Summary: Coa mesma necesidade de profesorado, modernización e servizos, os centros de ensino do rural afrontan o ritmo que a Covid-19 impón ao novo curso coa vantaxe de non estaren masificados e poder cumprir, sen normas complementarias, as medidas de prevención de contaxio que son tamén medidas educativas. Menos alumnado por aula e maior atención aos grupos contrarrestan as carencias endémicas do sector educativo máis alá das contornas urbanas, marcados pola falta de conexións, na mobilidade e nas tecnoloxías da comunicación.

ACovid-19 tornou en virtude unha das características que eivan, cando menos desde o punto de vista da Administración, o ensino no rural. A falta de poboación e a dispersión, usadas con criterio economicista para fechar aulas ou postergar investimentos, son hoxe unha vantaxe para o seu alumnado, libre do rigor das ratios, da distancia mínima interpersoal, dos desdobres ou dos anteparos que impoñen as normas sanitarias para previr contaxios. Porén, existen problemas endémicos –desde a falta de mantemento das instalacións, carencias en infraestruturas e servizos, na mobilidade ou na conectividade dixital– que a pandemia non fixo máis que pór sobre a mesa. As vantaxes, pero tamén as dificultades, da educación fóra dos núcleos urbanos coñéceas ben Alexandra Cabana, membro do colectivo Profesorado en pé e docente do IES Terra Chá de Castro Ribeiras de Lea, unha parroquia a 21 quilómetros de Lugo. Para ela, un dos problemas máis graves que o coronavirus sacou á luz no rural está no deficiente acceso a internet, tanto do alumnado como do propio persoal. "Calquera tipo de ensino que implique o uso de tecnoloxías no rural é unha complicación enorme, que temos enriba se pensamos nos escenarios de semipresencialidade ou de educación en remoto que se barallan para o curso", sinala. Con 379 contaxios e 13 aulas fechadas nas escolas infantís, colexios e institutos galegos, dos que 207 se concentran en Ourense, A Coruña, Vigo, Compostela, Lugo e Pontevedra –segundo os datos facilitados onte polo Sergas–, tamén os centros rurais comezan a padecer restricións puntuais derivadas de positivos –un, no caso do IES Terra Chá–, corentenas ou esperas polas PCR. Dos 379 contaxios nos centros de ensino galegos, máis da metade están nas cidades "Temos que comunicarnos vía correo electrónico e aí xa se ven as dificultades dixitais, onde ademais nin houbo tempo de formar o alumnado nestas ferramentas, e tampouco o profesorado recibiu a formación da Xunta", aduce a docente, a cuxo instituto chegou aínda onte a formación da Administración galega sobre a aula virtual. Nisto, as deficiencias son compartidas co resto de centros, independentemente da súa localización xeográfica. "Traballas co alumnado na aula e tes que atender ao que está na casa, que requiriría unha atención máis intensa da que pode dar unha persoa que está en dous sitios a un tempo", advirte. Burbullas de socialización No outro lado da balanza, Cabana apunta, entre outros beneficios, o número de estudantes máximo, 19 no seu caso. No CPI de Castroverde, onde está escolarizada a súa filla, cun máximo de 18 menores por aula son quen de cumprir a distancia interpersoal de 1,5 metros aínda cando a Xunta non a impón en Infantil e Primaria, ao concebir estas etapas como "aulas burbulla". A comunidade educativa da unitaria de Luaña (Brión), fechada este curso pola Xunta por non chegar ao mínimo de matriculacións, coñece tamén as vantaxes deste tipo de centros. Tanto, que como explica Lucía Forján, representante das cinco familias que levaban as súas crianzas a esta escola, catro delas optaron por matriculalas noutra unitaria do seu mesmo municipio. "O modelo é tremendamente reivindicábel, e non só polo concepto de escola pequena que favorece a relación na comunidade educativa, senón tamén polo modelo formativo, con nenos e nenas de distintas idades, de até cinco cursos distintos, convivindo. É moi enriquecedor", reflexiona Fernando Lacaci, presidente da Confederación de Anpas Galegas. Para el, as reivindicacións que facer para mellorar o ensino público galego, urbano e rural, son compartidas, e así llo trasladou ao novo conselleiro de Educación, Román Rodríguez, nunha xuntanza a finais de setembro. "Efecto chamada" "Para nós o primordial é pór os medios e os recursos para non seguir desmantelando o rural e dotalo de servizos sanitarios e administrativos, educativos, estruturas comerciais, banda ancha e conexións de transporte. É a única maneira de que exista un 'efecto chamada' e que a xente poida tomar a decisión consciente de volver ou de instalarse alí por primeira vez. Pór os medios para que exista demanda, xusto ao revés de como actúa a Xunta", razoa. A modernización dos centros ou as necesarias melloras do transporte escolar, ao que a Covid-19 está a afectar tanto polos cambios de horarios como nas rutas, están entre as reclamacións que se trasladaron á Consellaría, como tamén un plan educativo específico para o rural, que aproveite os seus valores engadidos: o movemento cultural que xira ao redor destes centros, a vinculación coas tradicións, coa paisaxe e co patrimonio arqueolóxico e histórico e tamén o seu valor socializador. "A pandemia trouxo unha necesidade de espazos abertos e unha certa curiosidade pola formación no rural. Só se necesitaría un plan, nin sequera demasiado ambicioso, para recuperar esa aposta por estes colexios moito menos masificados", estima Lacaci. A educación, dependente Os problemas que está a denunciar a ANPA Andaravía sobre o comedor escolar do CEIP de Pedrouzos, en Brión, explican ben a dependencia que os núcleos rurais teñen de servizos coma este. A el acode alumnado procedente de Brión, Ames e Rois. O modelo de xestión –directa, a cargo da Xunta, e con voluntariado para atender os servizos, necesariamente da comunidade escolar– e as dificultades que suman as normas de prevención de contaxios levan a que, neste curso, 200 das 386 crianzas que poderían usalo quedasen fóra. "A prioridade para acceder, segundo nos fixo chegar a Xunta, é para o alumnado transportado –que reside a máis de dous quilómetros–, as familias numerosas e aquelas en risco de exclusión. Con iso cóbrense as 190 prazas, de maneira que quedan fóra aquelas familias que precisaban o comedor por razón de conciliación, por incompatibilidade horaria co traballo", expón Xosé Ares, presidente da ANPA. A solicitude que a entidade realizou á Xunta, e que mesmo levou as persoas usuarias do comedor a manifestarse diante do colexio esta semana, pasa por permitir abrir unha segunda quenda de comidas, para o que sería necesario ampliar o persoal de atención. O problema, apunta, está en que as normas da Consellaría de Educación só permiten que sexa persoal voluntario e vinculado ao alumnado do centro e non, como demandan as familias, profesionais contratados, que o Concello de Brión se ofreceu a facilitar, malia non estar nas súas competencias. "Non todas as familias que solicitan praza teñen posibilidade de acudir como voluntarias", indica o representante da asociación de nais e pais, para xustificar a necesidade de contratacións. Tan importante como a dispoñibilidade do comedor escolar para quen o precisa é, segundo subliña Ares, a necesidade de transporte escolar, dependente tamén da Consellaría de Educación. "Falamos dun concello disperso, con aldeas diseminadas por todo o territorio", fai notar. No caso do CEIP de Pedrouzos, o transporte condiciona tanto os horarios lectivos como o uso do comedor, xa que o bus de volta non sae do centro até as 16.30 horas –tras realizar os servizos escolares noutros dous concellos–, o que obriga a empregar o comedor a quen depende deste medio. "Moitas familias non necesitarían servizo, mais teñen que usalo por falta de transporte", sinala. "Parece que se prima a xestión privada, mentres que a directa, pública e dependente da Xunta, non dá para máis, e non é un problema individual", critica o representante da ANPA, quen se remite tamén ao comedor de Padrón, en circunstancias similares, e co que xa se están a estudar mobilizacións conxuntas. O IES Pazo da Mercé denuncia a falta de buses para o alumnado Outro centro, o IES Pazo da Mercé, nas Neves, denunciaba onte unha situación similar, arroupado polo Consello Escolar, a ANPA e mesmo o Concello. Neste caso, a falta transporte obriga unha parte do alumnado a perder, desde inicio de curso, dúas horas lectivas semanais. Segundo expoñen, a supresión, por mor da Covid-19, do comedor escolar ao que accedía o estudantado obrigou a modificar os horarios lectivos, unha decisión aprobada pola Xunta "pero que non se pode aplicar" ao non existir transporte de liña –o que emprega o alumnado de ensino non obrigatorio– que se axuste, sen facer que a rapazada espere horas sen comer. "A Consellaría non ofrece ningunha saída e o conflito non ten trazas de se resolver a curto prazo", alertan.


Summary: Afirma que ""se hai un pinchazo na participación sería moi difícil conseguir a maioría absoluta".

O presidente da Xunta e candidato do PPdeG á reelección, Alberto Núñez Feixoo lanza un aviso a quen queira ver garantida a súa cuarta maioría absoluta, coa que igualaría a marca de Manuel Fraga: deben ir votar o próximo 12 de xullo, porque "se hai un pinchazo na participación" ve complicado poder "revalidala". "Se os galegos teñen un pinchazo de participación sería moi difícil conseguir a maioría absoluta", advertiu, nunha entrevista concedida a Europa Press Televisión, na que insistiu en que os colexios electorais "son lugares seguros". "Moito máis seguros desde o punto de vista da saúde pública que outros nos que socialmente temos que estar", engadiu. Fronte ás críticas dos seus rivais, Feixoo volveu a defender que a súa decisión de fixar en xullo as eleccións inicialmente previstas para o 5 de abril e que foron aprazadas pola pandemia, só responde o seu interese por "preservar a saúde pública" dos cidadáns. Esperar a outono, remarcou, multiplicaría os riscos, sobre todo "pola chegada de turistas". Vox Aínda que a súa aspiración é revalidar a súa maioría absoluta, Feixoo deu a entender que, se a perde mais mantense como o candidato máis votado, está "disposto" a presentarse á sesión de investidura no Parlamento galego. E a pactar con Vox? O dos Peares recoñeceu, na entrevista concedida a Europa Press que, aínda que considera que a formación de Santiago Abascal non logrará un escano no Pazo do Hórreo, non pecha a porta a ningún apoio. "Se se dese a conxuntura que vostede di (que Vox fose chave para un hipotético Goberno no que el seguise á fronte), tentarei facer un debate de investidura e os que teñan representación parlamentar, que decidan", avanzou.


Summary: O Dépor perde unha das fichaxes que pretendía, Raúl Sánchez, que se decantou finalmente polo Castellón.

Despois de dúas xornadas ligueiras, o Real Club Celta aínda non puído sumar ningunha vitoria oficial na presente tempada. Un empate ante o Espanyol e unha dolorosa derrota ante o Real Madrid, ambos os partidos como local, son os dous resultados que acadou o Celta polo de agora. Análise: O Madrid tomba un Celta aínda en construción O cadro dos de Eduardo Coudet competiu en ambos os partidos, pero os erros individuais en defensa e a falta de puntería de cara á portería impediron que os vigueses sumasen tres puntos nalgún dos dous choques ligueiros. Hoxe terán unha nova oportunidade ante o Xirona FC (20 horas), no Estadio Municipal de Montiliví, na que é a tempada de regreso do equipo catalán á Primeira División española. O conxunto dirixido por Míchel Sánchez vén de gañar precisamente ao Xetafe por tres goles a un, despois de comezar a liga perdendo 1-0 contra o Valencia CF. Despois da marcha do dianteiro Santi Mina ao fútbol árabe, e coas situacións de Denis Suárez e Javi Galán sobre a mesa –o primeiro segue apartado por orde do presidente da entidade, Carlos Mouriño, e o segundo podería saír ao FC Barcelona por unha cantidade algo inferior aos 18 millóns de euros— o conxunto da cidade olívica e o seu adestrador pretenden obter unha vitoria que permita calar no terreo de xogo toda a marusía vivida nos despachos de Celta durante todo o verán. O Dépor perde unha posíbel fichaxe Pola súa parte, o Real Club Deportivo da Coruña segue atento ao mercado de fichaxes coa vista posta no seu gran obxectivo, o xogador do Cádiz CF Lucas Pérez. Outros dos seus obxectivos, Raúl Sánchez, podería deixar de ser tal, xa que o xogador alcanzou a última hora desta quinta feira un acordo co CD Castellón. Mentres tanto, semella que o club branquiazul non debutará esta fin de semana na Primeira Federación. O seu rival, o DUX Internacional, non se presentará ao partido, segundo confirmou o seu técnico, Alfredo Santaelena. Lugo recibe a visita de Leganés Noutra orde de asuntos, na Segunda División estatal, o Club Deportivo Lugo atópase nunha situación ligueira semellante á do Celta. Após dúas xornadas, o equipo lugués suma un só punto na clasificación, obtido na cancha do CD Tenerife. Na primeira xornada, os xogadores adestrados por Hernán Pérez caeron derrotados polo Albacete Balompé 1-2, nunha primeira toma de contacto que deixou malas sensacións. O sábado, ás 19.30 horas, o Ángel Carro vivirá unha nova oportunidade do Lugo de agasallar cos tres primeiros puntos aos seareiros albivermellos.


Summary: Os traballadores dos medios públicos engaden a defensa dos informativos e as desconexións locais ás súas mobilizacións contra a manipulación e polo cumprimento da lei de medios noutra xornada na que vestiron de loito.

"Cumprimento íntegro da lei de medios", aprobada en 2011 e incumprida dende seis meses despois da súa entrada en vigor. Foi e segue a ser esta a principal reivindicación do persoal da CRTVG mobilizado dende hai uns dous meses contra a "manipulación" e o control gobernamental da TVG e da Radio Galega. No seu noveno "venres negro", traballadores dos medios públicos galegos engadiron ás súas demandas a defensa da información local, logo de que nos últimos anos se pechasen xa delegacións en Pontevedra, Ferrol e A Mariña e despois de que a dirección anunciase a súa intención de suprimir as desconexións locais informativas que até o de agora tiñan o seu propio espazo. O persoal da CRTVG engaden a reivindicación da información e as desconexións locais ao seu noveno "venres negro" contra a manipulación "O servizo público da RG e a TVG inspírase, entroutros principios, 'na plena cobertura do conxunto do territorio'. Co peche das delegacións de Pontevedra, Ferrol e A Mariña levamos oito anos de incumprimento", denuncia o persoal mobilizado na conta aberta (Defende a Galega) nas redes sociais. Segundo aseguran, "os informativos que se emiten nas desconexións locais favorecen o pluralismo, o debate democrático e a participación", polo que "eliminalos é silenciar actores fundamentais na vertebración do país". Protesta na delegación da Radio Galega en Lugo durante o noveno venres negro / @DefendeAGalega "Eliminar os informativos nas desconexións locais é silenciar actores fundamentais na vertebración do país" Traballadores dos medios públicos galegos volveron vestir de loito e concentráronse este venres, tres semanas despois de que o director xeral da corporación pública, Alfonso Sánchez Izquierdo, ningunease estas protestas e negase "control político" nos informativos. A sede central de San Marcos e as diversas delegacións volvéronse tinguir de negro. O persoal volveu difundir co cancelo #VenresNegro9CRTVG ducias de fotografías con vestimentas negras, ao que engadiron desta vez os hashtags #SenLocalNonHaiTele ou #SenLocalNonHaiRadio. Traballadores dos medios públicos da delegación de Ourense, durante o noveno venres negro / @DefendeAGalega O persoal volve preguntarse por que levan sete anos sen Consello de Informativos e incumprindo sistematicamente a maioría dos principios inspiradores da lei. As protestas comezaron pouco antes de que os dousu presentadores do Telexornal Serán, Alfonso Hermida e Beatriz Moyano, presentasen a súa dimisión en protesta polo control informativo da TVG. Precisamente, Alfonso Hermida anunciou na súa conta de Twitter --xunto a unha foto coa súa compañeira Moyano--, que "posiblemente" o deste venres sería o último telexornal que presentarían ambo os dous xuntos. "É un pracer acompañar a Tati Moyano no plató. Mais o é acompañala no compromiso por un xornalismo plural e independente", di o xornalista.


Summary: Hai semanas foron albo dunha sanción de 600 euros e agora reciben citación para seren xulgados polos mesmos feitos polos que foron multados.

Tres militantes de Isca! Terán que comparecer o vindeiro 18 de febreiro perante o xuíz a raíz dun mural elaborado na Coruña no marco dunha campaña na que a organización reclama "un futuro digno e sen explotación onde a mocidade galega non sexa condenada á pobreza, á precariedade, ao desemprego ou á emigración". Estes tres militantes independentistas xa foran sancionados no seu día (600 euros de multa) por eses feitos, polo que Isca considera que con este xuizo se está a conculcar "o principio non bis in idem que establece que un mesmo feito non se pode analizar ou xulgar dúas veces". Isca enmarca estes feitos na " persecución que se vén realizando aos movementos de resposta social" por parte do goberno local da Coruña, "unha política de aumento da presión policial, sancións administrativas". O mesmo día do xuízo -18 de febreiro a partir das 10:00 horas - Isca! convoca unha concentración. simbólica solidaria diante dos xulgados da Coruña.


Summary: Bo día, tes un minuto para colaborar connosco? A pregunta repítese acotío nas principais rúas e prazas das cidades galegas. Son captadoras e captadores de socias e socios para ONG, cuxa presenza durante os últimos anos se converteu en habitual, en especial na Coruña, Vigo e Compostela. Un labor que se asocia co voluntariado, pero nada máis lonxe. Escribimos sobre isto no Sermos Galiza 239. Deixamos aquí un extracto.

O sector do face to face ou captación de socios a pé de rúa é relativamente novo na Galiza. Foi no último lustro cando viviu a súa irrupción, hoxe nunha mesma cidade podemos ver até seis organizacións recadando fondos á vez. Un traballo que moitas ONG decidiron externalizar a través de empresas dedicadas ao marketing e contratando mediante ETT. "É como unha xungla, temos estado vinte persoas captando na mesma rúa –explica un traballador subcontratado, que pide anonimato –. Somos comerciais, a fin de contas. Representamos un bo labor, pero esa é a cara pública. Aquí o único que importa son os obxectivos. Se non cumpres, despídente". As prácticas das empresas externas e das propias ONG levou parte das traballadoras e traballadores do sector a se mobilizaren. Unha misión complexa pola alta rotación de persoal e a competitividade entre organizacións. "Son moitas veces os propios coordinadores os que falan mal das outras, condicionando así as traballadoras. Isto é sobre todo moi interesante para a patronal, de cara á individualización dos postos de traballo, e da repercusión cara á negociación colectiva", sinala pola súa parte Ángela Serantes, traballadora de Médicos Sen Fronteiras (MSF), que no pasado traballou tamén para Acnur e Aldeas Infantís, e hoxe representante sindical por CCOO. [Podes ler a reportaxe íntegra no Sermos Galiza 239, á venda na loxa e nos quiosques e puntos de venda habituais]


Summary: Conversamos coa presidenta das Quetas sobre mulleres, violencia machista e rural.

Aurora Antúnez é presidenta da Asociación Enriqueta Otero de mulleres luguesas contra a violencia de xénero. Na Comisión de Igualdade do Parlamento analizou a realidade que atinxe as mulleres do rural a respeito da violencia machista, a falta de servizos e de información combinados cunha poboación avellentada e dispersa, nomeadamente nas zonas de montaña. Unha intersección, a da muller e o rural, da que non se fala habitualmente mais que exixe deseñar accións específicas que permitan introducir a mensaxe da prevención e sensibilización de maneira "transversal" e "indirecta", por exemplo, através de obradoiros ou filmotecas. Neste eido desenvolve a asociación a súa actividade levando por bandeira o nome dunha miliciana e resistente comunista galega --militante do PCG, Enriqueta Otero. Estase a cumprir a lexislación en materia de violencia machista?Maioritariamente si mais hai moitos aspectos que non se desenvolven como o dereito á información e á atención especializada que non se está a cumprir nos termos en que recolle a lexislación. Eis o caso dos Centros de Información á Muller (CIM) que son inexistentes en parte das provincias de Lugo e Ourense, nomeadamente na montaña, onde as mulleres non están a ser atendidas. Para nós isto non é xusto porque teñen os mesmos dereitos que calquera outras. "As políticas de igualdade sufriron recortes drásticos por mor da crise ou dos gobernos, de facto non sei cal foi a escusa" Para alén dos CIM, faltan máis recursos nas comarcas do interior?En xeral faltan. As políticas de igualdade sufriron recortes drásticos por mor da crise ou dos gobernos, de facto non sei cal foi a escusa. Recortes que se produciron quer a nivel autonómico, quer estatal, e os concellos non teñen moi claro se teñen competencias en materia de igualdade. Está todo moi difuso. Que trazos atinxen as mulleres en situación de violencia machista no rural?Vense incrementadas todas as características das mulleres en situación de violencia. Polo illamento, porque a poboación rural está moi espallada, por non ter acceso aos servizos, porque a veciñanza moitas veces sabe da violencia e ninguén fai nada o que fai crer ás mulleres que iso é normal, que hai que aguantar. Se temos, en xeral, poucos espazos públicos, no rural son inexistentes en moitos casos. "Se temos, en xeral, poucos espazos públicos, no rural son inexistentes en moitos casos" Na túa intervención na Comisión de Igualdade sinalabas a amizade entre o asasino de Ana Gómez co tenente de alcalde e co responsábel da Garda Civil. Inflúen as dinámicas propias do rural nas situacións de violencia machista?Non deberían afectar á profesionalidade mais na mente da muller si o fai porque, como vai pedir axuda ao amigo do seu agresor? Iso limita á hora de pedir axuda ou denunciar. Tamén falaches do tratamento mediático da violencia contra as mulleres...Estamos bastante sorprendidas pois como entidade préstasenos atención, hai interese e sensibilidade polo tema, mais despois atopámonos esa focaxe na que se sinala que o agresor era 'unha boa persoa' que 'ninguén imaxinaba que iso podía acontecer'. Non entendemos esta falta de coherencia. Os medios exercen unha forte influencia social mais imos a contracorrente pois as mensaxes que se nos lanzan desde os medios, a publicidade ou a música van en contra daquelo polo que nós traballamos que son relacións saudábeis. Falta formación?Para nós a formación é fundamental por iso decidimos traballar neste plano. Decatámonos de que o mesmo que estamos a facer agora xa o faciamos hai 8 anos. Iso é moi frustrante. Precísase formación e sensibilización, comprender de onde vén a violencia machista e como atallala para rematar con ela. " Decatámonos de que o mesmo que estamos a facer agora xa o faciamos hai 8 anos. Iso é moi frustrante" No caso das mulleres rurais, cómpren accións diferentes para facer chegar a mensaxe?Tentamos trasladar de maneira transversal a perspectiva de xénero pois cando falamos de violencia machista de maneira directa a xente ponse á defensiva porque supón cuestionarmos a nós propios. Asumir que vivimos nunha sociedade machista non é fácil. Por iso usamos actividades que leven á reflexión de maneira indirecta. Por exemplo, con obradoiros de feltro nos que traballamos con imaxes e frases de mulleres como Rosalía de Castro e Frida Kahlo a partir das que introducimos a mensaxe de prevención. Sería interesante poder colaborar con todas esas asociacións de mulleres rurais e introducir nelas a perspectiva de xénero. Arredor do asasinato de Ana Gómez en Becerreá estase a falar do trato que recibiu por parte da Casa da Muller e dos servizos municipais cando acudiu para pedir información. As institucións aseguran que sen denuncia non poden actuar, cumpriría revisar este feito?O ótimo sería que se denunciase sempre mais realmente non se fai e moitas veces a denuncia aumenta o propio risco das mulleres. Pola nosa experiencia sabemos que hai mulleres que non queren denunciar e como profesionais tampouco sabemos ben que facer. Non nos resulta doado. É moi complexo mais tamén nos preocupa que se poña no punto de mira o funcionamento dos servizos porque é un pouco perigoso se non se fai con responsabilidade. Se algo non funciona hai que denuncialo mais non podemos trasladar a idea de que as mulleres fican soas porque non funcionan.


Summary: Podemos converternos nun espazo de lecer para madrileños, unha campiña fantástica, case baleira, pura natureza. O tren que vén de Madrid aumentará a dependencia do centro, estenderá o seu dominio e subordinará máis as funcións económicas de Galicia, sen falar xa do proceso imitativo

A situación de GaliciaNon deberían ser desprezados os planos que se proxectan para impulsar o crecemento de Madrid até convertela nunha grande metrópoleNon deberían ser desprezados os planos que se proxectan desde os gabinetes de estudo e as instancias políticas, para impulsar o crecemento de Madrid até convertela nunha grande metrópole. O voluntarismo ten importancia, para alén do funcionamento máis ou menos espontáneo do mercado. Hai antecedentes que o demostran. Margaret Tatcher planificou que Londres renunciase á industria para concentrarse nos servizos, despois de decenios de crise. Drenar moeda do exterior a través da Bolsa, desgravar, anular comisións, incentivar a transición ao trading electrónico. Grandes multinacionais adquiriron sedes financeiras, a City converteuse nun enorme mercado e a metrópole mudou drasticamente, explica Dario Fabri no número 5/2019 de Limes. O perigo é máis real para nós pois podemos converternos nun espazo de lecer para madrileños, unha campiña fantástica, case baleira, pura naturezaNa primeira parte deste escrito, publicado a semana pasada, analizábase situación de Euskadi e Cataluña ante o despegue de Madrid. Galicia ten outros ritmos, outro metabolismo. Únenos, iso si, a posibilidade de sermos engulidos nós pola megalópole e verse gravemente afectados eles. O perigo é máis real para nós pois podemos converternos nun espazo de lecer para madrileños, unha campiña fantástica, case baleira, pura natureza. Galicia ten para daquela un millón menos de habitantes e a maioría vive na franxa costeira occidental. É unha caricatura, por suposto, pero durante estes decenios non se elaborou ningún diagnóstico que modifique esa visión, e se o hai non se aplica na práctica política. Máis ben ao contrario, pois o que existe é unha demanda unánime para que chegue pronto o tren de alta velocidade procedente de Madrid. Unha liña radial cuxa función é articular o territorio xerarquicamente, con dependencia do centro. A mesma que tiveron as estradas radiais anteriores e as vías trazadas desde o reinado de Felipe V.O´Donnel non comprendía que se puidese establecer outro medio que non fose o de unir por medio de radios a circunferencia co centro. Manifestaba esa incomprensión no debate da Lei xeral de ferrocarrís en 1855, tal como lembra Joaquim Coello Brufau (El País 17/5/2011). O ministro Arias Salgado declarou en 1997 que a política de infraestruturas tiña como obxectivo o fortalecemento do centro peninsular "e creo que o país nos últimos trinta anos foi desequilibrándose cara o Mediterráneo". Aznar afirmaba cando era presidente que a alta velocidade situaría todas as capitais de provincia a menos de catro horas do centro.O tren que vén de Madrid aumentará a dependencia do centro, estenderá o seu dominio e subordinará máis as funcións económicas de Galicia, sen falar xa do proceso imitativoOs trens determinan a posición de poder e de subordinación, de dependencia, dentro dos territorios. Igual que os aeroportos e as estradas. O galeguismo non pode seguir tendo por guía o poema de Curros Enríquez titulado Chegada a Ourense da primeira locomotora. O tren que vén de Madrid aumentará a dependencia do centro, estenderá o seu dominio e subordinará máis as funcións económicas de Galicia, sen falar xa do proceso imitativo. Desculpen as mil imprecisións nun terreo para min tan inseguro, pero é mellor escribir que non facelo. A comparación máis sinxela indica que se as provincias do arredor de Madrid carecen de constantes vitais, os novos medios converterán ás distantes, entre elas as nosas, en espectros parecidos. Alguén dirá que iso mellor que nada, e que non se pode negar o progreso do camiño de ferro. Claro que non, calquera nega o que dicía Curros Enríquez. CantabriaO presidente de Cantabria fomenta as relacións con Euskadi e concentra as enerxías na conexión ferroviaria entre Santander e Bilbao "porque dependemos do País Vasco e despois de Europa"Non somos Cataluña nin Euskadi. Non estamos a un paso dos núcleos de Europa, non temos a conciencia deles, non somos un país desenvolto. Isto debería servir para descabalgarse dalgúns mitos e para aprender a mirar con modestia, evitando discursos sacralizados.Resulta que os cántabros teñen un plan. Xa sei, o marco mental non permite esta comparación. Pero como plan aquí non hai ningún, igual pode ser útil mirar para os cántabros. Cun presidente populista, de aparencia excesivamente volúbel, si, pero que precisamente por iso permite un comportamento político tan alleo á mentalidade colectiva da que foi até onte a provincia marítima de Castilla.O presidente de Cantabria educouse en Bilbao, estudou economía en Sarriko, mergullouse no ambiente desa cidade e non ten antipatías polos vascos. Un azar. Fomenta as relacións con Euskadi e concentra as enerxías na conexión ferroviaria entre Santander e Bilbao "porque dependemos do País Vasco e despois de Europa, que é onde está a economía" comenta en Deia "e estaremos situados na UE, en Barcelona e tamén en Madrid". "O grande hinterland de Cantabria é Bilbao". En Laredo hai 100.000 vascos na fin de semana, a metade dos habitantes. Tamén en Castro Urdiales. Isto é fundamental para a relación do porto de Santander co de Bilbao. Reivindican ese tren entre as dúas cidades, igual que Ajuria Enea e o alcalde de Bilbao. Miguel Ángel Revilla afirma que pactaría o apoio ao goberno central con quen se comprometese a construílo, vinculando os dous portos. "Estamos moi agradecidos á puxanza do País Vasco, a que nos visiten e a que estean cómodos. É un orgullo".Como o concello de Castro Urdiales solicitou a apertura dun euskaltegi, o periódico pregúntanlle se o vería como unha ameaza "En absoluto, é lóxico que os vascos queiran conservar as súa raíces, a lingua propia, o maior patrimonio da persoa, pero que o paguen eles, non o imos pagar nós". Remata dicindo que son un partido que cre na autonomía e na descentralización, que nunca pactarán con Vox, porque quere suprimir as autonomías.A rexión norte de Portugal é o espazo económico complementario de Galicia e con el deberemos entendernosA rexión norte de Portugal é o espazo económico complementario de Galicia e con el deberemos entendernos. Portugal resulta molesto, principalmente porque o sentimento español percibe ese vínculo como disgregador da nación española. E o galeguismo, nas súas variantes, carece dun criterio pensado que estea tecnicamente traballado e sexa aplicábel. Non nos entendemos, nin hai expectativa de que así sexa. O enlace ferroviario de Vigo co Porto faise dúas veces ao día, nun tren vello, con duración de grande viaxe. Desde Guixar non hai saída cara o sur e o comboio retrocede para Redondela para continuar a viaxe. Coruña e Compostela fican moi lonxe. Do Cantábrico mellor non falar. A ausencia de iniciativas é desoladora.Eu non teño nin idea de todo isto, pero algo haberá que facer cos portos, coa Cornixa, co vínculo portugués, que sexa prosaico, frío, técnico, non versificábel.


Summary: Demandan "medios e tempo" para facer o traballo "ben".

Representantes médicos das áreas sanitarias da Galiza compareceron esta segunda feira para chamar a participar na folga que decorrerá en Atención Primaria o 27 e 28 deste mes baixo o lema 'Por unha atención primaria decente'. "Só co conflito pode cambiar a Atención Primaria", dixo Moncho Veras para chamar os seus compañeiros e compañeiras médicos a mobilizarse esta semana, a terceira protesta deste tipo que convocan este ano. "A Atención Primaria Unida pode gañar", engadiu. Nesta liña, a doutora Flora Miranda criticou que "non se perciban" as medidas e accións promovidas polo Sergas para a Atención Primaria xa que, dixo, algúns profesionais "teñen 60 pacientes ao día" e seguen coa "sobrecarga". "Estamos capacitados para facer as cousas mellor", e reclamou "medios, persoal e tempo para facer o traballo ben". En liña con isto, o médico Alberto García defendeu que chaman á folga "para mellorar a Atención Primaria". "Non pedimos máis cartos", dixo, para incidr na problemática da "sobrecarga". Por este motivo, as convocantes insistiron en que esta é a terceira folga que fixaron este ano, "non por gusto nin capricho". Ademais, criticaron que o Sergas non os chamou para "escoitalos".


Summary: O secretario xeral do PP galego, Miguel Tellado, interveu ás 20.30 horas deste 12-X. "Ao Goberno que saia das urnas desexámoslle vontade de dialogo e capacidade de xestión". "Desexamos que acerte" ese Goberno que saia das unas, dixo, "porque a súa sorte será a de todos os galegos".

Ao pouco de fecharen as urnas interveu esta tarde o secretario xeral do PP galego, Miguel Tellado. A pesar de non querer pronunciarse sobre a enquisa difundida pola CRTVG que deixa no ar a maioría absoluta de Alberto Núñez Feixoo, Tellado desexou "ao Goberno que saia das urnas" capacidade de dialogo e vontade de xestión. "Desexamos que acerte" o novo Goberno elixido este 12X "porque a súa sorte será a de todos os galegos". Tellado tamén indicou que Alberto Núñez Feixoo non comparecerá até que finalice escrutinio. "O PP é o partido máis grande da Galiza, que chega a todos os recuncho do país, que ten o mellor líder, recoñecido dentro e fóra da Galiza", dixo Tellado en referencia a Núñez Feixoo. "Temos moitos motivos para sentirnos orgullosos deste partido que naceu na Galiza". "Galiza falou e agardamos que falase coma sempre, alto e claro", afirmou. O secretario xeral popular agradeceu as persoas que votaron PP e a quen non o fixo, porque todas as que participaron nas urnas "co seu voto amosaron o seu compromiso con esta terra". Agradeceu Tellado a Galiza porque "entre todos conseguimos que nesta situación anormal se puidesen facer unhas eleccións completamente normais, desde as constitución das mesas até a votación". Foron, dixo, "as eleccións mais seguras da historia".


Summary: Pasaron a noite na casa do concello e ocuparon esta mañá a oficina de NGB situada ao seu carón. Recibiron a visita de varios alcaldes da zona, da voceira de Emprego do grupo parlamentar do BNG, Montse Prado e reuníronse coa alcaldesa de Sanxenxo.

Despois dunha noite enteira nas dependencias municipais, a Plataforma de Afectados do Salnés continúa o seu peche hoxe "até que nos devolvan o 100% dos nosos aforros". Desde onte pola mañá, cando máis de 80 persoas deste colectivo conseguiron entrar no interior da casa consistorial, recibiron a visita en solidariedade de varios alcaldes da zona, e da voceira de Emprego do grupo parlamentar do BNG, Montse Prado. A intención d@s afectados foi manter unha reunión co presidente do goberno español, Mariano Rajoy, que estes días pasa as súas vacacións na localidade. "Somos xente educada e como veciños quixemos comentarlle a nosa situación", sinala José Manuel, unha das persoas que leva máis de 24 horas pechada no concello. "Mais faltounos ao respecto e nin quixo contestarnos". No momento de escribir esta crónica ocupaban tamén a oficina que Novagalicia Banco ten a poucos metros do casa do concello e minutos despois pechaba as súas portas cos membros da Plataforma no seu interior. "Non pensamos marchar até que teñamos unha resposta clara dos políticos que nos gobernan", asegura José Manuel.


Summary: O Festival Internacional Outono de Teatro de Carballo (FIOT) vén de dar a coñecer que a edición de 2022 xa ten Xograr de Outono: Evaristo Calvo. "Coa súa enerxía actoral peculiar, a súa agudeza creativa e o seu dilatado oficio, Evaristo soubo dar vida ás máis inesquecíbeis e orixinais criaturas escénicas, sendo hoxe un dos cómicos de referencia no teatro galego", sinalou o xurado.

—Como recibe esta homenaxe dos compañeiros da profesión?Pois con moito agradecemento, como é lóxico. Son os teus pares os que recoñecen o teu traballo, aínda que moitos deles son máis mestres que pares. E precisamente por iso, pensas: Se os mellores considérante dos teus é que non o fas tan mal [risas]. Ao público pode gustarlle máis ou menos o que fas, pero o recoñecemento da profesión sempre é importante. —Este recoñecemento súmase á súa elección para redactar o Manifesto do Día Mundial do Teatro o ano pasado.Iso recibino máis como un embolado: Redactar un texto que vai ter unha certa repercusión xera máis dúbidas. Aquí trátase de que moitos dos que fan o mesmo ca ti identifican o teu traballo como válido. —Ademais, celebra o trixésimo aniversario de Mofa e Befa, probabelmente o proxecto que máis éxitos lle deu. O humor nunca falla?Mofa e Befa é o proxecto máis lonxevo e é lóxico que sexa o que deu máis alegrías. Pero iso non quita que sexan trinta anos e que sigamos aí. O humor é importantísimo na vida e por iso debe selo tamén no teatro. No fondo, a vida é tremendamente decepcionante para todos, o paso dos anos erosiona a maioría das ilusións. E a forma máis intelixente de enfrontarse con ese devalar é verlle o lado cómico, facerlle fronte con humor. —Vostede comezou nun momento en que o teatro galego nacía tamén con moitas ilusións. Como cambiou nestas catro décadas?Creo que é máis variado, que existe unha maior diversidade nos escenarios que cando eu comecei. Hai moitas formas distintas de facer teatro e todas teñen o seu lugar. Tamén creo que se arrombaron moitos prexuízos sobre a comedia, sobre ese emprego do humor do que falabamos. Segue habendo pequenas seitas e moita maledicencia, pero sospeito que iso é unha cousa da idade: creo que a medida que envellecemos facémonos máis tolerantes e que comprendemos mellor as razóns dos públicos, das opinións expertas... Aceptamos mellor que o que facemos non sempre lle guste a todo o mundo. —Tamén aumentou a precariedade: O teatro ten uns orzamentos case ridículos se os comparamos cos que se manexaban na década de 1980. Porque antes había unha clase política diferente. Aquí sempre, ou case sempre, gobernou a dereita. Pero era unha dereita que defendía un certo nacionalismo cultural, que non tiña complexos en reivindicar unha cultura propia. Os gobernantes da dereita actual son xente moi gris, moi pouco culta e, desde logo, moi pouco comprometida coa cultura. Laminaron todo o que cheirase a galego. Hai pouco comentaba con Carlos Callón, medio de broma, que quen nos ía dicir que iamos botar de menos a xente como Vázquez Portomeñe ou mesmo o propio Fraga! [risas]. Eu, en realidade, son un nostálxico dos anos do bipartito. Creo que aí se tocou algo que lle permitía a cultura galega traballar sen ningún complexo, dunha forma aberta e universal. —Laminaron a cultura pola vía orzamentaria.Claro. Mira, eu participei hai pouco na adaptación de A peste de Camus que dirixiu Cándido Pazó para o Centro Dramático Galego. Creo que foi unha das mellores montaxes do CDG dos últimos anos, pero por problemas orzamentarios, non puido xirar, só se puido ver en Santiago. E estou convencido de que esa montaxe podía ser unha marca de país, algo do que estar orgullosos. Pero esa asfixia -política e económica- é constante e afecta tanto aos centros institucionais como ao resto das compañías.


Summary: O Estado español deberá acometer duras reformas para acceder ás liñas de axuda europea. Así, desde a Unión Europea esixen ao Goberno estatal manter a reforma laboral do PP, modificar o réxime de pensións aumentando a idade da xubilación e centralizar as decisións en materia económica. O Executivo de Sánchez está en aceptalas.

O Goberno español, encabezado pola ministra de Economía, Nadia Calviño ten comezado as negociacións sobre o programa de axuda comunitario cunha delegación da Comisión Europea, formada polo seu vicepresidente, Valdis Dombrovskis e o comisario, Paolo Gentiloni. As primeiras conversacións serviron para deixar claro ao Executivo de Sánchez que a dispoñibilidade dos fondos non vai ser posíbel, no mellor dos casos, até outono de 2021 e que a súa entrega vai estar sometido a duras condicións e retallos, a aprobar con anterioridade ao mes de abril, data no que a Comisión ten previsto darlle luz verde á proposta de rescate para o Estado. O retraso na transferencia dos fondos preocupa moito no Executivo español e é un dos aspectos que leva a unha boa parte dos expertos a criticar a estrutura dos orzamentos. A este respecto, mesmo aqueles economistas que apoian a proposta de contas públicas do Goberno para 2021 critican un cadro macroecnómico pouco realista e unha previsión de investimentos excesivamente dependente das liñas de axuda europea. Neste sentido, denuncian o optimismo gobernamental, que prevé na proposta de presupostos a chegada das primeiras transferencias europeas para o primeiro semestre de 2021, algo desmentido polos responsábeis comunitarios. Porén, outros especialistas consideran que os problemas da liña de axuda europea son de carácter estrutural. O cumio europeo de xullo vai representar unha derrota en toda regra para os Estados da periferia europea. Por unha banda, a proposta aprobada fica moi lonxe das súas demandas iniciais, ao reducirse substancialmente a contía do orzamento comunitario para o período entre 2021 e 2027 en relación coa cantidade defendida polo Parlamento Europeo ou polos Gobernos español e italiano. Por outro lado, un parte moi importante dos denominados "fondos de reconstrución" pasan a ser financiados con diñeiro procedente doutros programas, con especiais rebaixas nas contías da Política Agraria Común (PAC), dos fondos de cohesión e dos incentivos ao investimento privado promovidos polo Banco Europeo de Inversións (BEI). O avance nas negociacións entre o Goberno estatal e os responsábeis comunitarios está evidenciando novas dificultades e poñendo enriba da mesma o alcance das condicións impostas pola Unión Europea. Así, entre estas establécese unha modificación da Lei de unidade de mercado, aprobada polo Partido Popular, co obxectivo de unificar as diversas normativas en materia económica. A este respecto, desde o Executivo xa se traballa na elaboración da nova lexislación coa intención de levala ao Congreso para o mes de xaneiro, tendo abertas negociacións sobre a mesma cos populares, dado que resulta complicado o seu apoio por parte das forzas nacionalistas. O ministro de Inclusión, Seguridade Social e Migracións, José Luis Escriva ten lista a reforma das pensións en base ao ditame do Pacto de Toledo, porén o aumento da idade da xubilación proposto polo Estado español parécelle insuficiente á Comisión Europea. Neste liña, as autoridades comunitarias advirten que as medidas aprobadas en abril pola UE non van ser recomendacións como as recollidas anteriormente no coñecido como "semestre europeo" senón disposicións de obrigado cumprimento. Así as cousas, algúns membros do Executivo amósanse partidarios de non someter a debate do Congreso dos Deputados a nova norma até coñecer con exactitude o punto de acordo con Bruxelas. A modificación da lexislación en materia laboral é un dos puntos de fricción do Executivo estatal con Europa. Malia ser un compromiso programático do Goberno de coalición, a Comisión rexeita a derrogación total ou parcial da reforma laboral do PP e aposta por avanzar na liña adiantada pola mesma. "Será importante que calquera nova medida só se adopte tras unha detida avaliación dos seus efectos potenciais e que se preserven os logros das reformas anteriores", teñen sinalado recentemente as autoridades comunitarias en relación coas propostas de modificación da lexislación laboral suxeridas por algúns membros do Gabinete de Sánchez. As diverxencias arredor da derrogación dos aspectos máis lesivos da reforma laboral están presentes dentro do propio Goberno. Mentres os ministros ligados a Unidos Podemos e unha parte dos socialistas apostan por abolir a ultraactividade e primar os convenios sectoriais, Calviño, na liña do apuntado por Bruxelas defende non tocar ese aspecto. A esta altura, o propio Pedro Sánchez dá por asumido que non vai haber cambio algún na lexislación en materia de emprego herdada por Raxoi.


Summary: Como cada ano hai películas que con só escoitar falar delas xa dan gañas de que se estreen. E tamén coma sempre, unhas cumprirán as expectativas e outras defraudarán, pero a priori prestan bastante. Aí vai unha selección de 14 filmes para o 2014:

1. A VENUS DAS PELES Adaptación da obra de teatro de David Ives sobre actores e audicións a cargo de Roman Polanski. Poderemos ver a Emmanuelle Seigner en todo o seu esplendor. Presentouse no festival de Cannes o ano pasado e sempre é de agradecer "unha de Polanski" para comezar o ano. Estrea a finais de xaneiro. 2. HER A última película do sempre sorprendente e inclasificable Spike Jonze ("Cómo ser John Malkovich", "Adaptation") vai de ciencia-ficción cun Joaquin Phoenix que está en estado de graza e Scarlett Johansson que só aporta voz… pero qué voz!! Música de Arcade Fire e un montón de premios xa ás súas costas. Estrea en febreiro. 3. NOÉ Visión de Darren Aronofsky do pasaxe bíblico sobre Noé. Como protagonista un bochudo Russell Crowe que terá que construír a Arca para salvar todas as especies. Con Aronofsky de director promete algo máis que unha simple adaptación da historia. Estrea en abril. 4. X-MEN: DÍAS DO FUTURO PASADO Recupera Brian Synger na dirección que volve tras ser o artífice das dúas primeiras de X-Men. Conta co reparto inicial daquelas (Patrick Stewart, Ian McKellen, Hugh Jackman, Halle Berry) e cos da precuela "X-Men: Primeira xeración" (Michael Fassbender, James McAvoy, Jennifer Lawrence). Promete viaxes no tempo e boas doses de cinema de súper-heroes. Estrea en maio. 5. O AMENCER DO PLANETA DOS SIMIOS Continuación de "A orixe dos planetas dos simios" que dirixe Matt Reeves, o que sorprendeu co filme cámara en man "Monstruoso" (2008). Repite Andy Serkis coma o simio César e promete mellores efectos especiais e unha historia máis escura.Estrea en xullo. 6. JUPITER ASCENDING A nova incursión na ciencia-ficción dos irmáns Wachowski con Mila Kunis de protagonista. Apetecerá ver se "Speed Racer" foi unha focha na súa carreira e recuperan o bo facer de "Matrix". Estrea en agosto. 7. SIN CITY: UNHA DAMA POLA QUE MATAR Secuela de Sin City (2005) case 10 anos despois. Repiten Mickey Rourke, Jessica Alba e Rosario Dawson. Desta volta non está Quentin Tarantino, pero si Robert Rodríguez e o artífice do cómic Frank Miller na dirección. Carece do efecto sorpresa da estética de branco e negro e viñetas, pero saciará as gañas de máis que deixou a primeira. Estrea para finais de agosto. 8. JERSEY BOYS O primeiro musical de Clint Eastwood. Gañas de ver como as gasta o octoxenario director neste xénero e comprobar se segue en plena forma tras as menores, aínda que boas, "Máis alá da vida" e "J. Edgar". Conta no reparto co inquietante Christopher Walken. Estrea en setembro. 9. GONE GIRL Nova incursión no thriller a cargo de David Fincher que adapta o best-seller de Gillian Flynn. Trata da desaparición dunha rapaza que tratará de atopar Ben Affleck. Veremos se Fincher volve a dar no cravo. Estrea en outubro. 10. INTERESTELLAR O moi agardado retorno á dirección de Christopher Nolan tras ser produtor do esvarón do ano pasado: "O home de aceiro". Sae o recuperado Matthew McConaughey e a oscarizada Anne Hathaway. Filme de ciencia-ficción que hai que marcar en vermello no calendario. Estrea en novembro. 11. FURY Outra incursión de Brad Pitt en películas bélicas da Segunda Guerra Mundial tras os "Malditos Bastardos" de Quentin Tarantino. Acompáñano Shia LaBeouf e Scott Eastwood, o fillo de Clint, que nos traerá á mente de seguro a xenial "Os violentos de Kelly". Estrea en novembro. 12. O HOBBIT: PARTIDA E REGRESO Pecha a triloxía de "O Hobbit" de Peter Jackson. Apetece comprobar se tras a recuperación narrativa que houbo na segunda parte se confirma cun bo remate que faga esquecernos da decepción da primeira película desta estirada saga. Estrea en decembro. 13. EXODUS Máis cinema bíblico (coma "Noé"), desta volta da man de Ridley Scott que contará a historia de Moisés. Con Christian Bale coma o mesías xudeu que abrirá o Mar Vermello nun espectacular 3D. Fará esquecer á mítica escena de Charlton Heston? Estrea en decembro. 14. O HOME QUE MATOU A DON QUIXOTE Veremos por fin a adaptación da obra de Cervantes de Terry Gilliam coa que leva décadas entre cella e cella e que tivo que abandonar por forza maior no ano 2000. A desastre deu pé para facer un documental que levou por título "Lost in La Mancha". Desta volta Robert Duvall fai de Don Quixote e Ewan McGregor de Sancho Panza, substituíndo a Jean Rochefort e Johnny Depp respectivamente. Estrearase, se todo vai ben… http://www.facebook.com/criticadcinema


Summary: Laxe expande a súa oferta de gastronomía e ocio nas feiras. Laxe degústase na Boca. Laxe renova o programa de desestacionalización "reLáxese" para armar un 2019 cheo de actividades. Laxe pon en valor a súa cultura culinaria coas Xornadas Con X de Peixe.

A proposta "Con X de Laxe, con X de Peixe", será a protagonista das vindeiras actividades do programa de desestacionalización Reláxese. Ademais da súa presencia na feira de ocio MIMOC, a Concellería de Comercio, Hostalería e Turismo prepara xa unhas sesións no marco do Inverno Gastronómico e Enolóxico, centradas nos peixes da zona. Serán dúas actividades de balde para o público, que están orientadas tanto ó sector hostaleiro, coma a tódalas persoas interesadas na gastronomía. O Museo do Mar de Laxe acollerá este venres 15 de febreiro a partir das 19:00h, un Taller de cociña co prestixioso cociñeiro do Alborada e do Grupo Nove, Iván Domínguez, que ademais ten unha vinculación especial con Laxe. Unha cita para promover a innovación na cociña e ofrecer novas experiencias culinarias en torno ós Peixes con X. As demostracións serán nesta ocasión sobre a Xarda. O sábado 16 ás 12.00 horas, a xarda dará paso ó Mexillón de Galicia. Gabriela André Riva, responsable de promoción e márketing do Consello Regulador da Denominación de Orixe Protexida Mexillón de Galicia, ofrecerá unha charla degustación sobre este marisco. Despois de recibir os coñecementos teóricos, Mª Belén Trigo Osinde, de O Ben Me Sabe, elaborará varias receitas. Finalmente o público poderá degustar dúas das propostas: paté de Mexillón de Galicia, e mexillón de Galicia con cremoso de pataca. Tamén se distribuirán receitarios.


Summary: A tradicional rolda de consultas cos partidos políticos previa á investidura da Presidencia da Xunta decorreu no Parlamento galego. Núñez Feixoo será o único candidato e, a pesar de comprometerse a dialogar co BNG e PSdeG, xa fechou a posibilidade de reducir a ratio nas aulas, tal e como lle pide a oposición.

Após a reunión desta segunda feira, 24 de agosto, coas portavocías dos grupos políticos con presenza na Cámara galega, o presidente do Parlamento, Miguel Santalices, comunicou a Alberto Núñez Feixoo que será o único candidato para presidir a Xunta na sesión plenaria prevista para o 1 e 3 de setembro, unha cuestión formal ante a maioría absoluta coa que conta o PP. "A pesar de ser o grupo maioritario, imos tentar que tanto co BNG como co PSdeG poidamos traballar xuntos por unha Galiza que faga fronte á pandemia e evite as súas consecuencias económicas e sociais", proclamou o dirixente popular ao saír da xuntanza. Porén, nada máis pronunciar estas palabras Feixoo mantívose na tónica das anteriores lexislaturas, descartando xa as peticións da comunidade educativa e dos partidos da oposición que están a exixir medidas concretas para un inicio de curso seguro, e que consisten principalmente en aumentar o número de profesorado e reducir a ratio de alumnado por aula a 15 estudantes. Feixoo quixo recalcar que os retos mudaron a causa da Covid-19, e que agora se sitúan en que o virus non se converta nunha "pandemia económica e social". Pontón, contra os recortes e privatizacións do PP A portavoz nacional do BNG, Ana Pontón, trasladou ao presidente do Parlamento que o nacionalismo non apoiará a investidura de Feixoo "porque existen grandes diferencias entre o programa político" dos populares e o da súa formación. "As políticas do PP durante 11 anos centráronse en escatimar recursos para o sistema educativo e a sanidade pública" sobre todo, a Atención Primaria cun recorte de 2.000 millóns de euros", denunciou Pontón. "Ao longo destes anos", engadiu, "o PP destruíu gran parte do tecido industrial, miles de persoas víronse obrigadas a emigrar e non se puxeron en marcha medidas para loitar contra o cambio climático. Dentro dos sinais de identidade do PP", afirmou, "están os ataques á nosa lingua e cultura asfixiando as políticas de normalización lingüística", aseverou a nacionalista. Con todo, Pontón anunciou unha oposición "construtiva" para lograr "grandes acordos a favor da Galiza" nun contexto marcado pola Covid-19. Caballero comprométese cos servizos públicos O líder do PSdeG, Gonzalo Caballero, avanzou ao presidente da Cámara que fará unha oposición "leal", mais exixiu que a Xunta tome decisións urxentes fronte á Covid-19 e o inicio do curso, ademais de lanzar un aviso ao PP: terá "en fronte" o PSdeG se mantén a " inacción" ou acomete "recortes". Nese sentido, anunciou unha "defensa férrea" dos servizos públicos.


Summary: Dúas delas tiveron que ser trasladadas a un centro hospitalario. VÍDEO NO INTERIOR.

Dúas mulleres trasladadas ao hospital e varias contunsionadas é o resultado das cargas que na madrugada desta cuarta feira protagonizou a policía española no porto de Marín contra un piquete de traballadoras ao pé da empresa Cabomar e no marco da terceira xornada de greve no sector de elaborados do mar. A través das redes sociais, os diferentes sindicatos xa mostraron a súa crítica á acción policial. "Carga contra mulleres indefensas", denuncia CCOO; "A patronal acode á represión para tentar deter a loita por un convenio digno: non o conseguirá!", sinala CIG, sindicato maioritario. Esta terceira xornada está a ter un seguimento importante, que se suma ao das dúas anteriores. Unha das demandas principais é a do aumento salarial, xa que desde 2010 perderon poder adquisitivo ao non acadaren sequera o incremento do IPC, empobrecendo unhas nóminas propias de "man de obra barata", denunciou a CIG. No tocante á recuperación de dereitos esixen limitar o traballo temporal e evitar a implantación de novas fórmulas abusivas como empresas multiservizos ou falsas cooperativas. Denuncian casos de centros de traballo nos que hai tres veces máis traballadores de ETT que contratados pola empresa principal, ou industrias onde operan até tres ETTs diferentes.


Summary: No que vai de ano detectáronse en todo o mundo un total de 52.997 casos e 18 mortes.

A Galiza detectou até o momento 114 casos de varíola dos macacos e ten xa inmunizadas contra esta doenza 70 persoas, segundo vén de confirmar a Consellaría de Sanidade, que está "á espera de recibir estes días un novo envío de vacinas por parte do Ministerio". No conxunto do Estado español notificáronse 6.749 casos desta variante da varíola, 206 máis que os notificados hai unha semana, segundo o último informe publicado polo Ministerio de Sanidade, que mostra que 2.366 casos foron notificados na Comunidade de Madrid, por volta doutros 2.018 en Catalunya. No resto de Europa rexistráronse un total de 15.880 casos confirmados, sendo Francia (3.646), Alemaña (3.501), Reino Unido (3.279), Países Baixos (1.166) e Portugal (871) os máis afectados alén do Estado español. Varíola dos macacos: É letal? Que fago se me contaxio? A maioría son homes novos con antecedentes de relacións en contextos sexuais de risco, segundo a información notificada polas autoridades sanitarias dos países afectados. Con base no último informe publicado esta terza feira pola Organización Mundial da Saúde (OMS), desde o 1 de xaneiro e até o 5 de setembro notificáronse 52.997 casos de varíola dos macacos en todo o mundo e 18 mortes, dúas delas no Estado español. Con todo, o organismo informou de que o número de casos novos notificados semanalmente a nivel mundial diminuíu en 25,5% na semana 35 do ano —do 29 de agosto ao 4 de setembro—, en comparación coa semana anterior.


Summary: O 2 de abril de 1846 encetaba o levantamento militar que puxo Galiza no epicentro do Estado español. Foi a nosa Revolución de Abril. Unha insurrección que cuestionou o Goberno do xeneral conservador Narváez e que recobrou a unidade territorial da nosa nación.

Galiza tamén tivo a súa Revolución de Abril, que precisamente encetou un día como hoxe, un 2 de abril. Corría o ano 1846 e o Segundo Batallón do Rexemento de Zamora, ao mando do comandante Solís, con sede na Coruña, se levantaba na cidade de Lugo contra o Goberno ditatorial que instaurara en Madrid o xeneral conservador Narváez. Durante os días seguintes foron sumándose as cidades de Compostela, Pontevedra, Vigo e Tui. A Coruña, pola súa banda, era o principal apoio para o Goberno. A seguinte data de referencia foi o 15 de abril, día en que se constituíu a Xunta Superior do Goberno de Galiza. Pío Rodríguez Terrazo ocupou a Presidencia, e Antón Faraldo, a Secretaría. Foi este último o autor quen dirixiu o xornal A Revolución e quen escribiu o manifesto da Xunta Superior da Galiza, onde se expresaba que "a espada de Galiza faga inclinar unha soa vez a balanza en que se pesan os destinos de España". Foron tamén constituídas as Xuntas Revolucionarias en todas as cidades en que se produciran pronunciamentos e tamén se crearon xuntas locais en diferentes vilas do país. Nos seguintes días tiveron lugar os enfrontamentos. A batalla de Cacheiras, unha das máis lembradas, rematou co repregamento das forzas rebeldes en Santiago, case xa sen munición. A cidade convertíase no campo dunha dura batalla en que os revolucionarios trataban de resistir mentres esperaban os reforzos de Rubín. Acabaron por se estabeleceren en San Martiño Pinario, onde remataron presos, agás os que conseguiron fuxir cara a Padrón. O 25 de abril de 1846 os prisioneiros foron conducidos cara á Coruña. Villalonga, capitán xeneral da Coruña, decretou consello de guerra sumarísimo que rematou cos fusilamentos de Carral do día 26 de abril. Os principais dirixentes políticos fuxiron cara ao exilio en Portugal. Lugo mantívose en pé até o día 27. A revolución provincialista recuperaba a unidade administrativa que fora furtada coa reforma centralista de 1833 Unha revolución tamén social Os problemas económicos e sociais que soportaba Galiza foron obxecto de preocupación por parte dos revolucionarios, que derrogaron os aranceis xudiciais de 1845 e que lastraban as galegas e galegos; reformouse o plan de estudo, así como o dos pasaportes; suprimiuse o sistema tributario e adoptáronse outro tipo de medidas como a substitución dos concellos estabelecidos no 1846 polos de 1843. A revolución provincialista recuperaba a unidade administrativa que fora furtada coa reforma centralista de 1833. A importancia da nosa Revolución de Abril ten a ver co feito de recobrar Galiza a súa unidade territorial, após perdela coa Constitución de 1833, e co cuestionamento do Goberno de Narváez. [No Sermos Galiza 191 publicamos un A FONDO sobre esta revolución. Está dispoñíbel na loxa]


Summary: A conselleira do Medio Rural, Rosa Quintana, non concreta medidas para atallar a crise do leite e simplemente asegura que tanto a Xunta como o Ministerio de Agricultura traballan para que a situación que sofre o sector dure "o menos posíbel" e que os gandeiros "poidan obter o maior rendemento".

Nunha entrevista concedida á Radio Galega, a conselleira do Medio Rural e do Mar, Rosa Quintana sinalou que tanto a Xunta como o Ministerio "só teñen unha preocupación", que é o sector leiteiro a nivel estatal e, especialmente o galego. Porén, non aludiu a ningunha medida concreta para favorecer que se incremente o prezo que reciben os produtores e produtoras polo leite. Preguntada pola manifestación de onte en Santa Comba, na que gandeiros e gandeiras solicitaron que as Administracións implanten medidas como as tomadas en Francia, Rosa Quintana sinalou que non avoga por actuacións como a francesa, escudándose en posíbeis sancións. Fixo un paralelismo respecto do sector mexilloeiro "que aínda paga unha sanción de 3 millóns" por un pacto nos prezos. A conselleira de Medio Rural aposta por "traballar en solucións a medio e longo prazo para darlle estabilidade a un sector que ano tras ano está sometido a estes vaivéns". De aí que sinalara que non lle vale o aumento do prezo de intervención ou a retirada do leite do mercado, pois serían "solucións a curto prazo". Rosa Quintana di que as exportacións poderían ser unha "posibilidade" De cara ao futuro, a responsábel do Goberno galego puxo de manifesto que as exportacións poderían ser "unha posibilidade". "A semana pasada puxéronse en contacto comigo porque se precisaban 30.000 toneladas de leite en po para enviar ao Iraq", apuntou. Tamén dixo que hai demanda de leite galego en Cuba, Venezuela, México ou no norte de América. Neste sentido, Rosa Quintana puxo a pelota no tellado do sector leiteiro, ao que chamou a organizarse co reto de poder asumir esas demandas para exportar leite galego.


Summary: A maxistrada admitiu a trámite a medida "cautelar" que pediu hoxe mesmo o Estado para impedir que saian do inmoble bens que tamén lle correspondan á cidadanía.

Após coñecerse a petición do Estado á Xustiza de realizar un inventario de todos os bens que están gardados en Meirás, a xuíza responsábel do Xulgado de Primeira Instancia número un da Coruña vén de prohibir aos achegados ao ditador que retiren cousas do inmoble. Malia que os Franco asumiron que terán que entregar este ben ao Estado no prazo dun mes mentres se resolve o seu recurso á decisión xudicial de que o pazo regrese a mans da cidadanía, falouse de que nos últimos días estiveron retirando cousas de dentro da vivenda. Ante a posibilidade de que empecen a levar cousas que non correspondería, a maxistrada decidiu limitar o movemento. Segundo avanzou, a realización desa listaxe de artigos que hai en Meirás será un traballo que comezará a realizarse esta cuarta feira. Desta maneira, a xuíza apostou na mesma liña que o Estado ao estimar a "medida cautelar". Vanse revisar todos os bens, quer os que estean dentro do espazo quer os que estén nos terreos que forman parte da propiedade. Mentres que os traballos de inventariado non rematen, a familia do ditador non poderá trasladar ningunha cousa da finca. Non transcendeu o tempo que pode tardar este traballo, mais si que colaborarán nas tarefas os técnicos da Consellaría de Cultura da Xunta. Dispositivo da Garda Civil A meta é "preservar a integridade" do inmoble antes de que o próximo 10 de decembro se execute provisionalmente a sentenza que obriga aos achegados a entregar o pazo. Até que o documento esté rematado e haxa un consentimento expreso da xuíza, os Franco non poderán tocar nada do que gardan os muros da propiedade. De feito, co fin de garantir o cumprimento da resolución, o Xulgado solicitou á Garda Civil que estabelezca un dispositivo de vixilancia no inmoble. O mesmo xa se dispuxo hai uns días tras facer público os Franco a súa intención de trasladar bens do pazo, segundo confirmaron desde a Delegación do Goberno. A responsábel do xulgado tamén lembrou que o conxunto foi declarado Ben de Interese Cultural (BIC) en 2008, polo que "goza dunha protección integral", que, tal e como avisa o Estado, "esténdese a todos os seus elementos e compoñentes". Esta decisión coincide no tempo coa nova manifestación na Coruña -con recreación teatralizada incluída- para exixir a devolución da Casa Cornide, en plena Cidade Vella. Tamén hoxe o Goberno do Estado afirmou "non ter constancia" de que na actualidade haxa bens ou dereitos que correspondan ao Estado e que teña a familia.


Summary: Como era de esperar, o nome de Arnaldo Otegi está sobre a mesa para aspirar ao cargo de lehendakari. EH Bildu advirte de que non é unha proposta fechada, pois a formación abrirá un proceso participativo para elixir candidato ou candidata.

EH Bildu puxo sobre a mesa o nome de Otegi como candidato a lehendakari de cara ás eleccións vascas previstas para outubro, segundo anunciou o parlamentar Oskar Matute en rolda de prensa este sábado. Matute confirmou a "dispoñibilidade" de Otegi para ser candidato a lehendakari, co "inmenso reto" de converter EH Bildu "na forza principal do cambio en Euskal Herria". A proposta de Otegi será sometida a partir desta segunda feira ás asembleas locais da formación e é unha das diversas posibilidades, tal e como sinalou Matute. E é que a vontade de EH Bildu é facer "un proceso participativo" e "horizontal" para elixir o candidato ou candidata a liderar Euskadi. Desta maneira, calquera militante ou asemblea poderá propor outro ou outra aspirante.


"O silêncio –di Saramago- é a terra negra e fértil, o húmus do ser, a melodia calada baixo a luz solar. Caem sobre ele as palavras. Todas as palavras". Do mesmo jeito que conforme se invoca desaparece, o silêncio é o complemento imprescindível para que a palavra ou a música seja possível. Nos cárceres atinge todo o seu significado aquela frase que abrolha cada vez mais nas ruas de Compostela e Lisboa: "Espanhóis, respeitem o silêncio galego/português". Mal-estar partilhado por outros estrangeiros, sobretodo os das repúblicas ex–socialistas. Nos cárceres atinge todo o seu significado aquela frase que abrolha cada vez mais nas ruas de Compostela e Lisboa: "Espanhóis, respeitem o silêncio galego/português" Os dominantes imponhem sempre o silêncio, desde o "cala mulher, que ti disto nom entendes" até a censura lingüística; ao mesmo tempo que consideram ruidosos os dominados: os índios som buliciosos, as mulheres berronas e as galegas "falam bruto". "Observe-se –indica Joseba Sarrionandia- o duplo sentido que possui a palavra 'algarabía' em castelhano: 'lengua árabe' e 'galimatías', 'bulla', 'lío', 'confusión'. Por isso os ilustrados espanhóis qualificam o éuscaro de "algarabía". A palavra 'bárbaro' e a sua equivalente árabe, 'berbere', derivam do remedo do jeito de falar dos estrangeiros: "blá blá blá". O selvagem nom fala, fai ruído. Se antes governava a ditadura do silêncio: a proibiçom da palavra; agora rege o império do ruído: a proibiçom do significado Se antes governava a ditadura do silêncio: a proibiçom da palavra; agora rege o império do ruído: a proibiçom do significado. Por isso os zapatistas se rebelam, "para que a palavra nom se perda entre o ruído", porque "o governo tem o dinheiro e o poder para que haja muito ruído de paz e o som de guerra nom se escuite". Várias culturas indígenas tenhem o costume de erguer no centro da aldeia umha cabana chamada Casa da Palavra, umha ágora, um parêntese entre o ruído em que poder falar. A emissom 24 horas, o bombardeio informativo, o tsunami de palavras, o alto-falante omnipresente –tanto numha carreira popular como na sala de um velório-, destruírom todas as Casas da Palavra. Se desligássemos a música, a desolaçom que povoa as discotecas ficaria despida, e a gente nos metros a soas com o seu próprio vazio. No mesmo movimento no que destruírom a música do silêncio vendem-nos enlatadas as sinfonias dos bosques e fervenças. No mesmo gesto com o que Duchamps meteu o urinário numha exposiçom de arte, John Cage compujo o seu 4'33'', quatro minutos e trinta e três segundos de parêntese, de silêncio, de "terra negra e fértil, o húmus do ser". Com Karl Kraus, "o que tenha algo a dizer que dê um passo à frente e cale". Para que onde há deserto haja terra. Mas nom só se oprime considerando ruído à dominada, ás vezes fai-se reduzindo a palavra a música: a "voz sedosa" da mulher, o galego "lírico" que "parece que canta cuando habla" Mas nom só se oprime considerando ruído à dominada, ás vezes fai-se reduzindo a palavra a música: a "voz sedosa" da mulher, o galego "lírico" que "parece que canta cuando habla". A música, como tantas outras dimensons culturais, foi cindida do resto da vida durante a Modernidade. Esquecemos que era umha atividade total, em que o aspeto estético nom se podia discernir do lúdico, do relacional, do físico ou do religioso. Os pigmeus do Congo convertem os remansos dos rios em tambores de água; na cultura popular galega a música adjetiva e acompanha as facetas e tarefas da vida: cançons de arrolar, cançons dos fiadeiros… Até que se operou o que Bourdieu chama "divórcio intelectualista", entre o que os poderosos consideram atividades inferiores de corpo, e as superiores do intelecto. No caso da música, evidenciado no processo de separaçom a respeito da dança que assinala Max Weber. No cárcere de Topas vendem-nos leitores de CD, mas nom nos deixan comprar música Quando os EUA pugérom o regime talibám no ponto de mira, o jogo mediático de cobertura falava de um governo que proibia a música. Mas nom fazia falta ir a Cabul. No cárcere de Topas vendem-nos leitores de CD, mas nom nos deixan comprar música. Ao perguntar-lhe ao Departamento de Comunicaçons da prisom a razom de que nom me entregassem uns CD's de música –Zënzar, Seu Jorge e John Coltrane- que me meteu a família no pacote, respondérom-me com umha consigna de guerra: "Los CD's de música NO PASAN". Carlos Calvo Varela. Cárcere de Topas, 29 de janeiro de 2013


Summary: 2.697.315 galegas e galegos conforman o censo electoral deste 12-X, en que se elixen as 75 deputadas e deputados que conformarán o Parlamento galego. Todo fica aberto até o reconto das papeletas, que desvelarán quen será a presidenta ou o presidente da Galiza.

Actualizar 20.00 Enquisa CRTVG: PP pode perder a maioría absoluta e BNG sitúase como segunda forza Son os resultados dunha sondaxe realizada por GFK á pé de urna con 14.400 enquisas en 120 colexios electorais da Galiza para CRTVG. PP: 37/40 escanos (a maioría absoluta está en 38) BNG: 19/22 PSdeG:12 /14 Galicia en Común: 2 Nin Marea Galeguista, nin Ciudadanos nin Vox obterían representación, segundo este traballo. 19.04 Traballadores de Alcoa acoden a votar co uniforme Traballadores da fábrica de Alcoa en San Cibrao (Cervo) acoden a un colexio electoral de Burela, co uniforme da fábrica, para votar nas eleccións galegas. O persoal leva semanas mobilizándose contra os despedimentos anunciados pola fábrica e os sindicatos que compoñen o comité de empresa exixen a nacionalización da planta para preservar a produción e o mantemento dos postos laborais. Fotografía de Carlos Castro / Europa Press 17.30 Mantense unha participación similar á de 2016 Galiza rexistra 42,95% de participación até as 17 horas, unha cifra similar a das anteriores eleccións galegas, realizadas en 2016. Tan só sobe 0,46 puntos. Hai unha lixeira suba de participación nas circunscricións da Coruña e Pontevedra, mentres que baixa nas de Ourense e Lugo, onde precisamente o PP adoita sacar mellores resultados. Por circunscricións: -A Coruña: votou 42,84% do censo (+0,82 puntos) -Pontevedra: votou 43,60% do censo (+1,31 puntos) -Ourense: votou 42,69% (-1,80) -Lugo: votou 41,89% (-0,84 puntos) Na comarca da Mariña Central, epicentro do rebrote do coronavirus, a participación descende 1,25 puntos, con 41,01% de participación fronte ao 42,26% rexistrado en 2016. Baixa tamén na Mariña Oriental 0,90 puntos, pasando de 45,09% rexistrado en 2016 a 44,19%. Pola contra, sobe na Mariña Occidental 2,5 puntos (pasando de 45,2 a 47,52%). 15.04 O BNG denuncia carretaxe de maiores nunha residencia de Ourense O BNG denuncia o traslado de persoas maiores da residencia San Xosé (Rairo, Ourense) ao colexio electoral. Ademais, as visitas nese centro permanecen prohibidas, recorda o Bloque. 14.49 Vota Beatriz Pino (Cs) A candidata de Ciudadanos á Presidencia da Xunta, Beatriz Pino, votou esta mañá na Casa das Artes, no centro de Vigo. "Hoxe é un día importante para todos os galegos, debemos votar sendo valentes, sen medo, inconformistas, para conseguir unha Galiza do século XXI. As galegas e galegos teñen moito que gañar hoxe", dixo Pino. A candidata amosou entusiasmo polo aumento de participación de 4,4 puntos rexistrado ás 12 do mediodía. 13.39 En Pontedeume monxas recollen maiores Nós Diario recibiu a queixa de veciñas de Pontedeume que con esta imaxe queren denunciar carretaxe de votos no asilo de Pontedeume, en que unha relixiosa recolle en coche persoas maiores no día das votacións. 13.15 Vota Corina Porro (PP) "Son unhas eleccións especiais, queremos animar todos os cidadáns a que vaian votar", dixo ao depositar a papeleta a candidata número 2 do PP por Pontevedra, Corina Porro, que votou no barrio de Bouzas (Vigo). "Grazas polo respecto que están a ter ás normas estabelecidas. Hai as máximas garantías para poder votar e na Galiza estamos a xogarnos o noso futuro nestas eleccións", apostilou. 13.00 Incremento da participación na Mariña A participación tamén sobe na Mariña, epicentro do rebrote e onde perto de 200 persoas ven impedido o seu dereito ao voto por seren positivas en coronavirus e non se teren activado fórmulas que garantisen a súa participación. Aumenta +1,18% na Mariña Central, +2,66% na Occidental e +3,26 na Oriental. 12.30 Sobe 4,4 puntos a participación Os datos do mediodía publicados pola Xunta sinalan un aumento de participación en 4.4% respecto aos comicios galegos de 2016. 12.19 Alberto Núñez Feixoo (PP) votou en Vigo O candidato do PP á Presidencia da Xunta, Alberto Núñez Feixoo, votou esta mañá en Vigo, no colexio Neno Xesús de Praga, e fíxoo acompañado pola número 2 da candidatura popular por Pontevedra, a ex alcaldesa de Vigo Corina Porro. 12.16 Olalla Rodil (BNG) anima a votar A cabeza de lista do BNG por Lugo, Olalla Rodil, votou no concello de Ribeira de Piquín desde onde chamou as galegas e galegos a participar das votacións. "Sabemos que son unhas eleccións inéditas, nun contexto moi diferente ao que nos gustaría vivir, pero quero mandar unha mensaxe de tranquilidade e instar as galegas e galegos a exercer o seu dereito a voto e a decidir o futuro do país", afirmou ao depositar a papeleta. 11.57 Vota Antón Gómez-Reino (GeC) No centro cívico da Cidade Vella, na Coruña, votou o candidato á Presidencia por Galicia en Común, Antón Gómez-Reino. "Ten que haber unha importante mobilización democrática, cívica, con calma, pero tamén con determinación", dixo, e animou a que todo o mundo exprese o seu parecer co voto. "É un día para fortalecer a democracia, por iso chamamos a que haxa mobilización democrática, para romper coa resignación e co pasado e para construír a Galiza que queremos e o futuro". 11.52 Votou Xosé Luís Rivas (BNG) O candidato número 2 do BNG pola Coruña , Xosé Luís Rivas 'Mini', exerceu o seu dereito ao voto no Colexio Público de Boimorto. Rivas fixo un chamamento a participar "neste día histórico" no que Galiza decide o seu futuro. 11.00 Vota Miguel Tellado (PP) O secretario xeral do PP galego exerceu xa o seu dereito ao voto. "Eu votei seguro. Con máis forza e máis ilusión ca nunca", aseverou. 11.00 Constituíronse 100% das mesas O director xeral de Emerxencias e Interior, Santiago Villanueva, na primeira das catro comparecencias previstas sobre o desenvolvemento da xornada electoral neste 12-X, informou de que ás 10,30 horas estaban abertas "100% das mesas", o que supón un total de 3.952 distribuídas "nos 2.395 locais electorais na Galiza", puntualizou. "Só houbo as incidencias habituais, algún atraso, pero nada destábel", resaltou Villanueva, quen valorou, así mesmo, a "normalidade nas medidas tomadas pola Administración ante a Covid-19" xa que, ratificou, "todos os locais contan con material de protección", como máscaras, xeles hidroalcohólicos e pantallas. Preguntado sobre a comarca da Mariña na que se rexistra un brote con 186 casos activos até este sábado, o director xeral de Emerxencias e Interior confirmou que a xornada electoral comezou con "total normalidade". 11.00 Vota Luís Bará (BNG) O cabeza de lista por Pontevedra do BNG, Luís Bará, votou no instituto Frei Martín Sarmiento. "É unha xornada histórica porque se está votando nunhas circunstancias novas e quero chamar a votar con ilusión e confianza para construír un país novo. Eu xa votei para unha Galiza nova, con futuro e mellor que a que temos agora, e animo todo o mundo a que o faga", dixo Bará logo de depositar a papeleta. 10.41 Vota Gonzalo Caballero (PSdeG) "Hoxe estamos nunha xornada electoral moi importante para Galiza, é a festa dea democracia, coa posibilidade de que as cidadás e cidadáns decidamos o futuro do país en que vivimos", dixo o candidato á Presidencia da Xunta polo PSdeG, Gonzalo Caballero, esta mañá ao votar no Colexio María Auxiliadora, en Vigo. Para Caballero o poder do voto permite "marcar a folla de ruta para o benestar e progreso que queremos para Galiza".Por iso o candidato fixo un chamamento a todas as persoas para votar "nunhas eleccións distintas, con medidas de seguranza ante o virus, pero onde precisamos dunha participación masiva, pois a participación lexitima os Gobernos e fai que os resultados representen mellor a vontade dun pobo", aseverou. 10.40 Vota Pancho Casal (Marea Galeguista) Vota o candidato á Presidencia da Xunta pola Marea Galeguista, Pancho Casal, no centro de Formación Profresional Ánxel Casal, na Coruña. "Hoxe hai que facer un chamamento a todas as galegas e galegos para ir votar porque nestas eleccións decidimos os próximos 30 anos da Galiza. Vai ser a lexislatura da reconstrución do país, e haberá fondos da Unión Europea para facela, e o que non pode ser, como nas anteriores eleccións, que só 25% das galegas e galegos decidan o Goberno". Casal tamén lamentou que haxa persoas que non poidan votar, en referencia ás contaxiadas de coronovirus, e criticou a decisión da Xunta Electoral Central que avala que non voten. O candidato anunciou ademais que presentarán ante o Tribunal Supremo un recurso. "Xunta Electoral, Goberno galego e Goberno estatal tiñan que ter buscado outras alternativas para que as persoas con coronavirus puidesen participar, como podería ser a posta en marcha extraordinaria do voto por correo". 10.20 Vota Ana Pontón (BNG) A candidata do BNG á Presidencia da Xunta, Ana Pontón, foi a máis madrugadora e acudiu a votar ás 9.30 horas ao seu colexio electoral, no Centro Galego de Arte Contemporánea chamou este domingo á particicipación electoral para "facer historia" nun momento "decisivo" para Galiza e lamentou que "centos de galegos non poidan exercer un dereito fundamental como é o dereito ao voto", en alusión ás persoas positivas en CovidD-19. Así, lamentou que as persoas contaxiadas viran "como se convocaron eleccións e non lles garantiron o seu dereito ao voto" e recalcou que "a Xunta tiña a responsabilidade de articular os mecanismos previstos na lexislación" para garantir o seu exercicio deste dereito fundamental. Do mesmo xeito, a candidata do Bloque á Presidencia da Xunta chamou ás galegas e galegos a votar con "ilusión e convicción" e a pensar que "este país ten futuro e necesita á fronte a un Goberno que confíe nas súas propias potencialidades e capacidades". 09.33 Constituídas todas as mesas en Burela 09.33 Antes das 9 horas ficaron constituídas as dez mesas electorais habilitadas en Burela, na comarca da Mariña, con 186 casos activos de coronavirus até o sábado, segundo o comunicado polo Sergas. As e os positivos, persoas pendentes do resultado da proba ou con síntomas non poderán votar, xa que non se habilitou ningún mecanismo para garantir os dereitos democráticos das persoas que se atopan confinadas nesa situación. Isto supón que perto de 300 persoas ficarán sen votar na Galiza. "Non é un número significativo", dixo onte o vicepresidente da Xunta e candidato do PP, Alfonso Rueda, a respecto delas. 09.16 2,2 millóns de galegas e galegos están convocados a votar 09.16 2.234.252 son as galegas e galegos que o 12-X teñen unha cita coa urnas nos colexios electorais, aínda que o censo total de electoras e electores é maior e ascende a 2.697.315, das cales 463.163 son residentes no estranxeiro. 09.00 Constitúense as mesas 09.00 99,63% das mesas electorais fican constituídas na Galiza. Actualizar


Summary: Afectan a Chandrexa de Queixa, Castro Caldelas e Monterrei. Este último obrigou a cortar de novo a A-52 e deixou sen electricidade milleiros de persoas en Verín e Oímbra. Na tarde deste mércores declaráronse novos incendios en concellos como Carballedo, Palas de Rei ou Porto do Son

350 hectáreas en Monterrei, 300 en Chandrexa de Queixa, 250 en Castro Caldelas. Os tres principais incendios da nova vaga de lume que atinxe á provincia de Ourense arrasaron xa unhas 900 hectáreas de terreo, segundo datos facilitados por Medio Rural a mediodía deste mércores. Aínda que a última hora da tarde do martes estes incendios eran aínda pequenos -ao redor de 20 hectáreas como máximo, segundo as primeiras estimacións-, as lapas avanzaron de forma importante ao longo da noite O máis perigoso e, egundo as últimas medicións tamén o máis extenso, é o que se iniciou na tarde deste martes en Infesta (Monterrei) e que deixou sen electricidade milleiros de persoas neste concello, Verín e Oímbra durante tres horas. Este incendio obrigou ademais a cortar de novo a A-52 (nos quilómetros 160 e 173) por causa do fume e do po. Vinte e catro horas despois do seu inicio levaban traballado no operativo contra as lapas en Monterrei máis dunha trintena de brigadas, 15 medios aéreos entre helicópteros e avións, 17 axentes, 19 motobombas e tres pas. Case á mesma hora do martes no que comezaba o incendio de Monterrei declarábase outro na parroquia do Burgo, en Castro Caldelas, que queimou xa 250 hectáreas. No seu control levan traballado 1 técnico, 8 axentes, 24 brigadas, 14 motobombas, 1 pa, 7 helicópteros e 4 avións, asistidos ademais por efectivos da Unidade Militar de Emerxencias. Aínda que inicialmente semellaba de menores dimensións, durante o mércores tamén adquiriu proporcións notables o terceiro destes incendios, en Chandrexa de Queixa, iniciado ás sete e media da tarde do martes e que xa levou por diante unhas 300 hectáreas. O volume de efectivos que traballan nel é menor, con 8 medios áereos, 4 brigadas e 3 axentes á fronte do dispositivo. Mucho humo por la zona...pero así se encuentra el #IFQueixaChandrexa a la llegada de la #Brif Laza! pic.twitter.com/UEa98WxY0m — Diario de un Bombero (@BrifLaza) 23 agosto 2017 Imaxes do incendio de Chandrexa, tomadas por membros da BRIF de Laza Alén dos incendios de Ourense dende Medio Rural informouse durante a tarde do mércores doutros tres incendios activos máis. Dous afectan á provincia de Lugo, cunhas 40 hectáreas na parroquia de Pambre, en Palas de Rei, e unhas 20 en Carballedo, na parroquia de Aguada. Mentres, no litoral da Coruña volve arder un concello tradicionalmente castigado polos incendios do verán, Porto do Son, cunhas 50 hectáreas estimadas na parroquia de Nebra. En Palas e Porto do Son os incendios foron xa controlados, segundo Medio Rural, mentres que de Carballedo xa puido ser extinguido. Inicio do incendio en Porto do Son / @UGTForestaisGZ Controlados e extinguidos O Goberno galego deu conta ademais mércores da situación doutros catro incendios, todos eles xa controlados. Trátase de dous en Cervantes, que sumaron unhas 99 hectáreas, un na Pobra de Trives, con 20 hectáreas ardidas e outro en Montederramo, de 42 hectáreas de superficie. Ademais, deu xa por extinguidos os incendios de Gondomar (39 hectáreas), Celanova (16 hectáreas) e Guntín (23 hectáreas). Que estes incendios fosen revelados pola Consellería de Medio Rural non implica que sexan os únicos que están a afectar aos montes galegos. Dende o ano 2009, co retorno do PP ao Goberno, o Executivo optou por informar só dos incendios que superan as 20 hectáreas e, por baixo desta superficie, dos que se achegan a zonas habitadas ou espazos protexidos. Con esta política informativa interrompeu a publicación dos dous partes diarios con todos os incendios que instaurara o anterior Goberno e tornou en práctica habitual que concellos, axentes forestais ou bombeiros revelen incendios que a Xunta oculta.


Summary: Ana Miranda salienta que nos próximos días a Comisión Europea fará público o informe que redactou a raíz da visita da Plataforma de Vítimas do Alvia ao Parlamento Europeo en novembro de 2015, unha visita tivo lugar a instancias do BNG. En declaracións a Sermos Galiza, Miranda di que espera que se deriven "responsabilidades políticas".

A pasada quinta feira, 21 de abril, a representante do BNG en Bruxelas, Ana Miranda, dirixiuse ao director xeral de Seguridade Ferroviaria, Olivier Onidi, para solicitarlle o informe redactado pola Comisión Europea sobre o accidente do Alvia en Angrois. Este ditame ten a súa orixe na visita da Plataforma das Vítimas do Alvia a Bruxelas, organizada polo BNG, que tivo lugar o 17 de novembro. "Daquela reunímonos co director xeral responsábel da seguridade ferroviaria, Olivier Onidi, e cos máximos responsábeis non só da comisión, senón tamén da Axencia Ferroviaria Europea. Nesa xuntanza, da que participaron as vítimas, a Comisión detectou elementos novos e así o definiu ante a prensa", explica Ana Miranda en declaracións a Sermos Galiza. "E eses elementos novos que detectaron na reunión implicaron a realización dun informe complementario, novo, aos informes que emitiron polo accidente", engade. "A propia Comisión emprazara o Estado español a acelerar a independencia dos órganos que examinan os accidentes, pois son nomeados polo Ministerio de Fomento e iso non garante a independencia" A representante do BNG en Bruxelas sinala que a Comisión detectou "falla de independencia" por parte do organismo verificador. De feito, salienta que "uns meses antes, a propia Comisión emprazara o Estado español a acelerar a independencia dos órganos que examinan os accidentes, pois son nomeados polo Ministerio de Fomento e iso non garante a independencia". Sobre o xuízo, Ana Miranda salienta que a única imputación, a do maquinista, ten que se ampliar a responsábeis políticos, "hai unha serie de responsabilidades políticas que non se tomaron e se se aporta ao xuízo o relatorio da Comisión en relación á falla de independencia do organismo verificador do sinistro, ou se este relatorio advirte dalgún indicio ao respeito, é posíbel que mude o curso do proceso e que se amplíen as responsabilidades políticas". "Eses elementos novos aos que faI alusión a Comisión poden derivarse da falla de independencia do organismo verificador do accidente" Insiste en que non coñece os contidos do informe da Comisión pero "polo que din, eses elementos novos aos que fan alusión poden derivarse desa falla de independencia". "O informe que a Comisión Europea vai emitir é fundamental", subliña. Dúas vías abertas na Comisión de Peticións do Parlamento Europeo En declaracións a Sermos Galiza, Ana Miranda lembra que a Comisión de Peticións do Parlamento Europeo ten abertas dúas vías a raíz de dúas denuncias presentadas. "Unha pola falla de independencia e outra pola publicidade enganosa do Ministerio de Fomento, que dicía que había un AVE cando o que había era un tren de velocidade alta". "Por fontes extraoficiais, teño coñecemento de que o informe está finalizado" "Agora é cuestión de tempo. O informe da Comisión Europea vai ver a luz en breve. Comprometéronse a publicalo en marzo ou abril e, por fontes extraoficiais, teño coñecemento de que está finalizado", indica Ana Miranda, que espera unha resposta da Comisión a principios da semana que entra. Entre maio e xuño, unha vez se coñeza o informe, volverá viaxar coa Plataforma a Bruxelas.


Summary: Non hai mellor agasallo para Praza Pública neste segundo aniversario, nin para calquera outro dos medios citados, que o noso apoio. Porque de nós tamén depende un xornalismo crítico, plural e de calidade.

Non cómpre ir moi lonxe nin debullar moitos datos para concluír que o xornalismo non pasa polo seu mellor momento. Á delicada situación económica que padecen os medios de comunicación "tradicionais", froito da caída das vendas e do descenso da publicidade, cómpre engadir unha crecente merma de confianza e credibilidade por parte da cidadanía que sitúa, segundo datos do CIS de marzo de 2013, a de xornalista como unha das ocupacións peor valoradas xunto coa de xuíz. A isto hai que sumarlle o difícil momento laboral polo que pasan as e os profesionais da información e a comunicación. O vendaval de peche de cabeceiras, cadeas de televisión ou emisoras de radio non cesa, as ameazas de ERE's ou despedimentos son frecuentes e a perda de poder adquisitivo e de dereitos laborais das traballadoras e traballadores dos medios unha constante. Diante de tanta escuridade, dá gusto atopar luces no camiño e ver como Praza Pública vén de cumprir dous anos na rede Diante de tanta escuridade, dá gusto atopar luces no camiño e ver como Praza Pública vén de cumprir dous anos na rede. Como tamén dá gusto saudar o nacemento neste tempo de proxectos coma o Sermos Galiza, Galiza Ano Cero, Irmandade TV ou Luzes. Ou ver como medios coma Novas da Galiza, Diario Liberdade ou Cuac FM, entre outros, seguen contando historias galegas e do mundo na nosa lingua. Todos e cada un destes proxectos teñen unha clave en común: nacen, medran e mantéñense, de xeito maioritario, da man do apoio dos seus lectores e lectoras ou do seu público. É a eles e máis a elas a quen se deben e a quen teñen a obriga de ofrecerlles unha oferta xornalística alternativa, que marque a diferenza, un xornalismo responsábel e de calidade. Todos e cada un destes proxectos teñen unha clave en común: nacen, medran e mantéñense, de xeito maioritario, da man do apoio dos seus lectores e lectoras ou do seu público Praza, Luzes, Sermos e máis o resto de medios que saen adiante ao abeiro do apoio da cidadanía teñen a oportunidade de devolver a confianza que neles se deposita a través da construción de espazos de comunicación repousada, que conviden á reflexión e ao sosego no medio de tanto xornalismo de tuits e declaracións que xa está reseso no mesmo momento no que sae da rotativa; de visibilización das historias de homes e mulleres que até o de agora ficaban lonxe dos titulares e escaletas; do exercicio da obrigada función de control do poder; ou do compromiso firme co país, coa súa lingua e coa súa cultura. O camiño percorrido até o de agora convida ao optimismo e á satisfacción polo traballo feito. Que Cuac FM sexa quen de convertir a cidade da Coruña na capital europea dos medios comunitarios ou que Praza celebre os seus dous anos de vida apostando por máis e mellor xornalismo en galego apadriñando o nacemento de Praza&Meubook son dous exemplos de que imos na boa dirección. Pero a construción dun espazo de comunicación propio no país non é só responsabilidade dos propios medios, tamén debe contar coa complicidade e o alento da cidadanía. A construción dun espazo de comunicación propio no país non é só responsabilidade dos propios medios, tamén debe contar coa complicidade e o alento da cidadanía Por iso, non hai mellor agasallo para Praza Pública neste segundo aniversario, nin para calquera outro dos medios citados, que o noso apoio. Porque de nós tamén depende un xornalismo crítico, plural e de calidade. Parabéns Praza, polo feito até o de agora e forza e alento para que sexan mil febreiros máis.


Summary: Adega e Mariña Patrimonio sosteñen que Malia a que en 2010 Cultura comprobou a existencia de restos arqueolóxicos nesta zona, na actualidade segue sen adoptar as medidas necesarias para protexer este ben patrimonial.

O pasado mes de febreiro Adega e mariña Patrimonio informaron ao Servizo de Patrimonio de Lugo e ao Concello de Cervo sobre os movementos de terra que se estaban a producir durante os labores de limpeza dunha finca en Cuíña, nese concello da costa lucense, situada a escasos metros dunha zona onde se atopan restos arqueolóxicos. Estes movementos, explicaban, poderían ter afectado o sitio arqueolóxico, no que se aprecian centos de fragmentos de cerámica que, segundo varios arqueólogos consultados, datarían da Idade do Bronce. Este singular xacemento foi descuberto por Mariña Patrimonio en 2010, data na que xa se informou ao Servizo de Patrimonio de Lugo da súa aparición ao tempo que se lle solicitaba a súa catalogación e protección. Tras a inspección do lugar, no informe elaborado daquela por Patrimonio dicíase "O día 26/04/2010 os técnicos do Servizo de Patrimonio Cultural deste Departamento Territorial realizaron unha inspección do lugar indicado e atoparon unha concentración notable de cerámica (...)". Porén, e malia que o Servizo de Patrimonio de Lugo constatou a existencia "desta concentración notable de cerámica", non tramitou o procedemento de inclusión do xacemento no catálogo, quedando desprotexido este ben patrimonial. A comezos de 2018, o paso de maquinaria pesada por esta zona arqueolóxica desprotexida provocou novamente o afloramento dunha importante cantidade de fragmentos cerámicos, polo que se contactou nesta ocasión co Concello de Cervo para informar sobre a desprotección deste xacemento. Adega e MP valoran positivamente a actuación do Concello.


Summary: A Asociación Galega de Editores mostra a súa oposición a uns orzamentos que supoñen unha anova rebaixa para o sector do libro, que acumula unha redución de apoio institucional dun 75% desde 2010. Menos 440.000 euros e deixan sen apoio á edición de materiais curriculares.

"Con preocupación e clara disconformidade". Así valora a Asociación Galega de Editores as partidas orzamentarias que o goberno galego prevé para o sector do libro no 2014 e que supoñen unha rebaixa de 440.000 euros con respecto ao ano anterior, que xa viña minguando dese o 2010 no que calculan como unha redución acumulada do 75%.. A xunta directiva da AGE fixo pública despois da sesión do 25 de novembro a súa valoración das partidas recollidas no Proxecto de Lei Orzamentaria que continúan na liña de rebaixa para o sector do libro, cunha ha baixada de 440.000 euros que se suma á dos 250.000 da desaparecida orde de axudas á edición de grandes obras, o que, xunto cos recortes en axudas á tradución, edicións de materiais curriculares ou adquisicións de fondos supoñen unha diminución dun 75%. O recorte supón 100.000 euros menos para a tradución, 71.540 de baixa para dotación bibliotecaria -partida que se reducira nun 60% no 2010-, menos 100.000 na edición de materiais curriculares, que xa baixara nun 50% anteriormente e queda agora sen apoio institucional, "a pesar da renovación dos materiais didácticos de tres cursos de Educación Primaria, prevista no calendario de implantación da LOMCE", lamentan desde a AGE. "Mentres se recorta en partidas transcendentais para apoiar á cultura do país, outras intranscendentes para a promoción e o coidado da produción cultural, manteñen o seu orzamento inalterábel dende hai máis de catro anos", valoran na nota de prensa, na que reclaman un "cambio nas políticas culturais e un apoio explícito á edición, como sector estratéxico da cultura de Galicia".


Summary: Esta cuarta feira o Premio Nobel da Paz participa no encontro organizado pola Fundación Galiza Sempre.

A Fundación Galiza Sempre organiza un novo encontro dentro do ciclo 'Diálogos desde a Periferia', acto que se desenvolverá esta cuarta feira, día 16 e no que baixo o título 'América Latina após o COVID-19' estará o Premio Nobel da Paz Adolfo Pérez Esquivel. Esquivel fará un repaso da situación actual de América Latina e dos retos que ten pendentes a esquerda no panorama após a COVID-19. O acto poderá seguirse a través da páxina de Facebook da Fundación Galiza Sempre a partir das 20:00 horas e haberá unha quenda final de preguntas do público. Pérez Esquivel é un escritor e activista polos dereitos humanos arxentino. Fundador do xornal Paz e Xustiza, un dos símbolos do movemento pacifista e en defensa dos dereitos humanos na área de influencia latinoamericana. Viaxou polo mundo deseñando programas de axuda e desenvolvemento para as comunidades indíxenas latinoamericanas. Nos anos 70 sufriu a represión da dictadura arxentina de Videla e a prisión. En 1980 recibiu o Premio Nobel da Paz e posteriormente foi designado membro do comité executivo da Asemblea Permanente das Nacións Unidas sobre Dereitos Humanos.


Summary: O temporal Elsa deixa estampas tremendas e cifras de récord. Ponteceso, o primeiro Concello que alza á voz contra Naturgy ante a avalancha de cortes eléctricos.

Sen tempo a dixerir as consecuencias do temporal Elsa, a Costa da Morte volveu sufrir o paso doutra potente borrasca. De nome Fabien, provocou a suspensión das actividades no exterior en toda Galicia, e mesmo a RFGF decidiu suspender a xornada sabatina pola Alerta Vermella. Protagonizou valores absolutamente incribles, como os 183,5 km/h de Viveiro ou os 165 de Cedeira, demostran a potencia desta borrasca. A estación da Gándara, en Vimianzo, rexistrou o terceiro valor máis alto da xornada, os 145km/h rexistrados ás 19:40h. Malpica ou Camariñas tamén chegaron aos 130.As chuvias foron máis fortes no sur de Galicia Por suposto, volveron rexistrarse novos cortes de luz en numerosas partes da bisbarra, volvendo provocar a indignación de veciñ@s e propietarios de negocios. Entre as incicendias, volve destacar Camariñas, que despois de que Elsa xa fixese grandes boquetes na pista do Reira e levantase o tellado da lonxa nova, tamén sufriu ben as consecuencias. Varias caídas de árbores en Xaviña (foi un clásico de Protección Civil en toda a comarca), e o corte do paseo ao Faro Vilán pola rotura dunha lousa de pedra, xa dende a piscifactoría.En Camelle, o campo do Rodeiro quedou desfeito: En Laxe Jose Luís Gil mándanos esta foto da desfeita do temporal por Laxe: En Carballo No CEIP Fogar desprendéronse varias planchas da nova cuberta, provocando un importante risco. Bombeiros, Protección Civil e Policía Local estiveron traballando durante boa parte da xornada para intentar asegurar a parte que permanece no seu sitio e evitar novos desprendementos, á espera de que os técnicos avalíen os danos e a empresa acometa as reparacións precisas.Por precaución pechouse ao tráfico a rúa Vila de Noia. Na rúa Verdillo tamén se desprendeu o tellado dunha casa situada no cruce coa rúa Cemiterio. As planchas voaron ata os edificios situados ao outro lado da calzada, provocando tamén danos e riscos importantes. Os equipos de emerxencias están a traballar agora mesmo no lugar. No Ézaro A estampa bonita da xornada, como soe ser habitual, a Fervenza do Ézaro.