Summary: Vítor Vaqueiro é poeta, narrador, ensaísta, fotógrafo, activista cultural e teórico da imaxe e a fotografía. Foi profesor de Fotografía, Fotoxornalismo, Dirección de Fotografía e Proxecto Audiovisual na Facultade de Ciencias da Comunicación da Universidade de Santiago. Conversamos con el sobre imaxes e imaxinarios, sobre a posibilidade de transformar a idea da Galiza desde o campo do simbólico e da importancia que este ten na configuración dunha concepción do mundo que xire arredor da propia identidade colectiva.

No prólogo do libro que escribiu con Nicolás Xamardo, Da identidade á norma, facía referencia á crise de 2008 e dicían que non era unha crise exclusivamente económica, senón política, social e, sobre todo, de representación cultural. A pandemia agravou aínda máis esta crise. Claro, porque a pandemia é unha crise que vén sobre a crise. Date de conta de que case non houbo tempo para refacernos cando apareceu a Covid. Agora falamos un pouco no ar porque ignoramos que camiño vai tomar isto mais as perspectivas non son boas. A cultura foi o sector máis golpeado pola anterior crise e esta é algo descoñecido, é a primeira vez nas nosas vidas en que se nos prohibe saír da casa, relacionarnos… Podemos intuír por onde van vir as cousas porque sabemos como reacciona o capital ante unha crise e debemos ter como referencia –entre outros– o libro de Naomi Klein A doutrina do shock, no que pon de manifesto que onde a cidadanía ve un problema, o capital ve unha oportunidade. Estamos comprobando que esa oportunidade concrétase en Feixoo enunciando que o futuro pasa pola telesanidade, nos seus intentos de non contratar profesorado novo, de abordar a pandemia, en definitiva, improvisando. Sabemos como vai actuar o poder, e como saiamos da crise dependerá de como actuemos nós. O discurso dominante nun primeiro momento da crise foi o de reforzar o público e a economía produtiva. Mais cando pasou esa primeira vaga as medidas tomadas foron nun sentido contrario. Como podemos reaccionar nós, desde un punto de vista estritamente galego, para facer sentir a necesidade de reverter ese proceso? O mecanismo de reacción sería o de sempre: fronte a unha agresión, responder. Que ocorre? Que vivimos nun tempo moi complicado no que existe esa crise de representación que comentabas. Hai desconfianza ante o poder, ante os medios, ante case todo. E esa desconfianza ante a engrenaxe do sistema relaciónase co feito de que a esquerda abandonase unha característica que lle era propia: a capacidade de pensar sobre o presente. A defensa dos dereitos esixe unha fronte compacta de resposta, mais cal é o problema? A dereita decatouse hai moitas décadas de que a xente pode votar en contra dos seus intereses e, en función dese descubrimento, muda o seu discurso: non hai máis que ver o exemplo dos Estados Unidos. Como apunta Lakoff, lévannos moita vantaxe na análise da realidade. En certa maneira, as nacións sen Estado estamos nunha situación mellor porque temos algo moi concreto polo que loitar, polo noso país. A esquerda soberanista está en mellor posición que os partidos socialdemócratas, aos que podemos seguir chamándolles de esquerda, aínda que, na miña opinión, son uns excelentes xestores do capitalismo e mesmo son aqueles aos que o capitalismo recorreu para resolver algunhas crises. Vexo que, en gran medida, hai unha certa organización da esquerda europea que cuestiona os procesos de globalización; mais unha boa parte desa esquerda –a inglesa, a francesa, a italiana– está repetindo un modelo que ten cen anos de antigüidade e que eu creo que habería que actualizar. A esquerda galega, a vasca, a catalá, a bretoa, a escocesa… en xeral, a esquerda soberanista, posúe un elemento importante que é a reivindicación nacional e que é a que a salva desa desfeita na que están inmersos os partidos de esquerda, chamémoslle, "estatais". Nese sentido, a identidade pode reforzar as reivindicacións máis progresistas. O cultural pode fornecer dun fondo de resistencia ante os ataques do capital. É certo que fronte ao proceso de homoxeneización que constituíu a Unión Europea, existe unha resposta –que é case instintiva do ser humano ante o medo a disolver a súa identidade nesa inmensa globalidade– que se concretiza no avance do nacionalismo escocés ou galés, nas mobilizacións que están tendo lugar na Bretaña e xa non digamos en Catalunya ou Euskal Herria, cun movemento de reafirmación cultural moi asentado xa desde o século XIX. Hai factores identitarios que se deben explorar. Hai unha certa desconfianza da esquerda ante a cuestión identitaria porque pode dar paso a comportamentos como os de Risco ou como os dalgúns aspectos do pensamento de Murguía. O filósofo Alain Badiou, a quen eu cito moi frecuentemente, explicita claramente que en toda defensa identitaria existen dous vectores: un conservador e outro de avance. Precisamos levar a cabo un debate político e cultural que depure eses aspectos máis conservadores para quedar co sector da identidade que supoña progreso. Esa cuestión resólvese confrontando os valores identitarios que queremos defender –no noso caso, basicamente, lingua, cultura e nación– cos valores universais da xustiza, da igualdade, solidariedade… que garanten que eu poda utilizar amiña identidade sabendo que vai unida, de forma axiomática, á defensa de ideas que impiden que derivemos cara a xenofobia, ao racismo ou ao elitismo. Un elemento que eu reivindique aquí, na Galiza, debe poder mobilizar a xente en México, en Escocia, en Suráfrica ou en Vietnam. Ademais, a forma concreta de reivindicalo suporía a nosa achega particular á cultura universal. Creo que nese sentido a esquerda soberanista galega deu pasos que a min me fan sentir optimista. A entrevista na íntegra podes lela no Nós Diario en papel ou na nube. Se aínda non es subscritora ou subscritor podes facelo aquí: http://bit.ly/3hCH3Qu


Summary: O texto pide que os estados español e portugués asuman unha "radical neutralidade, comprometéndose coa paz e a non intervención militar bélica".

'Non á guerra. As vosas guerras, os nosos mortos', leva como título un manifesto lanzado a segunda feira desde a Galiza para exixir "o inmediato cesamento de calquera hostilidade e a recuperación do argumentario das ideas como única confrontación posíbel", da man do retorno das "vías de negociación diplomática" para resolver discrepancias e diferenzas. Lanzado por persoas como Antón Mascato, Lola Varela, Dionisio Pereira, Cruz López ou Francisco Macías, o texto incide na indignación pola intervención militar rusa, e reclama a "restauración da paz e o desarmamento militarista de todos os Estados", facendo fincapé en que a comunidade internacional ten que actuar de mediadora por medio de institucións como a Organización das Nacións Unidas. A guerra en Ucraína, en directo Aliás, insta a reducir os orzamentos en materia militar: "Os investimentos na militarización das nosas sociedades provocarán unha peor sanidade, educación, protección social, etc.". Relacións de "multipolaridade" Defendendo un mundo multipolar e o fin de calquera acción imperialista, o manifesto pide "salvagardar os dereitos e liberdades da cidadanía" e que os Estados español e portugués asuman unha "radical neutralidade, comprometéndose coa paz e a non intervención militar bélica". "O amparo das xentes do común de calquera nacionalidade ou territorio —en especial a poboación ucraína, incluída a de Donetsk e Luganks—, pois son sempre as vítimas dos crimes de guerra, desta e de todas as guerras: as vidas de seres humanos, as súas vivendas, os seus recursos", engade. O texto conclúe cun chamamento a "camiñar cara a un mundo no que as relacións sexan de multipolaridade, afastada de calquera pretensión de dominio unipolar, hoxe representado no bloque belicista liderado polos EUA-OTAN".


Summary: Daniel Celester e Silvia Lorenzo queren dedicar a súa vida á interpretación. Hoxe fanse noticia porque acaban de dar o salto para montar a súa propia compañía: A Formiga Producións Teatrais. Inician así un camiño con optimismo no que asumen a súa capacidade de traballo como o mellor activo, conscientes de todo o que supón enfrontar as cuestións máis empresariais que aparecen no eido da cultura.

Como xorde a necesidade de montar unha compañía? Coñecémonos hai dous anos facendo un curso de interpretación ante a cámara aquí na Coruña. Comezamos con outro grupo que despois se converteu en asociación teatral: A Revolta. Naquel momento o que xurdiu foi un conxunto de teatro breve, o que se chama microteatro, se ben este é un nome comercial que tecnicamente non se pode usar. As montaxes que tiñamos ían nesa liña, durante os dous anos que estivemos a traballar. Este verán fomos facer un curso a Cariño de creación escénica, con Ibuprofeno Teatro, e as viaxes desde A Coruña son tres horas de coche. Nese tempo démoslle moitas voltas á cabeza. Decidimos dar un paso adiante e profesionalizarnos. A Formiga Producións Teatrais nace así coa idea de facerse un oco no panorama da creación teatral galega. Xa están en marcha as primeiras producións? Si, temos xa unha peza de teatro breve duns 25 minutos e queremos introducir algo de creación colectiva que complete un espectáculo dunha hora para poder levalo a auditorios. Aínda non temos moi claro o título, pero a temática é de comedia negra, baseándonos nas lendas e supersticións sobre a morte e o máis alá. Aí hai moito material, que queremos tratar sempre dunha óptica crítica e humorística, cun pouco de retranca, que é o que nos vai caracterizar a partir de agora. O que pretendemos é crear a nosa propia dramaturxia de improvisacións, para o que tamén contaremos coa axuda dun director. Somos conscientes de que estamos comezando, o que queremos é construír dentro da nosa parcela o que poidamos achegar Como se ve o panorama teatral desde a óptica deses primeiros pasos? Dá vertixe. Mais hai que ser optimista, porque se non xa vas abaixo directamente. Na Galiza hai tecido teatral e nós temos moita ilusión e ganas de traballar. Levamos anos formándonos e chegou o momento de dar un salto. Non imos con grandes pretensións, senón que procuramos traballar naquilo que nos gusta, gozar do proceso e poder crear algo que mova o público dalgún modo. Cremos que a cousa é ir pouco a pouco con toda esa enerxía e a experiencia de anos de formación. Somos conscientes de que estamos comezando, o que queremos é construír dentro da nosa parcela o que poidamos achegar. Ese é o espírito da propia formiga, por iso a escollemos como símbolo. Identificámonos moito con ela, porque somos de traballar paso a paso, facendo cada día un pouco máis. Os resultados van saíndo: hoxe xa se nos coñece, mañá saímos en Nós Diario [rin] e pasado xa se verá. Non temos grandes padriños, pero temos moita capacidade de choio.


Summary: As 119 páxinas de propostas que Podemos remitiu onte ao Partido Socialista coa intención de reanudar as negociacións para formar un goberno de coalición no Estado non parece que tivesen moito efecto. Esta cuarta feira dirixentes destacados do PSOE saíron en trombra para negar a posibilidade de compartir executivo coa formación de Pablo Iglesias.

"Levaría España a un día a día imposíbel", asegurou esta cuarta feira Carmen Calvo, vicepresidenta en funcións do Goberno do Estado e persoa do círculo máis achegado a Pedro Sánchez. O propio Partido Socialista emitiu a terza feira un comunicado en que cualificaba de "inviábel" a iniciativa de Podemos. A organización liderada por Iglesias insiste en retomar as conversas no punto en que racharon o pasado mes de xullo. Ademais dun amplo documento con medidas a adoptar por un hipotético Executivo resultado dun pacto, inclúe un reparto de áreas e ministerios, en que Podemos asumiría unha vicepresidencia e tres ministerios. Ofrece aos socialistas catro escenarios distintos. "Agradecemos a proposta que, no programático, resúltanos moi próxima", respondeu o PSOE no mencionado comunicado, que asegura que "moitas das medidas xa formaron parte do discurso de investidura do candidato socialista á Presidencia do Goberno [...] En materia de contidos, se algo demostra o documento é a proximidade existente en moitas políticas sociais". Mais, a partir dese primeiro punto, o partido arremete contra os propósitos de Podemos. A nota refírese á investidura falida de xullo e sitúa en tres asuntos as dificultades para conformar un goberno conxunto. O primeiro, "a diferente concepción da estrutura de goberno". O PSOE asegura querer evitar "a existencia real de dous gobernos dentro do mesmo consello de ministros". O segundo, "as importantes diferenzas en custións de Estado", entre as que mencionan o conflito catalán. E terceiro, a "desconfianza" despois da última votación parlamentaria. O PSOE insta así a Podemos a "explorar outras fórmulas de gobernabilidade unha vez que se evidenciou inviábel a fórmula de coalición". A formación de goberno no Estado segue, polo momento, no aire, tres meses despois das eleccións.


Summary: A Fundação Bienal de Arte de Cerveira é um instrumento para a criação de condições adequadas à profissionalização e consolidação deste projeto cultural e criativo conhecido como Bienal Internacional de Arte de Cerveira, dedicada à arte contemporânea, sendo a mais antiga da Península Ibérica a se realizar desde 1978.

A Fundação tem entre os seus objetivos promover a arte contemporânea quer no plano nacional quer no internacional, através da programação anual multidisciplinar, da organização das bienais de arte, da gestão e conservação do espólio da Fundação, da criação do Museu da Bienal de Cerveira e do apoio ao empreendedorismo criativo. Ao longo da sua existência Bienal de Cerveira "conseguiu adquirir, graças ao espírito de iniciativa, imaginação e criatividade dos seus organizadores, um prestigio indiscutível, ate o ponto de ser hoje uma manifestação pujante e um marco incontornável que muito prestigiam Portugal e os seus artistas no panorama das artes contemporâneas em palavras de Mário Soares no vigésimo aniversário da bienal. Um espólio composto por mais de 600 peças A 20.ª edição, em 2018, decorreu de 15 de julho a 16 de setembro e recebeu cem mil visitantes. Apresentou mais de 600 obras, de 500 artistas de 35 países em 8.300 metros quadrados, num total de 14 espaços expositivos. Agora o Museu da Bienal foi distinguido com o prémio Melhor Museu do Ano em distinção atribuída pela Associação Portuguesa de Museologia (APOM). Anualmente, a Associação Portuguesa de Museologia premeia agentes e instituições de museologia portuguesa cujo trabalho se distingue com o objetivo de incentivar e gratificar a criatividade dos museólogos portugueses, reconhecendo o seu contributo e dando visibilidade ao que de melhor se faz no âmbito da museologia em Portugal. Na edição 2019, entre 200 candidaturas, o prémio de Melhor Museu do Ano acaba de ser atribuído ao Museu Bienal de Arte de Cerveira que, segundo o autarca cerveirense, "vem valorizar o vasto e valioso acervo museológico existente e corroborar a aposta da FBAC na descentralização artística e cultural por várias cidades do nosso país, assim como potencia ainda mais a internacionalização realizada nos últimos anos". Para o presidente da Fundação Bienal de Artes de Cerveira (FBAC) Fernando Nogueira, que é também presidente da Câmara de Vila Nova de Cerveira, no distrito de Viana do Castelo, a atribuição do Prémio Museu do Ano ao museu da bienal, vem "reconhecer 40 anos de trabalho em prol da cultura em Portugal". Ainda acrescentou que aquele prémio "tem um peso maior e provoca satisfação acrescida" pelo facto de, em Vila Nova de Cerveira, se "fazer muito, em prol das artes e da cultura, com muito pouco". Em 2018, o Prémio de Museu do Ano foi para o Museu Metalúrgica Duarte Ferreira, no Tramagal, Abrantes, e, em 2017, o vencedor foi o Museu do Dinheiro, em Lisboa. Distinção na Galiza no Dia Internacional dos Museus Também da Galiza chegou prémio para a Fundação Bienal de Arte de Cerveira. Foi no passado 18 de maio no âmbito do Dia Internacional dos Museus que a FBAC foi distinguida como Membro de Honra pela Fundación Casa-Museo de Camaño Xestido "A Mangallona", em Cangas de Morrazo em reconhecimento "à sua alargada trajetória na promoção, divulgação e defesa das artes plásticas e da cultura em geral, em favor da valorização do ser humano." O prémio foi entregue pelas mãos do alcalde de Cangas, Xosé Manuel Pazos, e pelo artista Camilo Xestido ao diretor artístico da FBAC, Cabral Pinto. Nas palavras do diretor artístico da bienal de arte Cabral Pinto, "este reconhecimento sublinha a importante colaboração que ambas as fundações têm mantido nos últimos anos, que tem reforçado as ligações com a Galiza ". A cerimónia decorreu na Fundación Casa-Museo de Camaño Xestido "A Mangallona", onde consta o espólio do pintor e escultor galego Camilo Camaño Xestido e de artistas convidados, que conta com mais de 3000 obras de arte.


Summary: Desde o último número do Sermos Galiza -o 57, co especial AFONDO dedicado ao Día da Patria Galega- até a maior parte dos produtos que disponibilizamos na nosa loxa. Todo iso está ao alcance de todas e todos vós se vos achegardes ao noso stand no Festigal.

Sermos Galiza voltará a estar no Festigal, cun stand propio, pondo a disposición do público non só os semanarios e os cadernos de análise AFONDO, senón tamén os distintos produtos -de libros a discos- que disponibilizamos on line na loxa. Será tamén unha boa oportunidade para pulsarmos as vosas opinións a respeito do noso traballo e para recebermos tamén as vosas achegas e suxestións!!


Summary: O Sindicato Labrego denuncia que centos de animais son sacrificados sen estar enfermos, por mor dos criterios subxectivos empregados pola empresa que realiza os saneamentos, Tragsega, e pola falta de control e "irresponsabilidade" da Xunta. Cándido Iglesias, da Baña, é un dos primeiros en denunciar a situación; matáronlle 31 vacas sas hai catro meses e aínda non cobrou a correspondente indemnización. Audios no interior.

Candido Iglesias é da Baña e xestiona unha explotación láctea con 1.200.000 litros de produción e que dá catro postos directos de traballo. O 23 de setembro de 2011, o matadoiro ao que envía as vacas notificoulle que incinerara unha por tuberculose, sen poder comprobalo. Automaticamente, o xefe de área de Sanidade Animal inmobilizou a súa explotación. Esa mesma semana, fíxose o saneamento ordinario da explotación por persoal de Tragsega, que deu resultado negativo, tanto en tuberculose como brucelose. Porén, o xefe de área ordenou inmobilizar tres vacas, das cales unha deu positivo, segundo a Administración. Aos sesenta días, a finais de xaneiro, ordenaron o sacrificio doutras 28 vacas. Tralas probas feitas, ningunha destas 28 vacas resultou estar enferma; nin sequera o estaba a primeira vaca incinerada polo matadoiro. En total, de 31 vacas sacrificadas Tralas probas feitas, ningunha destas 28 vacas resultou estar enferma; nin sequera o estaba a primeira vaca incinerada polo matadoiro. En total, de 31 vacas sacrificadas. Pasaron catro meses dende os sacrificios e Cándido non viu nin un céntimo da indemnización á que ten dereito e que necesita para repoñer o gando sacrificado, a pesares das promesas de altos cargos da Consellaría de Medio Rural. Meses nos que tivo unha baixada de produción de 1.000 litros diarios, que aínda padece a día de hoxe, cos milleiros de euros en perdas que iso lle supón. Casos en toda Galicia "A xente está farta de que fagan o que lles dá a gana sen que ninguén poña orde, pero hai reticencias a denunciar" O caso de Cándido non é o único. O Sindicato Labrego Galego ten constancia de casos en Manzaneda, Lugo, Boqueixón, Santa Comba, Dumbría, Val do Dubra, Mazaricos... "Cándido é apenas un exemplo, un dos poucos que se atreveu a denuncialo", di Carme Freira, secretaria xeral do Sindicato Labrego Galego (SLG), que explica que "hai moitas presións nas propias explotacións para que a xente non denuncie. As explotacións dependen dos servizos veterinarios das xefaturas comarcais para todo o que ten que ver coa sanidade animal. A xente está farta de que fagan o que lles dá a gana sen que ninguén poña orde, pero hai reticencias a denunciar". Para Freire, "moitas explotacións gandeiras de todo tipo están tendo serios problemas económicos por irresponsabilidade política e polo xeito en que se están abordando as campañas de saneamento gandeiro. Están proliferando falsos positivos que obrigan a sacrificar obrigatoriamente unha parte importante das cabanas gandeiras sen que exista a certeza de que os animais estean realmente enfermos". Para o SLG isto débese a que "os criterios cos que se fai o saneamento son absolutamente aleatorios e subxectivos, e somete ás explotacións afectadas a unha perda económica gravísima e ao risco de peche". Adolfo Cabarcos, secretario dos Sectores Gandeiros do SLG e titular dunha explotación de vacún de carne, denuncia que mesmo se está incumprindo o regulamento ao impedir nalgúns casos que se fagan contrastes con segundas probas ou obrigar á retirada de animais antes das 48 horas mínimas que establece a lei. Detrás dos problemas, ademais dos criterios subxectivos empregados e da falta de coordinación e control do Goberno galego, poderían estar tamén os conflitos laborais que se producen en Tragsega "A responsable é a Xunta", denuncia Freire, "pois é quen ten que velar por esta situación". Detrás dos problemas, ademais dos criterios subxectivos empregados e da falta de coordinación e control do Goberno galego, poderían estar tamén os conflitos laborais que se producen en Tragsega, a empresa que realiza os saneamentos, cuxos traballadores esixen que a Xunta os considere persoal laboral da administración e que os seus contratos pasen a ser indefinidos. Pero Carme Freire salienta que "para nós, en calquera caso, os responsables non son nin os veterinarios nin a empresa, senón que a responsable é a Consellaría" Medo a denunciar "Hai afiliados ao sindicato que están dispostos a dar a cara, pero hai medo", di Freire, que conclue: "Eu non podo saír falando por ninguén, por iso é moi importante que Cándido dera a cara". Para Cándido trátase dun "problema de xestión política" e critica "o xeito subxectivo de facer valoracións por parte do persoal técnico de saneamento, obrigando nunhas zonas á inmobilización e ao sacrificio e noutras agardando a ter o resultado das probas de laboratorio, cousa que, no meu caso, teríame aforrado ter que sacrificar trinta vacas e todas as perdas que iso xerou e segue xerando". En febreiro Cándido tivo unha xuntanza co subdirector xeral de Gandería, que lle prometeu que de inmediato cobraría a indemnización correspondente. Porén, catro meses despois segue agardando En febreiro Cándido tivo unha xuntanza co subdirector xeral de Gandería, que lle prometeu que de inmediato cobraría a indemnización correspondente, pois tratábase "dun caso excepcional" e "os cartos xa estaban liberados". Porén, catro meses despois segue agardando. Cándido di sentir impotencia e calcula que a súa explotación tardará dous anos en recuperarse padecendo até entón serios problemas de liquidez para facer fronte ao mantemento da granxa. "É un tema que debía levar medio ano denunciado, pero hai medo, é perigoso denunciar", di e conclúe que "o problema é que o agro non está vertebrado, a xente va por libre, hai moita xente que non está sindicada".


Summary: A profesora Godinho, da Universidade Nova de Lisboa, ofreceu a pasada sexta unha palestra no Museo do Pobo sobre os entroidos galegos e, máis concretamente, sobre o de Vilariño de Conso. Apaixoada destas festas, fala con entusiasmo sobre este fenómeno na Galiza, que a leva traendo ao noso país desde 2003.

- Como comezou o seu achegamento ao estudo do entroido galego?- Cheguei por dúas vías: a primeira é porque desde hai 30 anos eu traballo as festas e as máscaras do ciclo de inverno en Portugal. No nordeste transmontano concéntrase do nadal ao día de reis. Por un lado, eu xa tiña traballo longo e, por outro, eu traballo na fronteira e tanto a un lado como a outro dela se falaba moito do entroido. E teño falado moito con persoas maiores, moitas delas resistentes ao franquismo, que sempre me dicían que durante o franquismo non podían saír aos entroidos. E eu aí decateime da importancia que tiña o carnaval como ente transgresor de ruptura e que tamén por iso os ditadores o temían, porque era un momento en que as persoas, cunha másca á frente, podían exercitar a crítica social. Ora ben, comecei a visitar a carnavais galegos, fixen longas estadías no terreo na Galiza desde o 2003, desde os xenerais do Ulla até, sobre todo, as festas da provincia de Ourense, onde me concentrei máis. E todos os anos teño ido desde entón. Interésame o carnaval desde un punto de vista da transgresión, e tamén porque dá conta da mudanza social, como a sociedade muda e como o carnaval mostra iso. Eu comecei a estudar o carnaval cos grandes etnógrafos galegos que escribiron sobre el, como Taboada Chivite ou Vicente Risco, que tamén escribiu sobre iso. O entroido é para Galiza o momento de retorno dos que teñen fóra - E cales son as similitudes e as diferenzas entre os entroidos galegos e portugueses? Teño escoitado que o de Vilariño de Conso é un dos máis próximos a Portugal, e nese vostede é especialista. - Ora ben, digamos que os entroidos, quer dun lado, quer do outro, teñen innúmeras similitudes. O de Vilariño interésame por unha razón particular, que non é tanto as similitudes. Interésame porque agora os folións concéntranse e no pasado as festas eran de cada unha das aldeas. Neste momento, porque as aldeas desertificaron, concentrouse e é profundamente conmovente ver un desfile no que as diferentes aldeas se trasladan coas súas características específicas e que queren amosar uns aos outros, agora que xa non teñen capacidade demográfica para faceren as antigas visitas dunhas aldeas ás outras. Agora xúntanse todas. E se ti queres, esta é unha maneira moi interesante de ver como -en canto humanos- seguimos a precisar de construír espazos en común, xuntarse todos alí no centro, é algo moi conmmovente. E logo interésanme moito as mudanzas no que toca a alimentación e como foi transformada en emblema. E claro que no ciclo do carnaval na Galiza as orellas, as filloas, os freixós, son características. E as comidas gordas, porque era a última oportunidade para comer o que era gordo, xa que logo entrabas na cuaresma. E non é á toa que se chama "sábado gordo, domingo gordo, terza feira gorda". Esa transformación que se fai actualmente, coa festa do cabrito, é algo que me interesa moito, porque -máis unha vez- é un momento para estarmos uns cos outros, de nos congregarmos con quen vén de fóra. E, se quixeres, ten asociados sempre o ciclo do entroido en diferentes sitios, momentos de comensalidade colectiva. A Galiza nas etnografías máis clásicas, é sempre coñecida por momentos de comensalidade colectiva que existen en maior número que no resto de todo o Estado español. Sentares á mesa, comeres, é algo que para os galegos é fundamental, tamén etnograficamente. Neste momento tes cerimonias que tamén incorporaron formatos de comensalidade colectiva que promoven produtos locais. Por tanto todo isto dá conta de mudanzas, pero tamén dunha cousa que é perenne, que ten sentido de continuidade, que mereceu e merece perpetuación, e a construción de nocións do común, do que une, mesmo cando as demografías diminúen e as persoas emigran. Mesmo cando as aldeas van ficando cada vez máis pequenas. Até o franquismo, pode dicirse que o carnaval galego comezaba o primeiro día do ano. - Como cres que lle está a afectar a estes entroidos tradicionais a turistificación que está a chegar, en maior ou menor medida?- Ora ben, digamos que nos casos de Xinzo, Laza e de Verín ese proceso é ben maior. Mais esta turistificación ten un efecto excelente en canto á autoestima local, porque os veciños destas vilas teñen unha percepción de que teñen unha festa especial e nun momento en que digamos que as condicións non son as mellores para a vida colectiva porque son sitios que foron a menos económica e socialmente. E desde o punto de vista económico, isto supón unha achega importante porque estimula o comercio local. Desde este lado, é profundamente positivo. Hai moita xente que demoniza esta cuestión, pero turistificar pode ser pésimo se existe un gran desrepecto por aquilo que se fai localmente e o turista se transforma nunha especie de 'bulldozer' que chega ao sitio e amolda a vila ás súas necesidades e non ao contrario. Mais non creo que sexa iso o que está a suceder. De calquera maneira, hai vilas como Maceda, Viana do Bolo, Manzaneda ou Vilariño de Conso, onde a turistificación é mínima. E non son entroidos que se teñen tornado pola presenza de xente de fóra. Ti notas que están alí para estar uns cos outros e para se sentiren mellor. Agora os entroidos xa non teñen só personaxes mascarados masculinos. Hai familias enteiras que se mascaran. O caso dos felos de Maceda é moi impresionante ver avós -homes e mulleres- vestidos de felos cos seus netos e cos seus fillos. Ou sexa, queren pasar algo a aqueles que están fóra. Os seus netos poden estar en Vigo, ou en Bilbao, pero regresan a propósito. Neste momento están a ocorrer fenómenos moi variados, mais sobre todo o entroido é para Galiza neste momento o momento de retorno dos que teñen fóra, porque os carnavais na Galiza son os máis potentes de todo o Estado español. A Galiza nas etnografías máis clásicas, é sempre coñecida por momentos de comensalidade colectiva que existen en maior número que no resto de todo o Estado español. Sentares á mesa, comeres, é algo que para os galegos é fundamental, tamén etnograficamente. - A túa última investigación é sobre as mascaradas de inverno en Galiza e Portugal. Que rasgos teñen en común e cales son as diferenzas?- No que toca ás máscaras, hai materiais diferentes. En Portugal, en todo o nordeste transmontano, ti tes máscaras que son feitas de madeira e de lata. Os materiais poden ser diferentes dos que son usados na Galiza, e tamén como son pintadas. As máscaras teñen unha función catártica e tamén de ocultación, mais o tema da transgresión, iso é similar. En Portugal as máscaras concéntranse máis entre o día de nadal e o de reis, e despois hai fenómenos curiosos e comúns, como unha concentración no tempo das máscaras. Até o franquismo, pode dicirse que o carnaval galego comezaba o primeiro día do ano. E, aliás, tes isto curiosamente nos sitios do mundo que foron colonizados por España, porque tes carnavais que comezan ese día, como en Uruguai, por exemplo. ora, en Portugal, as festas do ciclo de inverno comezaban o 1 de novembro e duraban até o día de reis. Eses ciclos longos cos procesos migratorios deixaron de ser compaxinables. Entón, quer en Portugal quer na Galiza, ti tes esas similitudes. Cando tes función de máscara, é moi idéntica, foi e é aínda un formato a través do cal podes dicir a quen manda, aos poderosos, o que non podes dicir o resto do ano, e que corres risco se o dis fóra destas datas. Aconteceu isto nun tempo longo, e acontece na actualidade. Digamos que mesmo nunha sociedade que parece máis aberta aparecen casos como o que sucedeu en Verín hai dous anos cando houbo interferencia por parte dun conxunto de veciños ligados á igrexa católico que tentaban que o carnaval non tivese un lado tan transgresor. E este ano coa polémica do cartel na Coruña foi o mesmo. Tamén en Portugal tes sitios como a Bemposta, que é no concello de Logradouro, no nordeste de Portugal, temos o caso de algunhas aldeas onde as máscaras foron queimadas nos anos 30 e 40. Os curas e frades compraron as máscaras e fixeron auténticos autos de fe para as queimaren. Polo tanto, os procesos de persecución das máscaras son similares e tamén continúan na actualidade. Nunha aldea do concello de Mogadouro, hai algúns anos, as crianzas dunha escola de primaria fixeron unha pintura que representa a mascarada local na entrada da aldea. Nos días seguintes apareceu unha pintada por riba dese debuxo que dicía "Cristo é melhor". E a pintura acabou por ser borrado. Por un lado temos similitudes nas máscaras, nas funcións das máscaras e tamén na actitude pasada e actual contra as mesmas máscaras. Porque o carnaval é unha cerimonia do ciclo agrario pero xa moi ligada ao proceso de cristianización. Porque nós temos 2.000 anos de cristianismo, polo tanto todas as actividades anteriores se adecuaron a el. Entón, o carnaval é o contrario do cotiá, hai transgresión, iso é común na Galiza e en Portugal.


Summary: Mulleres da comarca relatan como tiveron que abortar soas após coñecerse o que acontece no CHUAC.

"Déronme unha cuña, das de ouriñar, e dixéronme que cando expulsase o feto que avisase". Quen así fala é unha muller de Ferrol que sufriu un aborto espontáneo na 13ª semana de xestación. Cando lle foi inducido o parto sumaba xa 16 semanas de embarazo. Foi ingresada e "ao día seguinte", afirma, "tiveron que practicarme un legrado". "Parín o meu bebé soa, de pé, no baño dunha habitación" do Hospital Arquitecto Marcide de Ferrol. "Parín o meu bebé soa, de pé, no baño dunha habitación", explica unha muller de Ferrol En conversa con Sermos Galiza outra muller relata un caso semellante. Tamén en Ferrol, "hai quince anos", di, "o patético é que todo isto non é novo". "Mándanche parir un feto morto, con dor" e sen profesionais da saúde que te asistan. A experiencia, deixa as mulleres "traumatizadas". "É gravísimo o feito mesmo de ficares soa nunha habitación", relatan as fontes consultadas por Sermos Galiza. Neste senso, o que acontece no Materno da Coruña coas mulleres que teñen que interromper o seu embarazo após a 14ª semana de xestación ou, que sofren un aborto espontáneo, e que se vén obrigadas a afrontar un parto inducido en solitario, non se limita ao Complexo Hospitalario Universitario da Coruña (CHUAC) senón que se reproduce noutras áreas sanitarias como a de Ferrol. "Obríganas a parir con dor e soas un feto morto, de cuclillas, nunha cuña" Algunhas delas, contan as fontes consultadas por Sermos Galiza, mesmo foron enviadas de volta aos seu domicilio após suministrárenlles "tres Omeoprazol [protector estomacal] por vía vaxinal para provocarlles o parto". "Dinlles, 'se tes moito sangrado volve por aquí'". "Imaxina o shock que pode supor para unha muller abortar nestas condicións", acrecentan. "Obríganas a parir con dor e soas un feto morto, de cuclillas, nunha cuña". É, afirman de maneira taxativa, "pura violencia obstétrica e non atinxe só os abortos, tamén os partos". "Aprovéitanse do descoñecemento e da falta de información das mulleres" Segundo puido saber Sermos Galiza, na Coruña unicamente "dúas ou tres mulleres presentaron unha queixa" após un aborto nestas condicións. "Aprovéitanse de que non din nada polo trauma que supón para as mulleres e de que os abortos se arrastran aínda coma se fosen unha vergoña", din. Porén, acrecentan, "tamén se aproveitan do descoñecemento que axiste arredor da práctica do aborto, non hai información sobre iso, a ti dinche 'pon isto' e 'faino así' e falo". Apoio político, feminista e sindical Desde a Plataforma na defensa do dereito ao aborto da Coruña continúan a procurar apoios --individuais e colectivos-- para denunciar perante a Xerencia do CHUAC o que está a acontecer, aliás, conseguiron que os grupos municipais da Marea, o BNG e o PSdeG comecen a traballar na posibilidade de presentaren accións administrativas conxuntas a nivel municipal e mesmo galego para combater a inacción da Xerencia. Tamén organizacións feministas locais, nacionais e mesmo organizacións sindicais se están a sumar á campaña. "Extraoficialmente dixéronnos que fora reservada unha sala no Materno para destinar ás mulleres que abortan a partir da 14ª semana de xestación, mais nunha se incorporou ao protocolo oficial nen se usou", apuntan. Aliás, lembran a mobilización convocada para o 18 de febreiro diante do CHUAC ás 12 horas coa que queren dar visibilidade a unha denuncia que iniciaron en xullo de 2015 mais que se remonta tempo atrás cando o persoal do Centro de Orientación Familiar (COF) alertou do que estaba a acontecer.


Summary: Tan só se incrementan as transferencias a centros e universidades privadas, ademais dos cartos destinados ao ensino superior de fóra de Galicia e ás bolsas no lectorado.

Galicia sairá de novo á rúa este domingo polo galego. E farao para reclamar a presenza da lingua propia na escola, para mostrar oo seu rexeitamento á lei Wert e pola dignidade dun idioma que segue a sufrir o seu desmantelamento, tamén no plano económico. Queremos Galego chama á cidadanía a encher as rúas de Santiago, mentres os datos seguen a descubrir as penurias da política lingüística da Xunta. A Xunta dedica á lingua galega en 2012 tan só un terzo do que lle dedicou o Goberno de Fraga hai vinte anos Tal e como se tira dunha análise dos Orzamentos do Goberno galego para 2013, e como lembrou a Coordinadora de Técnicos de Normalización Lingüística (CTNL), a Xunta dedica á lingua galega tan só un terzo do que lle dedicou o Executivo de Manuel Fraga hai vinte anos. Os orzamentos da Secretaría Xeral de Política Lingüística (SXPL) neste ano non chegan aos 6 millóns, fronte aos 17,2 de 1993. Pero se facemos unha análise comparativa dos orzamentos da SXPL, as prioridades quedan claras. O orzamento de Política Lingüística en 2013 só aumenta as partidas para o ensino privado e para as destinadas a recursos de fóra do país respecto ás de 2012. Así, tan só se incrementan as transferencias a centros e universidades privadas, ademais dos cartos destinados ao ensino superior de fóra de Galicia e ás bolsas no lectorado, como se pode comprobar no seguinte cadro. Comparativa Orzamentos da SXPL 2012-2013 (en euros) Obxecto 2012 2013 Diferenza Transferencias correntes ás corporacións locais 520.000 400.000 -120.000 Subvencións a empresas editoras 300.000 250.000 - 50.000 Subvencións equipos de normalización 50.700 0 -50.700 Bolsas de investigación nos proxectos do Ramón Piñeiro 211.140 185.696 -25.444 Bolsas nos lectorados de lingua galega 166.000 196.439 +30.439 Accións de promoción da lingua galega (fundacións) 200.000 75.836 -124.164 Publicacións 100.000 50.000 -50.000 Campañas de normalización lingüística 2.567.014 1.322.256 -1.244.758 Estudos e traballos de investigación 671.614 481.614 -190.000 Cursos e actividades de formación 1.000.000 710.000 -290.000 Proxectos de fomento e formación de centros non universitarios 400.000 300.000 -100.000 Convenios con medios de comunicación 800.000 700.000 -100.000 Outros convenios 220.107 220.107 Formación de persoal e normalización lingüística dos concellos 40.000 0 -40.000 Transferencias a universidades privadas 19.488 32.480 +12.992 Transferencias e centros educativos privados para equipos de dinamización 30.700 +30.700 Transferencia á Real Academia Galega 135.390 52.390 -83.000 Transferencia á Fundación Galicia-América 10.000 8.000 -2.000 Transferencia a universidades do resto de España 157.330 220.330 +63.000 Creación de lectorados e centros de estudos galegos no estranxeiro 378.529 298.653 -79.876 Se reparamos na táboa, obsérvase que só hai catro partidos da SXPL que aumentan o seu orzamento. Os cartos dedicados ás bolsas nos lectorados de lingua galega pasan dos 166.000 euros de 2012 aos 196.439 de 2012, o que supoñen 30.439 euros máis. Tamén soben as transferencias a universidades privadas -en Galicia non as hai-, que pasan de 19.488 euros a 32.480 (+12.992) e as dedicadas a universidades do resto de España, de157.330 euros a 220.330 (+63.000). Ademais, apróbase unha nova partida de transferencias a centros educativos privados para equipos de dinamización, na que se inclúen 30.700 euros.


Summary: Secho (Dodro, 1985) presentará antes do verán o seu novo traballo, 'Recuperar'. Un disco que estaba pensado "como algo máis minimalista e que por mor da pandemia da Covid-19 logrou un sentido máis amplo porque todos temos algo que recuperar despois desta situación", resume o cantautor en conversa co xornal.

-O nome muda, mais o proxecto é o mesmo. Despois de que en 2016 Secho e os Invisíbeis sacaran o seu último traballo, lanza para o próximo mes de xuño Recuperar, un disco pensado antes da pandemia da Covid-19 e cuxa evolución se realizou durante o confinamento. Que significa para vostede este novo proxecto? Recuperar, a nivel persoal, significaba volver despois de estar tanto tempo sen sacar disco e así recobrar ese tempo no que estiven máis parado. Despois do acontecido coa pandemia da Covid-19, o traballo colleu máis sentido porque todos temos que recuperar algo. Ten unha mensaxe clara e, malia que ao comezo a idea era máis minimalista, agora abrangue un concepto máis amplo polo acontecido nestes últimos dous anos. Todo isto sen deixar de centrarme nas cousas pequenas e nas emocións, como se pode comprobar no sinxelo de "As sensacións". -Por que escolle este tema como avance do seu traballo? "As sensacións" define unha parte do disco, que me gusta moito, sobre as cousas pequenas. Por iso a peza audiovisual comeza co espertar ao amencer da protagonista, que é Nela Fraga, e remata con moita vida ao solpor dunha praia mirando ao mar. Queriamos destacar esas pequenas cousas da vida que son moi fermosas e que non sempre nos decatamos ou non pensamos nelas. Este vídeo é froito do confinamento. A idea e parte da realización xorde neste momento e por iso se divide en dúas partes. Igual que a canción fala de que a situación se retorce e ao final a letra di que non é tanto, a peza audiovisual tamén ten ese contraste que se pode observar, por exemplo, no cabelo da protagonista, que muda de negro a loiro. -Até que punto influíu o confinamento no seu disco? O traballo é pre e pospandémico. Realmente comecei a gravar os dous primeiros temas en 2019 para que saísen ao ano seguinte, mais houbo un pequeno atraso e coa chegada do confinamento fiquei, como todo o mundo, en standby. A parte boa da situación é que, ao haber tempo, puiden darlle voltas a algunhas cuestións, como ritmos de baterías que foron cambiados ou instrumentos que se engadiron nalgúns temas. Mesmo xurdiron colaboracións que non se me ocorreran para o disco a través de pórme en contacto con outras artistas. A nivel composición, como xa estaban máis ou menos fechados os temas, non mudei moito máis o traballo realizado. -Con que colaboracións conta para este proxecto? No disco hai diversas colaboracións. Conto coas voces de Guadi Galego, García MC e Sabela Galbán, quen ademais de facer coros nunha canción, tamén interpreta o seu acordeón e frauta traveseira. Esta colaboración é a máis relacionada co confinamento, xa que as primeiras versións do tema gravámolas cos móbiles e despois mesturámolas e volvemos gravalas no estudio para o disco. Tamén conto coa colaboración dos músicos Ramón Figui e a súa harmónica e Manuel Espiño ao trombón. -En que se inspira á hora de compor a súa música? Realmente non o sei. Supoño que todas as cousas que me van pasando e despois está a capacidade que teño de poder materializar esa idea á música. -Fálenos entón do seu ritual para compor. Eu compoño de maneira interno, teño unha música na cabeza e collo a guitarra ou o piano e de aí saco unha melodía con algunhas palabras quen poidan resultar importantes para a canción. Ás veces elixo un tema e remátoo, e penso que malia que non teña as palabras correctas, xa as porei. É un proceso rápido, en media hora máis ou menos, e gústame que sexa así porque ás cancións que lles dou moitas voltas ou non as remato ou non me gustan. Sempre foi a miña maneira de facelo: primeiro a música, a melodía e despois as palabras. -O último concerto que ofreceu foi na Sala Rebullón (Tameiga, Mos) onde avanzou parte do seu traballo. Como foi a reacción do público? Moi boa. Estaba eu só, sen a banda, nunha sala incríbel como é a Rebullón, e malia iso a sensación foi moi cálida. O que fago no concerto é comunicarme coa xente, mais coas máscaras é horríbel porque só lle ves os ollos. Estaba pendente da reacción do público ao que ía dicindo, como ía cantando e se estaban entendendo ou non e a xente estaba sorrindo cos ollos e mostrábame que estaban pendente do que estaba a acontecer, polo que a sensación despois do concerto foi moi positiva e máis cando algúns me dixeron que non me coñecían e que lles gustou. "Fago música en galego porque o falo" O cantautor Secho presentará o próximo mes de xuño o seu traballo Recuperar, onde volve reivindicar a lingua galega, ao igual que o fixo nos seus traballos anteriores. "É a lingua que eu falo, polo que compor en galego é máis cómodo e doado e penso que non o podo facer doutra forma", di. "Noutros medios comentouse que escribía cancións en castelán e que non me daba xeito, mais realmente é algo moi anecdótico porque a nivel composición e interpretación non teño outra opción que o meu idioma", explica o cantautor. "A forma que teño de comunicarme coa xente é a través do galego, polo que as miñas cancións tamén teñen que ser nesa lingua. Encántame o galego e no meu círculo social, a miña familia, amigos e coñecidos tamén se fala. Eu penso, vivo e sinto en galego e por iso a miña música é nesta lingua", conclúe o artista.


Summary: O Goberno español rexistrou onte no Congreso dos Deputados a proposta que derroga o delito de sedición e reduce as penas no novo delito polo que ficaría substituído: de 15 a 5 anos de prisión e de 15 a 8 de inhabilitación.

A coalición de Goberno no Estado español, conformada polo Partido Socialista e Unidas Podemos, rexistrou a sexta feira na Cámara Baixa unha proposición de lei orgánica que inclúe a derrogación do delito de sedición para substituílo por outro de desordes públicas agravadas. De ser aprobada a norma con esta redacción, castigarase con "penas de prisión de seis meses a tres anos os que, actuando en grupo e co fin de atentar contra a paz pública, executen actos de violencia ou intimidación", como obstaculizar as vías públicas ocasionando un risco á saúde ou "invadir instalacións ou edificios". Cando estes actos estean cometidos "por unha multitude cuxo número, organización e propósito sexan idóneos para afectar a orde pública", a pena de cárcere será de entre tres e cinco anos, co mesmo período de inhabilitación, e que, no caso de autoridades, elevarase a entre seis e oito anos. Isto implica unha redución das condenas de prisión e inhabilitación que no delito de sedición aínda en vigor están estabelecidas entre 10 e 15 anos. No texto, defenden que esta proposta busca "harmonizar a lexislación española" coa dos principais Estados da Unión Europea (UE), recollendo que este delito ten unhas penas previstas de "elevada gravidade" en comparación con Estados como Alemaña, Francia, Italia, Suíza, Bélxica ou Portugal. Asemade, fai fincapé en que a "confusa definición" da sedición xera "graves problemas de interpretación". Por parte do PSOE, o voceiro no Congreso, Patxi López, insistiu en que a actuación das e dos líderes independentistas catalás que organizaron un referendo de autodeterminación en 2017 continuará a ser perseguida xudicialmente baixo esta nova tipoloxía. Nese sentido, subliñou que as extradicións de acusados naquel proceso xudicial, como a do ex presidente catalán Carles Puigdemont, que foron rexeitadas por varios Estados da UE, terían sido aceptadas de terse aplicado antes esta mudanza no Código Penal. Ao respecto destas cuestións, o presidente do grupo parlamentar de Unidas Podemos, Jaume Asens, incidiu en que coa nova redacción ninguén podería "ser acusado e xulgado" polos acontecementos en Catalunya. Ambas as dúas formacións desvincularon esta modificación das conversas con Esquerra Republicana de Catalunya (ERC) para a aprobación dos Orzamentos Xerais do Estado de 2023. Mesa de diálogo bilateral Así e todo, o president da Generalitat e coordinador nacional de ERC, Pere Aragonès, sostivo que esta medida forma parte dun acordo na mesa de diálogo bilateral entre España e Catalunya, que pactou en xullo avanzar na desxudicialización do que considera un conflito político. Aragonès asegurou nunha declaración institucional que "coa derrogación da sedición é máis difícil perseguir inxusta e arbitrariamente o independentismo", salientando que o Tribunal Supremo español xa determinou que os supostos delitos das e dos presos políticos cataláns non son asimilábeis aos de desordes públicos, así como que hai que continuar avanzando até conseguir "os efectos dunha amnistía". Porén, Junts e maila CUP amosáronse onte moi críticos coa proposta do Executivo español. Jordi Turull, secretario xeral de Junts, cuestionou que o cambio legal é "un vestido feito á medida" para perseguir de forma penal o independentismo por feitos como os de 2017. Mentres, Carles Riera, deputado da CUP no Parlament, cualificouna de "xogos malabares". O PP carga contra Sánchez O presidente do Partido Popular (PP), Alberto Núñez Feixoo, acusou o PSOE de ceder á "chantaxe" independentista para manter a maioría parlamentar, a costa de perder "un instrumento esencial para protexer a integridade" do Estado, prometendo recuperalo se chega ao Goberno. Revisión de penas dos presos políticos O Tribunal Supremo español condenou en 2019 nove líderes independentistas de Catalunya a entre 9 e 13 anos de prisión e inhabilitación polo delito de sedición. Aínda que en xuño de 2021 o Goberno estatal aprobou un indulto que extinguía as penas de prisión, isto non afectou a inhabilitación para ocupar cargos públicos, que, no caso do ex vicepresident de Catalunya Oriol Junqueras estendíase até 2031 ao recibir a sentenza máis dura. Fontes xurídicas citadas por Europa Press explican que, no momento no que esta proposta sexa aprobada e publicada no BOE, o tribunal que xulgou o caso ten que convocar unha reunión de oficio e revisar o veredicto para determinar en que novo delito se encadran as acusacións de sedición, o que podería provocar unha diminución do tempo de inhabilitación. A pesar diso, catro dos presos políticos: Junqueras, Turull, Raül Romeva e Dolors Bassa, tamén foron condenados por malversación para cometer sedición, o que permitiría así aos maxistrados manter a duración das penas de inhabilitación. No que atinxe á actuación xudicial durante o proceso de autodeterminación, Aragonès advertiu que "sabemos como é a cúpula xudicial española, atada a posicións conservadoras e nacionalistas españolas, polo que a lectura das leis non é neutral". A Proposición de lei orgánica está previsto que sexa aprobada antes de final de ano ou a comezos de 2023, e xa contaría con maioría absoluta no Congreso tras as declaracións favorábeis das forzas soberanistas que apoiaron a investidura de Sánchez.


Summary: 2019 foi un ano marcado pola presenza inexorábel da crise climática, materializada nas protestas dos Venres polo futuro ou o Movemento Galego polo Clima. A emerxencia mantense en 2020, coa evidencia da transición ecolóxica como un dos principais desafíos que verá este século. Inauguramos década cunha previsión, da man das tres principais asociacións ecoloxistas con actividade na Galiza (Adega, Verdegaia e Greenpeace), dos puntos que van marcar a axenda en materia ambiental, conectados no fráxil equilibrio dun ecosistema do que, non o esquezamos, formamos parte.

A resposta á crise climática a través da denominada transición ecolóxica preséntase como o ecodesafío do século. O que entra será un ano chave, coa COP26, a Conferencia das Nacións Unidas sobre cambio climático, programada para novembro en Glasgow (Escocia), unha cita que vai marcar os obxectivos de redución de emisións nunha etapa fundamental, na que non se pode superar unha subida de temperaturas de 1,5ºC por enriba dos valores preindustriais. O pasado ano viu xermolar o Movemento Galego polo Clima –que comezou a traballar nas liñas de acción futuras o pasado 11 de xaneiro– situando unha vez máis a cidadanía por diante das Administracións, coa voz da mocidade reivindicando do poder a ineludíbel responsabilidade que debemos asumir. Para Adega a educación ambiental constitúe unha liña estratéxica no actual reto de transición ecolóxica, que debe ocupar un lugar prioritario para formar a sociedade no cambio preciso "da maneira máis racional e resiliente posíbel" Sen caermos nun optimismo desmedido, cando menos é un síntoma da preocupación xeneralizada pola emerxencia climática. Malia ser unha problemática global, "como país temos que facer a nosa parte", explica Manuel Santos, coordinador de Greenpeace na Galiza. Neste senso, reclama como obxectivo mudar a estratexia da Xunta, que cualifica de "pouco ambiciosa", ao marcar uns obxectivos de redución do 25%, "ridículos" fronte ao 50% que pide a normativa europea. 1.-Transición enerxética A transición enerxética resume unha tópica especialmente ligada á mudanza climática. Iñaki Varela Pérez, coordinador de Verdegaia, insiste en que non atinxe só ao troco "do petróleo por electricidade, senón que implica redimensionar o consumo". Mais como se vai traducir no país? A explotación da enerxía eólica está a vivir unha expansión importante, mais creando "certo rexeitamento" polo modo de implantación, pois como explica Belén Rodríguez, secretaria executiva de Adega, baixo unha planificación incorrecta pode afectar espazos onde a prioridade tería que ser a protección quer ambiental quer cultural ou a explotación agrogandeira. Así acontece, por exemplo, en Ordes, Paradela ou, máis recentemente, no Iribio, freado grazas á mobilización ecoloxista veciñal co ditame do Tribunal Superior de Xustiza da Galiza, cuxa resolución chegará, previsibelmente, neste 2020. Nesta relación ambivalente das ecoloxistas cos eólicos, Varela sinala dúas cuestións clave: "democratizar esa enerxía –en mans de grandes empresas– para que deixe beneficio nas comunidades, e racionalizar a instalación". Santos considera que 2020 verá avances nese aspecto, pois ao abeiro de novos decretos de autoconsumo poderán explorarse as fórmulas de cooperativas para que "as renovábeis estean en mans da xente". Outra das fontes das que máis se está a falar é a bioenerxía, xerada por combustión a partir de materia orgánica ou industrial. Esta alternativa ofrece dúbidas ao continuar coas emisións de CO2, incinerando recursos que poderían fertilizar o solo. Este tema enlaza directamente co porvir das electrointensivas. Factorías que levan décadas producindo na Galiza, como Meirama (Naturgy) ou As Pontes (Endesa), enfrontan un fin de ciclo desbotado o carbón, medida marcada na normativa europea e apoiada industrialmente polo encarecemento da materia prima. O futuro da central das Pontes, que chegou a ser a terceira máis contaminante de Europa, "vaise decidir probabelmente este ano, aínda que xa se deron bastantes pasos", vaticina Rodríguez. Aínda en probas para determinar unha posíbel continuidade da térmica con outro tipo de combustíbel –os lodos–, as ecoloxistas defenden o peche como única opción que poña fin ás emisións contaminantes, mais cun plan de desenvolvemento na zona que parece inexistente. 2.-Residuos Outro dos desafíos é que facer cos residuos. O Goberno galego prometeu para 2020 unha nova lei nesta materia, da que Rodríguez desconfía de que promova realmente "un cambio de modelo". A ameaza da sobrecarga dos vertedoiros sobrevoa a nova década, anticipada pola controversia social en 2019 a raíz do traslado de lixo que ía ser tratado en Sogama a vertedoiros espallados por todo o país, empregando distintas canteiras en desuso, o que vai en contra das directivas europeas. Igual que no caso anterior, as asociacións insisten en promover medidas que reduzan a xeración de residuos, non tanto o seu tratamento, así como Santos destaca "buscar alternativas á incineración, moi contaminante". Desde Adega, ademais, consideran que o cambio debe ir na promoción da compostaxe, un eido no que levan traballando durante a última década nuns 50 concellos. A Deputación de Pontevedra constitúe o referente nesta aposta co plan Revitaliza, que intenta levar esta forma de xestionar a materia orgánica rexeitada en toda a súa área de acción. Malia ser o exemplo de maior envergadura, outros, como Allariz, "xa están a dar resultados, pois comezaron antes a implantar este tipo de sistemas en fogares da veciñanza e cunha pequena planta de compostaxe". Este é o camiño a seguir, segundo tamén recomenda a lexislación comunitaria. Para alén dos residuos individuais cotiás, tamén se podería estender a técnica a biomasa, lodos ou residuos agroalimentarios. 3.-Xestión do territorio "Os incendios son un problema ambiental crónico no país", sentencia Rodríguez. Coa pantasma dos lumes que asolaron Australia á espreita, advirte que cada vez van ser máis agresivos e as súas consecuencias extremas. Por iso, "debemos promover unha política que estea preparada ante esa situación, que dunha vez por todas prime a prevención sobre a extinción". As planificación do monte está, xa que logo, destinada a xogar un papel fundamental. O propio cambio do modelo forestal supón un desafío. Adega destaca a Iniciativa Lexislativa Popular para a Defensa do Bosque Autóctono, promovida en 2017, ou a campaña "Por un monte galego con futuro", desenvolvida no último ano para demandar á Xunta medidas de cambio cara a un modelo de monte que garanta a sostibilidade e a biodiversidade. Fronte á promoción do monocultivo de especies de crecemento rápido, como o piñeiro e o eucalipto, as asociacións entenden que o cambio ten que basearse na aposta noutras especies autóctonas, así como nunha ordenación real do territorio rural, que inclúa a creación de emprego e axude as habitantes de áreas asediadas polo despoboamento. Sobresae no eido o proxecto das Brigadas Deseucaliptizadoras, posto en marcha desde Verdegaia, con varias iniciativas xa programadas no ano que entra. Con máis de 600 persoas anotadas e saídas case todo o ano, o espírito de autoorganización está a materializar o propósito inicial da asociación de que funcionen soas. Para Varela, isto demostra "que cun discurso derrotista custa mobilizar a xente, pero cando atopas o punto de facer cousas concretas, anímanse moitas persoas". 4.- Extractivismo Varela tamén sinala a minaría, eido no que Verdegaia desenvolveu un intenso traballo a través da plataforma Contraminacción, como un tema que nos últimos anos afectou moito e, se hoxe os procesos non son tan visíbeis, "tal e como está a situación, os minerais e as terras raras van ser clave". Por iso, chama a non considerar o extractivismo, que se manifesta en casos concretos, como pasaxeiro, deixando no esquecemento exemplos como Corcoesto, que ficou en nada, ou Touro-O Pino, co futuro incerto que probabelmente se decida nos xulgados en 2020. "Vivimos nun mundo de recursos cada vez máis escasos e na medida en que vaiamos cara a solucións de enerxía con baterías, imos ter presión sobre certos materiais", insiste. Sería, por exemplo, o caso do litio, en voga en Portugal, ou mesmo do volframio, mineral esquecido no retrouso da II Guerra Mundial. 5.- Mobilidade Outra das prioridades para enfrontar a transición ecolóxica pasa pola mudanza do modelo de transporte. Neste campo, cobra importancia o concepto das cidades sostíbeis, planificando urbes nas que o "vehículo privado teña cada vez menos presenza", observa Rodríguez. Nesta liña, Santos insiste en medidas que "fomenten a mobilidade compartida e pública". O tren de proximidade é outro dos retos pendentes das últimas décadas, abandonado en aras duns comboios de "altas prestacións, que non son tan boas como se prometía", denuncia Rodríguez. Verdegaia insiste na importancia do "equilibrio rural-urbano", procurando repensar como se distribúe a poboación de maneira urxente ante o actual éxodo rural, atendendo á necesidade de relocalización da produción alimentar e á aposta na proximidade da mesma. Isto enténdese nun panorama máis amplo, no "reto de cambiar de modelo de vida, de sociedade, de sistema económico", contextualiza Varela. 6.- Transparencia Por último, cómpre falar do papel das Administracións, cunha responsabilidade loxicamente fundamental. Porén, como veñen denunciando os movementos ecoloxistas en diferentes frontes, a súa vulneración da legalidade parece case a norma, ofrecendo "patentes de corso a empresas para satisfacer os seus intereses, como acontece, por exemplo, cos proxectos de recheo na ría de Vigo", denuncia Verdegaia. A transparencia é unha liña que están comezando a seguir: "Moitas veces denunciamos directamente a Administración", confesa Varela, habituado aos atrancos no acceso á documentación, un dereito que en materia ambiental debería estar garantido, segundo o convenio de Aarhus. Adega é tamén parte personada no xuízo contra dous ex altos cargos do Goberno, Carlos Muñoz, ex xefe de Conservación da Natureza da Coruña, e Roxelio Fernández, ex subdirector xeral de Espazos Naturais e Biodiversidade da Xunta. Denunciados por permitir o dragado da ría de Ferrol cunha fraudulenta avaliación ambiental nun espazo de Rede Natura, a sentenza terá que vir en 2020.


Summary: A Unión Comarcal de Vigo da CIG sinala que a Inspección de Traballo e a Dirección Xeral de Saúde Pública da Xunta da Galiza "son cómplices" ao non actuar contra as empresas que "incumpren" as medidas preventivas.

A Unión Comarcal de Vigo da CIG alerta de que moitos traballadores e traballadoras están sendo expostas a contaxio por coronavirus ao seren obrigadas a acudir presencialmente aos seus empregos sen as mínimas garantías preventivas. Nun comunicado emitido esta sexta feira denuncian a "inacción" da Inspección de Traballo e mais da Xunta perante esta situación. "En medio dunha crise sanitaria sen precedentes vemos como a irresponsabilidade do empresariado está poñendo en risco a saúde de millares de traballadoras e comprometendo a eficacia do confinamento social, imprescindíbel para frear a propagación deste virus", advirte o secretario comarcal da CIG-Vigo, Alberte Gonçalves. Gonçalves dá conta de que o sindicato está a recibir un importante número de denuncias de empresas nas que se obriga a a ir traballar presencialmente "sen as mínimas garantías preventivas, sen distancias mínimas e sen medios de protección". "Falamos de centros de chamadas, de empresas da industria do metal pero tamén de actividades no sector servizos (mesmo na atención a grupos de risco como as persoas maiores) onde por falla de medios e medidas preventivas se está a expoñer a contaxio por coronavirus ás traballadoras e as persoas coas que conviven", explica. Desde a CIG subliñan que Vigo é arestora un dos principais focos da epidemia na Galiza, con 509 casos reportados, e por iso entenden necesario denunciar publicamente a "inacción" da Inspección de Traballo e da Dirección Xeral de Saúde Pública da Xunta da Galiza, que permiten que milleiros de traballadores e traballadoras sigan arriscando a súa saúde e as súas vidas. "É intolerábel que, en medio dunha emerxencia sanitaria sen precedentes, as autoridades laboral e sanitaria ollen para outro lado e non actúen tendo constancia dos incumprimentos en materia preventiva en moitos centros de traballo. Coa súa inacción son cómplices. Exiximos que actúen de inmediato e con firmeza", reclama Gonçalves. "Bucle burocrático" A CIG de Vigo apunta que a Dirección Xeral de Saúde Pública da Xunta non está a actuar "nin de oficio, nin a instancia das denuncias dos comités de empresa", e que "remite á Inspección de Traballo, que non está a realizar visitas e que unicamente traslada advertencias ás empresas". "Neste bucle burocrático, onde a Inspección di non poder actuar para alén de informar, e onde a Xunta non actúa nin sendo informada, quen perde son as traballadoras e os traballadores que se ven obrigados a acudir presencialmente aos seus empregos mesmo cando as empresas, de maneira case criminal, non garanten as mínimas condicións para evitar contaxios", reprochan desde a central sindical. Exemplo disto, segundo recolle o sindicato, é o centro de chamadas de Unísono en Vigo, onde a pesar de rexistrarse un positivo por COVID-19, a empresa "impuxo a continuidade do traballo presencial, incumprindo ilegalmente a suspensión decretada polo comité de empresa de acordo coa Lei de Prevención de Riscos Laborais". Por todo isto, a CIG incide na súa petición de "paralización de toda a actividade produtiva non esencial". "Facémolo porque o fundamental hoxe é salvar vidas e reducir ao mínimo o risco de contaxios. Porque a saúde da clase traballadora non pode protexerse co confinamento só durante a fin de semana", enfatiza Alberte Gonçalves.


Summary: O dirixente ucraíno non sufriu lesións graves, confirmou o seu portavoz.

O presidente de Ucraína, Volodimir Zelenski, sufriu un accidente de tráfico a primeira hora desta quinta feira nas inmediacións de Kíiv, após unha visita sorpresa á cidade de Izium, cando un vehículo bateu contra o convoi que custodiaba o dirixente ucraíno. Zelenski destitúe e acusa de traizón a fiscal xeral de Ucraína, que investigaba a "matanza" de Bucha Así o confirmou na súa conta de Facebook o portavoz presidencial Sergei Nikiforov, quen tamén adiantou que o presidente saíra ileso do accidente. "O presidente foi examinado por un médico, non se atoparon lesións graves", engadiu o voceiro de Zelenski. En canto ao condutor do vehículo que bateu contra o do presidente, as primeiras informacións apuntan a que sufriu un contratempo accidental. Esta persoa tivo que ser trasladada ao hospital despois de ser atendido polos servizos médicos de emerxencia que viaxaban na comitiva co líder ucraíno. Zelenski intervirá por videoconferencia na cimeira da OTAN en Madrid A Policía ucraína xa abriu unha investigación para esclarecer por completo cales foron as circunstancias concretas nas que se produciu o accidente, subliñou Nikiforov. "Medidas radicais" de Rusia O Ministerio de Defensa Ruso anunciou na terza feira que tomaría "medidas radicais" perante a "situación crítica que se está a vivir no Donbás". Segundo fontes gobernamentais rusas, ese conxunto de medidas incluirían novo material militar máis moderno e potente así como mísiles e demais munición máis avanzada que a que viñan utilizando até agora. Rusia anuncia "medidas radicais" ante a situación actual no Donbás De acordo coas primeiras informacións, Rusia respondería deste modo ao avance do exército ucraíno en Khárkiv, un territorio que se encontra moi perto do Donbás. A pesar disto, As Forzas Armadas de Ucraína afirmaron a través dun comunicado que o Exército ruso está a sufrir "danos significativos a diario" no medio das contraofensivas lanzadas polas forzas ucraínas en varias rexións do país, antes de agregar que durante a terza feira "morreron até 350 militares rusos en combate". Zelenski recoñece o control ruso sobre 20% do territorio ucraíno "O Exército ruso sofre perdas significativas de persoal cada día e tenta compensalas de distintas formas. A cúpula militar segue buscando quen quere loitar entre prisioneiros, especialmente en colonias da rexión de Tula", denunciaron, antes de apuntar que as autoridades rusas "prometen aos convictos borrar o seu historial criminal a cambio de tres meses de servizo", aseguraron as Forzas Armadas Ucraínas.


Summary: ENTREVISTA O escritor e pintor Antón Patiño fala con Palavra Comum e reflexiona sobre o seu traballo, sobre a arte ou sobre a situación cultural de Galicia. "Non se pode nunca renunciar á liña da utopía marcada na adolescencia", advirte.

Pintor e escritor, fundador do Grupo Atlántica, protagonista de moreas de exposicións por todo o mundo, autor de recoñecidos ensaios, membro do relatorio de artes plásticas do Consello da Cultura Galega... Antón Patiño é unha figura icónica da arte galega. Aquí fala con Palavra Comum. Que é para ti a arte? Un xeito de achegarmos ao descoñecido. Cando sentes a vibración do novo, a respiración do que aínda non existe. Cando agroman impulsos vitais e creativos nunhas configuracións simbólicas inéditas. Unhas obsesións que van tomando corpo e nun momento determinado saen cara fóra… A arte para min representa unha ponte co outro lado da existencia, co ámbito nocturno e os eidos do inconsciente. Trátase dun xogo a vida e morte que latexa 24 horas ao día. Para min a arte é sinónimo de sentimento oceánico, vida na ebriedade do infindo. Como entendes e realizas, no teu caso, o processo de criação cultural e artística? Traballando e facendo esculcas non produtivas. Xogando, imaxinando e desenvolvendo na vida cotiá actividades que representan unha ximnasia heterodoxa da mente. Activando a resistencia poética e sensorial. Deixando moito espazo ao inconsciente. Camiñando, lendo, axexando o mundo, abrindo todas as xanelas. Regando polo miúdo unha planta chamada liberdade. "As esculcas colectivas da mocidade foron a miña universidade" Qual consideras que é a relação -ou qual deveria ser- entre as artes plásticas e as outras artes (literatura, fotografia, audiovisual, etc.)? Que experiências tens, neste sentido? Coido que hai sinerxias e fonda solidariedade entre as distintas ponlas da creación. As vangardas do XX amosan esa realidade que xorde do decisivo laboratorio de experiencias que foi o romanticismo coas súas variantes posteriores coma o surrealismo ou situacionismo. Talvez hai unha raíz común creativa, unha sensibilidade poética compartida que se expresa ao través de distintos soportes e materiais. Participei en aventuras de grupo: "Loia", "Colectivo da Imaxe", "Rompente" e logo "Atlántica" ou "Microfisuras"… Nestas propostas houbo moito de experimento, debate, trasvasamento e descubertas entre distintos medios de expresión. Sempre dixen que as esculcas colectivas da mocidade foran a miña universidade. Que referentes (estilos, criador@s, etc., num sentido amplo) tens no teu trabalho criativo? En canto a movementos: o romanticismo, o surrealismo, o dadaísmo, a action painting, a arte povera, fluxus, o situacionismo, o letrismo, o posminimalismo, o atlantismo… Autores son moitos e con distintas orixes, mais sempre se poden dicir uns nomes que están aí perto, na galería libertaria de sombras familiares. Adoitan ser compañas heterodoxas, só creo nas marxes. Vai unha ringleira… María Zambrano, Rosalía de Castro, Max Ernst, José Ángel Valente, Reimundo Patiño, Antonin Artaud, Uxío Novoneyra, Georges Bataille, Manuel-Antonio, Maurice Blanchot, Le Corbusier, Gilles Deleuze, Antonio Saura, Lyotard, Sigmar Polke, Lois Pereiro, Luis Pimentel, Tàpies, Victor Hugo, Louise Bourgeois, Octavio Paz, Pessoa, Joan Miró, Cunqueiro, Henri Michaux, Walter Benjamin, J. E. Cirlot, Luis Seoane, Pollock, Kafka, Monet, John Cage, Gaston Bachelard, Samuel Beckett, Luis Barragán, Chirico, Picasso, Gicometti, Susan Sontag, Jean Dubuffet, Buñuel, Francis Bacon, Lezama Lima, Rof Carballo, Beuys, Eva Hesse, Otero Pedrayo, Baudrillard, Joyce, Bob Marley, Severo Sarduy, Urbano Lugrís, H. Bergson, Pasolini, Marcel Duchamp, Rafael Dieste, Brancusi… entre outros. Hainos vivos tamén: Jonathan Borofsky, John Berger, Jannis Kounellis, Georges Didi-Huberman, Rosalind Krauss, Bruce Nauman, Enzo Cucchi, Andrés S. Robayna, William Kentridge, Susan Rothenberg, Laurie Anderson, Carlos Oroza, Anselm Kiefer, César Portela, Richard Serra, Manuel Rivas, Bob Wilson…entre outros creadores de hoxe que desenvolven un traballo moi sedutor para min. Estou aberto a traballos e suxestións moi diferentes, a relación podería ser mesmo case interminábel… Nótase ben que nacín nunha libraría…(o chamado Efecto "Librouro"). Que opinas sobre a recepção (crítica, público, (re)conhecimentos, etc.) do teu trabalho? Que botas de menos? A arte é un singular proceso de comunicación (pois nace dende o pensamento salvaxe) onde se cadra o máis importante é lanzar preguntas arriscadas. Mover e axitar os marcos das regras de xogo, subverter a sintaxe predeterminada e non respectar os códigos do consenso. Fuxir das lindeiras establecidas. Intuír onde está o caduco (detectar a materia inerte). O que os vangardistas Dalí, Buñuel e Lorca chamaron con rebelde precisión "os putrefactos". Desenvolver interrogantes provocadoras. Avanzar aínda que sexa dun xeito tatexante cara o territorio do inédito, coleccionar sorpresas a descubertas a eito… Poñer en pé daquela as preguntas que coidamos esenciais. Algo disto fixeramos Xavier Seoane e mais eu nun manifesto libertario que se chamou Hai suficiente infinito, que non tivo tan sequera acuse de recibo na sociedade galega. Escrito contra o remate do século, dacabalo xa case da fronteira do 2000. "Cada artista coida sempre que é un incomprendido, que se valora pouco o traballo dun propio" Sempre se pode mellorar o grao de recepción do traballo de cadaquén, cada artista coida sempre que é un incomprendido, que se valora pouco o traballo dun propio. Non se pode nunca renunciar á liña da utopía marcada na adolescencia. Hai que fuxir da estancia dos soños estragados. Escapar a modo do cuarto do desexo avariado. Cómpre reflectir a memoria da complexidade vital, teimar no pouso máis fondo da raigame metafísica. Son experiencias-caosmos subxectivas, feroces sinestesias utópicas, heterodoxas esculcas persoais que tentan reconstruír o labirinto dun propio mais sempre coa vontade transpersoal dun anceio experimental de universalidade. Que caminhos entendes seria interessante transitar nas artes, nomeadamente na comunicação com o público e a sociedade hoje? O capitalismo do espectáculo tenta eliminar todo posíbel referente de trascendencia, memoria e identidade. Ten vontade despótica de dominación xerando unha dimensión única do tempo vinculada a unha aceleración espectral, nunha alienante vertixe cara ningures. Son diferentes imaxinarios os que poderiamos atopar nun universo aberto, libre e plural, mais na sociedade administrada alén da gaiola de ferro transformada nunha inexorábel lei do desexo figura que non hai case nada. Todo é polo miúdo falsa percepción, moreas de imaxes instrumentais, ruín colonización pueril, brillante banalidade a esgalla, eficaz condutismo xeralizado, edulcorada amnesia programada. Vivimos mergullados nunha alienante sedución hiperreal. Fican poucos ámbitos de liberdade (nisto estou co diagnóstico implacábel dos inesquencíbeis Adorno+Horkheimer). Por iso a arte e mais o pensamento crítico son moi necesarios, precísanse case a xeito de antídotos. O espazo da liberdade artística axuda a construír unha verdadeira vida. Traza os alicerces cara recuperar unha ponte cos sentidos. "O capitalismo do espectáculo tenta eliminar todo posíbel referente de trascendencia, memoria e identidade" Como ves, desde a distância física, Galiza e a cultura galega, em geral? Como seria a Galiza imaginária em que te sentisses plenamente cômodo, e que há dela na actualidade? Non teño distancia coa realidade cultural galega, o meu fogar fóra é tamén un anaco máis da Galiza extraterritorial. Para Galiza foron importantes figuras como Castelao, Luís Seoane e Reimundo Patiño. Os tres conseguiron manter viva unha idea do país, fermosa e utópica… que bateu contra o Principio de Realidade. Tres contextos xeracionais que reflicten os atrancos de distintos contextos históricos. Un dos problemas é que a sociedade galega figura non mirar cara adiante. Aínda non avanzamos cara unha sociedade laica e moderna, onde a autodeterminación persoal sexa o eixo da liberdade. A instrumentalización do poder autonómico (fusionado co actual dominio neocon) están a deixar na sociedade galega feridas culturais moi fondas. Haberá pasar tempo cara superar a modo as secuelas da chamada "crise" e aos poucos reconstruír paseniñamente un urdido simbólico (case terapéutico) que neutralice os estragos desta anomia antropolóxica provocada e a masoquista desfeita do autoodio, moi interiorizado. "A instrumentalización do poder autonómico, fusionado co actual dominio neocon, están a deixar na sociedade galega feridas culturais moi fondas" Coido que no momento actual o Efecto Esperanza aparece no horizonte… Haberá ser a xente nova, a mocidade, coma sempre, a que máis loite cara osixenar o espazo do común. Eles son os que gardan o instinto do futuro. Precisamos novas cartografías para fuxir da incerteza. Por outro lado, a única achega de seu que pode facer a cultura galega é a que teña unha ambición universal, xa dende a súa xénese. A que estea afastada de medos e moi lonxe (a anos-luz) dunha atmosfera de covardía pactada. Que projetos tens e quais gostarias chegar a desenvolver? Estou a piques de rematar un ensaio sobre a percepción. Tamén quero depurar moitos apuntamentos que fixen de teoría estética (parellos ao proceso de creación). Agora sae un longo escrito chamado: Libro dos Lugares, publicado na Editorial Elvira e tamén un libro de poemas en Xerais: Teoría do riso. No eido artístico hai varios proxectos, así mesmo. Accións, ideas e propostas que estou a levar adiante agora no obradoiro. Todas xiran ao redor do concepto de infinitude e límite, o espazo continuum e as lindeiras físicas, na procura dunha plenitude expansiva. Quero realizar tres ou catro exposicións en espazos amplos que permitan amosar unha panorámica do que estou a facer. Que achas de Palavra Comum? Que gostarias de ver também aqui? Simpatizo moito coas ideas e o criterio transversal de Palavra Comum, de fusión de medios expresivos, e coido que pode ser unha fiestra importante cara á creación e ao pensamento crítico (nun tempo onde foron esmagados moitos espazos na prensa). Vexo un certo atranco técnico na páxina web, non é doado atopar os contidos do arquivo. Os traballos parécenme excelentes en xeral, con aportes mois bos. Figura abofé que aínda hai moita xente en Galicia con gañas de traballar.


Summary: As eleccións lexislativas deixan unha maioría reformista en Teherán con 29 de 30 escanos para a Coligazón Inclusiva de Reformistas e A Voz do Pobo.

Os resultados das eleccións lexislativas en Teherán, onde se sitúan 8 millóns de electores, reflicten unha mudanza política en Irán. Neste senso, 29 dos 30 escanos elixidos nos comicios caeron en mans das candidaturas reformistas que abranguen a Coligazón Inclusiva de Reformistas e A Voz do Pobo lideradas por Mohamed Reza Aref e Alí Motahari. 13 das persoas eleitas son mulleres que pasan a facer parte do Parlamento ou Maylis entre un total de 290 escanos. Dos 30 escanos de Irán, 29 foron para os reformistas dos que 13 son mulleres A decisión adoptada evidencia unha mudanza no país ao avanzaren enormemente as posturas proximas a Occidente e a introducir as reformas reclamadas polos gobernos occidentais para rematar coas sancións impostas nos últimos anos contra o goberno iraní. Aliás, nas eleccións tamén foi elixida a Asemblea de Expertos onde as candidaturas reformistas obtiveron un importante avanzo. Este órgao, renovado cada 8 anos, ten importantes funcións, entre elas a elección do líder supremo ou xefe de estado iraní. Neste senso, dous líderes reformistas foron os máis votados en Teherán, o ex-presidente Alí Hachemi Rafsanyani e o actual Hasán Rohani. Porén, a estes resultados deberán incorporarse as demais circunscricións o que podería equilibrar o peso entre reformistas e os 'principalistas' do Frente Unificado de Principalistas, embora supor un enorme cambio no que é o centro demográfico, económico e político do país.


Summary: O Consello de Ministros aprobou o decreto de reforma financeira, que acata as condicións impostas pola Comisión Europea, entre elas a que limita ao prezo de mercado máis o 10% o que pode ofrecer polas participación preferentes. Os afectados comezan a recorrer de forma masiva á arbitraxe, xa con máis de 11 mil peticións.

O Consello de Ministros aprobou o decreto de reforma financeira, que acata as condicións impostas pola Comisión Europea, entre elas a que limita ao prezo de mercado máis o 10% o que pode ofrecer polas participación preferentes. Isto supón que os afectados poderían perder ao redor do 70% dos seus cartos e que só lles quedarían dúas alternativas: a vía xudicial, con varias frontes abertas, e a vía da arbitraxe, que en Galicia se realiza a través do Instituto Galego de Consumo. As perdas, segundo o decreto, non poderán ser impugnadas ante o FROB ou a entidade bancaria. Na rolda de prensa posterior ao Consello de Ministros, Luis de Guindos afirmou que o FROB mesmo poderá impoñer un prezo "máis severo" se considera que a absorción de perdas por parte dos acreedores foi "insuficiente". As operacións de canxe poderán consistir en ofertas de troco por instrumentos de capital da entidad, a recompra mediante abono directo en efectivo ou condicionado á subscrición de instrumentos de capital ou calquera outro produto bancario, ou á redución do valor nominal da débeda e amortización anticipada a valor distinto do nominal. O PSdeG-PSOE reclámalle a Feijoo que "abandone o silencio cómplice e defenda por unha vez aos galegos e galegas aos que ten a obriga moral, política e legal de defender" O responsable de Consumo do Grupo Socialista no Parlamento de Galicia, Juan Carlos Francisco Rivera, acusou hoxe a Rajoy de "convalidar a estafa das preferentes e subordinadas" a 50.000 galegos e galegas, 43.000 deles clientes de NGB. O socialista esixiulle tamén ao presidente da Xunta que impugne o Real Decreto aprobado hoxe e que "se opoña radicalmente a cometer unha estafa a 50.000 familias de Galicia". Reclamou que o presidente "abandone o silencio cómplice e defenda por unha vez aos galegos e galegas aos que ten a obriga moral, política e legal de defender". Finalmente, criticou que o Goberno teña consolidado hoxe esta estafa ao "equiparar a investidores e aforradores" cando a realidade é que en Galicia o 99 por cento dos afectados pola fraude das preferentes e subordinadas "son meros aforradores que foron enganados pola entidade". Juan Carlos Francisco reiterou a solicitude de contratación dunha auditoría por parte da CNMV que determine "quén é inversor e quén aforrador" para que os aforradores si que teñan que asumir a quita, mentres os aforradores poidan recuperar integramente o seu diñeiro. Máis peticións de arbitraxe Nos últimos días os titulares de participacións preferentes están comezando a recorrer de forma masiva a este segundo intento de solución. Xa son case doce mil peticións, o dobre que hai unha semana Nos últimos días os titulares de participacións preferentes están comezando a recorrer de forma masiva a este segundo intento de solución. Xa son case doce mil peticións, o dobre que hai unha semana. Porén, polo de agora o proceso vai lento e só hai dous mil casos aceptados, dos que polo de agora se resolveron 250 laudos favorables. De feito, unha plataforma de afectados do Morrazo xa animou aos afectados a comezar os trámites para xestionar a arbitraxe. Esta plataforma explicou que estaban a favor desta arbitraxe da Xunta e non da anterior, porque neste o banco presenta unha proposta e os aforradores que tiñan até un 2,5 de interese recuperan todos os cartos, segundo eles. En parte, a urxencia que parecen amosar estas persoas que recorreron á arbitraxe débese á información errónea que o prazo para optar a esta mediación remataba esta fin de semana. As plataformas que están optando pola arbitraxe animan aos seus asociados facelo "canto antes", pero o prazo non vence estes días nin moito menos. Tampouco a arbitraxe garante a recuperación dos cartos, como tampouco o fai a vía xudicial, dende logo. Naqueles casos nos que a comercialización se realizara incumprindo a normativa bancaria (falta de información) ou mesmo o Código Civil (falta de consentimento), os seus titulares poderán reclamar o que estimen conveniente. Esta vía xudicial non caduca en ningún caso.


Summary: Os conservadores rexeitan que Feijóo acuda ao Parlamento para explicar a negativa a construír a infraestrutura en Navantia Ferrol, que a empresa pública considera "inviable". O deputado Miguel Tellado responsabiliza integramente o anterior Goberno de España e mais a Joaquín Almunia.

O pasado 21 de marzo milleiros de persoas saían ás rúas de Ferrol na defensa do sector naval da cidade, cuxo futuro, reclamaban, pasaba por unha maior carga de traballo e tamén pola construción dun dique flotante en Navantia que permitise consolidar os estaleiros ferrolterráns no mercado das reparacións de grandes buques. Ese mesmo día o presidente da empresa pública, José Manuel Revuelta, afirmaba no diario ABC que "nas circunstancias actuais dos mercados o dique non é viable". "As circunstancias poden cambiar, pero agora mesmo non é viable", sinalaba o alto cargo do Goberno central. Cinco meses e un pronunciamento da Comisión Europea despois a cuestión do dique chegou por enésima vez ao Parlamento de Galicia e alí o PP chegou á conclusión de que o responsable último de que esta infraestrutura non se constrúa non é outro que José Luis Rodríguez Zapatero. Despois de que, a comezos de agosto, a Dirección Xeral da Competencia da Comisión Europea respondese ao Goberno de España que o investimento no dique "podería" ser considerado unha axuda estatal e, polo tanto, colidir coa normativa comunitaria os grupos de AGE e do BNG asinaron conxuntamente unha petición de comparecencia do presidente da Xunta. A Deputación Permanente da Cámara -órgano que substitúe o pleno en períodos inhábiles- abordou esa petición este mércores e, como era previsible, bateu coa maioría absoluta do PP. Navantia considerou en marzo que o dique non é "viable" Representados polo deputado ferrolán Miguel Tellado os populares explicaron que non hai necesidade ningunha de que Alberto Núñez Feijóo compareza. A razón desta negativa, argumenta, é que quen deu "o non ao dique flotante" é "a UE, non o PPdeG, o Goberno de España nin a Xunta". Ese "non" deuno "o Goberno socialista do señor Zapatero e o socialista comisario europeo da Competencia", Joaquín Almunia, albo habitual das críticas dos conservadores de Galicia. "Non é o señor presidente da Xunta quen ten que comparecer aquí", abonda, toda vez que as explicacións "terá que dalas quen é o responsable desa decisión, e esa persoa depende do PSOE", reitera, obviando que o PP europeo era maioritario na Comisión antes das eleccións europeas e ségueo sendo despois e pasando por riba, ademais, de que Almunia está a piques de deixar de ser comisario. AGE e BNG reclamaban que Feijóo comparecese para explicar a negativa a construír o dique, que o PP atribúe en exclusiva a Almunia e a Zapatero Mentres Tellado proclama que os gabinetes de Feijóo e Rajoy foron os únicos que "tomaron en serio" o dique que non se construirá tanto Alternativa como o Bloque lembran non so a negativa dada en marzo polo presidente de Navantia, senón tamén que o conselleiro de Industria, Francisco Conde, renunciou a seguir reclamando o dique en canto chegou a resposta do departamento de Almunia. "Como dixeron os sindicatos -di a vicevoceira de AGE, Yolanda Díaz- esta foi a saída para ter un argumentario e non construír o dique flotante", unha "escusa perfecta" para un proxecto que "prometeron en campaña electoral" pero que era "unha auténtica mentira" que "se estaba a converter nun pesadelo para o PP". Como Díaz, tamén o nacionalista Francisco Jorquera coida que o pronunciamento comunitario é a "coartada" do PP para darlle "carpetazo" ao dique e non seguir "batallando" por el. "Non estamos ante unha cuestión técnica nin xurídica", senón "política", di Jorquera. A resposta da Comisión "non é definitiva", sinala, xa que só se refire ao "modelo de financiamento" das obras nun contexto no que, asegura, existen vías no propio Tratado de funcionamento da UE para lograr realizar o proxecto. "Non hai veto, parte dunha premisa falsa", profunda o parlamentario do Bloque, quen lembra que Almunia só respondeu a unha "consulta informal". Se os populares quixesen o dique, conclúen AGE e BNG, mesmo terían incluído o asunto na xuntanza de Rajoy con Angela Merkel en Compostela no canto de "preocuparse por colocar o señor De Guindos ou da cruzada contra Catalunya".


Summary: Caixabank, Banco Santander e BBVA, os que máis cobran.

A comisión media da banca por manter unha conta e unha tarxeta de débito subiu este ano 24% até os 174 euros, fronte aos 140,16 euros do exercicio anterior, segundo revela o III Barómetro de comisións de Asufin. A banca expatriou 28.902 millóns de aforro galego CaixaBank sería o banco con maiores comisións, con 290 euros en total, dos que 240 correspóndense coa conta e os outros 50, coa tarxeta. Séguenlle Banco Santander e BBVA, con 276 e 195 euros, respectivamente. A galega Abanca sitúase na media de 174 euros (144 pola conta e 30 pola tarxeta). Pola contra, Unicaja e Cajamar son os que aplican as comisións máis baixas, cun gasto total de 104 e 110 euros, respectivamente. As finanzas internacionais e a banca en Galicia No mantemento de contas, o custo medio total pasa de 110 euros de media ao ano a 141,30 euros, mentres que as tarxetas de débito soben ata unha media de 32,73 euros anuais, 2,56 euros máis que os 30,17 euros do ano 2021. Detalles do estudo O estudo observa un cambio importante con relación ás vinculacións que fan gratuítos tanto o mantemento da conta como a tarxeta de débito, entre outros servizos. Exceptuando Banco Sabadell, o resto incorpora tramos de vinculación, co que segmentan moito máis os clientes, á vez que obrigan a cumprir maiores requisitos: só os que cheguen a un elevado nivel de compromiso coa entidade poderán acceder á gratuidade total dos servizos do banco. A banca fechou máis de 1.400 sucursais desde 2008 Por exemplo, CaixaBank incluíu dous niveis de vinculación, mentres que o banco galego Abanca estabeleceu tres. Por outra parte, os intereses e comisións por descuberto situáronse en 2022 lixeiramente á baixa: sitúanse en 6,04% de media, cando hai un ano eran de 6,77%, e as comisións manteñen a media de 4,50%, pero baixan lixeiramente dos mínimos de 14,50 euros en 2021 a 14,18 euros en 2022. Os intereses máis altos por descuberto son os de Abanca, Bankinter, Kutxabank, Deutsche Bank e Ibercaja, con 7,50%.


Summary: Da man dos xogadores do Celta, en decembro do 77

O 4 de decembro fanse 44 anos da entrada, pola porta grande, da bandeira galega nos estadios de fútbol da Galiza. Foi un acto, como non, planificado e estudado, mais que para o público asistente resultou toda unha sorpresa. O 4 de decembro de 1977, aínda frescas as catro décadas de ditadura, os xogadores do Celta saltaban ao campo de Balaídos portando unha gran bandeira galega confeccionada para a ocasión nunha factoría de pantalóns de Redondela. Ao tempo, soaba por megafonía Os Pinos. A primeira vez desde a II República que a simboloxía nacional regresaba a un estadio de fútbol. Aquela tarde o Celta recibía o Granada en Balaídos. Os celestes batallaban polo ascenso a Primeira división e o partido contra os granadinos presentábase como un partido clave. Pola mañá, ducias de miles de persoas manifestáranse en Vigo na defensa do autogoberno e da autonomía para Galiza. Por volta de 300.000 manifestantes, segundo calculaba a prensa da época. Horas despois da marcha e a reivindicación política na rúa a cita do día na cidade era co fútbol, deporte construído na ditadura como espazo refractario a todo o que fose reivindicación. Mais aquela non foi unha tarde de fútbol normal, para sorpresa de moitos. Xornada emotiva "Queriamos que ese 4 de decembro a reivindicación do autogoberno de Galiza non se limitase a unha manifestación, senón que se sentise durante toda a xornada". María Luz García Docampo era unha das integrantes da plataforma organizadora da xigantesca mobilización que tivo lugar en Vigo e, canda o xornalista Suso Cano, a encargada de falar co Celta para que en Balaídos se plasmasen as reivindicacións tamén as demanads de autogoberno. Minutos antes de comezar o encontro, os xogadores do Celta saltan ao campo portando unha gran bandeira galega. A primeira vez, após o golpe de 1936, que a bandeira nacional centraba o protagonismo nun grande recinto deportivo. "A bandeira fíxose nunha factoría do Porriño grazas a Manolo Soto [futuro alcalde de Vigo], que tiña contactos alí. Pagouna o Celta porque foi moi cara, nós non podiamos asumir o custo", lembra Docampo. Houbo pois complicidade do club coa proposta feita desde a plataforma? "Na xuntanza que tivemos con eles nun principio mostráronse sorprendidos. Nunca tal se fixera. Mais axiña se involucraron. De feito, insistiron en que a bandeira galega tiña que ser ben grande, para que se vise claramente desde calquera lugar do estadio". Os xogadores avanzaron até o centro do campo portando a bandeira branquiazul, momento no que por megafonía se anunciou que se ía interpretar o Himno Galego. "A reacción da xente foi espectacular, aplaudindo, os xogadores tamén, foi algo moi emocionante. O Himno Galego! Que soase así, nun estadio cheo de xente… foi algo incríbel". Repercusión O impacto non se limitou ao propio Balaídos, tamén nos barrios da contorna aos que polo ar chegaban os sons de Os Pinos. "Foi algo que sorprendeu a todo o mundo. Unha cousa son as manifestacións e outra o que pasou no estadio de fútbol, foi un fito", afirmaba García, consciente do impacto do factor sorpresa.


Summary: Agostiño Reigosa, creador de contido en Twitch, entre outras plataformas, é o impulsor da comunidade de "Twitch en galego" mediante a súa conta de Twitter co mesmo nome. Reigosa expón que o pasado setembro a comunidade presentou unha petición para que a plataforma de Twitch inclúa o galego nos filtros de busca. Ademais, Reigosa fala da importancia de ter referencias galegas en calquera ámbito, tamén en Twitch, para normalizar a situación da lingua.

Avante Pouca En que consiste Twitch en galego? Twitch en galego é unha comunidade de creadores de contido que empregan a nosa lingua nesta plataforma de vídeo. Esta comunidade naceu dunha conta de Twitter que creei en agosto cando me decatei de que había bastantes persoas que creaban contido en Twitch en galego pero que eran moi difíciles de localizar. Desta forma, a conta de Twitter serve para dar a coñecer outras canles galegas e impulsar a creación dunha comunidade. Funcionou moi ben e, aínda que non sexamos moitos, o Twitch en galego segue a medrar. Debemos romper as barreiras da nosa lingua reafirmando o seu uso en calquera ámbito da nosa vida, tamén nas redes sociais. Queremos conseguir que o emprego do galego nestas plataformas sexa algo normal e habitual. O obxectivo desta comunidade é a reivindicación do galego? Por unha parte si. Buscamos a súa normalización dando a coñecer contidos en galego. Pero, ademais, o obxectivo de Twitch en galego é a creación dunha petición, que comezamos desde a comunidade en setembro, para que a plataforma inclúa o galego dentro dos filtros de busca por idioma. Neste momento Twitch non sabe que existe a nosa lingua. Reivindicamos a posibilidade de poder buscar contido en galego da mesma forma que o podemos buscar en castelán ou en inglés. Por todo isto, estamos a recoller sinaturas que apoien a nosa petición. Tanto a comunidade catalá como a vasca xa o conseguiron. Nós levamos 600 sinaturas e precisamos chegar ás 2.800. Imos amodiño pero eu penso que chegaremos ao noso obxectivo, aínda que sexa a longo prazo. Avante Media Que actividades está a levar a cabo a comunidade de Twitch en galego? Cando naceu a comunidade comezamos a levar a cabo diferentes actividades en conxunto para animar outras persoas a unírense. Recentemente fixemos unha gala a raíz da estrea do videoxogo Grelo, un can que corre en carreiras. Ocorréusenos crear un ránking universal ao que invitamos moita xente a participar enviando os metros que lograban correr co can Grelo. Unha vez todos os participantes mandaron as súas carreiras, eliximos o gañador ou gañadora na gala celebrada por Twitch. Era a primeira actividade da comunidade e foi realmente divertida. Gustou moito, tanto a nós como aos creadores do xogo. Agora seguimos pensando en novos proxectos similares para intentar que a comunidade medre. Xa nos comentaron de crear algo parecido ao concurso Youtubeir@s para Twitch, e sería xenial pero levamos tres meses escasos coa comunidade e, aínda que tivo moi boa acollida, é moi recente. Quizais dentro dun ano si poidamos aspirar a algo similar, oxalá. Avante Toda Como imaxina que será o futuro do galego nas redes sociais? Véxoo complicado. Ao final, as redes sociais son un reflexo da realidade, e a situación é moi difícil. Por iso penso que todas as iniciativas a prol da lingua teñen unha enorme importancia, como a comunidade de Twitch en galego. Con todo, coido que a presenza da lingua galega aumentará nestes ámbitos, e máis se existen referentes que a empregan nos seus contidos. É moi importante ter referencias en calquera ámbito para normalizar a situación do galego e que a xente entenda que é totalmente válido para todo tipo de contidos. Hai moitas persoas que comezan unha canle de Twitch en castelán por medo a non ter espectadores. Pero iso non é así, hai un gran público na Galiza que as está a esperar cos brazos abertos, e tamén en Portugal ou mesmo no Brasil. Existen moitos prexuízos arredor da lingua e penso que as redes sociais son un moi bo lugar para comezar a loitar contra eles.