de ida e volta desde o Cadramón até o Xistral.

Do Cadramón ao Xistral e volta, ou ao revés; porque a calquera dos dous puntos podemos achegarnos cun vehículo. Unha camiñada de ida e volta entre os dous cumes máis representativos do Xistral, ambos os dous por enriba dos 1.000 m de altitude, para gozar das especiais características do medio, e de excelentes panorámicas da serra e da súa contorna, camiñando por unha paisaxe atípica, de formas suaves e horizontes despexados, na que só os carreiros, ás veces invisibles, rompen a cor uniforme, verde máis ou menos viva, segundo a época do ano, ou gris prateada, cando a abana o vento, da herba que o cobre todo. Un percorrido polos lombos que se enchoupan coa auga das choivas e das néboas que veñen desde o Atlántico e/ou desde o Cantábrico e manteñen na zona unha humidade constante que deu lugar á formación de grandes áreas de turbeira, humidade que despois escoa para alimentar as cabeceiras dos numerosos ríos que teñen nos arredores as súas fontes orixinarias (Ouro, Pedrido-Masma, Eume, Landro...). Paraxe: Serra do Xistral / Concellos: O Valadouro e Muras / Dificultade: Media / Percorrido: 10 quilómetros (ida e volta) As especiais características do substrato e o ambiente húmido fan que na contorna poidamos atopar especies con particulares adaptacións, ou únicas. As turbeiras do Xistral, algunhas explotadas comercialmente, acollen o maior número de especies de esfagnos (brións das turbeiras) de toda a Península ibérica e mais de 20 especies de plantas consideradas en perigo de extinción; e contan tamén con animais endémicos como as bolboretas Erebia triaria pargapondalense e Erebia epiphron xistralensis, e outros de especies pouco comúns como o furapresas (Galemys pyrenaica) e o lagartiño das turbeiras (Lacerta vivipara). Pola súa importancia paisaxística e ambiental a serra do Xistral está protexida como LIC/ZEC O Xistral. Para subir ao Xistral, indo de Muras a Viveiro, pola Gañidoira, collemos o desvío a Viveiró e na estrada de Viveiró á Balsa, en Porromeu, a subida ao cume; e para subir ao Cadramón, na estrada de Abadín a Ferreira do Valadouro, o desvío ao parque eólico do Cadramón. Nós iniciamos a ruta no cume do Cadramón para que o sol, ás nosas costas, non interfira nas vistas, baixamos por un "cortalumes" de forte pendente ata o pé do monte, e camiñamos por el, que segue a liña dos cumes, ata chegarmos a un feche de arame, pasamos ao outro lado e, avanzando paralelos a el, coroamos o Seixo Branco, a onde chega o concello de Abadín, e logo baixámolo seguindo o lombo para chegarmos á estrada que sube ao pico do Xistral, que seguiremos no derradeiro tramo. A volta facémola polo mesmo camiño que remata coa subida pola forte pendente que leva ao cume do Cadramón (cun último tramo, que non chega ao quilómetro, no que se soben mais de 150 m).


Summary: Reivindicar "un símbolo da Terra" que "conxuga particularidades do patrimonio material e inmaterial" da Galiza é o declarado obxectivo do libro colectivo sobre o Panteón Real que vén de publicar o Concello de Compostela baixo a coordinación da asociación cultural O Galo. Cinco autoras e un poema de Otero Pedrayo conforman o volume.

"Durme a raíña Berenguela / na pas da capela rial. / Máis que de esposa son de noiva / a linda toca i o brial", escribiu o intelectual galeguista. Berenguela ocupa un dos sete sartegos do Panteón Real da Catedral de Santiago; noutros dous repousan os reis da Galiza Fernando II e Afonso VIII. "Constituído de forma oficiosa por Fernando II mediante un privilexio asinado o 26 de xullo de 1180 en Benavente", relata Ramón Yzquierdo, do museo catedralicio, "nel, o monarca deixaba establecido, entre outras concesións á Igrexa, que alí desexaba establecer o seu lugar de enterramento e o dos seus sucesores". As relacións entre Igrexa e monarquía son chave para a comprensión do panteón. O historiador Anselmo López Carreira escribe nun dos ensaios da obra: "Xelmírez (primeiro arcebispo compostelán, dese 1120) acometera o propósito de converter a cidade nun dos centros principais da cristiandade, e non escatimou medios". Para iso, "mediante o pio latrocinio", apropiouse das reliquias de catedral de Braga -e eliminou competencia-, que se sumaron a novas reliquias de categoría rexia. "Naquel momento as poderosas institucións eclesiásticas reforzaban o seu papel na consolidación de estrutura política", engade López Carreira. Nesa idea inscríbese a creación do panteón, entende. Que acolle os sepulcros de Fernando II, Fernando Afonso, Berenguela, Afonso VIII -no século XIII-, Xoana de Castro -no XIV- e Pedro Froilaz de Traba, este trasladado ás dependencias en 1926. O Panteón Real promovido polo Galo inclúe ademais unha breve Introdución de contexto histórico a cargo das historiadoras María del Pilar Rodríguez Suárez e Mercedes Vázquez Bertomeu e o artigo Imaxes e narrativas para unha autorrepresentación, do director do Museo do Pobo Galego Manuel Vilar. "O locus da memoria histórica non é o pasado, senón o presente e o futuro", considera Vilar, e lembra como foi O Galo a agrupación que pulou por rescatar do esquecemento e resignificar a antes denominada Capela das Reliquias: "[A asociación esixiu que] fora aberto ao público e deixara de ser usado como cuarto dos trastes, como un rocho no que depositar as cousas que non tiñan un uso cotiá nos rituais e cerimonias que se facían na catedral compostelá [...] a campaña tivo éxito porque o Panteón Real foi aberto e forma parte do circuíto de visitas do museo da Catedral". "Para acernar a identidade dun pobo non cómpre minusvalorar as distintas expresións da súa cultura, nin minimizar o valor de uso e rendibilidade do seu idioma, nin tampouco precisa deturpar a súa historia", escriben desde O Galo na Presentación do libro, "e o Panteón Real érguese como un dos nosos máis expresivos e significativos bens patrimoniais". Nota: na imaxe, de esquerda a dereita, a integrante do Galo Mercedes Espiño, a ex concelleira de Cultura de Compostela Branca Novoneyra e a tamén membro do Galo Esperanza Delgado na presentación do libro sobre O Panteón Real.


Summary: Os populares consuman a moción de censura para desaloxar a Xosé Luís Rivas como alcalde apoiándose nun concelleiro que se presentou na lista dos socialistas logo dun tenso pleno.

Nun salón de plenos ateigado, con boa parte da veciñanza pedindo explicacións e apoiando o xa ex rexedor, o PP apoiouse nun tránsfuga socialista para consumar a moción de censura en Boimorto e desaloxar da alcaldía Xosé Luís Rivas, Mini (BNG). "Por canto te vendiches?", preguntaban cidadáns ao edil adscrito ao grupo mixto pero que se presentou na lista do PSdeG como número 3, José Balado, e que decidiu, menos de tres meses despois das eleccións, facilitar o cambio de goberno. Nos pasados comicios do 24M, o Partido Popular obtivo en Boimorto 687 votos, sumando o 44,35% dos sufraxios e 5 edís fronte aos 538 votos do PSdeG e 4 edís e os 297 do Bloque, con 2 representantes. Un acordo entre socialistas e nacionalistas, que sumaban o 54% dos votos, deu a alcaldía a Xosé Luís Rivas, que ofreceu virar o rumbo de pouco "entendemento" dos últimos anos cara a un goberno "transparente" e "xeneroso". A aventura durou menos de dous meses, xa que os populares decidiron nese tempo que desaloxarían o rexedor do Bloque. O PP desaloxou o BNG da alcaldía nun tenso pleno no que Rivas foi apoiado pola veciñanza presente Foi un pleno moi tenso no que o popular Gonzalo Concheiro converteuse no novo alcalde de Boimorto, con berros de fondo de "fóra, fóra" ou de "Balado peseteiro". O xa ex alcalde, Xosé Luís Rivas, acusou o PP de comprar un tránsuga nunha sesión na que estivo acompañado por varios dirixentes do BNG, entre eles o seu voceiro nacional, Xavier Vence. Na súa intervención, Rivas asegurou que "ante un individuo así", en referencia a Balado, "os partidos democráticos deberían illalo por traizoar a vontade popular e queu a súa opinión neste concello sexa nula porque manca a democracia". No entanto, lembrou, o PP pasou a contar co voto "dun home que combateu os populares con virulencia durante a campaña". "A xente non entende que se trafique cos seus votos; son vostedes verdugos da convivencia e da estabilidade democrática", dixo o xa ex alcalde aos concelleiros do PP Ademais, e segundo o concelleiro do BNG, o argumento da "inestabilidade" do grupo de goberno "produce risa". "Eramos un equipo de goberno unido e funcionando", engadiu, tras acusar o PP de ser "verdugos da convivencia e da estabilidade democrática". "Actúa cunha irresponsabilidade maiúscula; saben a fenda que están a crear na xente", preguntou cara ás bancadas populares, tras advertirlles que "a xente non entende que se poida traficar cos seus votos". "Piden que goberne a lista máis votada porque ninguén os quere de socios, porque son moeda falsa que meteron este país na desesperación mentres din que estamos avanzando", engadiu entre aplausos Mini, que vovleu cualificar de "irresponsable" o novo alcalde, cuxo "primeiro deber é velar pola convivencia pacífica". "A postura do PP foi e é a mesma. Queremos gobernar Boimorto e agora podémolo facer porque un concelleiro do grupo mixto apoiou o noso programa", dixo o novo alcalde, Gonzalo Concheiro, entre as risas e os reproches de moitos veciños. Mentres, o voceiro nacional do BNG, Xavier Vence, acusou a Feijóo de ser "cómplice" desta moción e do transfuguismo e de consumar unha "fraude electoral". Rajoy apoia a moción de censura porque cre que "non ten sentido" que non goberne a lista máis votada Por outra banda, a poucos quilómetros de alí, en Ordes, o presidente do Goberno central, Mariano Rajoy, apoiaba a moción de censura porque "en democracia tenque gañar o que ten máis apoio da xente". "O PP gañou as eleccións en Boimorto cunha gran claridade", dixo o xefe do Executivo, tras aclarar que "non ten sentido" que non exerza a alcaldía "quen recibiu o 40% dos votos", pero si outra forza "cun 10%". "Será moi explicable desde o punto de vista de técnica xurídica, de lexislación electoral, pero desde o punto de vista do sentido común, non ten o máis mínimo sentido", rematou.


Summary: 'Berries Galiza' aumenta asociados e fará unha feira este verán

A produción de arando está a medrar na Galiza. Os denominados berries, polo seu nome en inglés, ou froitos silvestres, non se cultivaban e nesa familia entraban amorodos, arandos, framboesas, grosellas e amoras. A súa expansión e aumento de consumo fixo que se comercializaran cada vez máis e coa distribución a través de grandes cadeas alimentarias a súa produción tamén se multiplicou. O Estado español é o maior produtor a nivel europeo e a maior parte das vendas, un 70%, remataban no mercado do Reino Unido a partir de empresas que xestionan grandes extesións de cultivo, sobre todo no sur do Estado español mais tamén na Galiza. Nese sistema de gran produción traballa a empresa Horticina cunha plantación de arandos na Barqueira (Cerdido). Creada en 2002 para cultivar camelia, reconverteuse para producir arandos en 2009. Na actualidade venden ao redor de 500 toneladas cada ano, que comercializan a través da compañía Surexport de Huelva. Do outro lado hai unha gran cantidade de pequenas e medianas explotacións que buscan a excelencia e a produción ecolóxica como sinal de identidade. En 2019 unha parte delas decidiron agruparse nunha asociación baixo o nome de Berries Galiza coa intención de diferenciarse e defender o seu produto. Unha empresa de Huelva produce os arandos en Begonte A extraordinaria calidade da terra e o clima apropiado seduciron en 2013 a empresa Surexport de Huelva para achegarse a Pacios, na parroquia de Baamonde (Begonte) para alugar á comunidade de montes 70 hectáreas para a produción de arandos. Un 80% vai destinado á exportación e, neste caso, un dos compradores máis importantes é a cadea británica Tesco, coa que traballa a compañía andaluza. A capital dos arandos A Estrada estase a converter na capital deste tipo de froitos. Nela ten a súa sede Berries Galiza e tamén as explotacións máis importantes de arandos, coas que buscan producir dunha maneira máis sensíbel coa contorna e en condicións máis ecolóxicas: A Finca da Condesa, na parroquia de Ribeira, e Biofruit Galiza, en Santo Tomé de Ancorados. A campaña dos arandos está agora a comezar e "hai moi boas expectativas", como sinala a Nós Diario o presidente da asociación, Ramiro Touceda. En números conta coa previsión de que cheguen a venderse ao redor de 14 toneladas. "O prezo de venda aínda está por ver, dependerá do consumo", asegura Touceda, "e tamén do turismo que o consome", engade. O segredo que diferencia estes arandos doutros é a propia recolección, que se realiza con sumo coidado e agora, coas actuais circunstancias, gardando todas as medidas sanitarias e de hixiene. Outro é a venda a través de tendas ecolóxicas e froitarías locais da comarca aínda que tamén chegan ás prazas de Abastos de Pontevedra e Compostela. "Tamén son moi interesantes as experiencias de transformación que se están a crear cos arandos como protagonistas", explica Toucedo. Aumentan as explotacións asociadas A asociación conta con cinco explotacións agrícolas máis que as que fundaron a entidade. Xa están presentes, ademais de na Estrada, en Silleda, Lalín, Vilalba, As Pontes, Vigo e Dodro. Neste tempo tamén realizaron contactos para aumentar a liña de distribución, que agora mesmo realizan a través de tendas especializadas. Desde o concello, ademais, anuncian que están a traballar para realizar unha feira centrada nos produtos de Berries Galiza para este mes coa intención de promocionalos.


Summary: Diversos colectivos e organizacións convocaron a mobilización, que decorreu sob o lema 'Ser persoa en Austria'.

Máis de 20.000 persoas percorreron esta segunda feira en Viena os 3 quilómetros que separan a estación de Westbahnhof do Parlamento para defender os dereitos d@s refuxiad@s que por miles están chegando a Europa. A marcha, convocada por diferentes entidades e organizacións humanitarias austríacas, decorreu sob o lema 'Ser persoa en Austria' e contou co apoio de diferentes entidades da esquerda política e social. Precisamente o ponto de partida da mobilización, a estación de Westbahnhof, acolleu nestes días miles de refuxiad@s que, procedentes da veciña Hungría, procuran chegar en tren a Alemaña. O goberno de Austria intensificou os controis na fronteira após de que a semana pasada se encontrase unha camioneta con 71 refuxiad@s mortos. O goberno calcula que este ano terá que xestionar por volta de 80.000 solicitudes de asilo, catro veces máis que en 2014. Desde diferentes sectores sociais en Austria e Alemaña estase a dermandar un compromiso activo de axuda e solidariedade para coas persoas refuxiadas por parte das administracións. Ademais, ONGs e entidades civís activaron diversas liñas de axudas, desde postos de comida e primeiros auxilios a improvisados campamentos.


Summary: Parte desa suba débese a afección masiva que detectou a Xunta onte na residencia de maiores de Outeiro de Rei, na que deron positivo ás probas 99 persoas máis (entre persoas usuarias e membros do cadro de persoal).

Se hai un día os contaxios baixaban da barreira dos 200 dando a sensación dun maior control da situación, o contaxio masivo detectado no centro residencial DomusVi de Outeiro de Rei non veu só onte. Así, os datos recollidos entre a noite da segunda feira e a noite de onte pola Dirección Xeral de Saúde Pública da Consellería de Sanidade revelan 332 novos afectados polo virus. Na actualizada hai no país 4.364 casos activos fronte aos 4.230 de referencia, máis o nivel de contaxio foi maior. O que sucede é que este se viu compensado nas cifras polos falecementos (5) e as altas da última xornada 193. No entanto, a realidade é que 332 persoas máis están ou estiveron afectadas pola enfermidade desde que empezaron a aparecer os novos gromos. Ademais, faleceron cinco persoas dúas delas vinculadas cos xeriátricos, que están a ser a zona cero da pandemia neste momento. Unha das vítimas vivía na instalación do Incio, moi afectada nas últimas semanas, e outra na DomusVi Lugo, en Outeiro de Rei. Ambos tiñan enfermidades previas. Polo momento xa se produciron 668 pasamentos na Galiza polo coronavirus, pois déronse outros tres que non tiñan relación con estas instalacións para maiores. Por zonas sanitarias Precisamente o adiantamento do segundo centro ao primeiro en número de casos activos de onte, fixo que se multiplicaran os positivos na área sanitaria de Lugo. Así pasouse en só 24 horas de 801 positivos a 920, sendo 99 procedentes da residencia. A zona da Coruña e Cee volveu experimentar un crecemento de 11 doentes, até os 1.424, e segue a ser a máis afectada. Na demarcación de Pontevedra incrementáronse en 8 as e os pacientes e na de Ferrol en 6. Por contra, déronse pequenas baixadas en Ourense (462, cinco menos que un día antes); Vigo (344, con dúas afeccións menos) e Santiago de Compostela (659, con outras tres baixas). Segundo a Xunta xa se curaron 14.158 persoas desde que o virus chegou ao país. Ademais, se practicaron 374.635 probas PCR.


Summary: Vai-se constituir este sábado 24N Biblioteca Lúcio Craveiro da Silva em Braga.

Após a receção das pessoas participantes, convidadas e observadoras às 10:30 horas, o doutor Ricardo Rio, Presidente da Cámara Municipal de Braga vai ser o encarregado de fazer a abertura oficial. Nesta reunião fundacional, a rede vai definir seus objetivos e também a sua estrutura organizativa. A Rede agrupa entidades galegas e portuguesas, quer civis quer públicas, para se coordenarem e cooperarem no espalhamento de iniciativas visando situar Galiza no seu espaço natural lingüístico-cultural, a lusofonia. Os colectivos que integram esta rede são: -A Arca da Noe-Vilar de Santos (GZ) -A Mesa pola Normalización Lingüística (GZ) -Academia Galega da Língua Portuguesa (GZ) -AGAL-Associaçom Galega da Língua (GZ) -AJA Galiza-Núcleo da Associaçom Jose Afonso na Galiza (GZ) -AJA- Associação José Afonso (PT) -aRi[t]mar galiza e portugal-Escola Oficial de Idiomas de Santiago (GZ) -Cantos na Maré (GZ) -Cátedra José Saramago da Universidade de Vigo (GZ) -Castro Galaico Festival de Nogueiró-Braga (PT) -Convergências Portugal Galiza-Braga (PT) -Festival das Músicas do Mundo de Sines (PT) -Festival da Poesia no Condado-SCD Condado (GZ) -Fundación Via Galego (GZ) -Livraria Traga Mundos-Vila Real (PT) -Ponte a Portu-Gal-Concello de Ponteareas (GZ) -Ponte nas Ondas (GZ) -TIN.BRA-Teatro Infantil de Braga (PT) -Traz outro amigo também-Concello de Cedeira (GZ)


Summary: O Concello do Saviñao lembrará este 8 de marzo a 'Revolta do Centeo', na que 500 mulleres da vila tentaron impedir que as autoridades franquistas levasen da vila as súas reservas de cereal.

As revoltas agrarias foron habituais nas primeiras décadas do século XX en Galicia. Así sucedeu en 1916 en Nebra (Porto do Son), onde a veciñanza se mobilizou contra un imposto que denunciaban como inxusto, morrendo cinco labregos a disparos da Garda Civil. Ou en 1922 en Sobredo (Tui), onde tres veciños foron asasinados a tiros por defender a un veciño contra o pago dos foros. Ou en 1918 na coñecida como Revolta das Pedradas, iniciada por un grupo de mulleres en Neda e Narón en protesta pola suba dos prezos dos alimentos; as protestas estendéronse a toda a comarca de Trasancos, morrendo sete persoas a disparos da policía. A 'Revolta do centeo de Escairón', que tivo lugar en 1946, vai ser lembrada na celebración do 8 de marzo no SaviñaoHoubo episodios semellantes en Salcedo, Oseira ou Sofán nese mesmo tempo, rebelións motivadas sobre todo pola dificultade no acceso aos alimentos (coñecidas como "revoltas da fame" ou "motíns de subsistencia") nas que as mulleres tiveron un papel protagonista. Porén, décadas máis tarde, xa en plena ditadura franquista, Escairón (O Saviñao) foi o escenario dunha protesta de características semellantes, na que de novo as mulleres levaron o peso da mobilización, como explica a historiadora María Jesús Souto Blanco, que investigou os feitos.A coñecida como 'Revolta do centeo de Escairón', que tivo lugar en 1946, vai ser lembrada na celebración do 8 de marzo, organizando o Concello do Saviñao un certame de debuxo que terá como tema "A revolta da fame no Saviñao".O Saviñao, que hoxe rolda os catro mil habitantes, tiña máis de 12 mil en 1946 (en 1900 era unha das 25 localidades máis poboadas de Galicia). Trátase dunha comarca tradicionalmente produtora de alimentos, entre eles centeo e outros grans, que lle permitía subsistir mellor que outras zonas, nas que a fame e as carencias que afectaban á España da postguerra eran maiores. Na primavera de 1946 as colleitas foran malas en moitas comarcas, pero non tanto no Saviñao, que almacenaba neses momentos máis de 40.000 quilos de centeo.María Jesús Souto Blanco destaca que "nestes feitos só participaron activamente as mulleres; o alcalde e os demais homes do pobo limitáronse a ser meros espectadores"A Comisaría General de Abastecimientos y Transportes pretendía levar de Saviñao estas reservas, o que motivou a protesta das mulleres da vila. O 2 de maio chegou un camión, propiedade dun fabricante de fariñas de Pantón alcumado "Picante" e que tiña fama de estraperlista. Máis de 150 mulleres impediron que o "Picante" levase o centeo, contestándolles el "que levaría o gran por riba de todo aínda que o estraperlase, pois para conseguir a súa molturación gastara moitas pesetas".Esa noite ata 500 mulleres fixeron garda diante do almacén, para impedir a retirada do gran, chegando a obter a promesa do alcalde de que o centeo non sairía de Escairón. María Jesús Souto Blanco destaca que "nestes feitos só participaron activamente as mulleres; o alcalde e os demais homes do pobo limitáronse a ser meros espectadores".Esa noite ata 500 mulleres fixeron garda diante do almacén, para impedir a retirada do gran. Ao día seguinte o "Picante" volveu acompañado por 14 gardas civís Ao día seguinte o "Picante" volveu acompañado por 14 gardas civís ao mando dun capitán, que debían protexer a operación de recollida do gran. Outra vez as mulleres, desta volta acompañadas por un grupo de nenos e nenas, tentaron impedilo, explicando que pedían pan porque tiñan fame e berrando "queremos que nos entreguen ao Picante, que leva o pan para estraperlar". A protesta foi inútil, porque os gardas civís cargaron contra as mulleres, despexando a porta do almacén, conseguindo sacar del todo o gran.O alcalde, que mantivo unha posición ambigua (pénsase que el mesmo puido avisar ao Ministro de Gobernación), foi con todo castigado, sendo suspendido case de inmediato e substituída toda a corporación municipal meses despois."A presenza feminina respondía á función social de xénero que transformaba á nai en provedora das necesidades familiares e en defensora, por tanto, dos intereses materiais colectivos"María Jesús Souto Blanco destaca que o protagonismo feminino neste tipo de protestas foi habitual na Galicia de finais do século XIX e comezos do XX, explicando que "a presenza feminina respondía á función social de xénero que transformaba á nai en provedora das necesidades familiares e en defensora, por tanto, dos intereses materiais colectivos". Ademais, engade, "tratándose de mulleres e ocasionalmente de nenos, conseguíase despolitizar totalmente a protesta, minimizando a percepción de perigo polas autoridades represivas, co que se evitaba que cometesen brutalidades". Con todo, isto "nunca se podía descartar do todo, xa que encarcerar e maltratar mulleres formaba parte da estratexia das forzas da orde na súa persecución dos fuxidos".A autora destaca que aínda que a protesta encaixa no patrón das "revoltas da fame", neste caso O Saviñao non era a zona que atravesaba máis necesidades e a rebelión, de forma "reactiva", puido buscar "manter ou recuperar unha situación asumida como un dereito: o autoabastecemento". Así mesmo, denunciábase unha situación que afectaba a todo o país: os altos nives de corrupción, que neste caso 'desviaban' unha parte dos alimentos cara a determinados persoeiros, que se enriquecían grazas ás súas conexións coa ditadura.Denunciábase unha situación que afectaba a todo o país: os altos nives de corrupción, que neste caso 'desviaban' unha parte dos alimentos cara a determinados persoeirosMaría Jesús Souto Blanco salienta finalmente que a protesta non é exactamente política e non se dirixe tanto contra o réxime e si contra a súa xestión. Iso si, a autora lembra que hai informes oficiais que dan conta de situacións de descontento pola escaseza de alimentos noutras localidades da provincia, como Foz, Cospeito, Vilalba ou Taboada. A investigadora destaca que "se houbo unha ocasión en que o réxime franquista puido ser substituído, esta produciuse en 1946", unha debilidade motivada pola vitoria aliada na Segunda Guerra Mundial. Aínda que finalmente as potencias gañadoras da guerra non só favoreceron o regreso da democracia a España, senón que os Estados Unidos mesmo se aproximaron ao réxime franquista, a ditadura entendeu que este tipo de revoltas populares motivadas pola falta de alimentos podían supor un perigo para a súa continuidade. Nos anos seguintes Franco preocupouse de atopar fórmulas para contar con máis gran, por exemplo a través da súa importación masiva dende Arxentina.


Summary: A compañía galega ten un pasivo de 1.522 millóns e decidiu non presentar as súas contas anuais de 2012. A CNMV suspendeu preventivamente a súa cotización.

A compañía galega Pescanova vén de solicitar o preconcurso de acredores no decanato de Pontevedra, que terá que derivalo a un dos xulgados galegos. A decisión chega despois de que, tal e como adiantou Faro de Vigo, a compañía anunciase a súa decisión de non formular as contas anuais de peche de 2012 até non coñecer dúas condicións relativas á certeza da venda de determinados activos de cultivo de salmón ou a renegociación da débeda a través do inicio do proceso de preconcurso de acredores. Pescanova non fixo declaracións máis aló do comunicado remitido á CNMV, que suspendeu preventivamente a cotización da empresa a petición da compañía "por concorrer circunstancias que puidesen perturbar o normal desenvolvemento das operacións sobre o valor". A firma ten unha importante débeda. O seu pasivo a longo e curto prazo ascende a 1.522 millóns de euros ao peche de setembro de 2012, dos cales 459 millóns corresponden a acredores comerciais, obtivo un beneficio neto de 24,9 millóns de euros no nove primeiros meses do pasado exercicio, un 2,2% máis, grazas ao avance das súas vendas no exterior e á boa marcha dos seus proxectos de acuicultura. A facturación da compañía alimentaria aumentou un 8,9% entre xaneiro e setembro, até 1.149 millóns de euros, impulsada polo negocio internacional, que creceu un 14%. As vendas no mercado español subiron un 2,8%, "como resultado da forte presenza do grupo no sector de produtos do mar". O resultado bruto de explotación (Ebitda) situouse en 127 millóns de euros ao peche de setembro, o que supón un avance do 8,8% respecto ao mesmo período do exercicio pasado.