Summary: En 1936 milleiros de persoas subiron ao Monte Pintdo para fuxir do golpe. Agora a asociación Monte Pindo Parque Natural organiza o 'V Simposium Monte Pindo. ''A memoria dos fuxidos' para lembralo. Será mañá sábado 1 de outubro no pósito do Pindo.

Milleiros subiron daquela ao mítico monte para zafarse. Eran galeguistas, republicanos e sindicalistas. Moitos morreron alí, outros fuxiron e outros entregáronse a cambio de falsas promesas de amnistía. "Pero poucos, moi poucos, volveron ver as súas familias", segundo a organización, que quere recobrar con este simposio "a memoria de tantas vidas segadas pola barbarie, para que nunca máis se esqueza o que aquí pasou". Pola mañá terá lugar a proxección do filme 'A mariñeira de Quilmas', con posterior coloquio a cargo de Darío Xohán Cabana (autor do relato) e Antón Dobao (director da fita). Logo Eliseo Fernández, un dos máis destacados especialistas galegos na Guerra Civil, dará unha palestra sobre "Evasións por mar na Guerra Civil: os fuxidos do Pindo". Pola tarde o historiador Luís Lamela ofrecerá un relatorio sobre "A sublevación militar franquista e os escapados do Monte Pindo". A continuación, será Xosé Ramón Ermida quen faga o propio sobre "Galeguismo e represión en Carnota e bisbarra".


Summary: A temporalidade manda nas traballadoras e traballadores do sector público. Segundo os últimos datos da Enquisa da Poboación Activa, afecta a 31,7% dos empregados do conxunto das Administracións, sumando 60.700 persoas. A porcentaxe de temporais aumentou no último ano en máis de 5%.

31,7% das empregadas e empregados públicos son interinos. Segundo os datos da Enquisa de Poboación Activa (EPA) referidos ao segundo trimestre deste ano, 60.700 traballadoras e traballadores galegos adscritos á Administración do Estado, á Administración autonómica e á Administración local son eventuais. Ao tempo, o número de persoal indefinido no sector público sitúase nas cifras máis baixas da última década, rexistrando 130.900 persoas, isto é, 8.300 traballadores fixos menos que en 2021.A temporalidade non deixa de medrar no sector público na Galiza. Só no último ano incorporáronse ás diferentes Administracións 2.900 traballadores eventuais, incrementando a porcentaxe de interinos en 5% en relación ao exercicio de 2021. Asemade, a contratación interina ten medrado entre o primeiro e segundo trimestre de 2022 en 2,7 puntos, tras deixar atrás a taxa de temporalidade rexistrada no pasado mes de marzo. A temporalidade no sector público supera en 15 puntos a do sector privado. Así, no ámbito privado, a taxa de contratos eventuais é de 17%, rexistrando o diferencial o máximo de toda a serie histórica. Mentres no primeiro trimestre a eventualidade nas Administracións colocábase en 29%, nas empresas era de 20,4%, marcando a primeira agora unha porcentaxe de 31,7% e fechando cunha diferenza de 14,7%. 5.400 empregos menos no sector público en 2022 A suba de eventualidade coincide cunha caída histórica do emprego público. A este respecto, os datos procedentes da EPA sinalan que o persoal de servizos das Administracións pasou de 197.000 persoas en decembro de 2021 a 191.600 en xuño de 2022, deixándose polo camiño 5.400 empregos. Neste sentido, a sanidade e a educación son os dous ámbitos máis afectados por estes retallos. As causas do incremento do persoal interino son variadas. Nesta dirección, desde a Administración galega relaciónana coa necesidade de máis persoal nos servizos públicos, fundamentalmente na sanidade e na educación, como consecuencia da pandemia. A favor deste argumento, indican que as traballadoras e os traballadores públicos pasaron de 184.800 no conxunto do sector en 2019 a 197.000 en 2021. O secretario nacional da CIG-Ensino, Xesús Bermello, afirma a Nós Diario, que "a orixe do incremento da temporalidade no sector público está na taxa de reposición aprobada polo Goberno estatal de José Luis Rodríguez Zapatero e continuada polos seguintes Executivos que limitou as posibilidades de contratar das diversas Administracións". "O Executivo estatal ao subrogarse unha función de tutela das Ofertas Públicas de Emprego (OPE) está condicionando a política de emprego das diversas Administracións", continúa Bermello, quen lembra que "en 2012 non permitiu cubrir ningunha baixa de persoal funcionario e noutros só cubrir unha determinada porcentaxe de xubilacións". Nesa dirección, entende que este marco normativo "está impedindo ás Administracións ampliar a súa política de persoal en función das súas necesidades reais". O ensino é un dos sectores da Administración pública onde a eventualidade está por baixo da media. Neste sentido, Bermello destaca que "a temporalidade entre os ensinantes está arredor de 10% ou 11%, unha porcentaxe moi inferior á da media do Estado, situada en 26% e moi lonxe dalgúns territorios como Euskadi ou Catalunya onde está perto de 46%". "É certo que a temporalidade medrou de xeito considerábel nos anos de Alberto Núñez Feixoo á fronte da Xunta da Galiza polos recortes aplicados polo Goberno galego e pola taxa de reposición", significa Bermello, quen recorda "que na Galiza partíase dunhas porcentaxes de eventualidade moi baixas polas grandes ofertas de emprego lanzadas polo Goberno bipartito entre o 2006 e 2009, unhas oposicións con moitas prazas que permitiu a entrada de moita xente no sistema educativo". Sanidade, á cabeza das taxas de temporalidade A sanidade encabeza as taxas de temporalidade no sector público. A este respecto, unha enquisa elaborada polo colectivo de Enfermeiras Eventuais en Loita entre 1.500 profesionais da enfermaría e publicada este ano sinala que "71% é persoal eventual fronte a 22% que ten un contrato en praza vacante só un 6% praza en propiedade". Asemade, 62% das enfermeiras participantes asinaron na súa vida laboral máis de 100 contratos no Sergas. Precisamente, a precariedade, a parcialidade e a falla de estabilidade laboral explica o nivel de insatisfacción dos sanitarios na Galiza.


Summary: ENTREVISTA Falamos con Héctor Cajaraville, gañador do Premio Merlín de Literatura Infantil, de toda a súa obra.

O xornalista e escritor Héctor Cajaraville vén de gañar o Premio Merlín de Literatura Infantil con Kusuma, unha fábula ecoloxista protagonizada por unha faisán que ten que deixar a súa terra ante a destrución causada polos humanos. Mais Kusuma atópase, no seu novo fogar alén mar, co racismo, co rexeitamento dos inmigrantes polo feito de vir "de fóra". Kusuma é, coma a protagonista doutro dos libros de Cajaraville, Denébola a Roxa, unha femia que non está disposta a permitir que lle digan o que debe facer coa súa vida, malia telo todo en contra. Hai outros fíos -como a amizade entre persoas moi diferentes, a memoria histórica como fondo ou o desexo de saber e a non aceptación do silencio- que unen as novelas que escribiu este autor desde que gañara o Premio Xerais con De remate: Quen dá a quenda?, A caixiña dos rancores, Denébola a Roxa, Once Portas, O segredo da casa de Formoso e Nova Nursia. Falamos con el de todos estes libros, ademais de sobre Kusuma, aínda inédita. Kusuma é unha faisán, nai de familia, que se ve obrigada a deixar a súa casa porque os humanos están a destruír o seu hábitat debido ao avance da industria do aceite de palma. En todo o libro preséntase os humanos como seres destrutivos, depredadores que arrasan con todo. Quixeches facer unha fábula ecoloxista? Como xorde a personaxe de Kusuma? O punto de partida era facer unha fábula, por dúas razóns: primeiro, porque penso que aos lectores e lectoras máis novos ese tipo de proposta en que os animais son protagonistas segue resultándolles suxestiva, por máis que as referencias lectoras da infancia xa non son as mesmas ca hai uns anos. Pero penso que a fábula continúa a ser un formato atractivo, imperecedoiro, e non só para o lectorado infantil. "Penso que a fábula continúa a ser un formato atractivo, imperecedoiro, e non só para o lectorado infantil" E segundo, porque recorrer a este xénero permitíame falar de cuestións como a destrución dos recursos naturais, as migracións, a desigualdade, os prexuízos, mesmo a morte... dunha maneira moito máis libre. En Kusuma abórdanse todos estes temas, e non é difícil establecer a correlación entre o que se conta neste libro e a realidade; pero facelo a xeito de fábula permitiume certas licenzas e facilitoume os recursos para tratar con certa distancia aspectos que noutro tipo de relato ficarían explícitos, dramáticos ou tráxicos de máis. Mais non só os humanos son os destrutivos. Kusuma emigra de Asia a Galicia, e no seu novo fogar atópase co rexeitamento á poboación inmigrante: os animais chegados "de fóra" son expulsados do centro da fraga, xulgados só por vir "de fóra": que se traen enfermidades e costumes salvaxes, que se van reproducirse até o infinito… No libro podemos recoñecer a xenofobia –inoculada– tan de actualidade estes días, polo tema do Aquarius. En que sentido é este libro denuncia dese xeito de racismo que é o rexeitamento á inmigración? –E da maneira na que os discursos máis fascistas se impoñen socialmente, apagando as voces discordantes–. A mensaxe que encerra Kusuma é que os prexuízos son sempre inxustos e poucas veces resultan válidos como estratexia para tratar de comprender o mundo. Se triunfan, e ás veces é así, é porque nos facilitan o traballo de reflexionar sobre unha realidade tan cambiante como a que nos toca vivir nestes tempos de mudanza permanente. É moito máis "cómodo" mentalmente desconfiar do descoñecido, meter todo o que nos resulta alleo no mesmo saco, estear a nosa visión do mundo no receo e na sospeita. "É moito máis "cómodo" mentalmente desconfiar do descoñecido, meter todo o que nos resulta alleo no mesmo saco, estear a nosa visión do mundo no receo e na sospeita" Pese a todo, incluso contra o desazo cara ao que a actualidade nos arrastra cada día, non estou de acordo con que os discursos máis totalitarios ou insolidarios sexan os que se impoñen: a maioría das persoas, a sociedade civil, é máis sensible e máis proclive ao afecto que á aversión, mesmo por riba dos que gobernan ou toman as decisións; talvez o que falta é capacidade de mobilizarse e de actuar, o que fai que ás veces esoutro tipo de mensaxes de odio e de rexeitamento ao estraño, ao diferente, ao de fóra -ao descoñecido, en definitiva- atopen espazos para asentarse e mesmo algún altofalante que lles dea difusión. Pero hai lugar para a esperanza. Non deixa de ser unha sociedade heteroxénea na que, ademais, os expulsados, os marxinados, teñen máis capacidade de autoorganización que as, digamos, clases dominantes. Mais teñen que demostralo despois de seren prexulgados. E de feito chegan a escoller quedar nas marxes, non convivir cos que antes os discriminaran. Supoño que é un xeito de reivindicar a solidariedade e a axuda mutua, pero tamén de remarcar as fendas sociais que trae a discriminación. Kusuma é unha metáfora do mundo, ou así o concibín durante o proceso de escrita. Os marxinados, as desterradas, non teñen máis remedio que establecer canles de axuda entre eles para sobrevivir, mentres que os que están dentro do "sistema" poden permitirse unha certa "individualidade do benestar", que ao mesmo tempo os desarma como colectivo. Porén, nese vínculo que xorde case por necesidade entre os outsiders é onde vai radicar a súa fortaleza, a súa capacidade para plantarlles cara ás ameazas contra as que os acomodados non ousan ou non poden enfrontarse. E si, unha das ideas que está presente no libro é esa que ti apuntas: non sempre formar parte do "sistema", sentirse integrado e aceptado, é a opción máis gorentosa. Unha marxinalidade orgullosa e consciente tamén pode ser unha alternativa. "Non sempre formar parte do "sistema", sentirse integrado e aceptado, é a opción máis gorentosa" Penso que Kusuma ten algo en común coa protagonista de Denébola a roxa: unha nena que non permite que decidan nin falen por ela, que procura a maneira, nunha sociedade na que o ten todo en contra, de escoller o seu propio camiño. En que se parecen estas dúas personaxes? É a historia de Denébola un xeito de mostrar como, nunha sociedade estamental e patriarcal, si foi posible para as mulleres afastarse do camiño marcado? É certo que, malia as enormes distancias entrambas as propostas, existe esa conexión: Kusuma e Denébola son dous personaxes, dúas personaxes, que non se conforman co destino que outros lles marcaron e deciden trazar o seu propio camiño na vida. En Kusuma optei pola fábula como proposta narrativa, por ese distanciamento que me permitía para abordar todo o que se conta; e no caso de Denébola a roxa a distancia foi temporal: a historia desenvólvese no ano 1600. "As mulleres teñen que seguir facendo máis e mellor para chegar ao mesmo lugar que aos homes se lles supón polo feito de selo" Pero de novo a translación á nosa realidade de aquí e de agora é moi fácil de realizar, entre outras razóns porque en moitos sentidos as cousas non mudaron demasiado desde entón: as mulleres teñen que seguir facendo máis e mellor para chegar ao mesmo lugar que aos homes se lles supón polo feito de selo. Pero en ambos os casos -Kusuma e Denébola- subxace unha mensaxe de esperanza: por moitos que sexan os obstáculos, as dificultades de partida, os atrancos que nos poñen os demais, a ansia de superación sempre ten recompensa. En A caixiña dos rancores, o destino da protagonista, Chiruca, tamén estaba predeterminado pola súa condición de muller –e pobre–. E son un mozo e unha moza de 18 anos –mostra, supoño, de que a sociedade xa non acepta certas cousas– os que tentan coñecer o que pasara realmente coa súa filla. No fondo deste libro están os roubos de bebés, mais penso que tamén o cambio social –a moza non pensa coma Chiruca–. Cal era, nese sentido, o obxectivo do libro? En A caixiña dos rancores, alén da trama máis ou menos intrigante sobre o caso de roubo de bebés do que Chiruca foi vítima no pasado, a verdadeira forza da proposta, penso eu, é a historia da amizade que se establece entre a personaxe principal, unha muller de case oitenta anos, e a parella de mozos cos que comparte o protagonismo da novela. Unha amizade conta todo prognóstico, porque de entrada parece que a relación á que se ven obrigados, produto dun accidente de tráfico, non vai levar a ningures. "Quería mostrar que, por debaixo das diferenzas aparentes -Chiruca, a muller maior, e Paula, a moza, están a anos luz de distancia-, a todos nos indignan ou nos conmoven as mesmas cousas" Pero axiña aparecen as conexións, os intereses en común, o enriquecemento mutuo que lles supón coñecer persoas tan distintas a elas mesmas. Esa era a idea: mostrar que, por debaixo das diferenzas aparentes -Chiruca, a muller maior, e Paula, a moza, están a anos luz de distancia no seu modo de entender o mundo-, a todos nos emocionan, nos interesan, nos indignan ou nos conmoven as mesmas cousas, incluso a unha anciá e a dous adolescentes. De vez en cando teño encontros nos institutos con lectores e lectoras desta novela; e cando me din que Chiruca, unha vella de oitenta anos, lles resulta un personaxe fascinante, co que se identifican... Que alegría, obxectivo conseguido! A caixiña dos rancores conecta con O segredo da casa de Formoso polo tema do silencio –e a represión– no tempo da ditadura. No segundo, un adolescente descobre as orixes –escuras– da casa familiar. Como en A caixiña dos rancores, é a nova xeración, a dos netos, a que quere saber, a que non acepta o silencio. Cres que, dalgunha maneira, isto está a pasar, en relación coa memoria histórica? Por desgraza non, porque para os mozos e mozas a memoria histórica é algo que senten tan distante como o Imperio romano ou a Revolución francesa. Tanto nun caso coma noutro, a incorporación dunha subtrama relacionada coa memoria histórica non deixa de ser un recurso literario. Oxalá houbese unha sensibilidade distinta nas novas xeracións con respecto a estas cuestións, pero non percibo que sexa así, máis ben o que penso é que o labor de silenciamento daquilo que sucedeu non hai tanto -80 anos non son nada, aínda hai xente viva que o sufriu- funcionou á perfección. "Penso que o labor de silenciamento daquilo que sucedeu non hai tanto -80 anos non son nada, aínda hai xente viva que o sufriu- funcionou á perfección" É certo que a proposta da trama non é esa, en ningún dos dous casos: A caixiña dos rancores é unha historia de amizade, e O segredo da casa de Formoso é unha historia de amor, ou polo menos esa era a intención. Pero parecíame que a proposta había que completala con algo máis, e en ambos os casos recorrín a temas vinculados directa ou indirectamente co golpe de estado de 1936, a guerra civil e a ditadura posterior. Fíxeno adrede, porque as dúas son novelas xuvenís e, polo que eu detecto, a presenza de todo o relacionado con esta época histórica no currículo educativo é mínima, nula. "Na miña etapa escolar non vin absolutamente nada sobre a guerra civil e as súas consecuencias, nin no colexio nin no instituto, e teño a sensación de que segue a ser así" Na miña etapa escolar non vin absolutamente nada sobre a guerra civil e as súas consecuencias, nin no colexio nin no instituto, e teño a sensación de que segue a ser así, pese a ser o acontecemento máis decisivo da nosa historia recente, e malia seguirmos pagando as consecuencias do que pasou daquela. Por iso busco o modo de incorporalo ás miñas novelas, por compensar ese silencio arredor de algo tan transcendental na conformación da sociedade en que vivimos. E tamén porque literariamente, a pesar de que xa se "explotou" desde moitos ángulos, continúa tendo unha forza enorme e un vigor extraordinario, e segue dando xogo a moitos niveis. A mesma curiosidade –noutro tempo histórico– move o protagonista de Once portas, tamén un mozo esperto con dotes para a investigación –e afeccionado á Historia–. A novela xoga un pouco coas dúbidas –moi razoables– sobre os restos do Apóstolo, mais parece que o seu obxectivo é outro: se cadra, a homenaxe á propia cidade –Santiago– e á súa historia. Cal era o obxectivo desta novela? Once portas é, como ben apuntas, unha homenaxe á cidade de Santiago, á miña cidade. Malia eu nacer e vivir practicamente toda a miña vida en Compostela, ata hai uns anos o meu descoñecemento sobre a historia deste lugar era enorme, máis alá do que todos e todas podemos saber, sexamos ou non de aquí. Así que decidín compensar esa ignorancia lendo algunha cousa sobre a historia da cidade, e aí batín cun misterio que é moi real: a existencia dunha porta da antiga muralla da cidade, en concreto un poxigo -un acceso máis estreito, só para as persoas, non para os carros ou as mercadorías- chamado do Souto, do que se cita a súa existencia nalgúns tratados pero nunca a localización exacta nin a súa función. "A verdade é que a historia "oficial" de Santiago é tan literaria e tan sedutora, sempre de a cabalo entre o real e o lendario, que crear unha ficción sobre unha base tan suxestiva foi moi doado" A partir de aí comecei a escribir o que naceu como un relato e que acabou sendo unha novela curta, porque a medida que ía lendo cousas sobre a historia da cidade atopaba novos elementos que me daban xogo e que buscaba a maneira de incorporalos ao relato. A verdade é que a historia "oficial" de Santiago é tan literaria e tan sedutora, sempre de a cabalo entre o real e o lendario, que crear unha ficción sobre unha base tan suxestiva foi moi doado. Quen dá a quenda? está protagonizado por unha simpática meiga que axuda a persoas, animais e cousas que teñen problemas do máis orixinal. Un militar que só é quen de falar en verso, unha nube que non ten forma, unha laranxeira coas follas laranxas e o froito verde… Son todos seres, dalgunha maneira, "raros", diferentes, que non encaixan. Como xorde o personaxe da meiga e que representa? Divina, a protagonista de Quen dá a quenda?, é unha meiga, pero unha meiga boa, que habelas hainas, aínda que literariamente foron máis aproveitadas as bruxas malvadas. Cando decidín escribir un libro infantil, no meu intento por probar un pouco de todas as posibilidades que ofrece a literatura, tiña claro que a personaxe principal había ser unha meiga. Primeiro, porque entronca moito co noso imaxinario colectivo, coas nosas tradicións, cos contos que se contaron aquí toda a vida. "Por diferentes que sexamos -ou que pensemos que somos-, todos acabamos atopando o noso lugar" E segundo, porque ter como protagonista unha meiga é un agasallo para quen escribe: a partir de aí, todo é posible. Por iso neste libro os personaxes son humanos, pero tamén hai animais que van cos seus problemas ao consultorio da meiga, e incluso obxectos e elementos da natureza, como a nube que ti dicías, unha fervenza... Onde quería chegar con tanta variedade de personaxes e de situacións? A mensaxe neste caso vai nunha dobre dirección: por unha banda, por diferentes que sexamos -ou que pensemos que somos-, todos acabamos atopando o noso lugar; e por outra banda, aqueles que sementaron o ben ao seu redor acaban recibíndoo de volta dalgún xeito... A Historia está moi presente nos teus libros, e un exemplo é Nova Nursia, a novela sobre a vida de frei Rosendo Salvado. Baseácheste moito nas Memorias históricas sobre Australia e particularmente sobre a misión beneditina de Nova Nursia e os usos e costumes dos australianos, publicadas non hai tanto? Que outras fontes foron fundamentais? Por suposto, as memorias do propio frei Rosendo foron unha base esencial para o labor de documentación, porque ademais de estar escritas polo propio protagonista son unha lectura moi amena e están ateigadas de información utilísima. Por certo, que foron publicadas en galego hai pouco tempo, pero a versión italiana (a orixinal), e tamén a francesa ou a castelá, teñen xa máis dun século. Ademais, recorrín a outras biografías e traballos de investigación, como os do profesor Albino Prada, e a todo o que publicou o Consello da Cultura Galega arredor do ano 2014, bicentenario do nacemento de Rosendo Salvado. "A miña referencia principal foi un texto fantástico, elaborado por Antonio Linage Conde e titulado Rosendo Salvado. La aventura a lo divino de un gallego en Australia" Pero a miña referencia principal foi un texto fantástico, pola súa claridade e didactismo, elaborado por Antonio Linage Conde e titulado Rosendo Salvado. La aventura a lo divino de un gallego en Australia, do que ao principio só atopaba unha pésima versión en inglés editada pola Xunta de Galicia. Posteriormente conseguín o orixinal en castelán, publicado na revista Estudios Mindonienses, e foi grazas a que o propio autor, un notario xubilado case nonaxenario, ma fixo chegar tras poñerme en contacto con el. Así que Nova Nursia non deixa de ser un labor colectivo, no que teño moito que agradecerlles a todos os que antes ca min se interesaron pola figura de frei Rosendo e deixaron escrito algo sobre el, incluído o propio Salvado. Todo me foi de utilidade, desde as exposicións con motivo do bicentenario ás fotografías nas que Santos Salvado, o irmán de Rosendo, deixou constancia do traballo en Nova Nursia, pasando polos traballos documentais, como o inefable De Rosendo a Rosendo, no que o roqueiro Rosendo Mercado viaxa a Australia para tocar ante a tumba do seu homónimo -non é unha ficción literaria, o documental existe-. Contas ao final do libro que o obxectivo é reivindicar a figura de frei Rosendo Salvado, nalgúns aspectos máis recoñecido en Australia que aquí. Comentas que mesmo é deostado, botándolle a culpa da actual proliferación do eucalipto. Por que consideras que non é o suficientemente recoñecido? Hai dous anos, cando estaba recompilando información para Nova Nursia, fun a un club de lectura para falar doutro libro meu, De remate. Preguntáronme con que andaba nese momento e faleilles da idea de escribir unha biografía novelada sobre Rosendo Salvado. «O cabrón ese dos eucaliptos!», exclamou un dos asistentes. Nese momento confirmei a necesidade de escribir a historia de Salvado. Porque non era unha excepción: algunha outra vez escoitara iso mesmo, talvez con expresións menos contundentes, pero sempre co retrouso ese de "o dos eucaliptos". Para empezar, nin sequera é verdade que Rosendo Salvado fose o introdutor do eucalipto: cando el chega a Australia, en 1846, xa había eucaliptos plantados en Galicia. "A anécdota dos eucaliptos agochou o seu verdadeiro legado: converterse no primeiro occidental que loitou polos dereitos dos aborixes australianos, que conseguiu que se lles concedese o status de seres humanos" Pero, aínda que así fose... A súa intención, cando enviou as sementes, era dar a coñecer unha árbore que o impresionou cando chegou aos antípodas, polo seu porte maxestoso e as súas propiedades medicinais. Que culpa se lle pode atribuír do que logo outros fixeron estendendo o seu cultivo e inzando o territorio desta especie? E aínda por riba, esa anécdota agochou o seu verdadeiro legado: converterse no primeiro occidental que loitou polos dereitos dos aborixes australianos, que conseguiu que se lles concedese o status de seres humanos, algo que ata ese momento os colonos británicos lles negaban na súa lexislación, e mesmo que se lles recoñecese a propiedade sobre o territorio que levaban miles de anos ocupando. Por certo, non teño dúbida de que ese descoñecemento acerca do verdadeiro labor de frei Rosendo se debe tamén, en gran medida, á súa condición de relixioso: as follas de eucalipto e as saias do cura ocultaron, por igual, a figura formidable de Salvado. O personaxe non deixa de representar a mentalidade colonial –eles van alí evanxelizar e "civilizar" os "salvaxes"–, pero sempre ten unha sensibilidade que non era tan habitual na súa época: considera que son persoas –a Igrexa dicía que non tiñan alma– e que poden "integrarse" na "civilización". A propia evolución do personaxe respecto a iso vese máis nos últimos capítulos: comeza a preguntarse se non sería mellor deixar os "salvaxes" en paz, entende que son culturalmente diferentes pero non inferiores… Como atopar aquí o se cadra difícil equilibrio entre crear un personaxe crible e non acabar xustificando -ao presentalo en certa medida coma un heroe- a "evanxelización" dos "salvaxes"? Se cadra se poderían ter integrado, ao respecto, outras voces que nos permitisen ver a "evanxelización" da perspectiva dos "salvaxes"... A idea da novela non era presentar un frei Rosendo estático, firme nas súas conviccións, senón alguén que vai mudando os seus obxectivos e a concepción do seu labor consonte as circunstancias o obrigan. Cando chega a Australia axiña descobre que o labor misioneiro non ten sentido, porque a prioridade é outra: evitar o exterminio da poboación nativa. E para loitar contra ese destino que para outros -mesmo para algúns dos seus compañeiros relixiosos- é inevitable, entende que a única saída posible é intentar a súa integración na sociedade colonial. "Cara ao final da novela o propio Salvado pregúntase se non foi máis ca un dos moitos brazos executores do colonialismo" Cara ao final da novela o propio Salvado pon en dúbida a utilidade do seu traballo de tantos anos, de toda unha vida, e mesmo se pregunta se non foi máis ca un dos moitos brazos executores do colonialismo, outra forma de sometemento máis sutil ou máis amable, pero sometemento á fin. Evidentemente, hai que contextualizar o personaxe na súa época, pero o que deixou escrito, e sobre todo o que fixo, demostran que a súa mentalidade ía moito máis alá da puramente evanxelizadora. Tampouco tratei de crear un personaxe sen fisuras, un heroe, senón alguén cunha determinación e cunha fe -non no sentido relixioso, senón no da convicción- excepcionais, pero que ao final acaba dubidando mesmo do sentido de todo canto fixo. Ao mesmo tempo, Salvado si amosa preocupacións que poderiamos considerar "adiantadas" para a época: o sometemento das mulleres aos homes, por exemplo. Ao tempo que salientas a súa sensibilidade cultural -o seu estudo da música, das manifestacións culturais dos "salvaxes", das linguas que falan…-. É o que é para ti un humanista? Un humanista de libro, se se me permite a brincadeira. A Salvado interésalle todo o relativo ás comunidades aborixes coas que ten contacto: a lingua, a música, as crenzas, as relacións sociais, as manifestacións festivas... E non desde unha posición de superioridade, senón de proximidade e desexo de comprender, de igual a igual. Nas súas memorias recolle todo tipo de información sobre os pobos da contorna en que instala a misión de Nova Nursia: é o primeiro que elabora un mapa daquel territorio, recompila o léxico dos idiomas que empregan os aborixes e establece relacións entre elas -décadas antes da existencia da lingüística comparativa-, afonda na complexa espiritualidade destas comunidades, trata de comprender o seu xeito de dirimir as desavinzas... "Cando se decata de que a mellor estratexia é respectar as tradicións e os costumes dos nativos, non dubida en enfrontarse aos seus compañeiros na misión" Mesmo realiza estudos antropométricos e dos ciclos de mobilidade destas poboacións, todas elas nómades. Cando se decata de que a mellor estratexia é a da "non interferencia", a de respectar as tradicións e os costumes dos nativos, non dubida en enfrontarse aos seus compañeiros na misión para non impoñerlles aos aborixes a weltanschauung eurocéntrica que o cristianismo "exportou" antes e despois del. Creo que antes empregaches a palabra "adiantado", e penso que Rosendo Salvado foi, realmente, un adiantado ao seu tempo en moitos sentidos. Tamén produto do seu tempo e da súa formación, pero ter a súa mentalidade hai douscentos anos ten moito valor, demostra moito valor. Tanto que decidín escribir sobre a súa vida cando podía escoller ducias, centos de personaxes, tamén de aquí, tanto ou máis interesantes ca el, e cuxa historia aínda está por escribir. A historia está contada, fundamentalmente, a través das cartas que frei Rosendo lle envía, durante toda a vida, a un amigo da infancia. Nelas vai falando dos seus avances, dúbidas, contradicións… Por que ese xeito de contar a historia? Aínda que tratei de ser respectuoso coa biografía de frei Rosendo, Nova Nursia é unha novela, e dos seus recursos e mecanismos de construción botei man para artellar un relato atractivo para o público lector. Os lugares, persoas e sucesos que compoñen a narración son todos eles reais, porque a propia biografía de frei Rosendo é suficientemente atractiva como para que non sexa necesario engadir moito máis. Pero sobre esa base eu incorporei elementos de ficción, porque se non estaría facendo o que outros xa fixeran: contar a súa vida e máis nada. "Eu incorporei elementos de ficción, porque se non estaría facendo o que outros xa fixeran: contar a súa vida e máis nada" En Nova Nursia hai personaxes, situacións, anécdotas, encontros, reflexións... que responden á miña engádega como autor de ficción, pero sempre desde unha perspectiva respectuosa e verosímil. E dentro desa achega máis literaria, o feito de que manteña correspondencia cun amigo da infancia permitíame atender un dobre obxectivo: non perder o contacto coa súa terra de orixe e, sobre todo, integrar as súas reflexións de xeito natural. Ademais, a figura de Domingos, o amigo, é o contrapunto ao propio Salvado: un personaxe festivo, ata certo punto mundano, que desfruta dos pequenos praceres da vida, e que mantén a frei Rosendo apegado á terra, en todos os sentidos. O libro tamén fala, en realidade, de loitas de poder dentro da Igrexa, das que Salvado participa, e do racismo co que moitos relixiosos se achegaban aos indíxenas, dando por suposto que o seu exterminio era un proceso natural e inevitable. Nese sentido, si hai unha achega crítica ao papel da Igrexa nas "misións" en Australia. En que sentido? Neste libro non pretendín facer ningún panexírico, nin sobre a Igrexa en xeral nin sequera sobre a figura de frei Rosendo, ao que trato de presentar coas súas luces e as súas sombras. De feito, creo que a Igrexa non sae demasiado ben parada, máis interesada en cuestións terreais e en estender o seu espazo de poder que na defensa dos desherdados, neste caso os aborixes. Os maiores inimigos ao labor de frei Rosendo vainos encontrar "na casa", entre eles moitos convencidos de que o mellor que lles pode pasar ao nativos australianos é seren eliminados o máis axiña posible, para evitar un sufrimento maior, toda vez que a condena ao exterminio parece inevitable. A miña premisa era presentar a Igrexa como eu a concibo: unha institución tan grande e con tantas arestas que dentro dela poden convivir os suxeitos máis ruíns e mesquiños ao lado de figuras tan luminosas e formidables como o propio Salvado. "Os maiores inimigos ao labor de frei Rosendo vainos encontrar "na casa", entre eles moitos convencidos de que o mellor que lles pode pasar ao nativos australianos é seren eliminados" Algo máis que queiras salientar? Unicamente que, conforme ía respondendo as preguntas, fun consciente de cantos puntos de conexión existen entre as novelas que levo escritas nestes tres anos de dedicación ao labor literario. Sempre presumo de que, cando empezo un novo proxecto, trato de facer algo radicalmente diferente a todo o que fixera ata ese momento, e nunca ata agora me decatara de cantos elementos en común se entrecruzan nas páxinas destes oito libros que xa se publicaron ou se publicarán axiña. Ás veces é a un mesmo a quen lle custa máis ter esa visión de conxunto, e fai falta que alguén con esa capacidade llo faga ver desde fóra. Así que para min esta entrevista foi unha auténtica descuberta de min mesmo e do meu traballo como escritor, e por iso o meu máis sentido agradecemento.


Summary: O presidente da Xunta esgrime os bos datos de audiencia dos medios públicos para rexeitar as críticas do seu persoal polo seu uso partidista. "A maioría dos galegos infórmase neles e cre que a súa información é veraz", di.

Feijóo responde ás duras críticas do persoal da CRTVG pola "manipulación informativa" nos medios públicos atacando a TVE. O presidente da Xunta foi preguntado este venres polo comunicado do comité intercentros da Corporación. Nel, a representación legal dos traballadores esixiu ao PP que "libere" a Radio Galega e a TVG do seu "secuestro" e que acabe co seu uso partidista a favor da Xunta e da propia figura do xefe do Executivo, especialmente durante a cobertura da pandemia de coronavirus, que considera unha "precampaña" a favor do candidato do PPdeG. Feijóo rexeita as críticas de "manipulación" aludindo aos bos datos de audiencia da TVG: "A maioría dos galegos considera que a súa información é veraz"Malia as duras acusacións, Feijóo limitouse a manifestar a súa credibilidade "na profesionalidade dos profesionais da CRTVG". "Creo nela porque o máis importante que se pode medir nun medio de comunicación é a súa audiencia", dixo o presidente da Xunta na rolda de prensa posterior ao Consello, na que destacou que "a maioría dos galegos" se informan a través da televisión e da radio públicas porque, segundo dixo, "consideran que a súa información é veraz". Ao tempo, Feijóo aproveitou a pregunta para cargar contra TVE, advertindo de que se acababan de ver "roldas de prensa de presentadores de TVE falando sobre o que ocorre na casa da TVE, e o que ocorre no consello de administración é público e notorio". Non aclarou a que manifestacións nin a que profesionais se refería. Ademais, Feijóo denunciou tamén contra a subvención de 15 millóns de euros para as canles privadas de televisión aprobada a finais de marzo entre as medidas para paliar a drástica caída de anunciantes nos medios. Segundo o presidente da Xunta, "hai moitas empresas con dificultades que se están preguntando por que hai algunhas poucas que teñen unha inxección directa e hai outras que non, por que hai medios como a prensa escrita ou as radios que non teñen esas axudas". As críticas de Feijóo a TVE coinciden co 105º venres negro, no que persoal da CRTVG piden "reconstruír uns medios públicos galegos ao servizo da cidadanía"A reacción de Feijóo chega logo de que o comité da CRTVG denunciase que a cobertura que os servizos informativos fan da pandemia se basea en "criticar e desprestixiar a xestión do Goberno central" e "louvar a da Xunta". "Pretenden transmitir a imaxe de que no noso país todo vai ben porque goberna o PP, cando no resto do Estado a situación é de caos", di nun comunicado. Ademais, as declaracións do presidente da Xunta coinciden co 105º venres negro, mobilización de boa parte do persoal dos medios públicos que está a piques de cumprir dous anos. Con ela, denuncian tamén a "manipulación" na TVG e na Radio Galego e esixen o cumprimento da Lei de Medios. Precisamente, Defende A Galega, colectivo que impulsa esta mobilización, insistiu hoxe en difundir unha serie de reivindicacións "para reconstruír uns medios públicos galegos ao servizo da cidadanía" dirixidas aos partidos políticos de cara aos comicios do vindeiro 12 de xullo. Ás diferentes formacións pídenlles "que se comprometan xa nos seus programas a cumprir a Lei de Medios e a acabar co desmantelamento da CRTVG". Defende A Galega pide aos partidos políticos que se comprometan á formación do Consello de Informativos e á destitución do actual director xeral da CRTVGNo decálogo difundido, o persoal mobilizado pide a "destitución inmediata do actual director xeral", Alfonso Sánchez Izquierdo, e a súa sucesión mediante "maioría de dous terzos" do Parlamento. Tamén a posta en marcha, "no prazo máximo dun mes desde a formación do novo goberno, do Consello de Informativos regulado na mesma Lei de Medios, dándolle a este órgano as máximas atribucións posibles para evitar as presións partidistas sobre os e as traballadoras que elaboran os contidos nos medios públicos e garantir que estes se fagan seguindo criterios profesionais". Aprobada no Parlamento en novembro de 2011, hai máis de oito anos, a lei mantén artigos claves sen cumprir. Si se aprobou unha modificación puntual nunha das disposicións transitorias da norma. Como informou Praza.gal, aquela reforma permitiu que o director xeral continuase indefinidamente no seu posto, no que xa acumula máis dunha década. Polo camiño, o PP rexeitou no Parlamento en varias ocasións propostas da oposición que reclamaban cumprir xa integramente a lei. A CRTVG xustifica agora o seu atraso na necesidade de adoptar o texto ao uso das redes sociais. As demandas, polo momento, non teñen boa traza. O director xeral da CRTVG insiste cada vez que ten ocasión en destacar o exemplar comportamento profesional dos medios públicos, dos que gaba os seus niveis de audiencia, ao igual que fixo este venres o presidente da Xunta, Alberto Núñez Feijóo, que dixo hai só unhas semanas que descoñecía se seguía en pé unha mobilización do persoal que está a uns días de cumprir dous anos.


Summary: A historia do galego Alejandro Viana ben podía ser a do Schindler galego. Perseguido pola Gestapo e a Falange na Europa ocupada polos nazis, foi quen de sacar milleiros de refuxiados do Estado español a América e salvar así as súas vidas. A súa historia recuperouna en forma de libro o seu sobriño-bisneto e concelleiro nacionalista en Ponteareas, Roberto Mera. A obra, titulada Alejandro Viana (Belagua Edicións), preséntase hoxe no Auditorio de Vilagarcía. Nós Diario conversa con Mera sobre a figura de Viana.

Como chega a investigar a vida de Alejandro Viana? Comezo polo meu avó, Ponciano Mera Viana, sobriño de Alejandro Viana, que falaba con frecuencia da súa figura como deputado e que morrera en México. Non daba máis información e até o ano 2000 non o relacionei coa posibilidade de que podía ser un deputado republicano e que se exiliara. Daquela, meu avó confirmoume que pertencera a Izquierda Republicana e que se exiliara pola guerra. Na documentación que gardaba había algunhas referencias ao traballo humanitario en Francia. Pareceume interesante e comecei a investigar. A revista Murguía dedica o seu último número aos exilios Que descubriu? Recompilei información de testemuñas, fontes orais aínda vivas, anteriores a 1936 e no exilio. Despois de consultar moitas hemerotecas e arquivos descubrín que deixara un rastro documental espectacular, desde os 20 anos até que morre en 1952, con 75 anos, en México. Había moita información, sobre todo en xornais anteriores ao 36 do que era a súa vida en Vigo, en moitos arquivos había tamén información oficial, do ámbito empresarial. Mesmo aparecía en publicacións doutros exiliados que contaron as súas propias vivencias. Son miles de documentos. Até o inicio da Guerra Civil fora un dos personaxes máis relevantes da sociedade viguesa, tanto no ámbito empresarial como no social e político. O libro, para facelo accesíbel, céntrase na etapa que vai de 1936 até 1952, cunha parte central en Francia. Alí asume altas responsabilidades que teñen que ver directamente coa axuda aos refuxiados. Primeiro a nivel material para vivir nese país e logo a específica para saír basicamente cara a América. Inicialmente é responsábel dunha sección dun organismo que crea o Goberno republicano español en Francia, o de Evacuación de Refuxiados Españois (SERE), que se encarga especificamente dos embarques. Meses despois de organizar os embarques máis míticos e potentes do exilio, acaba sendo o director xeral de todo o organismo, tamén da asistencia sanitaria, roupas, aloxamento, atención aos mutilados e orfos da guerra. No tema dos embarques é tamén o representante en París de varias organizacións galegas de América que recorren a el enviándolle diñeiro para localizar refuxiados e organizar o seu traslado en barcos de liña regular até eses países. A Galiza que sobreviviu ao fascismo en América O libro representa unha homenaxe a esa xeración que segue no anonimato. Sorprende ao público e aos historiadores cos que me atopo que non se tivera noticia antes da vida de Viana e do que fixo. Á marxe da súa heroicidade salvando os demais, arriscando a súa propia vida, hai que ter en conta que non actuou a título individual senón en nome dun Goberno que estaba no exilio e sen recoñecemento internacional. Un Goberno que, aínda que derrotado, está á altura das circunstancias e é capaz de crear unha organización para atender dunha maneira bastante eficaz todos eses centos de miles de refuxiadas e refuxiados, cando eses dirixentes políticos podían terse marchado e refacer as súas vidas. Asumen unha obriga moral de non deixar tiradas todas esas persoas que estaban en campos de concentración, moitas morrendo e pasando fame. O libro fai un acto de xustiza co Goberno republicano. Non fala só de Viana, tamén doutros, como Pastor Candeira, que estaba ao seu carón. Aparecen moitas persoas que deron a cara polos demais. A nivel cuantitativo sacan en barco ao redor de 17.000 persoas mais foron centos de miles os que subsistiron polo apoio material. Ese esquecemento pon de manifesto a anormalidade da transición democrática española. A figura de Alejandro Viana e o que representou, en calquera outro país tería sido considerado de gran relevancia histórica. Aquí tivo que rescatarse por pura casualidade.


Summary: Traballadoras e traballadores souberon esta segunda feira que a empresa entrou en preconcurso de acredores.

A factoría que Isidro 1952 ten no Polígono do Espírito Santo (Cambre) foi o epicentro das protestas do cadro de persoal en rexeitamento ao ERE de extinción que presentou a empresa e que suporía o despedimento de 136 persoas e contra da modificación substancial das condicións salariais e laborais que pretende aplicar a dirección. O comité de empresa reclamou información completa sobre a situación da compañía e pedíu que a dirección presente un plan de viabilidade real para garantir o mantemento dos 225 empregos e o futuro da actividade produtiva. A presidenta do comité, Olga Rodríguez (CIG), asegura que esta segunda feira souberon que a empresa está en preconcurso de acredores que remata o 12 de xaneiro. Xa están estudando un calendario de mobilizacións a levar adiante en defensa dos empregos e para esixir solucións Rodríguez sinala que xa están estudando un calendario de mobilizacións a levar adiante en defensa dos empregos e para esixir solucións que garantan a viabilidade dos seis centros de traballo de Isidro 1952 que están, ademáis de en Cambre, en Carballo, Baio, Louro e Valdoviño. A pasada sexta feira, segundo explica Rodríguez, o comité mantivo unha xuntanza coa conselleira do Mar, o conselleiro de Emprego e Industria, o IGAPE e Xesgaliza para trasladarlles o que está a acontecer nesta empresa que recibiu moitas axudas e demandar a intervención da Xunta na busca de solucións.


Summary: Está convocada ás sete da tarde diante do Marco e coincidindo co 193 aniversario do nacemento de Concepción Arenal. As novas sobre o estudo da concesión do terceiro grao a petición do cárcere da Lama alimentan a esperanza do indulto.

Unha nova concentración pedirá este xoves en Vigo a concesión do indulto a David Reboredo. Convocado pola súa familia e por varias entidades e colectivos, dende o grupo de autoapoio de drogodependentes Imán-Cedro á parroquia do Cristo da Victoria de Coia, e apoiado polos sindicatos CC.OO., CIG e UGT, o acto comezará ás sete da tarde diante do MARCO, na rúa Príncipe. Os organizadores fixeron coincidir a concentración co 193 aniversario do nacemento de Concepción Arenal, que destacou pola súa defensa dos dereitos dos presos e presas. Os asistentes á concentración situaranse de costas, para pedirlle de xeito simbólico ao Consello de Ministros que "non dea as costas á xustiza e á equidade" Os asistentes á concentración situaranse de costas, para pedirlle de xeito simbólico ao Consello de Ministros que "non dea as costas á xustiza e á equidade" na concesión do indulto a David Reboredo e para pedir "melloras nos procesos terapéutico-penais" das personas con adiccións. Ademais no acto escoitarase a canción David contra Goliat, do grupo de hip-hop Ocekaos, de Moaña, que nas últimas semanas adaptaron un texto elaborado polo colectivo Imán. Nos últimos días, as novas sobre o estudo da concesión do terceiro grao a petición do cárcere da Lama alimentan a esperanza da concesión do indulto Nos últimos días, as novas sobre o estudo da concesión do terceiro grao a petición do cárcere da Lama alimentan a esperanza da concesión do indulto. A xunta de tratamento do cárcere pontevedrés propuxo que se lle outorgue o terceiro grao penintenciario, petición que lle foi enviada á Secretaría Xeral de Institucións Penais, en Madrid, dende onde deberán ratificar a solicitude. Fontes penais sinalan que a resposta do órgano, dependente do Ministerio do Interior, tardaría entre mes e medio e dous meses en ser comunicada e cómpre sinalar que é inusual que se conceda o terceiro grao tras cumprir menos da metade da condena. A concesión do terceiro grao preséntase como unha solución a medio camiño entre a súa situación actual e a posta en liberdade que reclama. Pasaría as noites no Centro de Inserción Social (CIS) de Vigo , mentres que o día o repartiría entre o programa PFIS, da organización Érguete, e o centro Imán-Cedro, onde viña exercendo como interlocutor para a desintoxicación doutros drogodependentes antes da súa condena. David podería durmir as fins de semana no seu domicilio familiar.


Summary: Xulio Vicente, da plataforma do Rosal, responde as acusacións vertidas contra el polo presidente da Deputación de Pontevedra recordándolle que un uso político d@s estafad@s "foi o que fixo o seu partido en campaña electoral"

"Dun cinismo bárbaro" cualifica o voceiro da Plataforma de afectad@s polas preferentes do Rosal, Xulio Vicente, as declaracións realizadas polo presidente da Deputación de Pontevedra, Rafael Louzán, nunha entrevista realizada pola axencia de noticias Efe. Louzán non dubidou en colocar riba da mesa a actividade sindical de Vicente, na central nacionalista CIG, para chamarlle "provocador nato" e acusalo de non querer recuperar o diñeiro roubado por Novagalicia Banco senón "desgastar os dirixentes do PP". "Quen fixo un uso político dos afectados das preferentes foi el e o seu partido en campaña electoral, comprometendo un apoio que nunca demostraron e unhas solucións que non chegan", responde Xulio Vicente, quen atribúe os "arrebatos" de Louzán á "incomodidade" que sente gobernando "en democracia" pois, segundo subliña o voceiro da plataforma do Rosal, o presidente provincial do PP pontevedrés "sería un político espectacular no franquismo porque el gosta de gobernar doutra maneira". "Aplauden o alcalde nacionalista" Louzán considerou que @s estafad@s están a centrar a súa acción nos concellos gobernados polo PP namentres "aplauden o alcalde nacionalista". Nada dixo o conservador de que, agás contadas excepcións, son xustamente @s rexedor@s do seu partido @s que solicitan presencia policial para expulsar dos plenos @s manifestantes que transladan alí as súas protestas namentres os grupos municipais doutras formacións lles mostran o seu apoio, chegando as alcaldías do BNG a asinar un manifesto en que comprometen accións desde os gobernos locais que presiden encamiñadas a evitar "que se perpetúe este roubo". Son xustamente estas accións as que reclaman @s afectad@s, unha solución política que lle poña freo á quita do 43% que suporá no País un espolio de máis de 400 millóns de euros en aforros d@s galeg@s. "Cando paralizamos un pleno o que exiximos é que se coloque como principal obxectivo político a devolución dos nosos cartos. Se Louzán e o seu partido queren liderar esta reclamación, nós apartarémonos aos día seguinte", insta ao presidente do PP en Pontevedra o voceiro d@s estafad@s no Rosal, quen, para alén de ter el participacións deste produto tóxico, tamén están afectad@s o seu pai e as súas fillas, menores de idade.


Summary: Fernando Vidal Collazo (Corme,1968) tense achegado nos seus traballos a diversos aspectos do proceso represivo e da resistencia ao franquismo na Costa da Morte. Nese sentido, ten publicado varios traballos sobre a guerrilla na zona e nesta quinta feira volve o sobre o tema en Nós Diario

Como e cando xorden os primeiros núcleos de resistencia armada na Costa da Morte? Os primeiros grupos teñen pouco que ver coas armas. A veciñanza da Costa da Morte comeza a organizarse en principio a nivel político, sen pensar moito na guerrilla. Os primeiros grupos fórmanse nas vilas. Temos constancia da existencia de células en Corme, Vimianzo, Carballo, Corcubión e Santa Comba no último trimestre de 1945. Quen propicia esta organización é o cormelán Adelino Rivas Pombo, que foi enviado polo PCE a Galiza desde o exilio chileno a mediados de 1943. Outro personaxe clave nestes comezos é Luís Ferro Souto, tío de Adelino, que cremos que tiña contacto político co seu sobriño desde meses antes. Luís facilita a Adelino moita información e contactos nas vilas para empezar a tecer esa rede. Adelino deixa a dirección política do PCE en xaneiro de 1946, pasando á organización guerrilleira. É a partir dese momento cando intensifica os seus contactos na comarca, centrándose agora máis nos lugares máis pequenos ou apartados, que son os apropiados para acoller á guerrilla. Estes novos apoios véñense sumar aos das vilas. En paralelo ao tecido da rede empeza a presenza guerrilleira, esporádica e pouco numerosa na primeira metade de 1946. É en setembro dese ano cando chega un destacamento numeroso, que permanecerá constantemente na comarca até case un ano despois, aínda que variando o número de membros. Porque hai que destacar que os grupos armados veñen de fóra, son destacamentos xa formados da IV Agrupación guerrilleira, ás veces reforzados con veciños da comarca, escollidos entre os que forman a rede de enlaces. "O obxectivo da guerrilla co asalto ao cuartel de Vimianzo era facerse co control da vila" Unha das acción máis significadas da guerrilla na Costa da Morte foi o asalto ao cuartel da Garda Civil de Vimianzo, que destacaría deste feito? Foi unha acción moi ambiciosa, levada a cabo o 8 de novembro de 1946. O obxectivo da guerrilla era facerse co control total da vila. Aspiraban a facerse co mando da centraliña telefónica e do cuartel para, unha vez dominados estes, dar un golpe económico no banco. Mesmo tiñan planificado que o destacamento guerrilleiro que estaba na comarca de Ordes intensificase as súas accións aquela noite, para confundir á Garda Civil e dificultarlle unha resposta rápida. Pero fracasaron, porque os gardas do cuartel defenderon ben a súa praza e os guerrilleiros non foron quen de entrar. Na taberna que estaba ao lado da centraliña tamén houbo problemas, porque a guerrilla xa sabía que alí estarían xogando a partida dous gardas civís, pero a un deles non conseguiron inmobilizalo e respondeu a tiros dende a súa mesa, matando a un guerrilleiro e morrendo el tamén no tiroteo. Ante o fracaso inicial, e vendo que se esvaía a principal vantaxe, que era o factor sorpresa, Manuel Ponte Pedreira fixo un sinal e todo o destacamento se retirou a un monte próximo. A existencia dunha actividade tan persistente nesa comarca non se explicaría sen unha forte rede de enlaces, que destacaría da mesma? Si, foi moi importante. Destaca a súa distribución territorial. Foi unha rede moi mesta, con presenza en practicamente todas as parroquias da comarca. Hai que resaltar tamén o número de persoas que participaron. Un bo indicador disto pode ser o número de persoas da Costa da Morte que foron procesadas por dar apoio á guerrilla entre a primavera de 1946 e a de 1947. Foron xulgadas nada menos que 56 persoas. E houbo aínda algunhas persoas máis que tiveron relación cos feitos e que aparecen identificadas nas causas, pero que non foron xulgadas por distintos motivos. Incluíndo tamén a estas persoas, o número total de apoios guerrilleiros na Costa da Morte identificados nas causas militares anda arredor de 70. "70 veciños da Costa da Morte foron procesados por colaborar coa guerrilla" Céntrase no seu traballo para o coleccionábel de Nós Diario "As guerrillas galegas ao descuberto" no papel das mulleres nese conglomerado e moi particularmente na labor de Balbina Pedro Carril, que nos pode dicir dela? Que foi, a ollos da xustiza militar, a máis importante, e polo tanto a máis duramente castigada. Constatei tamén con testemuñas que esta visión non foi exclusiva dos represores, porque Balbina quedou no imaxinario da comarca como a muller guerrilleira. No artigo do colleccionábel conto que Balbina chegou mesmo a participar nalgunha acción armada, integrada nun destacamento guerrilleiro. Tamén traballou moitos meses como correo, correndo un risco moi alto. E deu quizais o apoio máis importante: proporcionou alimento e descanso aos guerrilleiros, igual que moitas outras mulleres. A maiores de Balbina hai outras mulleres que colaboraron nas redes de apoio como Celia Álvarez Vivero e Fernanda Carril Devesa que significaría das mesmas? Significaría que, por ser mulleres, a xustiza daquel tempo nin mirou para elas. Fernanda foi absolta a pesar de prestar un apoio importante. E Celia non foi case investigada. As mulleres son as grandes esquecidas das nosas investigacións. Xa tiña esta impresión cando elaborei un relatorio sobre a Costa da Morte para o congreso da guerrilla, celebrado na Coruña en 2009. Naquela investigación chamoume a atención que estudando as causas había mulleres que apoiaron á guerrilla e que eran imposíbeis de identificar, non aparecía o seu nome nin unha soa vez. Aludíase a algunhas delas como "a muller de". A outras, nin sequera esta alusión. Nestes últimos doce anos conseguín identificar a algunha máis, e souben, polo relato de testemuñas e familiares, da súa valentía. Por iso, fixen agora este artigo. Para rebelarme contra min mesmo. Porque fun eu o primeiro que me deixei levar polo prexuízo machista das fontes. Silenciei ás mulleres porque non aparecen na documentación elaborada naquel tempo.


Summary: O coronavirus impide celebrar con normalidade o Día da Letras Galegas, pero numerosas entidades tentan manter viva a conmemoración mentres a Academia xa ten sobre a mesa diversas propostas para estender a 2021 a homenaxe a Carvalho Calero, para a que deixa a porta aberta "se non hai posibilidade ningunha de resarcir no segundo semestre do ano a parálise que supuxo isto"

Este domingo celebrarase, como todos os 17 de maio, o Día das Letras Galegas. Pero será, de seguro, o Día das Letras máis anómalo nas últimas décadas, sen celebracións nas rúas, sen os tradicionais actos oficiais a cargo da Real Academia Galega e, ademais, carentes da programación que todos os anos organizan entidades sociais, culturais e centros de ensino nas semanas previas. A epidemia de coronavirus pasa por riba de todo e deixa calquera celebración nun segundo plano."Nunca se viu un Día das Letras nun contexto tan estraño e tan extraordinario"O pasado 8 de abril a Academia comunicou o traslado ao 31 de outubro do pleno extraordinario e público do Día das Letras Galegas dedicado a Ricardo Carvalho Calero, atendendo á imposibilidade de celebralo no 17 de maio. Con todo, nas semanas seguintes un gran número de entidades (AELG, Galiza Cultura, A Mesa, AGAL ou AEG) fixeron un chamamento a estender ao 2021 o Ano das Letras dedicado a Carvalho Calero. Argumentaban as grandes incertezas que aínda pesan sobre os actos previstos para os vindeiros meses e polos grandes obstáculos que editoriais, entidades culturais e escolas están atopando para desenvolver a programación prevista ao redor de Carvalho Calero. "Non ten sentido celebrar unhas Letras ao 10% podendo facelo ao 100%", dicía por exemplo AGAL, engadindo que "Don Ricardo, un dos autores máis completos do século XX galego non merece ficar sometido a tantas incertezas nin ao risco de ficar descoñecido pola maioría dos nosos escolares"."Temos a esperanza de que, se as cousas se normalizan minimamente, se poida trasladar ao último cuadrimestre do ano toda a actividade que estaba prevista"A Real Academia Galega aínda non se pronunciou de forma definitiva sobre unha decisión de gran transcendencia que debe ser debatida e adoptada polo seu pleno, que aínda non se puido reunir por mor das medidas adoptada ao abeiro do estado de alarma. A decisión, polo tanto, segue aberta e á expectativa da evolución da situación sanitaria e das recomendacións das autoridades. "Nunca se viu un Día das Letras nun contexto tan estraño e tan extraordinario", destaca Henrique Monteagudo, secretario da RAG. "Esta situación afecta sobre todo ás distintas iniciativas que fan os axentes sociais. Dende hai xa moitos anos, máis que o Día das Letras celebramos o Ano das Letras, e as actividades repártense ao longo de varios meses. Pero é certo que a época máis forte coincide coa primavera, a partir do mes de marzo, comezando polas actividades que se levan a cabo nos centros de ensino", di.A Academia deixa a porta aberta a adoptar unha medida extraordinaria "se non hai posibilidade ningunha de resarcir no segundo semestre do ano a parálise que supuxo isto"Poderase celebrar con "nova normalidade" o Ano das Letras? Monteagudo explica que "nós temos a esperanza de que, se as cousas se normalizan minimamente, se poida trasladar ao último cuadrimestre do ano toda a actividade que estaba prevista". "Ese é o escenario co que estamos traballando neste momento, tal e como están as expectativas actuais. Pero sempre coa cautela de que isto é moi imprevisible, nestas circunstancias", engade.Valora a Academia atender a petición das entidades que piden estender ao 2021 as celebracións ao redor de Carvalho Calero? Monteagudo afirma que "a inquedanza amosada por estes colectivos é lóxica e comprensible", pero sinala que "tomar agora unha decisión creo que sería precipitado" e que "haberá que ir vendo como vai evolucionando a situación". Iso si, deixa a porta aberta a adoptar unha medida extraordinaria "se non hai posibilidade ningunha de resarcir no segundo semestre do ano a parálise que supuxo isto"."Imos intentar facer un pleno na segunda quincena de xuño, pero non sei se vai ser posible. Se non, celebraríase nos primeiros días de xullo"Con todo, o secretario da institución indica que "o problema que temos agora mesmo é que o pleno da Academia non se pode reunir". "Esta é unha decisión extraordinaria, que non está prevista nos estatutos da institución, que non prevén a posibilidade dunha pandemia", di. Monteagudo lembra que "a decisión que tomamos en abril adoptámola a través dunha consulta virtual, que é válida para unha situación de emerxencia", pero "para tomar decisións de máis alcance é necesario que nos xuntemos. A ver se pode ser canto antes". O secretario da RAG avanza que "imos intentar facer un pleno na segunda quincena de xuño, pero non sei se vai ser posible. Imos intentalo", engadindo que "se non, celebraríase nos primeiros días de xullo"."Unha persoa central na cultura galega do século XX" con múltiples facetasMonteagudo destaca a antoloxía poética do autor ferrolán realizada por Pilar Pallarés, "un libro magnífico, que nos descobre esa faceta del"A pandemia de coronavirus non só obrigou a suspender ou aprazar actividades ao redor da figura de Carvalho Calero, senón que tamén adiou a presentación de varias das publicacións que estaban preparando editoriais e institucións. Entre as obras que si puideron ver a luz, o secretario da Academia destaca a antoloxía poética do autor ferrolán realizada por Pilar Pallarés e editada por Chan da Pólvora, "un libro magnífico, que nos descobre esa faceta del".Tamén a reedición de A Xente da Barreira realizada por Galaxia ou o libro da propia RAG que recolle a correspondencia entre Carvalho Calero e Otero Pedrayo "e que sacaremos cando poidamos". "Hai moita correspondencia publicada, pero é moi interesante afondar neses materiais, no epistolario que mantivo con Paco del Riego ou Ramón Piñeiro", explica Monteagudo, que engade que "aí temos un material moi interesante para coñecelo a el e para coñecer a súa obra e aí ves tamén cal era o grupo relacional de Carvalho"."Era un intelectual moi polifacético e eu tiña a esperanza de que o Día das Letras servise para afondar en moitas cuestións da súa traxectoria e do seu pensamento, máis aló do tema normativo"Con todo, Montegudo sinala que aínda bota en falta que se afonde máis en todas as dimensións do autor e en toda a súa traxectoria. "Carvalho era un intelectual moi polifacético e eu tiña a esperanza de que o Día das Letras Galegas servise para afondar en moitas cuestións da súa traxectoria e do seu pensamento, máis aló do tema normativo, que sempre dominou a visión xeral que se ten sobre el", di. "Por iso sería interesante que houbese máis actividade, para poder coñecer o personaxe nas súas diversas facetas, para ter unha imaxe completa", engade. Carvalho é, ademais, "unha persoa central na cultura galega do século XX, pois forma parte dese grupo de persoas que ten xa unha traxectoria antes da guerra e que despois son os que salvaron a cultura galega durante o Franquismo e participaron na construción despois da Ditadura", conclúe.A RAG celebra o Día das Letras cun gran número de contidos na redeAínda que a Academia tivo que adiar ata o mes do outubro os actos centrais do Día das Letras, previstos para este 17 de maio, mantén unha actividade moi importante na rede, onde se poden atopar moitos materiais sobre o autor homenaxeado.A Academia mantén unha actividade moi importante na rede, onde se poden atopar moitos materiais sobre o autor homenaxeadoOs pequenos e pequenas da casa dispoñen de propostas lúdicas e didácticas na web primaveradasletras.gal. Alí pódense atopar materiais para colorear para os nenos e nenas de menor idade, contidos descargables –tamén con ilustracións orixinais– sobre a vida, a obra de creación literaria de Carvalho Calero ou o seu labor como filólogo. A oferta complétase con propostas interactivas centradas na súa paixón polo teatro e a ópera, a súa poesía ou nos espazos vitais do autor como Ferrol e Lugo.A RAG está, ademais, a debuxar cada día un retrato colectivo do autor a través da serie de microespazos audiovisuais Unha palabra para don Ricardo. Cada participante –membros da RAG e personalidades que trataron e estudaron a Carvalho Calero como Araceli Herrero, Pilar García Negro ou José Luís Rodríguez– elixe unha palabra que destaca a calidade que, ao seu xuízo, mellor define o homenaxeado. Compromiso, galego cabal, poeta, filólogo, galeguista, soñador, lingua, gramática, orador ou independente son algúns dos termos a través dos cales van debuxando un retrato colectivo que inclúe nalgúns casos a lectura de poemas ou textos de referencia do autor.Esta sección, feita dende o confinamento, súmase a outros contidos, como a serie de entrevistas dixitais que a institución está a publicar na sección que lle dedica a Carvalho Calero na súa web. Entre elas, destacan as de Pilar Pallarés, Carmen Blanco, Dolores Vilavedra, Laura Tato ou Asunción Fernández, filla do fundador do Colexio Fingoi.Finalmente, o Portal das Palabras, a web para a divulgación do léxico galego da Real Academia Galega e a Fundación Barrié, ofrece outro xeito de se achegar á figura de Carvalho Calero. Esta semana dedícalle as sete entradas da sección A Palabra do Día e pechará a miniserie de setestrelos sobre a súa obra de ficción cun contido centrado na narrativa que se suma aos xa publicados sobre a poesía e a produción teatral.


Summary: A variante "silenciosa" de Ómicron non se deixa notar aínda nos contaxios porén o número de casos activos continúa moi alto. Segundo os dados ofrecidos pola Dirección Xeral de Saúde Pública da Consellaría de Sanidade, o número de doentes suma 67.461 persoas en todo o país.

O número de positivos por coronavirus diminúe en relación a onte. Se na pasada xornada os infectados acadaban 68.419 persoas, cun incremento de 6.362 nas últimas 24 horas, o seu número ten minguado en 958 entre os dados da sexta feira e do sábado. A presión hospitalaria continúa estabilizada. Así, as autoridades sanitarias confirman 40 doentes ingresados nas Unidades de Coidados Intensivos (UCI) da rede hospitalaria galega, catro menos que onte, e 595 internados nas diferentes unidades de hospitalización das sete áreas sanitarias, representando 1 positivo menos que na xornada anterior. Vigo lidera os casos activos A área sanitaria de Vigo sitúase á cabeza dos casos activos con 17.617 doentes, colocándose a continuación a área sanitaria de da Coruña-Cee con 14.641 e seguíndoa a área sanitaria de Santiago-A Barbanza con 10.656. Os postos de cola están ocupados pola área sanitaria de Ferrol con 3.213 casos activos, a área sanitaria de Ourense-Verín-O Barco de Valdeorras con 6.843, á area sanitaria de Lugo, A Mariña, Monforte con 6.900 e a área sanitaria de Pontevedra-O Salnés con 7.591. Os técnicos da Dirección Xeral de Saúde Pública da Xunta da Galiza aconsellan á poboación adoptar as medidas de protección e limitación da diseminación do virus común a calquera infección respiratoria, como a gripe. A Xunta chama a extremar precaucións As autoridades sanitarias chaman a extremar a hixiene de mans, lavándoas frecuentemente, especialmente despois de tusir ou soarse, e cubrirase o nariz e a boca cun pano, preferentemente desbotábel. Neste sentido recomendan evitar tocar os ollos, o nariz e a boca coas mans A Consellaría de Sanidade considera importante "procurar unha axeitada ventilación dos espazos interiores optando preferentemente por espazos abertos e tratando de evitar aglomeracións" e chama a manter "a distancia de seguridade e atender ás restricións específicas que se poidan establecer en cada comarca ou concello".


Calquera mitin do PSdeG, en solitario ou con dirixentes federais do PSOE, é dende hai tempo, en boa medida, un mitin de Abel Caballero e de quen o acompañe. Por esta orde. O acto central dos socialistas no auditorio Mar de Vigo non foi unha excepción.O alcalde vigués accedeu ao ateigado vestíbulo no que se celebrou o acto repartindo a destra e sinistra apertas, mans e signos da vitoria e apenas transcorreran uns escasos minutos do evento cando os eloxios de Olga Alonso, edil e candidata ao Congreso, o impulsaron a erguerse da cadeira para saudar á concorrencia entregada. Sánchez aínda non dixera nin chío.Dende hai tempo, calquera mitin do PSdeG en Vigo, en solitario ou con dirixentes do PSOE, é un mitn de Abel Caballero e de quen o acompañe. O mitin con Pedro Sánchez non foi unha excepción"Este son os mitins que me gustan a min, os apoteósicos", saudou o rexedor ao acceder á tribuna, onde explicou que fixera a excepción na súa regra de falar sen "papeis" para amosar varios folios que, asegurou, contiñan todos os "feitos" positivos do Goberno de Sánchez para a cidade. "O AVE directo a Vigo por Cerdedo", o "pacto para facer o estudo da auga", a futura biblioteca do Estado, a autovía ao Porriño, o xulgado do social... "Temos un gran aliado!", clamou entre augurios de apoio "masivo" ao PSOE en Vigo ao 28A.Os arredor de 2.000 asistentes aplaudían a Caballero no interior do auditorio e tamén o facía o arredor de medio milleiro de persoas que ficara sen sitio e que seguiu o mitin dende unha pantalla instalada fóra. "Somos imbatibles, somos imparables", arengaba o alcalde antes de augurar que "imos ter máis". "Somos imbatibles, somos imparables e imos ter máis porque queremos que o seguinte presidente da Xunta sexa Gonzalo Caballero; de Vigo, de Vigo e de Vigo"Ese "máis" ía dirixido ao secretario xeral do PSdeG, que tamén é o seu sobriño e cuxa rivalidade política no seo do partido veu sendo de dominio público durante anos. "Imos ter máis, Gonzalo, porque queremos que o seguinte presidente da Xunta sexa Gonzalo Caballero", que antes que calquera outra cousa é "de Vigo, de Vigo e de Vigo", afirmou.Abel Caballero di ter claro o guión. "Necesitamos oito anos de goberno de Pedro Sánchez en España, catro maís catro" e durante a maior parte dese período ao líder do PSdeG en San Caetano -"tes a Feijóo preocupadísimo, sabe que lle queda un ano, sabe que o seu tempo esvaece-". Todo isto, obviamente, con el na alcaldía. "Viva Vigo e Pedro Sánchez na Moncloa!", dixo ante unha concorrencia entregada. Ao rematar, Abel Caballero aínda se deu outro baño de masas entre o persoal que agardaba no exterior. Agardaban por el.


Summary: A cerimonia desenvolverase a partir das sete da tarde deste sábado na illa de San Simón

A gala dos Premios Xerais poderá seguirse en directo desde calquer lugar do planeta. Como? Pois aquí, a través do streaming. Na cerimonia de entrega dos Premios Xerais 2013 coñeceranse as obras gañadoras da XXVIII edición do Premio Merlín de Literatura Infantil e da XXX do Premio Xerais de Novela. No acto literario participan como mantedor o escritor Xabier DoCampo e como músicos convidados Os irmandiños de Vincios. Por volta de 300 persoas están na illa para presenciar e tomar parte nunha das citas de refrencia da literatura galega. Mais este ano, aliás, todo aquel que así o desexe, e esté onde esté, poderá seguir en directo esta gala.


Summary: Fiscalía pide unha multa económica de 84 millóns de euros e até dous anos de cadea para cada un dos catro altos cargos da compañía acusados de cometer un delito contra o mercado e as propias persoas consumidoras.

Un xuíz da Audiencia Nacional vén de acordar a apertura de xuízo oral contra Iberdrola Xeración e catro directivos ao considerar que en 2013 a compañía "ideou e puxo en funcionamento un sistema para incrementar o prezo da enerxía que vendía" coa finalidade de "provocar unha suba do prezo da enerxía eléctrica e prexudicar os consumidores". Nun auto datado nesta segunda feira, o titular do Xulgado Central de Instrución Número 2, Ismael Moreno, envía ao banco de acusados á compañía e os seus directivos por un delito relativo ao mercado e aos consumidores. En concreto, o xuíz detalla que, "para conseguir" un "maior prezo no mercado eléctrico", aumentaron o prezo nas ofertas de enerxía eléctrica correspondente ás súas centrais hidráulicas do Douro, Sil e Texo entre novembro e decembro de 2013. E fixérono, engade, "a un nivel por riba do prezo de mercado diario que impedía casar as operacións, a pesar do incremento que experimentaban neses días os prezos da enerxía eléctrica no mercado de contado, que a situaban ante un custo óptimo de oportunidade". Anticorrupción acusa Iberdrola de alterar o prezo eléctrico en 2013 "Esta situación determinou a retirada de programación das centrais referidas, isto é, deixaron de producir enerxía", engade o xuíz. Esa decisión foi adoptada, sostén, polo equipo directivo de Iberdrola composto polo director de Xestión da Enerxía, Ángel Chiarri Toscano; o responsábel de Optimización, Xestión de Recursos e Trading, Gregorio Relaño Cobián; o responsábel de Xestión de Activos, José Luis Rapún Jiménez; e Javier Paradinas Zorrilla, responsábel de Mercados a curto prazo e Xeración Global. Para os catro directivos a Fiscalía solicita, respectivamente, a pena de dous anos de prisión, con accesoria de inhabilitación especial para emprego ou cargo público, profesión, oficio, industria, comercio, relacionado coa xeración ou comercialización de enerxía eléctrica, e multa económica de doce meses cunha cota diaria de 400 euros, con responsabilidade persoal subsidiaria en caso de falta de pagamento dun día de privación de liberdade por cada dúas cotas diarias non satisfeitas. O Ministerio Público pide igualmente que se impoña a Iberdrola Xeración unha pena de multa de 84.891.272 euros —o cuádruplo do beneficio obtido— así como o comiso das ganancias obtidas. O "artificio urdido polos acusados" No seu auto, o instrutor detalla que Iberdrola quebrantou "a orde de mérito das centrais no despacho de produción, provocou a redución de xeración eléctrica das centrais hidráulicas de Douro, Sil e Texo, e, como consecuencia, que as operacións de compra casasen coa enerxía procedente das centrais de ciclo combinado, de custo superior e nun rango de prezos tamén máis elevado situado entre os 80 ou 90 euros/MWh fronte á media de prezos da enerxía proveniente das centrais hidráulicas situado en 45/55 €/MWh". O mercado regulado para "parvos" non interesa ás grandes eléctricas Foi a partir do 24 de decembro dese mesmo ano, 2013, cando "o cambio das condicións meteorolóxicas por fortes borrascas e vento provocou a redución do prezo da enerxía pola importante achega de fontes renovábeis". "A consecuencia do artificio urdido e levado a cabo polos acusados foi a subida do prezo da enerxía eléctrica en, polo menos, 7,156 €/MWh (megawatts por hora), que ocasionou un prexuízo á demanda de, cando menos, 107.340.000 euros, tendo en conta que a mesma no período obxecto de acusación foi de 15.000 XWh (xigawatts por hora) e que o maior custo dimanante da actuación de Iberdrola, como antes sinalamos, foi de 7,156 €/MWh", apunta o maxistrado. Só nese período a compañía despachou un total de 2.965.779 megawatts, "o que lle supuxo un beneficio de 21.222.818 euros" e que provocaría prexuízos a distintas comercializadoras desa enerxía.


Summary: Así o decidiron os maxistrados da sección segunda da Audiencia de Nafarroa por dous votos contra un.

Os cinco integrantes de La Manada, condenados no seu día por abusos sexuais e non por agresión (violación), poderán continuar na rúa mentres o Tribunal Supremo non decidir sobre o seu recurso de casación. A decisión da Audiencia de Nafarroa non foi unánime: o presidente da sección segunda do tribunal emitiu un voto particular a favor da prisión provisoria sen fianza para os encausados.


Summary: Organizacións médicas alertan de que a escalada de prezos imposta polos fabricantes de novos tratamentos coma o Sovaldi pode poñer en risco os sistemas públicos de saúde. Falamos con Xosé María Torres Bouza, membro de Farmamundi, que describe mecanismos de abaratamento coma as licenzas obrigatorias

O laboratorio californiano Gilead, fabricante de Sovaldi, fármaco que probou a súa eficacia contra os efectos da hepatite C, vende este tratamento a 72.000 euros. Se multiplicamos esta cifra polo número de pacientes aos que se lles debería administrar o fármaco nun país como España (de forma máis ou menos urxente a uns 30 mil) resultan dúas certezas: primeira, a dun lucrativo negocio para Gilead; e, en segundo lugar, a dun risco certo para o sostemento do sistema público de saúde. Porque non se trata só de Sovaldi e de Gilead. Este mesmo luns a Organización Médica Colexial (OMC) alertou de que a escalada de prezos de determinados fármacos innovadores forzada polos seus fabricantes pode provocar un "colapso" financeiro do sistema. Dende a Plataforma de Afectados pola Hepatite C lémbrase que a saúde e as vidas dos cidadáns debe estar por riba de calquera cálculo económico e destacouse que "para rescatar Bankia si se atoparon cartos" Ante isto, cada país está adoptando unha estratexia de negociación distinta ante Gilead. E o propio Gilead está ofrecendo prezos distintos a cada país en función do seu poder adquisitivo. Así pois, o tratamento de Sovaldi ten un custe de 1.394 euros en Paquistán (outro prezo sería imposible de pagar), pero o laboratorio obterá beneficios nun territorio con dez millóns de persoas con hepatite c. España negociou un prezo de 55 mil euros por tratamento e o Reino Unido 45 mil, e ambos os dous semellan estar querendo limitar o máximo o número de beneficiarios do fármaco, para recortar tamén o groso da factura final. Outros, como Australia, directamente negáronse a incluílo na carteira de medicamentos financiados polo sistema público de saúde. En calquera caso, dende a Plataforma de Afectados pola Hepatite C lémbrase que a saúde e as vidas dos cidadáns debe estar por riba de calquera cálculo económico e destacouse que "para rescatar Bankia si se atoparon cartos". O mesmo sinalaba hai unhas semanas Xulia Alonso, da plataforma galega de afectados: "É lamentable entrar no debate sobre o custe económico deste tratamento. É como se agora din que non se poden facer quimioterapias porque non hai cartos. Sería un escandalazo". Na súa intervención, o presidente da OMC, Juan José Rodríguez Sendín, cualificou de "disparatados" os prezos e propuxo a creación dun fondo específico e finalista que lle dea cobertura ás necesidades que fixe o comité de expertos do plan estratéxico para a abordaxe da hepatite C, e tamén modificar o actual modelo de relación da industria farmacéutica co sistema de saúde. Xosé María Torres Bouza: "O Goberno ten que garantir que este medicamento chegue a todas as persoas ás que os seus médicos hepatólogos, de forma libre e non mediatizados por unha comisión, llos receitaron" O ortegano Xosé María Torres Bouza, farmacéutico e membro da ONG Farmamundi, destaca que "o Goberno ten que garantir que este medicamento chegue a todas as persoas ás que os seus médicos hepatólogos, de forma libre e non mediatizados por unha comisión, llos receitaron. Polo tanto ten adoptar as medidas necesarias para facelo". E hai alternativas dentro da legalidade, máis aló da aceptación do prezo imposto polos laboratorios ou da negociación para unha leve rebaixa no seu prezo. A máis factible sería a emisión dunha licenza obrigatoria, que lle permitiría a España fabricar estes fármacos como produto xenérico a un prezo menor. "As licencias obrigatorias son un mecanismo contemplado no artigo 31 do Acordo para os Dereitos da Propiedade Intelectual relacionada co comercio (TRIPS), que é un dos convenios fundacionais da OMC. Está tamén regulado pola lei española de patentes, que aclara que debe facerse por Real Decreto e delimita dous campos de xeito preciso: a saúde pública e a defensa nacional", explica. Tras a emisión da licenza obrigatoria, o titular da patente (Gilead) mantería os seus dereitos sobre ela e cobraría unha parte (pequena, ao redor do 5%) do prezo de venda; o prezo debería negociarse e pode que finalmente tivese que ser decidido xudicialmente, pero sen dúbida sería moi inferior ao actual. O simple anuncio da posible emisión dunha licenza obrigatoria "podería ser en si mesmo unha vitoria e levar a un descenso automático dos prezos" Xosé María Torres destaca que "o simple anuncio da posta en marcha deste mecanismo podería ser en si mesmo unha vitoria e levar a un descenso automático dos prezos". Comenta casos recentes en que importantes laboratorios recortaron os seus prezos simplemente pola ameaza de emisión destas licenzas; así pasou en Colombia e tamén cando Estados Unidos no ano 2001 ante o temor á extensión dunha epidemia de ántrax ameazou a Bayer con facelo: de inmediato a empresa alemá reduciu o prezo ata un 20% do orixinal. Torres sinala que "as licenzas obrigatorias están pouco aplicadas nos países desenvolvidos, aínda que non hai nada que impida a súa aplicación". Como únicos riscos ou elementos negativos, destaca "a reacción do laboratorio, que podería ameazar con non realizar investigacións ou investimentos no país, ou con retirar os seus produtos o que no futuro podería levar a un atraso na chegada dalgún novo fármaco ou tratamento". "Tamén habería que ter en conta" -engade- "a presión que podería exercer o país de orixe dese laboratorio, neste caso Estados Unidos. Moitas veces son só farois. Xa sucedeu algo así cando Arxentina expropiou YPF, houbo unha reacción do Goberno español pero poucas accións reais". Recentemente India atopou unha fórmula distinta, negándolle a Gilead a exclusividade da patente do sofosbuvir (a molécula que comercializa coa marca Sovaldi), o que permitirá a produción de deste medicamento en forma de xenérico e cun prezo 45 veces inferior. Outra fórmula posible, aínda que con algúns problemas legais engadidos, sería a expropiación. Aínda que estaría apoiada pola actual Lei de Expropiación Forzosa, é posible que o caso rematase nos tribunais, adiando a solución final. Outra fórmula posible, aínda que con algúns problemas legais engadidos, sería a expropiación Torres comenta que a actual situación "recorda ao que pasou hai anos cos medicamentos contra a SIDA, que tamén eran moi caros" e sinala que "con distintas accións logrouse rebaixar o seu prezo". E, ao igual que en varias ocasións fixeron os voceiros da plataforma galega de afectados, lembra que se ben o gasto que neste momento debe enfrontar o Estado é elevado, tamén o é o xerado polos trasplantes de fígado, unha media de 350 cada ano en España, con custes superiores aos 120.000 euros en cada operación. Destaca, finalmente, que no fondo desta escalada de prezos dos novos fármacos está os custes das investigacións, que son efectivamente caras e que deben ser remuneradas. Porén, no caso de Gilead e o Sovaldi dáse unha circunstancia singular: en 2011 o laboratorio pagou 11.000 millóns de dólares por Pharmasset, verdadeiro descubridor do fármaco e que dedicara nos anos anteriores ao redor de 100 millóns anuais no desenvolvemento de Sovaldo. Este pagamento tan alto levou a que Gilead elevase notablemente o prezo final do fármaco, que triplicou o orixinalmente previsto. Nos nove primeiros meses de 2014 Gilead ingresou 8.500 millóns de dólares pola venda de Sovaldi, case o mesmo que pagou por el polo resto das patentes de estruturas de Pharmasset. Os afectados: "manter o tema no centro do debate político e social" A Plataforma Galega de Afectados pola Hepatite C celebrou unha asemblea esta fin de semana en Milladoiro. Nela, sinalouse a importancia de manter unha "forte presencia mediática" e conseguir que o problema siga "no centro do debate político e social". "A nosa batalla vaise definir en termos de ser quen de contrarrestar os anuncio propagandísticos gobernamentais. É imprescindible conseguir que non confunda á opinión pública, facéndolle crer que o problema está resolto", destacouse. Sinalouse, ademais, a importancia de ter forzado unha xuntanza coa conselleira de Sanidade, a pesar de que nun comezo dende o Goberno galego se ofreceu un encontro co Director Xeral de Asistencia e coa Subdirectora Xeral de Farmacia. "Unha mostra de ata que punto non querían provocar un conflito connosco", destacan. Entre as accións previstas para as vindeiras semanas, destaca o envío dunha moción a todos os grupos municipais dos concellos galegos de máis de 15.000 habitantes para a súa aprobación e pronunciamento.


Summary: Cos únicos votos favorábeis do Partido Popular, o Parlamento aprobou a Lei de garantías de prestacións sanitarias. A norma muda o modelo sanitario galego e inicia o seu proceso de privatización, alertan as forzas da oposición e sindicatos.

Non conta co apoio nen dos @s profesionais sanitari@s nen das forzas da oposición. Tampouco ten o respaldo nen do Consello económico e social nen dos Colexios de medic@s ou as asociacións de enfermeir@s. Todos os axentes do sector se amosaron contrarios á Lei de garantías de prestacións sanitarias impulsada polo goberno de Alberto Núñez Feijóo. Perto dun ano despois da súa presentación como proxecto de lei, a Cámara galega deu luz verde á medida e inicia as mudanzas no modelo de xestión da sanidade galega introducindo a empresa privada na atención daquel@s doentes que non poidan ser atendid@s nos hospitais públicos. Para @s deputad@s do BNG, AGE e PSdeG os tempos previstos na lei para as listaxes de agarda --até 60 días-- son "incumpríbeis" e constitúen a porta de acceso das empresas privadas á atención sanitaria pois, segundo recolle o propio texto lexislativo, @s doentes perderán "a garantía" cando "o usuario non opte, no prazo estabelecido para o efecto, por algunha das alternativas ofertadas polo servizo de saúde ou rexeite o centro ou centros alternativos ofertados". A "lexión Cóndor" do PP As críticas lanzadas desde as forzas da oposición á norma presentada polo goberno galego denunciaron os obxectivos da Xunta coa aprobación desta nova lei. "O texto que se presenta a ditame trae consigo un cambio cualitativo no actual modelo sanitario, impulsando un sistema mixto caracterizado por unha maior presenza da provisión privada", denunciou Eva Solla desde AGE ao tempo que alertou das consecuencias da derivación de pacientes "da pública á privada", algo que, coidan, contribuirá para o "trasvase de fondos públicos" cara estoutras entidades. Todo, mentres se continúan a reducir os recursos económicos e humanos do sistema sanitario público. Desde o BNG coidan que a norma visa dar "cobertura legal á privatización da sanidade galega" agredindo mesmo "os dereitos dos doentes", sinalou Montse Prado. A deputada da organización frontista elevou o ton das denuncias ao equiparar as reformas do Partido Popular en materia sanitaria coa "Lexión Cóndor" enviada por Hitler en apoio ás forzas fascistas na guerra do '36. "Están actuando como a Lexión Cóndor coa sanidade galega, impactando de cheo sobre os dereitos a unha sanidade pública". Para Prado, o PP "está lanzando artillería pesada sobre dereitos esenciais como a sanidade" através de políticas "de destrución masiva". As metáforas empregadas pola deputada nacionalista custáronlle unha chamada á orde da presidenta da Cámara que finalmente optou por as retirar da acta mesmo en contra do criterio da propia parlamentar.


Summary: "A inmensa maioría dos españois sentímonos representados". A frase é de Mariano Rajoy. "Somos un partido que sempre defendeu sen complexos o uso e respeito dos símbolos", contraatacaba Inés Arrimadas. Albert Rivera gababa a "valentía" de Marta Sánchez, a cantante madrileña de orixe galega que este domingo puxo letra ao himno de España. Mais ninguén foi tan lonxe como o aínda líder do PP de Catalunya, García Albiol, quen directamente pediu a oficialización do texto escrita pola vocalista.

Todo comezou a noite do domingo no teatro La Zarzuela, cenario habitualmente lírico eleito por Marta Sánchez -ex voz de Olé Olé e dona tamén dunha longa carreira en solitario- para comemorar os seus 30 anos como profisional da música. Cunha posta en escena ad hoc, Sánchez compareceu no cenario vestida de vermello -as cores da selección estatal de fútebol- para interpretar o himno español cunha letra composta por ela para a ocasión. O vídeo viralizouse de contado. Pouco demorou o españolismo político en entrar en escena. Desde Rajoy até Rivera pasando por Inés Arrimadas e García Albiol. Todos a unha a gabar a suposta ousadía da cantante. O inquilino da Moncloa puxo o listón ben alto ao se arrogar o ponto de vista da "inmensa maioría dos españois" quen, segundo el, se senten "representados" pola letra do himno, un texto que entre outras lindezas reza así". Na carreira por ver quen deitaba máis bágoas de emoción co himno, Esteban García Pons -portavoz do PP na Eurocámara- fixo esta segunda feira a súa particular achega ao propor que a intérprete cantase o himno na final da Copa do Rei, choque futebolístico que terá entre os contendentes o Fútebol Club Barcelona, un dos símbolos nacionais de Catalunya e clube institucionalmente comprometido co procés. O fervor que a iniciativa de Marta Sánchez levantou nas filas do españolismo político estendeuse tamén á Gardia Civil, corpo militar armado que non respeitou a neutralidade que se lle supón a un instituto público ao pendurar na súa conta twitter unha acesa mensaxe de parabéns á intérprete e, neste caso, autora. Nuestra felicitación a Marta Sánchez @Martisima_SoyYo por una iniciativa que busca unir y sumar, no restar ni dividir#OrgullososDeSerEspanoles pic.twitter.com/k04PpmrLt8— Guardia Civil (@guardiacivil) 18 febreiro 2018 Sobre a hipótese de a letra finalmente se oficializar, Marta Sánchez declarou: "Non quero nen aspirar a semellante regalo. Sería algo co que me podería ir tranquila á tumba". Nota de corrección: na versión inicial desta información consignábase erroneamente que Marta Sánchez era coruñesa. En realidade, naceu en Madrid, embora a súa ascendencia familiar materna si sexa galega.


Boa parte da traxectoria firme do Celta desta tempada débese á achega de Borja Oubiña, o xogador insignia do equipo, convidado pola directiva celeste a unha renovación vitalicia. Este éxito do internacional vigués énchenos de ledicia xa que supón a súa recuperación como futbolista profesional, tras a gravísima lesión que tivo en setembro de 2007 en Anfield, naquel fatídico partido no que debutaba na Premiere League co Birmingham City. Aínda lembro a conmoción que nos producíu velo saír en padiola, transcorridos apenas once minutos do inicio do partido, tras unha durísima entrada de Dirk Kuyt, o internacional holandés do Liverpool. Oubiña sufríu unha das máis graves lesións dun futbolista, a rotura dos ligamentos cruzado anterior e lateral do xeonllo esquerdo e dos cornos posteriores de ambos os dous meniscos. Unha lesión cruel que lle supuxo catro operacións moi delicadas e varias recuperacións e recaídas. Un calvario que durou catro anos que Borja superou grazas ao seu enorme espírito de superación. Supoño que aquela lembranza dolorosa de Anfield, unha das catedrais do fútbol internacional onde se conta ao comezo e ao remate dos partidos o emocionantísimo You 'll Never Walk Alone, funcionou en Borja como un acicate durante o longo período de recuperación, aquelas horas de ximnasio na Madroa, en soidade, nas que pelexou por continuar sendo futbolista. Abofé que o conseguíu. Oubiña é a mellor fichaxe do Celta esta tempada, a trabe sobre a que está construíndo as aspiracións de ascenso. Sobre a lameira é o líder que manexa o diapasón do xogo, a cadencia que densifica e serena a estratexia defensiva, o traballador esforzado que recupera e decontado abre á banda coa precisión do ciruxián. Borja organiza sen estridencias, nin berros, mais con indubidable autoridade, agarima e achega confianza aos rapaces da canteira para que eles medren, acudindo sempre onde máis se lle necesita. Esta achega de arquitecto e albanel de Oubiña é decisiva no Celta de Herrera. Na noitiña da sexta feira pasada, os celestes fixeron unha primeira parte deplorable, na lameira no agromou nin unha idea de xogo. Porén, tras a reanudación, co marcador en contra e sentindo o medo dos seareiros, apareceu a afouteza de Oubiña recuperando balóns a esgalla que logo distribuía con cadanseu pase milimétrico sobre a banda para que alí, no territorio decisivo, as filigranas de Iago Aspas e Orellana os fosen convertendo en gol. Corenta e cinco minutos de xogo eficaz, moderno, fermoso dun mediocentro soberbio, que deseñou unha magnífica remontada. Na bancada de Balaídos volvemos cantar como nas xornadas de gloria do xogo da serpe: «Oubiñas veñen, Oubiñas veñen e van».


Summary: Após modificar a súa axenda da súa viaxe oficial aos EUA, Alberto Núñez Feixoo participou na manifestación convocada polo PP, Ciudadanos, Vox e outros colectivos de ultradereita, en Madrid. En alusión a grupos como a propia Vox e Falanxe, sinalou que "aqueles que defenden e aceptan a Constitución e a convivencia son benvidos a esta convocatoria".

Tal e como anunciara, Feixoo chegou a tempo para asistir á manifestación convocada en Madrid pola ultradereita contra o Goberno de Pedro Sánchez. O presidente da Xunta alterou a súa axenda para non perder unha mobilización que compartiu con membros do seu partido, de Ciudadanos e de Vox, alén doutros colectivos de ultradereita. Preguntado por se se sentiu incómodo da man de Vox, a Falanxe ou España 2000 na mobilización que decorreu na mañá do domingo en Madrid pola unidade de España e contra o Goberno de Pedro Sánchez, o presidente da Xunta respondeu que se manifestou co PP e que "aqueles que defenden e aceptan a Constitución e a convivencia son benvidos a esta convocatoria". Feixoo, que noutrora abrazara o autonomismo, sinalou, en declaracións aos medios, a importancia de "non dar a sensación de que un Goberno autonómico está ao mesmo nivel que o Goberno da nación". Instou Pedro Sánchez a rectificar a súa política con Catalunya e a permitir á cidadanía que se pronuncie nas urnas. "Debería facer caso", dixo, "a Felipe González e Alfonso Guerra", ironizou. "Cando un Goberno ten unha manifestación como esta e ten unha contundente resposta no que ha de facer, calquera Goberno democrático nun país debe rectificar" Á vez que milleiros de persoas se mobilizaban en Compostela contra as políticas de recortes da Xunta en materia de sanidade, Feixoo atreveuse a dicirlle a Sánchez que "cando un Goberno ten unha manifestación como esta e ten unha contundente resposta no que ha de facer, calquera Goberno democrático nun país debe rectificar". O presidente da Xunta, que acusou o independentismo catalán de "non querer negociar, senón impoñer", advertiulle ao Goberno do PSOE que non "pode saír da Constitución", onde "non está a autodeterminación". Precisamente, o pasado sábado, Sánchez aseguraba nun acto convocado en Barakaldo que non aceptará nunca o dereito á autodeterminación. Na mesma liña, Feixoo considerou que o presidente do Goberno central carece de "autorización" para "negociar en nomes dos españois as cousas que lles afectan, como é a unidade de España e a dignidade do país". Advertiu de que a figura de mediador provocou "este incendio de indignidade", en alusión á manifestación de Madrid. Por último, acusou Sánchez de estar "secuestrado" polos independentistas e dixo que "un presidente do Goberno secuestrado é un presidente moi perigoso".


Summary: Tras a confusión inicial, a Xunta aclara tamén que centros para persoas sen fogar poden abrir e especifica que determinados negocios privados tamén poden continuar abertos por estaren fóra das restricións

Segunda rectificación oficial da Xunta nas indicacións ao profesorado do ensino público fronte á alerta sanitaria do coronavirus. Pouco antes da media noite do domingo ao luns, o Goberno galego publicou o DOG extraordinario con novas medidas fronte á epidemia tanto para persoal público como para algúns sectores privados. Entre elas, xeneraliza o teletraballo para o groso do seu plantel e no caso dos centros de ensino, recúa definitivamente na orde de que o persoal de colexios e institutos tivese que acudir aos centros mentres non haxa clase.Finalmente, Educación indica que "permaneza en réxime de quendas" un membro do equipo directivo de cada centro de 10h a 13hTras dar a orde xeral de que o profesorado acudise aos centros e despois rectificala, indicando que a presenza ou non dependería da decisión de cada dirección, finalmente establece unha caste de garda só para persoal directivo. Concretamente, indica a resolución, "nos centros educativos de todos os niveis de ensino non universitario de máis de seis unidades", terá que "permanecer en réxime de quendas só unha persoa do equipo directivo" e unicamente de 10 da mañá a unha da tarde [a resolución completa para o persoal público pódese consultar aquí].Para o sindicato maioritario do sector, a CIG-Ensino, esta é unha nova "rectificación" tras "unha cadea de decisións contraditorias" que, din, batían coas directrices do estado de alarma para frear os contaxios do virus. A nova directriz, para a central sindical, é tamén unha "irresponsabilidade" aínda que sexa "menor, polo volume de persoas afectadas". "A Xunta aplica unha sorte de servizos mínimos que non ten razón de ser" e que implica que "preto de 3.000 docentes teñan que acudir por quendas a un posto de traballo no que non hai ningún tipo de actividade" e a que puidese haber, podería ser desenvolvida a través de internet, din.Novas directrices para centros sociaisTamén tiveron que agardar ata a noite do domingo ao luns os centros que atenden as persoas sen fogar ou que se atopan noutro tipo de dificultades socioeconómicas, tanto os públicos como os dependentes de entidades sociais. Tras recibiren o pasado venres a orde xeral de pechar, o propio presidente da Xunta, Alberto Núñez Feijóo, avanzara a intención de que permanecesen abertos, se ben avanzando indicacións que xeraron confusión no sector -indicara, por exemplo, horarios "ininterrompidos" para centros que nunca os teñen-.Tras a confusión inicial, a Xunta aclara tamén que centros para persoas sen fogar poden abrirFinalmente, o DOG aclara o xeito de procederen. Sempre baixo as directrices das precaucións sanitarias xerais -como as distancias entre persoas-, "as cociñas económicas e comedores sociais deberán manter o seu funcionamento habitual", pero limitando o aforo a un terzo e "reforzando a subministración de comida para o consumo fóra do centro". Os centros de atención social continuada, moitos deles dependentes de entidades sen ánimo de lucro, "manterán a súa actividade" pero con eses límites de aforamento e nos centros de día de inclusión social só poden manter "os servizos de mantemento da hixiene e de calor e café".Aclaracións para negocios privadosUnha vez declarado o estado de alarma e ante o aluvión de dúbidas tamén dende o sector privado, a Xunta tamén especifica no DOG algúns dos negocios que continúan "incluídos dentro das excepcións" aos peches para frear os contaxios. Así, ademais das tendas de alimentación -que poden manter horario ininterrompido- e outras xa coñecidas, tamén poden abrir ópticas, poden funcionar os servizos de camións-tenda de venda de comida a domicilio e as lonxas teñen permitido operar como a cotío. Tamén poden seguir abertos os seguintes negocios privados:Actividades sanitarias e servizos sociais, como clínicas odontolóxicasActividades financeiras e segurosServizos científicos e técnicosActividades administrativas e auxiliaresEstablecementos residenciais con coidados sanitariosServizos sociais sen aloxamentoReparación de ordenadores e artigos de uso domésticoLavado e limpeza de pezas téxtiles e de pelPombas fúnebresFisioterapiaReparación e mantementoServizos veterinariosEn calquera caso e ante a dúbida, a Xunta subliña que "as actividades suspendidas son unicamente aquelas que se recollen no Acordo do Consello da Xunta do 13 de marzo e nas recollidas no Real Decreto de declaración do Estado de Alarma.