Summary: Os Xogos Olímpicos de Toquio chegaron á súa fin despois de case tres semanas históricas para o deporte galego, pois os e as deportistas do país lograron o maior botín endexamais conseguido, con seis metais. Lamentabelmente, a pandemia condicionou por completo o desenvolvemento desta edición do certame, que pasará á historia polo silencio nas baleiras bancadas e pola desaparición dos sorrisos no podio a causa das máscaras.

Kafu Nagai, un dos mellores cronistas do Toquio de comezos do século pasado e autor dos haikus máis sórdidos e descarnados do seu tempo, escribiu unha vez: "A noite acúrtase / Un soño de cincuenta anos / acaba antes de finalizar". A sociedade nipoa abrazaba coa ilusión dun neno -representada por esa icónica imaxe do primeiro ministro Shinzo Abe disfrazado de Súper Mario recollendo o testemuño olímpico na cerimonia de clausura de Río 2016- a idea duns Xogos que debían supor un novo impulso ao país medio século despois de que Toquio acollera a edición de 1964, que supuxo a definitiva consolidación da nova imaxe de respetabilidade internacional do Xapón despois da súa derrota na Segunda Guerra Mundial. Pero chegou a pandemia da Covid-19 e o certame olímpico, inicialmente previsto para 2020, viuse adiado a 2021. Foi o primeiro paso dunha serie de infortunios e malas decisión que levaron a que máis de 80% da poboación xaponesa se manifestase na súa contra pouco antes da cerimonia inaugural, o 23 de xullo, na que os berros das protestas no exterior do Estadio Olímpico retumbaban nun interior do que a xente do común se viu excluída "por seguridade", medida que non aplicou aos máis de 1.000 VIP's que alí se congregaron. Esas -para case todo o mundo- estritas medidas sanitarias, que reduciron á práctica totalidade das icónicas persoas voluntarias a axentes de limpeza e control anti-Covid e impediron a venda de boletos tanto a locais como a turistas procedentes do estranxeiro, non conseguiron conter a evolución da pandemia na capital nipoa, pois levan unha semana detectando cifras récords de máis de 4.000 novos casos todos os días, o que pon en cuestión a efectividade da burbulla desenvolvida polo Comité Olímpico Internacional. Non obstante, en canto a ruína económica a eficacia das súas medidas foi incuestionábel, pois a tradicional débeda que implica acoller uns Xogos Olímpicos -172% de media desde 1960- multiplicouse até 400%, nunha cantidade superior a 30.000 millóns de dólares en perdas que terán que asumir as contribuíntes xaponesas. Todo isto -porque aínda que sexan deportistas de elite non son robots- traduciuse no tartán, nas piscinas e nas distintas pistas nas que se desenvolveron as competicións, e de Toquio 2020 non emerxeu ningunha figura histórica que entre no olimpo dos Michael Phelps, Carl Lewis, Usain Bolt ou Kristin Otto, con perdón de Allyson Felix -a muller máis condecorada na historia do atletismo-, o nadador Caeleb Dressel -gañador de cinco medallas de ouro-, Emma McKeon -que volve a Australia con sete metais, catro de ouro e tres de bronce- ou Yulimar Rojas, que protagonizou un concurso de película no salto de lonxitude, rachando co récord do mundo nunha proba na que Ana Peleteiro foi a terceira clasificada. Unha Galiza de récord torna en potencia deportiva A diferenza do que acontecerá coa inmensa maioría da poboación xaponesa, estes Xogos Olímpicos de Toquio serán de moi grato recordo para a afección galega, pois neles os e as representantes da Galiza alcanzaron cotas nunca xamais alcanzadas polo noso deporte. Alí, unha delegación composta escasamente por 21 participantes foi quen de gañar dez Diplomas olímpicos e seis medallas -tres de prata e tres de bronce-, superando con moito as catro conseguidas en Pequín 2008 e Londres 2012, as tres de Atenas 2004 e as dúas dos Ánxeles 1984. Os heroes e heroínas do país foron a devandita Ana Peleteiro no triplo salto -bronce-, Nico Rodríguez -bronce na categoría 470 de vela-, Rodrigo Corrales -bronce en balonmán-, Iván Villar -prata en fútbol-, Rodrigo Germade e Carlos Arévallo -prata en piragüismo no K4 500- e Teresa Portela, tamén prata no K1 200 con 39 anos nos seus sextos Xogos Olímpicos. Estes resultados deixarían Galiza na posición 68 no medalleiro, por diante de países moito máis poboados como Arxentina, Nixeria, Casaquistán, Arabia Saudí ou México. Ademais, logo destes resultados, Galiza alcanza os 22 metais olímpicos 101 anos despois de que Ramón González, Moncho Gil e Luis Otero, como hoxe Iván Villar, lograsen unha medalla de prata nos Xogos de Amberes 1920. Curiosamente, case a metade (10) concéntranse na pequena localidade de Cangas, pois aos cinco metais logrados por David Cal súmanse a de Carlos Pérez Rial en Pequín 2008 e as catro de Toquio 2021, que chegaron da man do propio porteiro do Celta, do seu homólogo no balonmán Rodrigo Germade e de Teresa Portela e Rodrigo Corrales sobre a piragua, unha conta que podería seguir medrando en París 2024.


Summary: O economista e escritor, que tamén foi parlamentario e vicepresidente da Xunta da Galiza, recolleu na mañá do domingo o Premio Trasalba 2022 que concede cada ano a Fundación Otero Pedraio.

A 40 edición do Premio Trasalba recaeu no economista e escritor Carlos Mella (A Estrada, 1930), que foi homenaxeado pola fundación convocante durante a Festa Literaria que decorreu na mañá do domingo no pazo-museo Otero Pedraio. O acto, no que tivo lugar a entrega do galardón, contou coa música do grupo A Roda e cunha comida de confraternización. Participaron, entre outros rostros da política, da sociedade e da cultura galega, o presidente do Parlamento da Galiza, Miguel Santalices; o director xeral de Cultura, Anxo Lourenzo; a portavoz do BNG en Compostela, Goretti Sanmartín Rei, ou a Premio Trasalba 2021 e catedrática da Uvigo María Victoria Carballo-Calero Ramos. Carlos Mella: "O Diario Galego sería un xornal para afeccionados, non para hooligans" A elección de Mella como Premio Trasalba 2022 adoptouse no mes de abril, por unanimidade da comisión de goberno da Fundación Otero Pedraio, que a motivou, "en recoñecemento ao seu compromiso e traxectoria vital, na que destacan a entrega á causa da cultura galega". Doutor en Dereito pola Universidade Complutense de Madrid, preside, a día de hoxe a Fundación Castelao e tamén ostentou a Presidencia da AELG. A súa participación na vida cultural galega levouno a ocupar a Xerencia do Padroado da Fundación Torrente Ballester. Carlos Mella: "Só a figura de Castelao me podía facer volver a un posto público" Do ensaio á narrativa Entre as obras ensaísticas que escribiu destacan Non somos inocentes (Xerais, 1990); A Galicia posible (Xerais, 1992), A falacia do economicismo (Espiral Maior, 1994) e Memorias dun ninguén (Galaxia, 2009) e participou en libros colectivos como Xosé Chao Rego: renacer galego (actas do simposio-homenaxe, publicado pola Fundación Bautista Álvarez de Estudos Nacionalistas en 2010) ou en Á beira de Beiras (Galaxia, 2011). Tamén cultivou a narrativa, coa publicación, entre outros, de Luces de Fisterra (Espiral Maior, 2005). Unha intensa traxectoria política Profesor de Economía Política na Complutense, estudou Ciencias Económicas na Sorbona, en París, e foi director xeral de Política Financeira do Goberno español. Ademais, foi parlamentario de UCD nas primeiras eleccións ao Parlamento galego, en 1981. Após a caída de UCD nas eleccións estatais de 1982, Mella liderou un grupo de deputados que pactaron con Alianza Popular facer parte do Goberno galego. Foi entón cando ocupou a Vicepresidencia da Xunta, no Executivo do que era xefe Xerardo Fernández Albor. O seu paso pola política levouno, tras dimitir en 1984 debido ás discrepancias con Xosé Luís Barreiro Rivas, a se integrar en Coalición Galega, coa que logrou un escano nas eleccións de 1986. Posteriormente, secundou a escisión da que naceu o Partido Nacionalista Galego, do que saíu tras o rexeitamento da formación política a unha proposta do economista para crear o Instituto de Crédito Galego. En 1994, liderou a candidatura do BNG ao Parlamento europeo, mais non saíu elixido.


Summary: ENTREVISTA Gloria Vázquez, presidenta da asociación en defensa de mulleres e nenos superviventes da violencia de xénero, explica os motivos que levan o colectivo ao seu peche despois de cinco anos de loita contra a "desprotección" das maltratadas e dos seus pequenos.

A asociación Ve-la Luz pechará as súas portas a final deste ano. O colectivo de mulleres para a protección das vítimas da violencia de xénero e abusos que comezou a súa andaina en 2009 rematará a súa actividade progresivamente a partir do vindeiro 31 de decembro ante "a falta de saída" para as mulleres e menores que viven esta violencia e pola "falta de apoio e a desprotección máis absoluta" que din sufrir, ademais da "falta de intención evidente" por parte das administracións para acabar de vez co problema. Gloria Vázquez, a súa presidenta, explica os motivos do peche e carga contra os que teiman en "invisibilizar" a súa loita. Por que pecha Ve-la Luz? Os motivos son a falta de apoio, a desprotección e a cantidade de situacións que temos que aturar. Imos en contra do sistema e a falta de apoio é perpetua. Non recibimos subvención ningunha nin se lle cobrou nada a ninguén e todo o noso traballo é voluntario. E neste contexto vemos como as mulleres que denuncian teñen problemas e convértense en superviventes, kamikazes nun sistema que non as vai protexer e que provoca que sumen novas formas de maltrato. "Ve-la Luz visibilizou o que non quería visibilizar ninguén" Que achegou Ve-la Luz á loita contra a violencia machista? O que fixemos foi visibilizar o que non quería visibilizar ninguén, como as perdas de custodia, a custodia compartida con maltratadores ou a cantidade de nais que son condenadas aínda por riba de pasar por esta difícil situación. A desprotección, en definitiva. As cifras son vergoñentas pero, ademais, séguese mantendo que se aplica unha lei integral contra a violencia de xénero que nunca se aplicou. Só o 10% das mulleres que denuncian cobran algunha axuda e hai asociacións que si reciben subvencións pero que nunca falaron con nós. Nós unicamente cobramos unha axuda de 720 euros para transporte e dous anos máis tarde cando en cada exercicio gastamos 4.000 euros en desprazamentos. Por que non lles outorgaron subvencións como a outros colectivos? A primeira vez que pedimos unha subvención dixéronnos que non tiñamos dereito a ela porque non estabamos no rexistro de asociacións. Apuntámonos e o proceso tardou dez meses, pero nada. Logo vemos como si que hai puntos de encontro familiar, dos que denunciamos constantes anomalías, que si reciben axudas de miles de euros. Seguen crendo que as mulleres están desprotexidas malia denunciar o maltrato? Denuncian e ese é o seu dereito e o seu recurso, pero a saída non llela dan. Hai moitos casos nos que o maltratador está apoiado pola xustiza e isto provoca que se someta tamén os fillos. Non hai moito, en Alacante, déronlle a custodia a un maltratador pendente dunha condena de varios anos. Iso non pode ser. "Intentamos rachar co sistema para que se mellorara, pero a ninguén lle interesou dialogar con nós, nin a moitos colectivos feministas" Lograron algo con esta loita de cinco anos? Intentamos rachar co sistema para que se mellorara. Sentámonos con todos e todas, falamos con todo o mundo, pero vimos que nos estaban a vacilar. Tamén desde moitas plataformas feministas, ás que nunca lles interesou o diálogo con estas señoras. Empezoulles a interesar dez anos máis tarde de que se aplicase a lei integral contra a violencia de xénero, pero nunca lles interesara antes. En España, nin a xustiza nin a política serven para nada. A xente acomodouse aos sofás e desde alí só defenden os seus propios intereses. Non tiveron o apoio agardado polos partidos políticos? Non tivemos apoio dos partidos. Intentaron utilizarnos pero non houbo apoio real ningún. E fomos tirando, con 50 socias que é co que sobrevivimos, pero xa non temos medios para continuar. Pero si lograron que o Parlamento galego accedese a crear unha comisión de investigación sobre a situación real das vítimas e dos seus fillos... É unha parodia á que asistiremos en febreiro para expoñer o noso punto de vista. A asociación desaparece na práctica, pero temos que manternos na legalidade durante un tempo porque estamos como acusación popular en varios casos contra a Garda Civil, a Xunta e varios concellos polos puntos de encontro familiar, nos que hai incluso problemas por faltas de licenza. Ata empresas como Eulen se encargan destes puntos de encontro... Xa non se privan, porque para algúns isto é un negocio do que se están a beneficiar. E o problema máis fondo do que parece? O noso traballo comeza en 2009 e desde aquela dedicámonos a investigar todas as eivas que hai no sistema á hora de protexer as mulleres maltratadas. A crúa realidade é que unha muller denuncia e o home non adoita acabar na cárcere. Esa é a realidade e non se amaña. O pasado agosto aprobouse o Convenio de Istambul e aquí parece que ninguén o coñece. Nel aclárase que os indicios de violencia teñen que ser tidos sempre en conta e que as asociacións deben ser activas no acompañamento da vítima. E o documento está ratificado polo Estado español. Todo isto é a crúa realidade, guste a quen lle guste. Das 5.200 mulleres afectadas, non máis de 500 reicibiron axuda psicolóxica en Galicia e non máis de 300 o ano pasado. "Moitas vítimas de maltrato sobreviven con 426 euros e acumulan débedas ao marchar da casa; temos que arranxar estes problemas" Cre vostede que a protección das maltratadas é cada vez menor? O nivel de protección das maltratadas descendeu un 50% nos últimos anos. Como podo ter a cara de dicirlle a unha muller que as administracións a van protexer se lle estou dando de comer. Atendemos 130 persoas, case 70 delas nenos. É xente que non ten para comer e que denunciou sufrir violencia de xénero, pero a situación é a que é. O salario da liberdade tarda seis meses en chegar e logo párase, e cada vez hai máis mulleres que sobreviven cunha renda de 426 euros. Había xente que pensaba que as vítimas se facían millonarias por denunciar, pero as mulleres moitas veces non poden saír da súa casa e se marchan, acumulan mudanzas, débedas... É unha problemática que temos que arranxar e afrontar. En países como Suíza, en canto unha muller sofre violencia de xénero, o Estado faise cargo dela e o maltratador queda illado. E non se dá lugar ás visitas aos nenos, algo que é unha conduta patriarcal e noxenta. Estamos sometidas polo macho e polo propio goberno. O seu discurso é moi duro... Non é duro, é a realidade. É así. Non imos deixar as mulleres abandonadas, pero non podemos facer nada máis nestas condicións. Pasamos horas e horas na sede, incluso ata a madrugada, pero non temos axudas e incluso hai administracións que nos deben cartos. "Dámoslles roupas ás vítimas, repartimos comida, acompañámolas... Nós somos as que temos os pés no chan" Que lles deben cartos? Si, co Concello da Coruña colaboramos nuns relatorios e cursos coa policía local e aínda non nolos pagaron. E non é o único caso. Ao Concello non lle interesa que existamos, pero nós si colaboramos con eles. E agora non poderemos manter a axuda que proporcionamos a todas estas mulleres e aos seus fillos. Que lle achegan a estas vítimas das que están pendentes? Acompañámolas, preocupámonos de que coman, dámoslles roupa, repartimos froita un día da semana e alimentos varios noutro. Pactamos co banco de alimentos unhas condicións para manter a privacidade dos datos persoais das mulleres. Cantas asociacións fan iso? Cantas están no día a día destas mulleres vítimas axudando? Nós somos as que temos os pés no chan. "As administracións non nos van axudar porque somos perigosas para elas; e algunha débenos cartos" Confía en que as administracións axuden a Ve-la Luz e se manteña o seu labor? Non nos van axudar porque somos perigosas para eles. Non nos queren e ningunha administración vai vir rescatarnos. Fomentaron bulos, mentiras e invisibilizaron a nosa loita e reivindicación. Aturamos de todo, incluso ameazas por parte de avogados e de institucións. Cando fixemos a folga de fame, desde a Xunta houbo xente que advertiu que a nós "nin auga" porque non nos querían nin ver diante. Facemos de todo e soportamos de todo. Ás veces dicimos que non somos Ve-la Luz, somos o Equipo A [ri].


Summary: Demanda o presidente da asociación O Iribio por "danos e prexuízos no seu honor" polos comentarios nas redes sociais sobre os seus polémicos traballos. É a última das varias demandas recibidas por veciños que loitan contra os danos no patrimonio cultural e paisaxístico da zona.

Cementos Cosmos vén de denunciar o presidente da asociación socio-cultural O Iribio polos supostos "danos e prexuízos no seu honor" que terían provocado os seus comentarios nas redes sociais contra os polémicos traballos que a cementeira leva a cabo en Triacastela e que, segundo varias organizacións ecoloxistas e políticas, están a danar o patrimonio cultural, paisaxístico e arqueolóxico da zona. A compañía do grupo Votorantim reclámalle a Marcos Celeiro 45.000 euros en concepto de indemnización, unha cantidade que, segundo lle aclararon, logo donarían a unha entidade sen ánimo de lucro. Cementos Cosmos exíxelle 45.000 euros ao presidente da asociación O Iribio polos seus comentarios nas redes sociais A demanda que vén de presentar Cosmos, e que acaba de ser recibida por Celeiro, é tan só a última dunha serie de denuncias que están a chegar a diferentes persoas que desde hai tempo se opoñen aos traballos da cementeira, que foi tamén denunciada en numerosas ocasións polos danos que provoca na zona, especialmente na Cova Eirós, o maior e máis importante xacemento arqueolóxico de Galicia. "Demándanme por divulgar no Facebook e no Twitter cousas sobre o que están a facer aquí e tamén por subir un vídeo a YouTube no que se ve operarios da empresa traballando cando tiñan unha orde de paralización; neste último caso acúsanme de falsa denuncia", explica o presidente d'O Iribio, un colectivo que leva anos loitando contra as irregularidades da empresa. Outros veciños foron xa denunciados nunha campaña "intimidatoria", segundo os colectivos contrarios aos traballos da cementeira Ademais de a Marcos Celeiro, outras denuncias chegaron a outros particulares, algúns a persoas ás que a empresa cedera fincas de titularidade dubidosa logo dun trato amigable e aos que agora denuncia e reclama unhas "indemnizacións altísimas" que se unen a unhas costas do xuízo de máis de 15.000 euros que dificultan máis aínda a situación de moitos veciños. Tamén hai denuncias por romper os valados que a empresa puxo á canteira, aínda que os denunciados -algúns deles gañaron o xuízo- aseguran que a empresa emprega estas demandas para intentar ocultar que non delimita a zona. Para o presidente da asociación O Iribio, as denuncias non son máis que "medidas intimidatorias" que, non obstante, están a causar importantes problemas a moitos veciños, algúns deles con problemas económicos e incapaces nin tan sequera de pagar os gastos que supoñen o xuízo. Por iso, todos os afectados están intentando reunirse agora para colaborar e facer fronte común, aínda que cada un deles presente o seu recurso ou denuncia particular contra a empresa. "Estudarémolo cun avogado e decidiremos como enfocalo", aclara. Veciños e colectivos ecoloxistas denuncian que Cosmos segue traballando en zonas vetadas e que na actualidade faino xusto enriba da Cova Eirós Ao tempo, a asociación O Iribio e outros colectivos ecoloxistas denuncian que Cementos Cosmos segue traballando en zonas vetadas e que na actualidade estao facendo xuto enriba da Cova Eirós, violando a súa área de protección, cavando enriba, quitando terra e provocando que as filtrancións continúen a danar as pinturas rupestres. A canteira da cementeira reiniciou no pasado mes de agosto a súa actividade logo de dez meses parada e tras recibir o visto e prace da Xunta e do Concello malia os expedientes en contra da Confederación Hidrográfica e o Comité Asesor do Camiño e a pesar dos danos que provoca na Cova Eirós. Diversos colectivos levan tempo denunciando a irregularidade dunha explotación que ven incompatible co respecto ao patrimonio cultural, paisaxístico e arqueolóxico do que goza esta zona de Triacastela. A empresa enfrontouse a dous recursos de reposición da licenza municipal concedida, unha denuncia ante a Policía Autonómica, afronta unha proposición non de lei presentada por AGE no Parlamento e segue a reciibir as críticas ás continuas supostas irregularidades que as asociacións censuran, como que incumpra o propio código de conduta do grupo ao que pertence. O PP e a Xunta defenden que coa actual licenza garántase a conservación dos elementos patrimoniais e naturais da contorna, pero son varias as asociacións que insisten en que Cosmos non respecta os límites que se lle marcan, senón todo o contrario.


Summary: Unha investigación dunha universidade finlandesa explica as diferenzas na esperanza de vida de homes e mulleres.

Un estudo da Universidade de Jyväskylä (Finlandia) vén de descubrir que os homes son bioloxicamente "máis vellos" que as mulleres. A diferenza de sexo observada explícase, en parte, polo feito de que os homes fuman con máis frecuencia e teñen un maior tamaño corporal. Nos países occidentais, a esperanza de vida aumentou rapidamente no século XX, mais as mulleres aínda teñen unha esperanza de vida maior que os homes. En Finlandia, onde se centrou a investigación, as mulleres viven de media cinco anos máis que os homes. A diferenza entre sexos foi maior nos anos 70, cando a esperanza de vida ao nacer era case dez anos maior para as mulleres que para os homes. Con todo, nas últimas décadas, esta diferenza reduciuse gradualmente. A diferenza entre sexos tamén se observa no envellecemento biolóxico, como revela este estudo, publicado na revista científica The Journals of Gerontology. Estas diferenzas investigáronse en persoas adultas novas e maiores, utilizando varios reloxos epixenéticos para medir o envellecemento biolóxico. As mortes por cancro que poderían evitarse: así afectan o tabaco e o alcol Estes 'reloxos' permiten estudar os factores relacionados coa vida durante a vida dun individuo, ao proporcionar unha estimación da idade biolóxica en anos utilizando os niveis de metilación do ADN determinados partindo dunha mostra de sangue. "Descubrimos que os homes son bioloxicamente máis vellos que as mulleres da mesma idade cronolóxica, e a diferenza é considerabelmente maior nos participantes de máis idade", afirma Anna Kankaanpää, investigadora de doutoramento do Centro de Investigación en Xerontoloxía e a Facultade de Ciencias do Deporte e a Saúde. O feito de que os homes fosen máis fumadores explicaba a diferenza de sexo no envellecemento dos xemelgos de máis idade, mais non nos adultos novos. Aliás, o maior tamaño corporal dos homes explicaba unha pequena parte da diferenza de sexo en ambos os grupos de idade. "Observamos unha diferenza de sexo no ritmo de envellecemento, que non se explicaba por factores relacionados co estilo de vida", di Kankaanpää. No estudo tamén compararon o ritmo de envellecemento entre parellas de xemelgos de distinto sexo, e observaron unha diferenza similar entre estas parellas de xemelgos. O irmán home era aproximadamente un ano bioloxicamente maior que a súa xemelga feminina. Estas parellas medraron na mesma contorna e comparten a metade dos seus xenes. "A diferenza pode explicarse, por exemplo, polas diferenzas de sexo nos factores xenéticos e os efectos beneficiosos da hormona sexual feminina, o estróxeno, sobre a saúde", continúa Kankaanpää. Os resultados axudan a comprender os comportamentos do estilo de vida e as diferenzas de sexo relacionadas co envellecemento biolóxico e a esperanza de vida. Asemade, suxiren que o descenso do tabaquismo entre os homes explica en parte por que se reduciu a diferenza entre sexos na esperanza de vida nas últimas décadas. A investigación decorreu en colaboración coa Universidade de Jyväskylä e a Universidade de Helsinqui. Os suxeitos eran xemelgos adultos novos (21-42 anos) e maiores (50-76 anos) da Cohorte de Xemelgos Finlandeses. Os factores relacionados co estilo de vida, como a educación, o índice de masa corporal, o tabaquismo, o consumo de alcol e a actividade física, medíronse mediante cuestionarios.


Summary: Centos de persoas rexeitan nas rúas de Compostela unha lei que remata coa peculiaridade xurídica do monte comunal e equipararía as comunidades de montes con empresas privadas

Varios centos de persoas procedentes de diferentes comarcas do país manifestáronse en Compostela para rexeitar a Lei de Montes que tramita a Xunta de Galiza. Unha mobilización convocada pola Organización Galega de Comunidades de Montes (ORGACCMM) e que contou co apoio de diferentes organizacións, entidades e sindicatos. Tras unha faixa na que se resumía a demanda d@as manifestantes, "Na defensa do monte veciñal. Por unha Lei de Montes xusta", @s participantes na protesta, que partiu da estación deos camiños de ferro para finalizar na Praza da Quintana, non viron os seus folgos minguados en ningún momento pola persistente poalla que caeu durante toda a mobilización. "Queren acabar coa peculiaridade xurísica do monte comunal, no que todo veciño pode ser un comuneiro", sinalaban integrantes das comunidades de montes, que alertaban que a lei que está a tramitar o goberno galego supón non poucos prexuizos "para comuneiros, e para veciñanza tamén", afirmaban. "Especuladores, fóra do monte" Entre os puntos da lei que máis rexeitamento xeran entre os manifestantes están o de abrir a porta á "usurpación" de montes veciñais para a xestión por empresas privadas; ou ben que a administración deixará de ser a que faga os deslindes; así como aquelas medidas que, "na práctica, van supoñer derogar a lei de prevención de incendios". Mais hai máis motivos para estar en contra desa lei, apuntan os convocantes da protesta, como a de que se acabe equiparando ás comunidades de montes con empresas privadas, ou a aposta do goberno autonómico por unha visión meramente produtivista do monte que favoreza monocultivos frente a un monte sustentábel e multifuncional. Ao longo da marcha foron varias as consignas e lemas coreados polos e polas manifestantes, un amplo abano de reclamacións a voces que abranguían desde "Especuladores fóra do monte" ata "O monte veciñal, co PP vai moi mal", pasando por "Goberno recúa, estamos na rúa" ou polo xa 'clásico' presente en todas as mobiliziacións: "A culpa de quen é? Dos que votan ao PP". A manifestación finalizou na Praza da Quintana tras atravesar zona nova e vella compostelá na reclamación dun monte "que é noso, por iso é de todos e todas, e aí está o que lle aquela ao goberno de Feijóo". "Esiximos ao PP que non siga adiante coa tramitación desta lei ", afirmou a voceira do grupo parlamentar do BNG, Ana Pontón, que participou na obilización xunto a outros cargos orgánicos e institucionais da formación nacionalista. "O BNG ten claro que o monte galego é unha fonte de riqueza moi importante para o País, que ten potencialidae e capacidade para xerar emprego, pero para iso precisa duotra política forestal". Foto da portada: X.P. Igrexas


Lembro cando nos presentaron a Letizia Ortiz como futura esposa de Felipe de Borbón que moito insistían en que era unha muller de clase media e eu moito insistía en que sería de clase media pero non da mesma clase media ca min. Tiñamos moitas cousas en común: nacéramos no 72, tiñamos estudos universitarios, estudáramos no estranxeiro, aparcábamos moi ben... pero desde logo que nada diso o fixéramos nas mesmas condicións, nin as nosas familias se parecían nin as nosas condicións económicas e sociais tiñan nada que ver. Supoño que por iso, aínda que eu ademais sabía idiomas, non chegaría a ter as súas oportunidades laborais nin sería convidada a ceas tan interesantes como esas ás que ela acudía. O certo é que no instituto e na universidade coincidín con moitas persoas coas que aparentemente compartía o acceso ás mesmas oportunidades na vida, oportunidades das que non puideran gozar meus pais, pero si os seus, mesmo as súas nais, situacións vitais radicalmente diferentes que cambiaron para min completamente dunha xeración a outra, pero non eramos de todo iguais. Lembro cando nos presentaron a Letizia Ortiz como futura esposa de Felipe de Borbón que moito insistían en que era unha muller de clase media e eu moito insistía en que sería de clase media pero non da mesma clase media ca min Meu irmán e eu fomos á universidade con gran sacrificio por parte do noso pai, obreiro do metal, e da nosa nai, ama de casa e eterna coidadora que, en crise permanente e con escaseza de recursos nunca sacrificou a educación, a cultura ou a sanidade. Coma nós moitas persoas de familias traballadoras tivemos a posibilidade de aspirar a outra forma de vida que agora vemos que se cambalea. Fomos, e somos, privilexiados e privilexiadas que tivemos oportunidades académicas e laborais que fixeron que hoxe en día ocupemos un lugar na sociedade distinto do da xeración que nos precedeu e agora vemos que as xeracións que nos suceden atopan as portas pechadas. As persoas que chegaron á universidade, coma nós, mesmo teñen unha mellor preparación pero teñen que marchar traballar ao estranxeiro. As persoas que están en primaria ou no ensino medio igual xa non chegan á universidade porque en poucos anos, polo camiño que imos, volverá ser para as elites ou porque serán incapaces de superar os múltiples obstáculos que se lles están poñendo en forma de reválidas ou de falta de apoios. Nesta situación creo que todo o mundo temos que asumir a responsabilidade de non traizoalos. Non podemos ser correas de transmisión de arriba a abaixo das decisións destinadas a reforzar unha superestrutura ideolóxica cada vez máis excluínte. Que fai que moitas persoas, no desenvolvemento do seu traballo, asuman e executen decisións que non toman elas e que prexudican terriblemente a outras persoas? Que fai que moitas persoas, no desenvolvemento do seu traballo, asuman e executen decisións que non toman elas e que prexudican terriblemente a outras persoas? Son conscientes das consecuencias e non están de acordo co que lles mandan facer pero o fan de igual maneira. Temos exemplo magníficos e admirables de que non sempre é así, como os bombeiros coruñeses que se negaron a participar no despexo de Aurelia Rey pero, por desgraza, seguen a ser casos illados. Nunha asemblea á que acudín na Universidade de Vigo alguén falaba de que parecía que sufrían unha especie de síndrome de Estocolmo. É certo que parece que chegamos a estar secuestradas dentro dese poderoso círculo que alguén trazou para incluír ou excluír persoas da sociedade que é o traballo remunerado e que cada vez é máis pequeno e deixa máis xente fóra, moitas máis daquelas que sempre estiveron excluídas sen posibilidade ningunha de achegarse sequera. Non só traballamos para gañar cartos, un emprego tamén é unha cuestión de status e consideración social, tanto que moitas persoas desempregadas din sentir que "non valen para nada". Non só traballamos para gañar cartos, un emprego tamén é unha cuestión de status e consideración social, tanto que moitas persoas desempregadas din sentir que "non valen para nada" Como muller, filla dunha ama de casa, ben sei que o traballo o é estea remunerado ou non e que a dignidade non a gañas co salario pero tamén é ben certo que temos que comer, dar de comer ás nosas crianzas, pagar facturas que cada vez son máis altas e máis numerosas pola suba de impostos e pola perda de servizos sociais, sanitarios e educativos. Así que por medo a perder os recursos económicos perdemos a dignidade e traizoamos aos que non teñen tanta sorte coma tivemos nós (de momento). Isto faime pensar na proposta da creación dunha Renda Básica das Iguais como unha ferramenta que redistribuiría a riqueza, que garantiría a vida digna á que temos dereito todas as persoas polo simple feito de nacer, que serviría para superar o sistema que ten como eixos centrais o mercado e o traballo remunerado e que permitiría tamén que as persoas puidésemos decidir libremente. Mentres non exista algo así quédanos asumir riscos e vencer o medo porque parece que cada vez nos queda menos que perder. Traizoar a outras e traizoarnos a nós mesmas xa non garante nada cando son unhas poucas persoas as que deciden en función unicamente dos seus intereses.


Summary: A CIG advirte que hai 2.000 traballadoras e traballadores afectados na Galiza entre acompañantes e condutoras.

Unha parte do transporte interurbano e escolar da Galiza podería secundar un paro si a Xunta non resolve a subrogación do persoal a outras empresas, pois o cambio no mapa de liñas coa estrea do Plan de Transporte Público da Galiza implicou mudanzas nas concesionarias dos traxectos e inestabilidade para traballadoras e traballadores. Foi a Confederación Intersindical Galega (CIG) a que anunciou que non descarta chegar a esta determinación e convocar a folga se o Executivo de Alberto Núñez Feixoo non pon solución aos problemas derivados do cambio, "sobre todo aos relacionados coa subrogación do persoal por parte das empresas adxudicatarias". Así mesmo, a central sindical fai fincapé en que hai que evitar o empeoramento das condicións laborais, algo que vén "previsíbel" polo aumento dos contratos temporais neste tipo de negocios de transporte. Polo de agora e desde o 23 de decembro de 2020, cando se puxo en marcha o novo mapa do Plan de Transporte Público da Galiza ao completo, apareceron "graves dificultades para a subrogación de algúns condutores e, sobre todo, acompañantes" no ámbito dos autobuses que fan itinerarios até colexios e escolas de todo o país. A maior parte das dificultades nas negociacións teñen que ver coa empresa Monbus, algo lóxico ao ter en conta "que monopoliza o 70% dos contratos". "Na área da Coruña-Ferrol, por exemplo, ten xente subrogada en casa sen traballar, mentres que noutros casos non se respectan os descansos de condución obrigatorios", lamenta Xesús M. Pastoriza, desde o sindicato. Esta modificación da Consellaría de Infraestruturas e Mobilidade afecta, estiman, a 2.000 traballadoras e traballadores "pero a Xunta está desaparecida". Non só hai dúbidas pola subrogación senón tamén pola posibilidade de que se sucedan as reducións de xornada.


Summary: A Academia respondeu á solicitude presentanda pola asociación querENDO recollendo entre o seu léxico o nome da doenza.

A RAG comunicou o 13 de marzo á asociación querENDO, que abrangue mulleres con endometriose, que acordou incorporar ao seu dicionario. A decisión, argüen na carta remitida, foi adoptada "logo de ser valorada e estudada polo Seminario de lexicografía da institución". Desde querENDO solicitaran este feito a comezos do mes de febreiro. No escrito achegado á Academia denunciaban a "invisibilidade" que atinxe ás doentes para alén do propio dicionario. "Somos invisibles para quen nos di durante anos que a dor que sentimos é psicolóxica e tamén o somos para os xestores da sanidade pública que ignoran as especificidades desta doenza e non atenden ás indicacións que fai a Guía de atención editada polo Ministerio de Sanidade". Desde querENDO agradeceron a decisión da RAG através da súa conta de Facebook e o seu blogue.


Summary: Falamos co viúvo de María Victoria Moreno, o escritor cubano Pedro Ferriol, que compartiu con ela os seus tres últimos anos de vida.

- Cre que é un acto de xustiza dedicarlle a María Victoria Moreno o Día das Letras? - Eu creo que si, porque María Victoria foi unha pioneira na literatura infantil e xuvenil en Galiza. A pesar de que veu a Galiza no ano 1963, a partir dese momento aprendeu galego e non escribiu nunca máis en castelán. Todo o que publicou foi en galego. Non sei se saberás a historia dunha novela súa titulada 'Donde el aire no era brisa'. Esa novela, cando eu vin vivir con ela, atopeina rexistrando un caixón do despacho, onde estivo gardada durante 36 anos. E ela nunca quixo publicala porque estaba en español. Mesmo estaba escrita nunha máquina de escribir antiga e apenas se podía ler, pero eu collina, lina varias veces, encantoume e animeina a facerlle algunhas correccións. Fíxollas, cambioulle o nome, e en agosto de 2005 foi premiada no concello de Monleón en Salamanca. E alá fomos coa nosa filla para recibir o premio. Foi un acto moi emocionante, e ela dixo que con ese acto pechaba un ciclo da súa vida. Foi a súa última aparición pública e, efectivamente, tres meses despois falecía, o 21 de novembro. Para nós sería un orgullo tremendo participar en todas as actividades que se fagan, porque María Victoria foi unha gran muller, pioneira da LIX galega. - Para a súa familia que significa este recoñecemento? - Realmente para nós, para min e a súa filla, é unha honra, porque é unha das moitas escritoras galegas que foron esquecidas, porque faleceu en 2005 e ninguén se acordou dela até a iniciativa d'A Sega coa homenaxe que lle fixeron en 2015. E agora, despois de 12 anos, estase a promover o seu recoñecemento para as Letras. Para nós sería un orgullo tremendo participar en todas as actividades que se fagan, porque María Victoria foi unha gran muller, pioneira da LIX galega. - A escritora Eli Ríos dixo dela en Sermos que é a nai da LIX galega. - Si, a nós iso énchenos de satisfacción. Para min, no persoal, foi unha honra compartir os últimos anos da vida de María Victoria. Fíxome medrar en todos os aspectos. Como escritor, para min foi unha mestra. Grazas a ela puiden desenvolver máis a miña carreira como escritor, pero máis que iso, creo que medrei como ser humano. Transmitiume unha serie de valores humanos, de lealdade, de apoio, de afecto aos desfavorecidos... Ela tiña un dito do apóstolo José Martí ligado aos pobres da terra: "Con los pobres de la tierra quiero yo mi suerte echar". Así era María Victoria. - Cres que o feito de ser muller e que escribira para nenos e nenas explica o seu esquecemento? - O gran problema dela, aínda que non sexa un problema, é que foi unha muller moi modesta. Ela nunca se animaba a presentarse a concursos, ou a buscar recoñecemento público. Os poucos que lle deron ganounos a forza de vontade. Pero creo que hoxe non creo que sexa moi recoñecida no mundo das letras galegas. O gran problema dela, aínda que non sexa un problema, é que foi unha muller moi modesta. Ela nunca se animaba a presentarse a concursos, ou a buscar recoñecemento público. - Que é o que nos queda por descubrir dela? - Ela recibiu no ano 2005 unha mención no premio Xoán Manuel Pintos. Aí eu explicaba que ela foi moi prolífica na súa traxectoria, aínda que probablemente lle faltaran anos de vida. A súa carreira como escritora non obtivo moitos premios, aínda que non cría nos premios literarios. Aínda así, recibiu varios... e, sobre todo, figura na lista de honra da IBBY por 'Anagnórise', e tamén o White Raven por 'Guedellas de seda e liño'. - De que libro se sentía máis orgullosa? - Ela sentíase satisfeita de todo o que escribiu, pero houbo algúns que a marcaron. O seu libro máis famoso, que se mal non recordo ten 14 edicións, é 'Anagnórise', pero hai outro moi especial para ela, 'Leonardo e os fontaneiros'. Pero eu creo que o libro que destaca mellor o carácter dela foi o 'Diario da luz e a sombra', unha especie de biografía do que ela sufrira co cáncer. Aí destácanse unha serie de cualidades morais e cívicas que a retratan. Aínda que tamén escribiu ensaios, libros de texto, poesía... Se non lembro mal creo que publicou 47 libros, tanto de forma individual como colectiva. Tiñamos pensado mesmo en reescribir a historia das nosas vidas: como nos coñecemos, como tería sido a nosa vida se nos tivesemos coñecido de novos. Con iso queriamos facer unha novela. - Ela foi mestra, escritora, editora... en que papel se sentía máis cómoda? - Como profesora, indubidablemente. Ela foi unha mestra que adoraba aos seus alumnos. Ela chamáballe "os meus cachorros". E sempre tivo moita complicidade con eles, adorábana. Aínda estiven comentando coa miña filla hoxe dunha alumna que quería ser actriz e non sabía como dicirllo aos seus pais, e ela mediou cos seus pais. Ela tiña verdadeiro amor polos seus estudantes. Aínda hoxe moitos deles, que son adultos, siguen en contacto con nós, coa súa familia. - Que proxectos lle quedaron por facer? - Ela tiña un modo moi peculiar de escribir. Ela escribía un conto, unha historia pequena, de cinco ou sete folios, e gardábaa no computador. E logo introducíaa nunha novela. E quedáronlle dúas historias inconclusas e inéditas, téñoas eu gardadas. E estivemos moi pouco tempo xuntos, apenas tres anos, pero o que lle comentaba ela ás súas amizades é que os tres anos que estivemos xuntos foron de traballo intenso porque tanto ela coma min traballamos moitísimo. Mesmo o seu libro 'Eu conto ti cantas' saíu publicado apenas unha semana antes de falecer, estando xa ela no hospital, ás portas da morte. E quedáronlle varios rascuños que iamos facer en conxunto, tiñamos pensado mesmo en reescribir a historia das nosas vidas: como nos coñecemos, como tería sido a nosa vida se nos tivesemos coñecido de novos. Con iso queriamos facer unha novela. E quedóusenos ese rascuño, o que pasa é que emocionalmente -a pesar de que pasaron 12 anos- eu non aínda quen de facelo. Non sei se é que somos demasiado sensibles nós os escritores, pero aínda non podo facelo. Ela estivo traballando até poucos meses antes de falecer. Foi incansable nese sentido.


Summary: Opositoras denuncian que as listas non se actualizaron

A opositora Alejandra Pérez agarda desde hai meses a que a Xunta da Galiza actualice as listas de persoal do corpo de veterinarias. "Chamo practicamente todos os días a Función Pública, mais nunca me aclaran cando se van resolver", denuncia en declaracións a Nós Diario. Pérez participou dun proceso selectivo para optar a unha praza deste corpo, da categoría A1, celebrado en 2018. Esta opositora censura que a Xunta decidise publicar unha nova convocatoria, a cuarta desde 1993, cando os resultados da de 2018 aínda non se traduciron nunha actualización das listas. "Hai persoas que aprobaron que non tomaron a súa praza, e quen aprobamos mais ficamos fóra seguimos esperando a que se actualicen", di. 800 aspirantes e 55 prazas O 20 de maio de 2018 o recinto feiral de Silleda acolleu as probas de acceso a 55 postos do grupo A1 na categoría de veterinarios da Administración Pública. A Xunta conta con este persoal nos servizos veterinarios ou de calidade alimentaria nas Consellarías de Medio Ambiente, Sanidade, Mar ou Medio Rural. O proceso selectivo fora anunciado en marzo de 2017 e case 800 aspirantes foron admitidas para participar. Esta foi a terceira convocatoria pública de emprego para o corpo de veterinarias. As anteriores remóntanse a 1993, as primeiras, e 2005, as segundas. "As listas de interinidade son moi longas", apunta Pérez. O camiño á celebración da fase da oposición contou con varias paradas. Entre elas, os atrasos na fixación da data ou a configuración errónea do tribunal, imputado polos sindicatos tras constatar que tres das súas cinco integrantes eran funcionarias, cando a normativa fixa un máximo de 50% na composición. Nerea Suárez comezou a estudar en 2015. "Saquei unha boa nota na fase da oposición, mais na de concurso fiquei fóra das listas porque había xente con moita experiencia acumulada", explica a Nós Diario. A día de hoxe, traballa na Rioxa. "Non podía seguir agardando a que se actualizasen as listas", afirma. Suárez denuncia que a Xunta convoce "xenerosas ofertas de emprego público" en vésperas dunha cita electoral. "Ao tempo, esquécense de mencionar que hai moitos outros procesos abertos con opositoras cansas de agardar a que se resolvan", critica. A nova convocatoria anunciada conta con máis prazas que a anterior, 122 respecto a 55. "A maiores, retiraron temario respecto á nosa", di Suárez. Transparencia e previsión Fontes da Consellaría de Facenda aseguraron a Nós Diario que o proceso selectivo se resolverá nas vindeiras semanas. "Unha vez que se proceda á publicación definitiva de aprobados e á elección de destino", informan. Cando os nomeamentos sexan publicados no DOG "as listas actualizaranse de xeito automático". Nerea Suárez reclama á Xunta máis "transparencia" e "previsión" á hora de estabelecer os prazos das convocatorias, revisións de exames ou a toma de prazas. "En xeral; para poder organizar a nosa vida laboral, pero tamén os tempos que temos para nós", puntualiza.


Summary: A Moncloa mantén os seus baluartes defensivos e non dá ningunha batalla por perdida. Poderá avanzar Rivera na carreira demoscópica, mais as terminais mediáticas monclovitas non asisten impávidas ao desfile. Contra-atacan.

La Voz de Galicia, rotativo basicamente pro-feijoniano, contribúe esta cuarta feira a alimentar as opcións de resistencia de Rajoy. Contradición estar á vez cos inquilinos de Monte Pío e A Moncloa? Non necesariamente: úneos un inimigo común, o avanzo das divisións de Rivera, que é quen máis tallada está a tirar ao conflito catalán. En todo caso, La Voz publica esta cuarta un texto que nen feito polo gabinete de comunicación de Génova: "Unha semana magnífica de Rajoy", titula na capa on line. "Após un mes treboento, o chefe do Executivo acorralou Puigdemont e recupera a iniciativa perante Ciudadanos", engade. Rajoy voltaría a estar en forma, argumenta o diario de Sabón, porque tería conseguido dividir o bloco soberanista, abalado agora por unha forte crise intrapartidaria entre os lexitimistas de Puigdemont e os pragmáticos de Junqueras. Naturalmente no texto non se fai a menor alusión ás abafantes presións da Moncloa sobre o Tribunal Constitucional para aquelar un ditame ad hoc sobre a investidura do líder de Junts per Catalunya, unha intolerábel intromisión na autonomía do poder xudicial. E mentres tanto, Salvador Sostres, comentarista de cabeceira da caverna, rende tamén tributo a Rajoy nas columnas do monárquico ABC: "A convivencia é plena e tranquila en Catalunya, o 155 foi un bálsamo para as feridas, a súa aplicación foi tan discreta como efectiva e até aos independentistas tenlles mellorado a calidade de vida". En todo caso, non todo van ser ditirambos e louvanzas, así que Sostres se coida tamén de enviar un recado á Moncloa: o Goberno debe deixar de lle facer tanto caso a Jiménez Losantos, o campión da imprensa troglodítica. Aínda hai clases e, desde logo, a caverna tamén ten os seus clanes familiares a pelexar polos favores do chefe. Eis a frase: "O presidente Rajoy e o Goberno teñen o control efectivo de Catalunya, e cando deixen de sobre-reaccionar polas parvadas de Puigdemont e os seus rapaces e pola verborrea federica, contra a que terían xa que estar curtidos, hanse decatar de que ao final de calquera combate de boxeo hai un que baila, que é o que gañou, e son eles". Verborrea federica é naturalmente alusión a Federico Jiménez Losantos, recente entrevistador de Alberto Núñez Feijóo.


Summary: Unha deputada do PSdeG solicita ao Goberno as cifras de persoal "que se xubilou" nos campus galegos durante os últimos seis anos e a Xunta convídaa a buscar a información en internet

Transparencia parcial. A finais de xaneiro e principios de febreiro, xa en pleno debate sobre as políticas de persoal das Administracións públicas e a convocatoria ou non de oposicións, a deputada do PSdeG Concepción Burgo dirixiuse á Xunta para solicitarlle unha información ben concreta. A través dunha batería de 14 preguntas, dous por campus, a parlamentaria lucense reclamaba coñecer "o número de membros do persoal" das universidades galegos "que se xubilaron" cada ano entre 2011 e 2016. Burgo pedía relacións completas das variacións de persoal docente e investigador (PDI) por "categoría profesional e área de coñecemento" e mais do persoal de administración e servizos (PAS) "con indicación da súa categoría profesional". Esta semana, cun ritmo de contestación máis alto do habitual, chegaron ao Parlamento as respostas da Xunta. Nos 14 casos a Consellería de Educación ofrece unha explicación de páxina e media sobre o réxime xurídico das universidades e os procedementos xerais que rexen o seu persoal. Xunto a ela, o Goberno galego admite que antes de autorizar cada oferta de emprego universitario manexa datos como os que solicita a socialista. No entanto, no canto de facilitarllos, convídaa a buscalos nos sitios web das universidades. Unha deputada do PSdeG solicitou á Xunta os datos de xubilacións e o Goberno convídaa a buscalos en internet "A Constitución -explica a Xunta na súa resposta- consagrou no seu artigo 27.10 a autonomía universitaria", que "garante a liberdade de cátedra, estudo e investigación, así como a autonomía de xestión e administración dos seus propios recursos". Esta "autoorganización", debulla, inclúe a "potestade" para organizarse no ámbito do persoal e, a través de cadansúas xerencias, as universidades xestionan o seu persoal. Así, evidencia, "a información sobre as xubilacións rexistradas nos sete campus das tres universidades do Sistema Universitario de Galicia no período 2011 a 2016 é de supoñer que obra nos arquivos de cada unha destas unidades". A Consellería recoñece que "solicita ás universidades" a información sobre as súas baixas antes de autorizar as convocatorias de prazas "En todo caso", abonda a resposta, os orzamentos xerais do Estado e da Xunta fixaron entre 2013 e 2016 "unha taxa de reposición aplicable ao persoal docente investigador funcionario universitario", isto é, a porcentaxe deste persoal que era posible cubrir despois de cada xubilación. "Para dar cumprimento a estas determinacións e autorizar a convocatoria de efectivos destas categorías", agrega, a Dirección Xeral de Orzamentos "ten en conta as baixas de efectivos que se producen nas universidades por diferentes motivos, entre outras, as xubilacións", e por iso "solicita ás universidades dita información". Neste contexto, unha vez recoñecido que os datos das baixas son coñecidos pola Xunta, chega o convite para buscalos en internet. "De todas formas -indica- a información solicitada pódese atopar nas propias páxinas das tres universidades", di, antes de transcribir os enderezos electrónicos das universidades da Coruña, Santiago e Vigo. A evolución do persoal Segundo os datos das tres universidades, perderon 465 efectivos de persoal docente e investigador e 152 de administración e servizos Efectivamente, as tres universidades galegas ofrecen, a través dos portais de transparencia dos seus sitios web, información sobre a evolución dos seus cadros de persoal. Publícana, non obstante, con diferentes formatos e series temporais dispares -a Universidade de Santiago publica cifras dende 2005, a da Coruña dende 2008 e a de Vigo, dende 2009- que ata o momento chegan ao final do ano 2015. Segundo estas tres bases de datos a finais de 2015 as tres universidades galegas contaban con algo máis de 4.800 persoas no seu cadro de persoal docente e investigador, 465 menos que en 2011, e os PAS eran 2.591, unha redución de 152 a respecto de catro anos antes. Ademais dos datos publicados polas propias universidades existe tamén, cando menos, outra fonte para achegarse á evolución do persoal destas institucións académicas: a Estatística de Persoal das Universidades que publica o Ministerio de Educación para todo o Estado con datos desagregados por cursos. Segundo este estudo estatístico no curso 2010/2011 traballaban nas universidades de Galicia 5.312 mulleres e homes como persoal docente e investigador, polo que a redución sería de 375 efectivos e, no caso dos PAS, de só 26: de 2.711 a 2.685.


Summary: Un dos acontecementos máis agardados do 2017 era o regreso do Pergameo Vindel a Galiza como parte dunha exposición e un congreso sobre o tema. Pero o asunto está parado por mor das desavinzas múltiples entre institucións. Falamos do tema con Camiño Noia, catedrática de Galego da Universidade de Vigo, que participou no acordo coa Morgan Library Museum de Nova York e organizadora do congreso.

A primavera pasada anunciouse unha exposición no Marco, titulada 'Os tesouros da cidade', que acollería o pergameo e que chegaría en préstamo desde a Pierpont Morgan Library de Nova York. Estaría aberta do 6 de outubro de 2017 ao 4 de marzo de 2018. E un congreso académico asociado cos maiores especialistas na materia. Pero a día de hoxe todo isto está no aire. - Ti fuches quen impulsou o acordo co Morgan Library Museum de Nova York para traer o Pergameo Vindel a Vigo...- Cóntoche. Hai que citar a Margarita Ledo e Cipriano Jiménez (do colectivo Pertenza), que nunha visita a Nova York foron á Fundación Morgan onde o viron e preguntáronlle se era posible que viñese a Galiza para facerlle unha exposición. E dixéronlle que si, pero baixo unhas condicións, unha das cales era que o organismo receptor fose unha institución académica. Entón, voltaron e, emocionados, pensaron que debía ser a Universidade de Vigo e pensaron en min, por ser catedrática do Departamento de Filoloxía Galega. Logo implicamos á Universidade e así comezou todo. E Jiménez xa tiña o compromiso da Deputación de Louzán para facerlle unha escultura a Martin Códax, polo que a idea era facer todo xunto: inaugurar a escultura e traer o pergameo. Comezáronse os trámites coa Morgan, con todas as súas esixencias: seguros, transporte, exposición, etc. Comezaron a traballar. Na Universidade dixéronnos: vós limitádevos a facer un congreso importante neses días e nós facémonos cargo do demais. Buscouse o lugar para facer a mostra, finalmente decidiuse o Marco, e o seu director trataba directamente co Marco os pormenores da exposición. O Pergameo ten a música das cantigas, cousa que non ten ningún cancioneiro - Como sería o congreso?- Nós fixemos unha listaxe de xente moi importante, que viñan falar desde Brasil, de Italia, da USC e da Universidade da Coruña, cos que contactamos para que viñesen. Pero cando tiñamos todo preparado... - Cal é o problema agora mesmo?- Non o sei, o problema non o sei. Seica o director do Museo marcha e hai un conflito co Concello, que nin arre nin xo. Desde a Vicerreitoría dinme que estamos en trámites pero a cousa non acaba de aclararse entre as partes. E agora está todo parado. Nós escribímoslle unha carta ao reitor dicíndolle que non podemos ter a xente entrampada. - O congreso está paralizado?- Si, até que nos confirmen que hai orzamento. O convenio coa Morgan parece que está sen asinar. Esta xoia, que se atopou forrando un libro de Cicerón, é un dos pregos, é o que escribían os propios trovadores. - Como filóloga, cal dirías que é a importancia deste pergameo?- Primeiro, é un dos únicos pergameos das cantigas. Sabes que as cantigas están recollidas en grandes cancioneiros. E os cancioneiros están escritos no século XVI os dous grandes: o da Vaticana e o cancioneiro da Biblioteca Nacional de Lisboa. Hai un terceiro que está escrito no século XIII, pero ese só ten cantigas de amor. Pero as cantigas de amigo, como son as de Martin Códax, coñecíanse porque estaban recollidas nestes cancioneiros desde o século XVI, pero esta xoia, que se atopou forrando un libro de Cicerón, é un dos pregos, é o que escribían os propios trovadores. E ten a música das cantigas, cousa que non ten ningún cancioneiro. É unha peza importantísima, a partir de aí empezáronse a facer as melodías das cantigas. E só o feito simbólico de que este manuscrito foi feito en Vigo no século XIII é un orgullo, non só para a cidade de Vigo, senón para toda Galiza, porque o que contén está estudado en todo o mundo por grandes codicólogos e por grandes filólogos de universidades de todo o mundo. Fíxate o valor que lle dan na Morgan, que é unha fundación privada. Díxome o outro día Alonso Montero que cando o encontrou Pedro Vindel -chámase así polo libreiro que o atopou- quixo vendelo e Emilio Pardo Bazán fixo xestións co Ministerio daquel tempo para que o pergameo quedase en España pero os americanos deron máis dólares do que lle daban aquí, e o Vindel vendeuno ao mellor postor. Eles sabían o que tiñan entre mans. Sabían que un país que non ten historia, quere ter a historia de Europa e pagaron bastante e téñeno alí en exposición, sen saber nada del, porque na transcrición que lle puxeron debaixo tiñan moitísimas faltas, así que mandámoslle un escrito coas correccións ao que responderon moi agradecidos. Tampouco sabían exactamente que tiñan entre mans, pero parecíalle que era un pergameo medieval que tiña importancia.


Summary: A doutora en Arquitectura, Cristina Botana, estuda a segregación urbanística da poboación xitana.

A doutora en Arquitectura pola Universidade da Coruña e especialista en urbanismo Cristina Botana vén de analizar a orixe da segregación urbana antixitana e a promoción de poboados de infravivenda na área urbana da Coruña e Ferrol. Botana sinala o antixitanismo como "a forma de racismo menos cuestionada". Cristina Botana lamenta, en conversa con Nós Diario, que non se teña avanzado na loita contra a segregación do pobo xitano nos últimos tempos. "Deberíamos deixar de falar de políticas de integración e falar de xustiza espacial e non segregación, que é o que se vén practicando até o de agora". As políticas que chaman de integración, afirma, "son ferramentas de segregación e exclusión". Para a investigadora, estas políticas "non variaron en nada" malia o paso do tempo. De feito, subliña, "cambiou lixeiramente a linguaxe institucional mais as prácticas seguen sendo as mesmas" ou "incluso máis excluíntes", pois "na práctica non existe unha política de vivenda pública na Galiza", co cal "non hai alternativas e non se favorecen nin a escoita nin as solucións que partan das circunstancias de cada grupo poboacional". A Europa hostil para migrantes e minorías Modelo hexemónico Botana sinala que para a Administración existe "unha receita única no acceso á vivenda aplicábel a todo tipo de modos de habitar, polo que o modelo hexemónico exclúe calquera outra forma de unión familiar ou de convivencia". O artigo que vén de publicar, A segregación urbana antixitana. Promoción de poboados de infravivenda na rexión Ártabra, explica como na segunda metade do século XX a proliferación de poboados de chabolas nas periferias urbanas galegas resultaron na aplicación de realoxamentos masivos, aínda que insuficientes e fragmentados, e na formación de novos barrios de absorción. Segundo apunta no mencionado estudo, as familias xitanas quedaron relegadas a realoxamentos posteriores e a solucións especiais en actuacións de segregación que compoñen a expresión territorial do antixitanismo estrutural histórico da nosa sociedade. A cidade antixitana A autora introduce o concepto da cidade antixitana explicando que esta se configurou "en paralelo á cidade contemporánea e consolidouse especialmente durante os procesos de desenvolvemento urbano capitalista-neoliberal, desde os anos 50 até a actualidade". Neste sentido, Botana afirma que na segunda metade do século XX leváronse a cabo "diversas operacións urbanas destinadas a asentar e domesticar a poboación xitana". A investigadora analiza as políticas urbanas de erradicación do chabolismo implementadas na área urbana de Coruña e Ferrol. Así mesmo, estabelece a hipótese de que a existencia de asentamentos precarios de infravivenda nas periferias urbanas galegas responde a un "dobre proceso diferenciador": un de segregación da pobreza, e outro de carácter racial, que "segregou a poboación xitana e define a realidade actual nestes barrios". A súa análise refuta a idea de que eses asentamentos son realidades autoproducidas á marxe do sistema que, co tempo, degrádanse e deben ser atendidas polas institucións. Para Botana, a situación actual nos tecidos urbanos non responde unicamente a terse feito crónicos "certos procesos de marxinalización", como ten defendido "o discurso institucional-académico". Explica como a segregación xitana "está profundamente ligada ás políticas de erradicación do chabolismo e á desigualdade no noso sistema urbano e de vivenda". "Ser muller é difícil, porén aínda o é máis sendo xitana" Segregación provocada pola acción pública Así, reflexa como "as Administracións públicas promoveron asentamentos de infravivenda" e propiciaron a creación doutros "a base de actuacións improvisadas" que buscaban "desprazar o problema do chabolismo cara ás marxes". Botana constata que, fóra de Penamoa (A Coruña), "todos os asentamentos de promoción pública dos 70 e 80 continúan existindo e mostran os peores niveis de degradación socio-ambiental" da Galiza. A investigadora cualifica o antixitanismo como "a forma de racismo menos cuestionada" pola nosa sociedade e exemplifica estes asentamentos como "unha das súas expresións territoriais" e unha representación das "relacións de poder e violencia estrutural". Sinala tamén como, nalgúns casos, ante o illamento e a segregación, o pobo xitano xerou "procesos de resistencia e ferramentas de autoxestión".


Summary: As políticas de austeridade orçamentária impostas desde os anos 70 após sucessivos estalidos da crise são agora questionadas pelas novas políticas expansivas implementadas internacionalmente a seguir a Covid-19, mas só aparentemente. Qual é o objetivo da atual expansão fiscal da UE? Combater a desigualdade social e territorial ou engraxar a maquinaria de valorização do capital ante a queda nas expectativas de acumulação?

O estourido da crise de 2008 não foi mais um episódio cíclico, mas uma crise sistémica comparável à dos anos 70. Aliás, a crise não chega por acaso e têm uma dimensão mais profunda que a dos detonantes com que se manifesta, como, por exemplo, a diminuição da demanda suficiente, manifestação superficial da superprodução de mercadorias, resultado da acumulação excessiva de capital. Dá-se uma fugida de capitais do investimento produtivo para o financeiro para evitar perder valor pela inflação e na procura de maior retorno, que produz um movimento contínuo que busca diluir o risco. A engenharia financeira desenha a titularização dos créditos de baixa qualidade, com garantias insuficientes ou "subprime", que, fragmentados e unidos em pacotes com outros ativos, conseguem obter boa qualificação creditícia e circulam arredor do mundo graças a desregulamentação dos movimentos de capital. O risco da banca depositante pelo crédito gerado é transmitido a terceiros mediante os mercados financeiros. Os derivados Neste cenário eclodem com especial protagonismo os "derivados", produtos financeiros cujo valor fica vinculado a evolução dos preços dum ativo subjacente, e que a sua vez se constituem e transmitem como mais um ativo. Ademais ressaem os mercados de opções, de permutas ou swaps, etc. Uma cadeia sem fim de enlaçamentos especulativos nos que só logram sobreviver os grandes capitais especulativos que podem assumir grandes perdas ou influir na informação dos mercados no seu favor. Chega-se a especular com a possibilidade de incumprimento de um devedor, o que obrigaria o emissor dos chamados credit default swap a pagar ao seu portador um importe tão grande quanto maior fosse o risco de incumprimento da dívida. Até mesmo pequenos aforros procedentes de renda do trabalho sucumbem, vítimas da propaganda e a cobiça bancária, procurando manter o valor das suas poupanças. Contudo, enquanto a morosidade foi controlada e o preço da vivenda seguiu a subir não houve problema. Precisamente, as expectativas de contínuo aumento do preço da habitação incrementam o volume de crédito hipotecário muito acima dos preços nessa altura. O folguedo continuou até que em 2007 começa a aumentar a taxa de desemprego nos EUA, que com o alto endividamento das economias domésticas faz com que os títulos desses ativos e o preço das vivendas caiam. A sobre-exposição da banca a esses ativos tóxicos provoca a perda de valor dos seus rendimentos. Por isso os investidores endividados reduzem as suas despesas numa tentativa de reduzir a sua dívida. As receitas fiscais diminuem, mas a despesa pública aumenta devido ao aumento dos subsídios de desemprego e do consumo público, tudo para compensar a queda da procura privada. Paradoxalmente, a maior produtividade derivada da intensificação tecnológica e a menor ponderação na produção do fator trabalho, exclusiva fonte criadora de valor, portanto, contém a obtenção de mais-valia e rentabilidade num contexto de aumento dos juros, resultando em crise de dívida: novo endividamento para pagar os custos crescentes da dívida viva. O capital financeiro Ao mesmo tempo, o setor público, mediatizado pelo capital financeiro avalia a falência de certas instituições bancárias como fonte de possíveis efeitos sistémicos e decide-se o resgate bancário sem que, por outro lado, se detiveram os movimentos especulativos. No entanto, permite-se que o Lehman-Brothers caia, rebenta a bolha financeira e imobiliária, aumentam os juros, caem os índices bolsistas e paralisa-se o fluxo de liquidez nos mercados interbancários. O crédito e o investimento contraem-se, potenciando os efeitos da crise, mas os mercados de alto risco são preservados, porque permitem ao capital financeiro apropriar-se de uma fração de mais-valia extraída na economia produtiva, iludindo os custos da sua geração. Quem acabará por pagar a fenda entre os preços reajustados dos ativos reais, objetos de especulação, e o enorme volume da bolha imobiliária-financeira? O capital financeiro obriga o setor público a um galopante endividamento para resgatar aos bancos sob ameaça de terríveis consequências sistémicas. Em seguida, a prédica da teologia dos mercados e a mística tecnocrática: trás o suposto frenesi de endividamento público, efeito do "esbanjamento e desbarato político", o senso comum aconselha continência fiscal e consolidação orçamentária. Austeridade assimétrica: pagará quem nada se beneficiou do capitalismo de casino. A disciplina fiscal de Bruxelas segue suspensa até 2023, mas já ressoam campas de "retirada dos estímulos" e de demanda de novos planos de ajuste a médio prazo.


Summary: A decisión de Paradores de Turismo de realizar un ERE, pechar dous establecementos e reducir o funcionamento doutros no país causa alarma no cadro de persoal e os municipios afectados. Feijóo asegura que non ten comunicación da medida e o BNG pide explicacións no Congreso mentres @s traballador@s convocaron dous días de folga.

Paradores de Turismo presentou hai uns día un expediente de regulación de emprego (ERE) que afecta a toda a rede de establecementos hostaleiros que ten na Galiza. Dous peches totais, en Ferrol e Verín, catro temporais, en Tui Santo Estevo, Monforte e Vilalba, terán graves consecuencias para o seu cadro de persoal. A proposta desta empresa pública é deixar na rúa a 85 traballador@s (na actualidade conta con 427) e modificar os contratos dunha parte importante que deixarían de ser fixos e pasarían a ser fixos discontínuos. As condicións económicas dos despidos sería a mínima establecida despois da última reforma do PP: vinte días por ano traballado. Esta unha das primeiras medidas que toma a lucense Ángeles Alarcó, presidenta de Paradores, desde que en febreiro deste ano foi elixida para o cargo. Alarcó chegou a Paradores despois dunha rápida carreira en turismo na Comunidade de Madrid a carón de Esperanza Aguirre. Na súas primeiras declaracións en público negaba calquera intención privatizadora polo "bo momento" desta empresa pública. Esta unha das primeiras medidas que toma a lucense Ángeles Alarcó, presidenta de Paradores, desde que en febreiro deste ano foi elixida para o cargo Feijóo sen comunicación oficial O presidente da Xunta, Alberto Núñez Feijóo, afirmou ao remate do consello de goberno desta semana que non tiña "comunicación oficial de ningún peche". Aclarou que sabe que "hai conversas de negociación" mais que non lle consta que Galiza quede con dous paradores menos. Por este motivo non esta na súa axenda manter reunións sobre este tema aínda que adiantou que "o custe deses establecementos ten que ser coas aportacións dos clientes, non co dos cidadáns". Outros gobernos autonómicos xa estableceron unha axenda de contactos coa presidenta de Paradores de Turismo para negociar unha saída a este conflicto. É o caso da conselleira de Cultura e Turismo de Castilla y León, Alicia García, que se reunirá a vindeira sexta feira, 14 de decembro, con Ángeles Alarcó. O BNG cuestiona o Plan Rosana Pérez, deputada do BNG no Congreso, cuestionou o Plan de Reestructuración do Goberno e exixiu que a presidenta de Paradores de Turismo, Ángeles Alarcó e o goberno español explicaran as razóns que tivo para actuar contra estas instalacións en Galiza. "Temos que preguntarnos se a Presidencia de Paradores aprobou o levou a cabo algún Plan de mellora da ocupación que comprendese ofertas atractivas para a clientela a un custe asumíbel en tempos de grave crise económica". A deputada nacionalista cre que a única acción que realizaron é a de propoñer recortes sen pensan noutras medidadas que poderían manter os postos de traballo. Entre as preguntas que presentou Rosana Pérez á mesa do Congreso dirixidas ao goberno español, ademais de saber se manterá reunións con municipios afectados, figuran as que demandan as razóns polas que paradores galegos como o de Ferrol e Verín teñen que pechar cando hai outros en diferentes zonas do Estado que co mesma porcentaxe de perdas continúan abertos. Tamén require ao executivo de Rajoy para que diga se reconsiderará a súa decisión e negociará c@s traballador@s. Por último a deputada nacionalista O comité de empresa de Paradores de Turismo en Galiza convocou dúas xornadas de folga en protesta polo ERE Folga nos Paradores galegos O comité de empresa de Paradores de Turismo en Galiza convocou dúas xornadas de folga en protesta polo ERE. Esta mesma mañá houbo concentracións diante dos establecementos, recollida de sinaturas e o apoio cidadán e de todas as formacións políticas, a excepción do PP, nos municipios que verán pechado o reducido o servizo hostaleiro desta empresa pública. Algúns cadros de persoal xa solicitaron o apoio das corporacións municipais dos concellos afectados. O seguimento da folga é diferente segundo cada establecemento e os sindicatos, polo de agora, non aportaron cifras concretas. Tamén haberá paros os días 24, 25 e 31 de decembro, e o 1 de xaneiro. Solidariedade c@s traballador@s do Hostal dos Reis Católicos Un dos emblemas de Paradores en Galiza, o Hostal dos Reis Católicos, é un dos afectados nos recortes previstos desde Madrid. A anunciada reducción dun 20% do seu cadro de persoal resulta "incomprensíbel" para o grupo nacionalista da capital. "Os datos do Hostal reflicten que é un dos máis rendíbeis do Estado e goza de gran prestixio a nivel internacional", indicou Rafa Vilar do BNG de Compostela. O concelleiro nacionalista pensa que ten que haber "alternativas" antes de tomar estas medidas tan drásticas e denuncia que tras esta decisión pode estar unha "posíbel privatización da empresa pública de Paradores, moi apetecíbel para o sector privado". A decisión da presidenta de Paradores de Turismo sorprende na capital posto que nunha visita que realizou no pasado mes de setembro asegurou que o establecemento da Praza do Obradoiro era "o que máis crecera no Estado no que levamos de ano". Daquela aportaba o dato de aumento na súa ocupación do 3,5 por cento con respecto ao mesmo período de 2011, cun importante crecemento de visitantes doutros países de Europa e América.


Summary: A MNL reclámalle ao alcalde de Ourense que "cumpra co seu deber de defensa e promoción do galego" e repróchalle que cando use a lingua propia da Galiza sexa para "desprestixiala".

A Policía Local de Ourense desaloxou na mañá desta segunda feira do Pleno municipal as activistas da Mesa que protestaban pola actitude do alcalde, Pérez Jácome, a respecto do galego.Un grupo de persoas despregaron cartaces co lema "Eu quero o galego" no inicio da sesión plenaria e reivindicaron que Jácome cumpra co estipulado no estatuto de autonomía e Lei de normalización Lingüística a respecto da lingua propia da Galiza. Nun folleto repartido momentos antes, estas activistas lamentaban que o rexedor ourensán non use o galego nos actos oficiaise cando usa esta lingua sexa para "aldraxala e desprestixiala". Unha reclamación que apoiaron con lemas e cánticos, o que motivou o desaloxo, que se fixo sen problemas e acompañados por axentes da Policía Local. Activistas destacan que, en contra do que é habitual, e perante esta protesta, o alcalde iniciou o pleno falando galego. O responsábel da Mesa en Ourense, Manuel Carniceiro, advertiu ao alcalde de que a entidade de defensa da lingua non consentirá a actitude de desprezo ao galego que mantén, e que voltará ao pleno e continuará as protestas mentres o alcalde manteña esa actitude. "O rexeitamento da lingua galega como sinal máis característico de Ourense, unha das principais capitais galegas, é unha mensaxe de autoodio, un exemplo de desprezo polo propio da principal referencia institucional da cidade". A Mesa anuncia que voltará todas as veces que cumpra para facer valer as obrigas que ten Xácome cara ao noso principal sinal de identidade. Activistas da Mesa pola Normalización Lingüística @amesanl expulsados do pleno de #Ourense por denunciaren que o alcalde só usa o galego para aldraxalo e desprecialo #LiberdadeParaOGaleo #EnGalegoSi #AsóciateAoGalego pic.twitter.com/VqTi8YIkPo— A Mesa Normalización Lingüística (@amesanl) November 4, 2019


Summary: A prensa betanceira iniciárase en 1883 con El Censor, da man dos estudantes Fernando García Acuña (autor do poemario Orballeiras) e Roque Ponte Peña. Tres anos despois, no outono de 1886, saía O Antroido, que foi o cuarto dos periódicos que apareceron na antiga capital da provincia do seu nome. Este periódico semanal sería o primeiro publicado en Betanzos integramente en lingua galega, incluídos os anuncios, seguindo o roteiro de O Tío Marcos d'A Portela (Ourense, 1876), que continuaba a publicarse, ao igual que o pontevedrés O Galiciano. Outra novidade, á parte da lingua, é a incorporación dun gravado fixo na cabeceira, que quizais faga alusión ás carautas e disfraces do Antroido.

I. Bando Eu, o Antroido, Amo e Señor do mundo dos tolos-cordos; Rei da diversion e das carantoñas; Presidente de todalas mesas en que se comen graldumeiradas, porco e outros peixes; Gastrónimo maor pra as filloas, frores e orellas de frade; Vichuco do bo viño e dos chinguiritos; condecourado con rastras de chourizos e biñuelos de vento por beneméreto en trangalladas maores e menores, etc., etc. Ordeno e mando: Artícalo 1º Que dende hoxe hastra o miércoles da cinza todolos meus vasallos deixen a cara fera que durante o ano poñen pra se engañar uns a outros finxindo o que non son. Art. 2º Que non fagan ningunha labore que lle estorbe a cocion dos lacós con berzas e demais bituallas de que han de facer uso nestos dias. Art. 3º Que se adivirtan, con carantoñas ou sin elas, en calquera parte en que se atopen, despois de ben cheos, hastra arrotar. Art. 4º Que vaian aos bailes que en honor meu se han de facer nos sitios que teño dispostos, nos cales polos cartos, poderán refrendala cédula si xa a levan de fora ou adquirila ali si chegan sin ela. Art. 5º Non consinto que coas rapazas usen malos modos e parolas porcas; os que tal fixeran serán uns toupeiros maladucados. […] Espero que o meu amado pobo comprirá co que mandado deixo, dando de maneira tal mostra de que é dino de que volva a ser gobernado moi logo polo seu rei e señor O ANTROIDO. (Antroidada 19, 17-02-1887) II A certa farmacia desta poblacion levaron algun viño de Valdeorras, comprado nun establecemento que non se cita, pra analizalo, resultando do análisis que non era tal viño sinon unha composicion das que fan os tintoreiros, item mais, un pouco de alcohol para darlle forza. Como a saude púbrica non vale un pitillo para os axotistas, ás autoridades locales corresponde velar por ela; a este fin o señor alcalde debia dispoñer o reconocemento dos viños que se venden no pobo, impoñendo correutivos a aquelas personas que por encher a ucha non teñen roparo en envenenar pouco a pouco aos consumidores. Que si algúen lle chama viño,será por dicir: chegouRiveiro sin ser do Miño;Castilla, por un camiñoque a Castilla non cruzou. (Antroidada 15, 27-01-1887) III. Carta do outro mundo Nos Infernos, á 26 de Xaneiro do ano 5887 do reinado de Lusbel. Meu amigo Bartolo: Collo a pruma, molloa en pez ardendo e escríboche nun papel que por cuasalidá topei aquí pra darche noticias miñas. Xa che oio dicir todo adimirado: -¡Cómo! ¡Inocente nos Infernos! Si, amigo meu; aquí estou como tiña que soceder en cumplemento de certos principios sentados pola vosa amantísima nai a Irexia; principios que ainda están en pé, por mais que a civilizacion, que despexa todolos camiños, xa debera franquear un pouco mais o do Ceo. Ben sabes, amigo Bartolo, que sin ser o que se chama un fanático, cumpria cos deberes que os cregos me impoñian. Bon pai de familia, honrado, traballador, caritativo, nunca o diñeiro alleo se me pegara ás mans a pesar de ser español e non tiña unha falta que botarme na cara. A enfermedá de que morrin, ti ben a sabes, era desas que producen os mais grandes doores. Sufrina con pacencia, pro xa ben confesado e ben comulgado (como quen di, ben comido e ben bebido), o door fíxome dicir unha palabrota desas que están condanadas pola relixion que profesades a maoría dos españoles, con intervencion do goberno e detrimento do bolso. ¡Quén tal dixo! O demo que estaba ós pés da miña cama tirándose dos cornos doente porque eu salvábame, frotouse as mans de contento e sonrrieuse como quen di: este xa caeu. E así foi. Dende estonces lle pertenecin en corpo e i-alma. ¡Cousas da relixon! Si eu fora mudo á estas houras estou no ceo. Un momento dempois de haber esboirado aquela palabrota, estaba de viaxe entre media ducia de demos bermellos e negros que me levaron ás reborcalladas hastra dar nas caldeiras de Pedro Boteiro que, como sabrás, están no interior da terra polo de agora e mentras a cencia non lle suba os alquilares. Chegamos, e recibeunos un demo moi feo, quen nos fixo os honores da casa, porque non quita o ser demo pra ser cortés, e que dempois de espetarme un tenedor salvo á parte, votoume na segunda caldeira. ¡Ai, meu amigo, qué baño! Caín nun mar de aceite fervendo; pro éramos tantos os que alí estábamos que antes de que me cedesen o meu sitio, apabullei un obispo, que alá cando estaba na terra habia feito e desfeito moitos conventos de monxas. Pedinlle perdon e contestoume cun bellisco que me fixo unha roncha. Eu non me queixei, porque aquel door era un confite á veira do que me preducia o aceite fervendo. Eu creo que á forza de millons de sigros acostumbrarémonos a vivir aquí, porque ¿a qué non se afai o home? O mais doente para nos e que os demos nos tran noticias do ceo. Por certo que me chocou bastante o que un demo me dixo noutronte. ¿Acórdaste de don Lucas, aquel usureiro veciño noso que habia roubado a toda clas de persoas, e que matou de fame ós seus fillos e envenenou á sua muller? Pois estache no ceo. Á hora da morte fixo unha boa confesion, e agora anda paseándose con ánxeles e serafís polas nubes. Fai ti comparaciós entre el e eu, e dime si non me fora mellor facer o que don Lucas e poñerme a honradez por monteira, gardando o arripintemento pra a houra da morte. Volvendo ás cousas de aquí, direiche que como hai moitos menistros do Señor, ármase cada batalla que parés que a caldeira se ven a baixo. Protestantes, xudíos, mouros, católicos, budhistas, etc., tiranse á testa canto atopan á man. Todos quere ter razon; todos son os verdadeiros, os lixítimos. Aquí temos tamen as nosas manifestaciós. Agora trátase de facer unha solicitú á S. M. Satanás pirmeiro... e últemo, pidíndolle que nos leve á caldeira onde ximen as monxas, porque, como din alguns curas que foron cabecillas, esta vida maldito o chiste que ten: seis sacritás son os encargados de recoller firmas. Onte falei cun probe por quen na terra están dicindo misas a barullo, creendo que se atopa no purgatorio. Porque o que el di, ese diñeiro estivera mellor empreiado en preitos ou en petroleo. Preparamos unha gran solenidá pra o dia en que veña o cura Santa Cruz, a quen agardan moitas correlixonarios seus. ¡Que dia pra os calristas! Polo demais, e salvo o chamusqueo e os belliscos das tenazas, vámola andando. Ainda teño que dar gracias porque non me mandaron ó purgatorio, de onde, como non teño cartos, non salía nunca. Acaba de chegar un condanado que, como eu, naceu con mala estrela. Doulle a corazoada de meterse a salvar dous nenos que se estaban afogando, e pereceu con eles na demanda. Esto pouco era, pro ¿i o morrer sin confesión? Aquí está o busilis. O caritativo salvador, así como o maor dos nenos que tiña xa sete anos, chegaron ó Inferno.O outro neno, como non tiña mais que cinco anos, non se condanou, e foi ó ceo. Si á sua nai se lle ocurre parilo dous anos antes non fuxe el do chamuscon. Destes casos hai aquí a millons. Pro vexo que a pruma se me vai queimando na tinta, e así outro dia me espricarei mais, concruindo hoxe por encargarche moito que cando vaias a morrer non te esquenzas de facer unha boa confesión. Sin outro particular, teu amigo. (Antroidada 15, 27-01-1887) IV Burricos, Frebeiro 3 de 1887 Amigo Inocente: Recibin a carta que pol-O ANTROIDO do últemo xueves me escribiche dende os infernos, e abofellas, si a discricion que deles fas, non me puxo, de medo, os pelos da cachola tesos como fungueiros: dende estonces o meu corpo parescia o dun azougado, e xa me contaba perdido si non chego a atopar un remedeo que puxera pas na miña i-alma e me barrese a intranquilidá que conmigo iba acabando a forza de cavilar. Pro Dios, que nunca se esquece dos seus, tocoume no corazon amostrándome unha lus pra sair da escuridá en que ti me meteras. É o caso, meu amigo, que tendo que facer unha cova pra meter o cadavre da filla de Xacome Chupas, morta de nacida, oucurriúseme rexistrar a tua fochanca pra ver se estabas nela; e ¡cal non sería miña ademiracion cando dempois de sacar a terra que te cobría erguín a tapa da caixa e te vin enteiro e mais teso que un carton drento dela! Aquí hai engano, -dixen pra o meu chaleque,- e volvin a poñer o conto como estaba pra que non entrase a pidemea cos veciños, tan apestoso era o cheirume que do teu corpo voaba. Largueime pouco a pouco pensando e coas orellas baixas en dreitura á casa do crego pra lle dar conta de que a cova estaba feita e maormente pra lle perguntar o que me pasara coa carta e contigo. Pois ben: cheguei á sua casa e a pirmeira cousa –pois xa non me cabía o pan no corpo- foi falarlle desta maneira: —Señor cura: quixera que vostede me sacara dunha deficultá que se me meteu na cachola. —Cal é, Bartolo? —Señor, que eu recibin unha carta do outro mundo e nela dime o meu amigo Inocente Vexo, que foi parar ós infernos, porque na houra da morte, coa forza da delor botou un xuramento dempois de se haber confesado e comulgado. —E ben, e qué? —Que pra me aceceorar de que estaba no inferno, descobrin a cova del, e vino alí tan teso e tan quedo como cando o metín nela. —Certamente que o verías; mais non vichela i-alma, que é a que está penando pra sempre. —¡Ai, señor cura! ¿e de estonces porque vostede di ós filigreses, e a cartilla da doutrina tamen o reza, que os que van ó inferno van en corpo e i-alma? —Dicímolo pra que... ¿entendes ben? e porque os que tendes curiosidá por saber o que aló pasa sodes unhos... burros, ¿entendiche? Que nunca podredes como nós, alcanzar o que eso sinifica. —Eso está ben: para o cabo vostede non desfixo o novelo e déixame na misma duda que tiña. —Desfeito está, Bartolo: ¿non ves que si ti e os mais da parroquea soubérades tanto como os cregos, de estonces non me necesitábades pra nada? Ti sigue traballando como de cote, e desa maneira poderás dar moitas misas á Irexa, que é o prencipal, pra que as almas dos teus parentes sallan logo de penas. —Pro señor cura: si as almas non han de ser xusgadas hastra o fin do mundo en que todos nos hemos de presentar diante noso Señor cos mesmos corpos e almas que tuvemos ¿como pode ser eso de que desde o auto que un morre xa vai dreitamente pra o ceo, pra o inferno ou pra o pulgatorio, cando a cartilla da doutrina reza difrente? —Dígoche Bartolo, que eres mui lenguateiro e que destas cousas sabes tanto como a miña besta; e aconséllote polo teu ben, que non botes a lengoa a pacer entre os veciños. Si tes cobiza do que eu gano por dirixir as almas encamiñandoas pra o outro mundo, non che teño culpa, estudearas pra crego e serías como eu son. Vótaste de leido e vaiche salir caro o conto. —Está ben señor cura; pro eu non teño cobiza nin son leido, mais faime cóchegas o que vosté non me esprique... —Basta de leria que a culpa non é tua sinon miña o dar oidas a xentes inorantes... Vaite se non ques que me enfade. [...] BARTOLO (Antroidada 16, 3-02-1887) Xornalismo satírico en galego O Antroido achega unha linguaxe nova no xornalismo local cun galego inzado de castelanismos e vulgarismos. Retranqueiro e festivo (en oposición ao xornalismo "serio") con espírito laicista e crítico. A modo de subtítulo figura a lenda: «Trangallada pra todol-os xueves de todol-as semás de todol-os anos. Amén». Na cabeceira fai constar a ambos os lados do gravado: «Por cinco perros ó mes / tés ANTROIDO todo´ano, / e sin saír d´a lareira / á calquera mamarracho / que, con disfraz fai un home / e sin él é un estropaxo, / lle sacarás a carántula... / si afroxas antes os cartos». Tamén en lugar de pór número tal, puña Antroidada tal. Os cinco "perros" viñan ser 25 céntimos. Xa se deixa ver que é unha publicación satírica, aínda que baixo esa capa non deixa de facer crítica social e política, mesmo ás relixións en xeral e especialmente á católica e os seus ministros. Introduce o xénero epistolar nas colaboracións e comenta algunhas noticias en verso, ao igual que a publicidade, que era escasa e anunciaba pequenos comerciantes da localidade. No último número coñecido fai alusión á celebración do Antroido, reflectindo o ambiente do momento e publicando un curioso «Bando» cunha serie de normas asinado polo propio Antroido personificado, acompañado dun poema, asinado por A.V.T., no que o Antroido explica «Quen son eu». Unha sección fixa era «Comparsas e trangalladas», con pequenas noticias locais. 'O Antroido' achega unha linguaxe nova no xornalismo local e un espírito laicista e crítico Non consta o director da publicación; coidamos que, se non oficialmente, de feito sería o tipógrafo Anxo Vázquez Taboada, empregado da imprenta de Amenedo Ponte e autor dalgunha obra en galego (As noites no fogar, A Cruña, 1888, e No fiandón, Lugo, 1899). De feito aquí abondan as colaboracións asinadas sempre coas súas iniciais A.V.T. Entre os colaboradores están os poetas Roque Pesqueira Crespo e Bieito Losada, moi popular daquela e posteriormente deostado, como no manifesto Mais Alá!, polo seu «baixo e noxento ruralismo»; e os que deben ser seudónimos, como Abellón e Bartolo.Imprimíase no obradoiro de A. Amenedo Ponte, que estaba no número 7 dos soportais do Campo, e xa viña imprimindo La Libertad, "periódico republicano indepediente". Tiña primeiramente un formato pequeno (33 x 23 cm.), ampliado no número 19 (47 x 33 cm.), con catro páxinas a dúas columnas. O primeiro número debeu saír a finais de outubro de 1886 e continuou aparecendo todas as quintas feiras ao longo de catro meses. Varios xornais galegos anunciaran no mes de outubro que axiña vería a luz en Betanzos un periódico en «dialecto gallego» titulado Os Labercos. O periódico apareceu, mais con outro título: O Antroido. E, curiosamente, desaparecería xusto despois da celebración do Antroido de 1887. Un pequeno grupo de rexionalistas, ao que non era alleo o impresor e o seu empregado, estaban detrás desta publicación e do seu continuador. No Arquivo municipal de Betanzos (na ligazón: http://hemeroteca.betanzos.net/) consérvanse unicamente catro exemplares deste periódico: os números 15, 16, 18 e o 19, último coñecido, correspondendo este ao 17 de febreiro de 1887. Terá un inmediato continuador no tamén semanario A Fuliada, que trataremos noutra entrega.


Summary: O libro-disco 'O Uniforme Movemento Divino' deixa constancia dun amplo proxecto de recuperación da música medieval, que pasa pola recreación dos instrumentos reproducidos na arquivolta da igrexa de San Martiño de Noia. O traballo dos artesáns responsábeis desta misión, que non supón unha volta ao son real de séculos antigos, senón un rescate no que a tradición se mestura coa modernidade, cobra vida nun repertorio das cantigas medievais con arranxos de Rodrigo Romaní.

Os instrumentos musicais do pórtico de San Martiño, localizado na fachada occidental da praza do Tapal (Noia), saltaron da pedra á realidade etérea da música grazas a un dos últimos proxectos do Noia Harp Consort, promovido polo Concello de Noia. O concerto mudo dos 12 anciáns músicos presididos polo Cristo Xuíz nesta imaxe do século XV, con clara influencia do Pórtico da Gloria, fai eco no presente a través das melodías dos seus instrumentos reconstruídos, un total de sete: o rabel, dúas arpas, dous salteiros, unha viola de man pequena e unha viola de seis cordas. Todo isto intégrase en O Uniforme Movemento Divino, un libro-disco que deixa constancia dun proxecto que vén de lonxe, ligado ao Noia Harp Fest. A dirección, coordinación e produción musical estiveron a cargo de Rodrigo Romaní, intérprete e compositor de longa e recoñecida traxectoria vencellado ás orixes de formacións tan emblemáticas como Milladoiro ou SonDeSeu. El conta que foi un proceso longo, que primeiro presentou, no contexto do festival de 2018, as dúas arpas -nun concerto especial no que participaban Carlos Núñez e outros convidados-, para logo pasar ao resto de instrumentos recoñecíbeis, sete dos nove totais. Para isto, contou cun equipo de de lutiers, musicólogos e músicos, partindo do precedente dun ensaio divulgativo de 1994 asinado por José López Calo, con fotografías da arquivolta de Suso Xogaina. A recreación "É unha fantasía pensar que estamos a recuperar o son do pasado cando reproducimos instrumentos antigos e os tocamos, sexan do Comedor de Xelmírez, da catedral de Ourense, ou de San Mariño", advirte Carlos Villanueva Abelairas, catedrático de Historia da Música na Universidade de Santiago, na súa achega ao volume. "É unha fantasía pensar que estamos a recuperar o son do pasado cando reproducimos instrumentos antigos", advirte Carlos Villanueva Abelairas Esta foi precisamente unha das maiores dificultades que enfrontaron os artesán responsábeis da construción: Luís Martíns e Carlos do Viso. O primeiro, formado no Obradoiro de Lutería Antiga da escola municipal de Artes e Oficios de Vigo, é especialista en arpas antigas e barrocas. O segundo leva desde os anos 90 construíndo instrumentos, ao tempo que integra distintos grupos de música tradicional e popular. Martíns relata que foi "complicado" recrear os instrumentos, pois hai que ter en conta que as proporcións das esculturas poden non ser realistas, feitas para seren observadas desde abaixo, ou enfrontarse co que recollen outros rexistros iconográficos, que tamén cómpre ter en consideración. As arpas, por exemplo, son algo máis grandes que na pedra. "Tampouco sabemos se evocaban o que había no momento ou instrumentos do pasado ou con reminiscencias bíblicas", comenta Luís Martíns Ademais, as figuras, segundo puideron dilucidar, sufriron un lavado por volta dos anos 90. "Tampouco sabemos se evocaban o que había no momento ou instrumentos do pasado ou con reminiscencias bíblicas", comenta. Así as cousas, houbo que redimensionar e facer algo con aparencia semellante, pero adaptado á interpretación, "buscando relación coas afinacións" e tendo en conta "que se ían tocar xuntos nun concerto", explica. A misteriosa viola A viola de seis cordas foi do que máis choio lles deu aos artesáns, porque este número non é o habitual no instrumento da época. "A guitarra non estaba inventada e a viola de gamba tampouco", di Martíns. Neste eido recibiron asesoramento de Javier Martínez, director da Escola de Violeiros de Zaragoza, que sinalou que o máis probábel é que se tratasen de tres cordas dobres. Mais o deseño non funcionaba ben de todo e nin na segunda versión conseguiron solucionar por completo os problemas que presentaba. Precisamente, botaron en falta poder experimentar máis cos propios músicos, unha vez rematadas as pezas. Empregaron distintas madeiras autóctonas, como ciprés, nogueira ou cerdeira. Pensan que os materiais do momento poderían ser desta índole, se ben Martíns admite que cabía a posibilidade, algo que lle sorprendeu, de que na época xa fosen importados doutros lugares, como Alemaña. As cordas, pola súa banda, son de tripa de carneiro -agás nunha das arpas, que as leva de bronce-, feitas ex professo para instrumentos antigos, "sen pulir e sen vernices". Esta escolma partiu dun "afán de experimentar máis que historicista", admiten os artesáns no volume. Tradición e modernidade Detrás do son destes instrumentos recreados hai un base electrónica, percusións, arpas de boca ou cornetos, que fan da relectura un paseo entre tradición e modernidade. Esta é a proposta de Romaní, "intentando gardar o acento e o aire medieval", mais ignorando de maneira consciente das "supostas fidelidades históricas", pois "non temos música galega a disposición deses séculos". Así, se quixésemos reflectir a música desde un punto de vista historicista, non alleo de escepticismo, habería que acudir á gótica ou á renacentista doutros lugares. Por iso, Romaní optou polo repertorio galego da que dispuñan, coa poesía trobadoresca -en realidade música- dun ou dous séculos atrás, bebendo das Cantigas de Santa María ("Santa María, Strela do Día", "Rosa das rosas e fror das frores" e "Como póden fer sas culpas os hómes ser contreitos"), das de Amigo de Martin Códax ("Mandad'ei comigo", "Mia Irmana fremosa", "Ondas do mar de Vigo"), así como do "Congaudeant catholici" do Códice Calixtino e das "Marchas de Procesión" do Cancioneiro de Casto Sampedro. Alén de coordinador, Romaní toca as arpas (encordadas en tripa e metal), o salterio, o rabel, a viola de pulso e canta. Acompáñano como parte do Noia Harp Consort Laura Barreiro na voz e na arpa diatónica; Alba Barreiro na arpa encordada en tripa; Esperanza Mara, na voz e na viola de arco; e Xulia Feixoo nas percusións. Ao elas súmanse as colaboracións de Abraham Cupeiro, experto na recuperación de instrumentos de vento antigos, e o violonchelista Millán Abeledo, integrante da Real Filharmonía da Galiza. O resultado, malia ter unha versión física, ten no dixital a súa maior aposta divulgadora, que se pode atopar de balde na rede.


Summary: As organizacións soberanistas xuvenís Briga, Erguer, Xeira, Galiza Nova e Isca! presentaron esta mañá, na Praza de Praterías de Santiago de Compostela, a Manifestación Xuvenil Unitaria, que terá lugar na Praza da Alameda o 24 de xullo as 20.00 horas, véspera do Día da Patria Galega. Baixo o lema: Galiza somos nós. Esta será a cuarta edición da marcha xuvenil. Vídeo no interior

No acto desta mañá os representantes dos diferentes colectivos nacionalistas xuvenís presentaron o programa da manifestación, os seus motivos e o plan de desenrolo da mesma. A concentración partirá da Alameda compostelá ás 20.00 horas do día 24 de xullo e terá remate no Toural. No día previo á celebración e conmemoración do Día de Galiza, os grupos xuvenís reclamarán e defenderán os seus valores e causas principais baseados na igualdade e feminismo; a solidariedade internacional, focalizando na problemática de acollida de refuxiados e as "políticas nocivas da comunidade europea"; a defensa do idioma e a cultura galegas. Alberte Mera, representante de Galiza Nova; Sara Riveiro, de Briga; Xan Fernando, de Isca!; Ana Beatriz Rodríguez, de Xeira e Iria Figueroa de Erguer. Estudantes de Galiza leron o manifesto que dá as chaves dos motivos da mobilización para sacar á luz a cuarta edición da marcha xuvenil, baixo o lema: Galiza somos nós. "Esta unión non se debe a unha casualidade nin a un xesto simbólico, xa que concordamos en que moitas cousas teñen que mudar para que a nosa nazón teña unha vida digna." Sara Riveiro, en representación da agrupación Briga, afirmou que "esta unión non se debe a unha casualidade nin a un xesto simbólico, xa que concordamos en que moitas cousas teñen que mudar para que a nosa nación teña unha vida digna." Aqueles problemas que precisan ser cambiados apuntounos Alberte Mera, focalizando nas políticas europeas: "A Unión Europea, baixo a careta de apoiar a acollida de refuxiados, o único que fai é apoiar as guerras imperialistas das que foxen estas persoas", por outra banda alegou que "a migración masiva é consecuencia da estratexia capitalista de España e a Unión Europea que nos converte na man de obra barata que sustenta as grandes multinacionais". "As mulleres temos o dereito de relacionarnos con quen queiramos e da maneira que queiramos" Pola súa Parte, Iria Figueroa instou "a defensa da nosa lingua e, polo tanto, a defensa de nós mesmas para loitar contra as agresións que sofre o noso idioma, con leis españolizadoras como a LOMCE. Son moitos os golpes que recibiu a nosa lingua, facendo que sexamos unha minoría os que o falamos." Figueroa quixo insistir na loita feminista que "vai da man das loita das liberdades sexuais", da que non se esquecen nesta concentración, defendendo "a igualdade entre todas as persoas, xa que as mulleres temos o dereito de relacionarnos con quen queiramos e da maneira que queiramos." "Non estamos todas, faltan as presas" Xan Fernando, do colectivo Isca!, defendeu a liberdade dos presos políticos independentistas: "Non estamos todas, faltan as presas". Do mesmo xeito, afirmou que: "Estas persoas están na cadea por leis inxustas". Por outra banda incidiu nos motivos da súa causa: "Somos independentistas porque o estado español e a Unión Europea nos demostran todos os días que o seu proxecto non é compatíbel co noso, impoñéndonos industrias como ENCE que é unha lacra para as nosas rías." Para rematar, Ana Beatriz Rodríguez, de Xeira, fixo un chamamento á mocidade galega á loita "contra a sociedade capitalista e o patriarcado", loita que defenderán o próximo 24 de xullo na véspera do Día da Patria Galega.


Summary: A organización política realiza o 30 de novembro en Teo a súa VII Asemblea Nacional, concluíndo o debate interno que encetara en xullo.

A organización Nós-UP realizará o 30 de novembro en Teo a súa VII Asemblea Nacional apostando na "necesaria unidade de acción" entre a esquerda independentista e a esquerda nacionalista. Conclúe así un "intenso" debate interno encetado en xullo. A tese política está dividida en dúas partes. Dunha banda, analiza as causas da crise no Estado español e as consecuencias desta na Galiza e na clase obreira galega. Da outra, ao redor da cal debaterá a militancia, aborda as mudanzas no mapa político e social do País, facendo fincapé na "necesaria construción dun espazo de unidade de acción" entre a esquerda independentista e a esquerda nacionalista. A asemblea foi convocada baixo o lema Sempre con independência e pretende artellar unha vía alternativa "aos dous grandes polos da esquerda nacional" --en referencia a BNG e Anova-- que sería "o independentismo socialista e feminista". O acto de encerramento, que será aberto e do cal farán parte unha vintena de organizacións sindicais, políticas e sociais da Galiza e unha ducia de delegacións internacionais, está fixado para as 2oh no Hotel Congreso, en Montouto (Teo).