Summary: Media ducia de apelidos son tratados desta volta; achéganse as súas etimoloxías e dáse conta de documentos históricos nos que aparecen como tal ou ben como topónimos. A referencia máis antiga vinculada coa terra da Maía facilítaa López Boullón, ao sinalar que xa se constata polo ano 569. Tamén se ofrecen referencias ou extractos de documentos de 1281, 1340, 1365 e unha manchea do século XVI. Contamos para esta ocasión, ademais, cunha entrevista que lle puidemos realizar ao escritor e historiador Carlos Lixó.

Unicamente en Ribeira se comproba a existencia do topónimo Lixó, concretamente nun par de lugares, un de San Martiño de Oleiros e outro de San Pedro de Palmeira. Desta denominación xorde o antropónimo do mesmo nome, malia que na actualidade unhas 1.225 persoas o usan na forma Lijó. A Pobra do Caramiñal, Ribeira, O Grove, Porto do Son, Rianxo, Catoira, Fisterra e 15 concellos máis contan con algúns membros da súa veciñanza así apelidados. Unha das persoas que o emprega, pero xa restaurado, é o historiador ribeirán Carlos Lixó Gómez, Premio Nacional de Poesía Xosemaría Pérez Parallé por Murallas de pedra sen cemento que duran para sempre. Ademais, é un gran divulgador da restauración dos apelidos á forma galega. Entre os protocolos notariais da vila de Noia tamén se contempla esta forma, precisamente na obriga de "Juan da Baqueriça, vezino de Santa María d'Asados, e Domyngo de Lixó, vezino de Santa María d'Isorna (...) a Juan Núnez de Paz, vezino e regidor desta villa de Noya". O texto leva data do 13 de setembro de 1562. De nos guiarmos por Gonzalo Navaza, Lixó procedería do termo latino lagenŏlas, diminutivo de laxe. Un significado semellante teno Lousada, pois a súa etimoloxía habería que buscala na voz prelatina lausa, que deriva en lausata, lugar no que abundan as lousas (rocha metamórfica). Uns 20 topónimos levan o termo Lousada e seis son as parroquias así tamén denominadas: Santiago e San Mamede de Lousada (ambas en Carballedo), Santa Baia de Lousada (Guntín), San Vicenzo de Lousada (Pedrafita do Cebreiro), San Martiño de Lousada (Samos) e Santo André de Lousada (Xermade). Non chegan a 9.750 as persoas que o empregan como apelido, se ben a forma castelanizada Losada é a que máis abunda e distribúese por 174 concellos, entre os que están os de San Xoán de Río, Ribas de Sil, Vilariño de Conso, Quiroga, Guitiriz etc. A forma restaurada Lousada só se percibe en Culleredo, Ourense e A Coruña, usada por só 21 persoas. Un importante persoeiro das nosas letras, impulsor do galeguismo e membro do Seminario de Estudos Galegos, foi Antón Losada Diéguez (1884-1929). Tamén queremos traer até estes parágrafos o xornalista Antón Losada Trabada. No ámbito histórico non sobra recordar a venda que "Pero Peres de Lousada" estabelece co mosteiro de Monfero o 7 de xullo de 1281. Gonzalo Navaza sinala que Lixó debe proceder do termo latino 'lagenolas', diminutivo de Laxe Loxo preséntase na nosa selección de onomástica galega. En relación con isto, custódiase no ARG un pergameo no que "don Lopo Osorio de Moscoso, conde de Altamira", lles concede en contrato eufitéutico a "Gregorio de Menage, vecino de San Miguel de Vilar" e a "Leonor Mosquera", a súa dona, o "lugar e paço de Loxo (...) por el canone e pensión de las dichas dos fanegas de pan e par de capones çebados". Este documento leva data do 12 de novembro de 1536, mais existe outro do 28 de xaneiro de 1545 que versa así: "En la çiudad de Santiago, a veinte e ocho días del mes de henero de mil e quientos e quarenta e çinco anos, ante el muy Illustrísimo Señor don Lope Hosorio de Moscoso, Conde d'Altamira, mi senor, y en presençia de mí, notario e los testigos a yuso escriptos, paresçió presente Alonso Brabo, criado e maiordomo de su señoría. E luego se presentó el dicho Alonso Brabo ante su señoría con una escriptura de nominación e traspasaçión a él fecha del Paaço et lugar de Loxo, sicto en la felegresía de Santa María de Loxo por Gregorio de Meinije que lo tenía en fuero (...)". Compróbase así, logo, que o pazo, lugar e parroquia de Santa María Loxo se localizaron nas terras de Touro, mais a toponimia maior homónima tamén se repite en Boiro. Nesta última vila reside por 1526 "Pero de Lojo" e dez anos máis tarde un "Jácome de Loxo, vezino de la felegresía de Santa Vaya de Boyro". Achegamos estas dúas últimas referencias para comprobar a vacilación existente, por ese tempo, entre o "x" e o "j"; así e todo, na actualidade só se rexistran coa forma Lojo case 2.400 persoas localizadas en 35 concellos, entre os que cómpre citar os de Boiro, A Pobra do Caramiñal, A Illa de Arousa, Lousame, Noia e Porto do Son. Compositor galego foi o rianxeiro Anxo Romero Loxo (1905-1967) que musicou "A Rianxeira", peza de base tradicional composta por Xesús Freiro Dourado e que estrea en Buenos Aires o Coro Castelao en 1948. Do latín luna procede o topónimo e o apelido Lúa. Son ben escasos os lugares con esta denominación, tan soamente se testemuña na parroquia homónima de San Martiño de Lúa (Pol). Un texto conservado no AHN procedente de Lugo indica que Ares Pelaez (tesoureiro desa catedral) e Fernán Domínguez ("prellado da quarta desa iglesia de Valonga") lles afora varias leiras en Pedreira de Negraes a "Fernan Domingues de Sant Martino de Lua et a vosa muller Moor Rodrigues" o 3 de febreiro de 1340. Como apelido, témolo nun texto moderno, concretamente do 9 de decembro de 1583, polo cal Pedro de Montes (de Santa María de Leira) e Catarina Vallo, arrendan por nove anos unha vivenda que teñen na rúa do Vilar. O beneficiario do contrato é "Francisco da Lúa, sastre de çibdad de Santiago". Hogano ningunha ou case ningunha persoa usa por desgraza o apelido en galego, e, pola contra a forma Luna recóllese en 25 concellos (entre os que están os de Ribeira de Piquín, Caldas de Reis, Ponte Caldelas, Meira, Pol e Cuntis). Xosé Ramón López Boullón sinala que A Maía contén a raíz hidronímica indoeuropea "am-", que significa auga Úsana pouco máis de 600 persoas. Así e todo, si é bastante habitual na Galiza como nome feminino; incluso en tempos antigos xa se constata. Véxase, por exemplo, un pergameo de 1301, conservado no ARG, polo que Joham Eans, ourives, fillo de Tareyia Domingues "frayra de Santa Clara" e a súa irmá Lúa Eans adquiren "en senllas meadades" o "casal de Layas" en Santa Baia de Laias (Cenlle). Xosé Ramón López Boullón sinala que A Maía é un corónimo ou nome dun territorio documentado xa no ano 569. Segundo o autor, "procede dunha raíz hidronímica indoeuropea am-" que significa auga, canle ou río. A partir do século XIII comeza a se rexistrar "a deglutinación do A- inicial de Amaea e Amaýa" de modo que han convivir as formas Amaía e Maía. Se bebemos da documentación moderna dos protocolos notariais de Noia, constátase a presenza dunha "Taresa da Maýa, vecina de la felegresía de San Martino de Noya" por 1562. Como adoitaba acontecer, os proxenitores apelidaban a súa proxenie segundo lle interesase. Testemúñase tal afirmación, entre moitos exemplos, nas últimas vontades de "María de Bieiro, donzella soltera, hija legítima (...) de Pedro da Mayya e María das Seixas, su muger", pronunciadas en 1567. O topónimo A Maía rexístrase ademais na freguesía de San Pedro de Cambás (Aranga) e o apelido, na forma Mahía, que é a maioritaria, en 23 concellos (entre eles os de Curtis, Aranga, Vilasantar, Coirós, Ares e Oza dos Ríos). A forma minoritaria, Maía, so se percibe en catro municipios (Verín, Ourense, Compostela e Vigo), que suman ambas 825 ocorrencias. Ademais do concello de Maside, con este nome existe un par de lugares homónimos e dúas freguesías igualmente. Estas últimas denomínanse San Tomé de Maside (Maside) e San Pedro de Maside (Sarria). É ben posíbel que tal termo proceda do antropónimo Masidius, rexistrado nalgunha ocasión na epigrafía romana. Por exemplo, mercé aos datos que nos facilita Juan Manuel Abascal Palazón, profesor da Universitat d'Alacant, existe unha inscrición na que figura unha Masidia (na Galia), outra Masidia Crecentina (en Cuenca) e un Masidiano (en Roma). O topónimo Maside é empregado tamén na onomástica, de aí que na actualidade poidamos bater con esta forma en 13 concellos galegos, entre os que están os de Baños de Molgas, Láncara, Baralla, Paderne de Allariz e Sarria. Así mesmo, a forma non restaurada Masid contabiliza 9 concellos (encabezados por Toén, Nogueira de Ramuín, O Pereiro de Aguiar, Barbadás e Ourense). En total, medio milleiro de persoas apelídanse deste xeito. Entre os pergameos lugueses conservados no AHN existe un, do 8 de febreiro de 1365, polo que a abadesa de San Fiz de Cangas (Pantón) lle vende ao bispo de Lugo certas herdades. Entre os asinantes está un Affonso Garçia de Maside. Do abrente da Época Moderna é outro texto do 2 de xaneiro de 1556 polo que se lle mercara a Miguel Texero, cereiro de Compostela, a elaboración da cera que se mercara "a Gregorio de Maside, vezino de Santa Vaya de Çerreda, que es en el obispado de Orense". Concretamente tratábase dun "quintal de çera que hizieron çien libras". Un dos grandes artistas plásticos galegos do século XX é Carlos Maside (1897-1958), nado en Pontecesures, depurado polo franquismo e separado do mundo da docencia. Lembremos que, cando isto acontece, este membro da Xeración dos Novos –como lembra o historiador Carlos López Bernárdez– imparte clases en Vigo. Entrevista a Carlos Lixó Gómez: "Restaurei o meu apelido por compromiso coa lingua e tamén por reconexión co pasado, coas orixes" -Vostede é protagonista dalgún vídeo que circula polas redes sociais no que anima a cidadanía a que restaure os seus apelidos ás formas lexítimas galegas. Que o levou a realizalo? A verdade é que foi idea de Olaxonmario, que me convidou a falar con el na súa canle de Youtube. Tratamos temas varios, preguntoume pola cuestión dos apelidos, e a partir de aí consideramos que o tema era interesante como para se resaltar á parte e facer un vídeo específico para quen teña interese. -Vostede incluso xa predicara co exemplo, pois tempo atrás decidira mudar o seu primeiro apelido para a forma que na actualidade usa. A que foi debido? A profesora María Xesús Froxán sinalou que para ela non só fora un cuestión de identidade –que o era– senón tamén de sonoridade. Foi este tamén o seu caso? No meu caso non ten a ver coa sonoridade; de feito, agora teño un problema novo cando len o nome sen acento [riso]. Mais non me importa, fago miña a brincadeira. Eu fíxeno por compromiso coa lingua e tamén por reconexión co pasado, coas orixes. De feito, aínda que pensara en facelo antes, para min o impulso que me decidiu foi descubrir que no meu concello aínda segue viva a forma galega Lixó como alcume familiar. -Resultoulle complicada a solicitude e a súa tramitación? En que ano aconteceu? Complicada non, resultoume traballosa porque no xulgado pedíronme máis trámites dos que realmente son necesarios, como o certificado de nacemento ou de empadroamento. Aínda así, coa orientación da Mesa pola Normalización Lingüística fíxeno sen problema, xa no ano 2013. Tamén me solicitaron un informe da RAG onde xustificase que Lixó era a forma correcta, que me enviaron solicitándollo por correo electrónico. Logo a partir de aí hai que ir mudando as tarxetas, mais para iso non hai présa, porque todos os documentos coa forma anterior do apelido son igual de válidos e nunca tiven problema. -Co gallo daquela campaña que emprendeu, conseguiu que alguén do seu contorno se animase a restaurar os seus antropónimos? Eu non penso que fixese unha campaña, máis ben realicei unha acción individual e tempo despois conteina por se alguén se identificaba ou lle axudaba ouvir sobre iso. Houbo algunhas persoas que me escribiron, comentando que ían restaurar outros apelidos da zona como Axeitos, Teixeiro... E tamén está en trámites unha nova Lixó, Diana Lixó, que até onde eu sei é a segunda! Mesmo así, hai menos implicación social coa restauración dos apelidos que con outras cuestións lingüísticas. Moitas persoas aínda consideran que, ao seren herdados das familias, mudar algo neles é como renunciar a un legado. E en realidade é ben ao contrario! Nalgún momento do pasado a algún familiar noso forzárono a deturpar o seu apelido orixinal e adaptalo ao español, e entón restauralo é tamén unha homenaxe a eles. -Coido que non discrepariamos se afirmo que a onomástica, xunto cos xentilicios, son parte da identidade dun país. Por conseguinte, considera que as administracións e institucións galegas lle están a transmitir á sociedade este valor? Que cre que deberían facer? Eu penso que como estratexia é interesante facer un símil cos topónimos, xa que na sociedade galega está ben interiorizada a idea de que os nomes de lugar deben ser en galego, mesmo por parte de persoas que falan castelán. Se botamos as mans á cabeza por Sanjenjo por que non nos irrita de igual maneira Lijó? Xa desde as institucións, o ideal sería crear campañas activas de información e motivación na sociedade. Mentres iso non se fai, algunhas medidas pequenas poden ser útiles, polo menos para a xente que xa está decidida a facelo: estabelecer un protocolo para que se poidan restaurar os apelidos de maneira inmediata sen depender das esixencias de cada xulgado ou facer público un documento coa forma galega dos apelidos para que a RAG non lle teña que facer un informe personalizado a cada persoa.


Summary: Desde a Sociedade española de medicina preventiva consideran que a toma de temperatura por parte de estabelecementos non sanitarios non é unha maneira "óptima" para detectar o coronavirus e apuntan a unha vulneración dos dereitos das persoas.

A Sociedade española de medicina preventiva, saúde pública e hixiene (Sempsph) maniféstase contraria a respecto da toma de temperatura por parte de comercios, centros de traballo e outros estabelecementos non sanitarios ao considerar que non é unha proba "óptima" para detectar casos de COVID-19. A asociación de preventivistas salienta que a Axencia española de protección de datos xa expresou "a súa preocupación por este tipo de actuacións, que supoñen unha inxerencia particularmente intensa nos dereitos das afectadas e que se están realizando sen o criterio previo das autoridades sanitarias" no inicio do desconfinamento. Nun comunicado, as especialistas salientan que a medición da temperatura corporal "non se considera unha proba óptima para detectar casos de enfermidade" pois "case un 30% dos casos de COVID-19 en España, até o 7 de maio de 2020, non cursaron febre". Así mesmo, apuntan que "de estar presente esta febre, pode facelo de forma intermitente, podendo pasar inadvertida no momento do control" e mesmo pode que non haxa febre "no momento da medición pola toma de antitérmicos". Por outra banda, aclaran que "a temperatura elevada pode deberse ao efecto de determinados medicamentos", para engadir que isto "forma parte da historia persoal" e "non ten por que ser coñecido polas empresarias". Desde a Sempsph non recomendan a "medición da temperatura ou calquera outro parámetro biolóxico" que se leve a cabo "de forma sistemática por parte de estabelecementos non sanitarios sen o aval das autoridades sanitarias competentes". Uso de luvas Da mesma maneira, a Sociedade española de medicina preventiva rexeita o uso de luvas na poboación xeral, como xa sinalaron na Organización Mundial da Saúde, "xa que non achega unha protección adicional a respecto da hixiene de mans e mesmo pode incrementar as posibilidades de transmisión do virus entre persoas ou a partir de superficies potencialmente contaminadas". No seu comunicado destacan que as luvas "non se empregan correctamente" e inciden en que "son tan susceptíbeis de contaminarse como a pel", así como en que "quitalos sen contaminarse as mans non é sinxelo, polo que require dunha técnica específica". As preventivistas recomendan "a non utilización de luvas na poboación xeral durante a súa actividade diaria habitual". Apostan por non obrigar a empregar luvas "á entrada dos estabelecementos" e por substituír esta medida pola "hixiene de mans á entrada e saída dos mesmos".


Summary: Oito de cada dez galegas e galegos consideran as violencias machistas "un problema social que compromete todas as persoas". Nos últimos anos a sociedade ten dado pasos significativos na concienciación sobre estes crimes, se ben tanto nas rúas como por parte dos medios de comunicación queda aínda "moito que facer".

Pasaron xa 24 anos desde que o asasinato de Ana Orantes a mans do seu marido, dúas semanas após relatar en televisión os malos tratos e abusos aos que era sometida, situou no debate público a violencia machista en todo o Estado. Naquela altura a prensa aínda falaba de "crimes de paixón", e boa parte da sociedade referíase á violencia exercida contra a muller como "cuestións do ámbito privado". Desde entón, na Galiza foron asasinadas máis de 70 mulleres polas súas parellas ou ex parellas. Moitas cousas mudaron neste tempo, e así o evidencia o informe Percepción da sociedade galega sobre a violencia de xénero 2020, elaborado pola Secretaría Xeral de Igualdade da Xunta. Oito de cada dez persoas enquisadas apuntaron que as violencias machistas son "un problema social que compromete todas as persoas", 14% máis que as que secundaban esta afirmación en 2012. A práctica totalidade da poboación, segundo esta enquisa, recoñece como "moi graves" os abusos sexuais as agresións físicas ou a violencia vicaria. Porén, non todos os datos son positivos. Unha de cada catro persoas cre que revisar o móbil da parella, condicionar a súa vestimenta ou pór atrancos para que non vexa as súas amizades son exemplos "leves" de violencia machista. E 15% dos homes enquisados cre que as mulleres vítimas de agresións sexuais "non tiveron suficiente coidado" ou "en ocasións provocaron o agresor dalgunha forma". "Campañas como En negro contra as violencias axudaron a concienciar non só sobre os casos máis graves, os feminicidios, senón tamén todas as violencias que vivimos a diario mais non son tan visíbeis. É o que denominamos a metáfora do iceberg", sinala a Nós Diario a educadora social e responsábel do grupo de traballo Fiadeiras do Colexio de Educadoras e Educadores Sociais da Galiza (Ceesg), Raquel López Fernández. Por unha banda, salienta que a sociedade "rachou coa idea de que o que pasa na casa queda aí" e que calquera caso de violencia machista "é unha cuestión política que afecta a todas", mais advirte tamén de que "agroman discursos negacionistas destas cuestións". Neste senso, López apunta tamén que "aínda se segue a romantizar o control da parella como unha mostra de amor", e, se ben as redes sociais constitúen un dos factores que "máis influíu" nisto, tamén as ve como unha ferramenta "aliada para construír novos discursos". "Obviamente, como educadoras cremos que a educación é esencial e ten que vir desde abaixo, traballando na prevención [das condutas machistas], e para iso podemos empregar ferramentas como as redes sociais, os medios de comunicación, o audiovisual...", explica. Así as cousas, lamenta que o 25-N coincida coa semana do Black Friday: "Vemos moitos comercios tinguidos de negro, mais non sabemos se por razóns comerciais ou para apoiaren a campaña. Esta xornada non pode perder o seu significado", sentencia. A visión dos medios e a perspectiva de xénero Alba Taladrid Díez, presidenta do colectivo Xornalistas Galegas, ve na meirande parte dos medios de comunicación un "posicionamento editorial co feminismo, cando menos na teoría", e destaca positivamente que a prensa deixara de abordar os crimes machistas como "de paixón" ou de "violencia doméstica", restrinxíndoos ao fogar malia que a violencia "tamén está fóra dese ámbito". Con todo, considera que o "morbo" segue a estar presente en moitas informacións: "A espectacularización dos discursos xa é reprobábel desde o punto de vista deontolóxico, e máis grave aínda nos casos de violencia machista. E os asasinatos non son casos illados para unha crónica de sucesos, todos teñen que ver co resto porque nos matan por sermos mulleres". Salienta, así mesmo, como este mesmo ano saíu á palestra a violencia vicaria a través do mediático caso da artista Rocío Carrasco: "Se ben observamos moitos problemas no tratamento e malas prácticas por parte dos medios, puxo en prime time o discurso en primeira persoa dunha vítima da violencia vicaria, que quizais non era tan coñecida ou non tiñamos tanta conciencia, mais é a forma máis cruel de violencia contra a muller. Os fillos das vítimas son tamén vítimas da violencia de xénero, e así deben ser considerados, tamén na prensa", expón. Para Taladrid Díez, todo medio debera contar cun departamento ou figura referente para cuestións de xénero, "que vele pola transversalidade dos contidos feministas". "É imprescindíbel, se concibimos o xornalismo como un servizo público, traballar con rigor e con perspectiva de xénero, xa que a violencia machista é unha problemática social estrutural. De pouco serve dar un correcto tratamento a un caso de violencia machista se logo admites anuncios de prostitución no teu xornal", argumenta. Aliás, afirma que "tamén hai casos positivos" no tratamento mediático da violencia machista, e defende que isto "depende de cadaquén". "Ninguén nace aprendido, todas vimos dun contexto patriarcal e machista e calquera pode consultar as moitas guías que hai se ten vontade e interese en formarse e aprender", di.


Recentemente faleceu unha muller, rica e famosa, que case rozaba o século: era a raíña Isabel II. A idade do seu pasamento pode chamar a atención en moitos lugares do mundo, non en Galiza, onde moitas persoas acadan idades similares en boas condicións, maiormente grazas a ter levado unha vida digna, inda que non exenta de penurias, e a unha sanidade pública e de calidade e que agora parece que vai perder esas dúas características. Os medios de comunicación resaltan os cambios na sociedade nestes case cen anos, mais non teño visto que se fixera énfase ningún en como foi modificado o planeta ao longo desa vida. Poñelo en perspectiva pode dar unha idea de cara a onde nos encamiñamos. A señora en cuestión naceu en 1926. Naquel momento a poboación mundial era de dous mil millóns de persoas, a concentración estimada de CO2 na atmosfera era de 300 partes por millón (ppm). En 1952, con apenas un cuarto de século de idade, foi coroada, tempo no que a poboación subiu aos 2.630.861.562 persoas e a concentración de CO2 pasou a ser de 315 ppm. Finalmente, morre en 2022; a poboación acada as 7.900.000.000 persoas e a concentración de CO2 é de 415,83 ppm. A última vez que se acadou unha concentración de CO2 atmosférico en torno ás 400 ppm foi hai uns 4 millóns de anos, durante o Plioceno, estimándose que a temperatura da terra era 3 grados superior á actual. Por certo, cando se constitúe o IPCC (Panel Intergobernamental sobre cambio climático), en 1988, Isabel II ía pola metade do seu longo reinado. O incremento da poboación mundial segue unha progresión xeométrica, un concepto matemático simple que, polo xeral, as persoas entendemos rematadamente mal ou, simplemente, non o entendemos. Esta explosión poboacional que nos fará acadar a cifra de 8 mil millóns de persoas en novembro, o mes que vén, ten que ver tamén coas emisións de CO2 loxicamente, pero non de xeito proporcional. Mentres calquera habitante de países ricos como Canadá, Estados Unidos ou da UE emite unha cantidade realmente grande de dióxido de carbono á atmosfera, as persoas que habitan nos lugares menos ricos do planeta emiten cantidades significativamente máis cativas e que, ao longo do último século, medraron pero moi pouco, polo que podemos deducir que o incremento do consumo de petróleo nos países ricos medrou tamén de xeito exponencial. Aparellada á riqueza está o consumo de enerxía e quen máis consume son, precisamente, os máis ricos, e Isabel II érao obscenamente. A cuestión é que os máis pobres, e que menos levan emitindo ao longo da súa historia, son os máis vulnerábeis ao cambio climático. Outros datos do acontecido ao longo da vida desta monarca seguen patróns moi similares. Podemos falar do incremento da perda de biodiversidade, do incremento da superficie terrestre transformada no planeta, da biomasa do gando, da superficie mariña esquilmada en todos os océanos e un longo etcétera de indicadores. É improbábel que o seu sucesor reine por 70 anos como a súa nai, pero agora que comezamos a ser conscientes do cambio climático e da fin dos combustíbeis fósiles, neses 70 anos, e un chisco máis, vaise dar o proceso inverso, polo menos no que supón de poboación global. O do CO2 queda para un pouco máis adiante.


Summary: Grupo Parlamentario Popular presentou no Parlamento galego unha proposición non de lei urxente ante a "preocupación" que lle suscitan as modificacións da reforma educativa.

O PP busca o claro "rexeitamento da Cámara ante calquera modificación que posibilite que galego ou castelán deixen de ser vehiculares no ensino, poñendo así en perigo o equilibrio entre as dúas linguas cooficiais". Deu conta desta iniciativa o secretario xeral do PP, Miguel Tellado, que hai precisamente unha semana reclamaba publicamente que "o castelán siga sendo lingua vehicular de todo o ensino". No texto, o PP pide que o Parlamento "reafirme o seu compromiso co marco lingüístico recolleito na Constitución, Estatuto de Autonomía [que no seu artigo 5 afirma que o idioma propio da Galiza é o galego] e na Lei de Normalización Lingüística de Galiza". A cativa lexislación relativa ao idioma é incumprida mesmo pola Xunta da Galiza, con altos responsábeis que mesmo se manifestan publicamente en español no exercicio do seu cargo. Un decreto contra o galego A proposición non de lei recolle o argumentario defendido polo Partido Popular a respecto da lingua galega e tira de eufemismos como "convivencia lingüística" e "equilibrio", a pesar de que o denominado decreto do plurilingüismo que rexe o uso dos idiomas no ensino, prioriza o español en detrimento do galego, prohibido na área científico-tecnolóxica. Miguel Tellado puxo en valor o citado decreto, fortemente contestado pola meirande parte da comunidade educativa e que deu pé a estatísticas preocupantes do IGE, así como a advertencias por parte do Consello de Europa, que instou a Xunta a eliminar as limitacións á docencia en galego. En relación ás mudanzas na lei educativa a nivel estatal, na que non se recolle de maneira explícita a palabra vehicular, o PP entende que poden facilitar "a inmersión lingüística" por parte dos "nacionalistas". Cruzada contra o idioma propio Considera Tellado que se saltaron "os marcos normativos de rango superior" e que se permite que "a lingua castelá deixe de ser vehicular, co que se altera o equilibrio lingüístico entre as linguas cooficiais do Estado e se renuncian a que os cidadáns aprendan na lingua que lles vincula con falantes de distintos territorios, tanto no ámbito estatal como internacional". Na última semana, tanto o presidente da Xunta, Alberto Núñez Feixoo, como o conselleiro de Educación, Román Rodríguez, declaráronse publicamente a favor de que o español siga a ter prevalencia sobre o galego nas aulas.


Summary: A administración local advirte á FGF que reclamará unha indemnización nos tribunais logo de que a entidade botase atrás un convenio para construír a súa nova sede central en San Pedro de Visma

O Concello da Coruña carga contra a Federación Galega de Fútbol (FGF). A decisión do ente deportivo de incumprir o convenio asinado co executivo coruñés en 2012, co que se comprometía a construír a súa nova sede na zona de San Pedro de Visma, provoca un enfrontamento entre as dúas institucións que pode acabar nos xulgados. O concelleiro de Culturas, José Manuel Sande, advertiu á entidade que preside Rafael Louzán que interporá unha demanda contencioso-administrativa na que solicitará a indemnización económica "por danos e prexuízos". O Concello reclamará unha indemnización "por danos e prexuízos" logo de que a FGF revogase o acordo para construír a súa sede en Visma O conflito, que viña de lonxe, consumouse cando a asemblea xeral da FGF decidiu o pasado martes revogar o investimento no proxecto de San Pedro de Visma e instalar unha das súas novas sedes nun baixo do campous universitario. Aprobado por maioría de votos, o Concello acusa o popular Louzán de "deslealdade institucional" por levar á asemblea esta proposta de anulación do acordo. E reclama tamén a revogación da concesión administrativa á FGF para que a parcela municipal que se cedera para construír a devandita sede volva á administración local. Non semella que ese sexa o problema, xa que a FGF xa anunciou que devolvería a parcela no caso de non construír a sede, aínda que se completarán os dous campos de fútbol que se están construíndo a carón de onde ían estar situadas as oficinas. A Federación defende que un informe xurídico apoia a súa decisión de renunciar á sede e Louzán advirte que o acordo co Concello é en realidade un "procolo" e non un convenio. No entanto, o documento deixa claro que a FGF debe pagar integramente o proxecto desta sede que agora non quere facer. Aquel acordo fora asinado con García Liñares, ex presidente da Federación e alcalde socialista de Cerceda, que fora derrotado nas eleccións ao ente futbolístico tras unha polémica campaña entre acusacións de compra de vontades. Louzán apela ao aforro para non facer a sede comprometida, que estaría situada no campus universitario Louzán apela ao aforro económico, xa que a sede de Visma costaría 5 millóns de euros, moito menos do que suporía instalarse no campus universitario. Pero a polémica vai máis aló, porque na FGF non se aclara se A Coruña seguirá sendo a sede central da entidade, xa que Louzán sempre foi partidario de trasladala a Compostela e de descentralizada con mellores delegacións en varias localidades. O BNG na Coruña pide que o goberno local reclame a "reversión inmediata" da parcela que fora cedida, mentres que o PSOE rexeita a decisión da FGF e que "garanta" o mantemente da sede da FGF na Coruña. O PP, que estaba no poder cando se asinou o convenio, non di nada aínda, pero o seu voceiro municipal e daquela alcalde, Carlos Negreira, prometera en varias ocasións a construción da sede. Agora, Louzán pode deixalo en mal lugar.


Summary: Após dúas xornadas de folga (22 e 29 de maio) a empresa négase a negociar co comité. O cadro de persoal valora novas accións.

O conflito na compañía de Tranvías da Coruña continúa aberto após a empresa rexeitar tomar en consideración as demandas do cadro de persoal. No concreto trátase de 3 puntos fundamentais, explican fontes do comité, que non teñen a ver con cuestións económicas senón de mellora das condicións de traballo. Neste senso, trátase dunha redución de xornada para aproximar o horario laboral ao que rexe o sector no conxunto do Estado español cunha merma de 16 horas anuais durante os vindeiros 4 anos. A subrogación do persoal para garantir a súa permanencia de trocar a concesión, ben como o compromiso de non externalizar ningún dos servizos vencellados ao transporte urbano da Coruña. Porén, sinalan, "a empresa négase a falar disto". Desde o cadro de persoal explican que a compañía está "instalada en esquemas moi antigos" e caracterízase polo seu "inmobilismo". "Sempre se lle permitiu facer o que lle daba a gana, foi como a nena mimada" do goberno local. Destarte, a mudanza política xurdida das eleccións municipais podería dar pé a un novo escenario. "É posíbel que haxa un cambio de actitude", apuntan, mais din "non" saber que papel xogará a nova corporación, aínda por constituír, nun futuro inmediato. Polo de agora o comité está a estudar novas convocatorias de folga pois entenden que é o "único camiño" para presionar a compañía e que atenda as reclamacións do persoal.


Summary: A protesta, convocada pola Plataforma en defensa da Sanidade Pública, reuniu a unhas 500 persoas.

Varios centos de veciñas e veciños da Guarda concentráronse este sábado na vila convocados pola Plataforma en defensa da Sanidade Pública para exixir máis persoal sanitario. Desde este colectivo apuntan que na actualidade hai moitas persoas nese concello que aínda non teñen, a día de hoxe, unha ou un profesional de Atención Primaria. Exixen que se poña solución a esta problemática ao "ser esencial a continuidade asistencial, o seguimento no tempo e por un mesmo profesional das patoloxías dunha persoa, é a base dunha Atención Primaria de calidade". Nun comunicado aseguran que o Centro de Saúde da Guarda "só dispón actualmente de 4 dos 8 médicos de familia que debería ter en activo" e que as restantes prazas "cubrense puntualmente polo Sergas coa modalidade da prolongación de xornada". Por este motivo, sinalan, "facultativos doutros centros acoden a atender listas de 30 pacientes por unha serie de horas, mais sen ter continuidade". Outra das demandas é que se cubran as baixas dunha pediatra na Guarda e tamén as de Oia e do Rosal. Deterioro das condicións de saúde Desde a Plataforma lembran que "esta situación prolóngase xa por varios meses e, nalgúns casos, máis dun ano", polo que "supón o deterioro das condicións de saúde de moitas persoas na vila". Indican que o que acontece no seu municipio "implica, tamén un agravio comparativo, que coloca a Guarda como unha das vilas máis maltratadas da Galiza no referido a dotacións sanitarias, sen dúbida a que se encontra nunha peor situación da área sanitaria de Vigo". Outra das preocupacións é "o deterioro das condicións de traballo do persoal do centro, ao ter que asumir os 4 facultativos presentes as consultas dos seus pacientes, ás que hai que engadir as urxencias, tanto dos seus pacientes como as dos compañeiros". Nestas circunstancias "xéranse listas de agarda indignas dun servizo de Atención Primaria". O persoal de enfermaría aseguran que está, tamén, "padecendo sobrecargas derivadas da excesiva carga de tarefas agravada coa actual xestión do proceso de vacinación". Por último informan que o persoal administrativo "ten por diante continuas situacións de estrés ao seren as primeiras caras sobre as que a poboación libera a frustración causada polo deterioro do servizo, sen seren responsábeis da situación xerada".


Summary: Netanyahu podería ter os días contados. Unha heterodoxa coalición alternativa ten de prazo até mañá para chegar a un acordo, que traería un cambio de primeiro ministro 12 anos despois. Porén, a respecto do conflito palestino pouco se pode agardar: tan só o bloqueo dos deputados árabes evitaría que –mesmo– se agudizase máis.

O 13 de xaneiro de 2013, o semanario The New Yorker publicaba unha peza, asinada polo seu editor, David Remnick, onde trazaba un perfil do ultradereitista Naftali Bennett, candidato xa daquela a desbancar do poder ao aínda a día de hoxe primeiro ministro, Benjamin Netanyahu. "Se Bennett se converte en primeiro ministro algún día ─e a súa ambición é tan repoluda e cegadora como unha lúa de colleita─ ten a intención de anexionar a maior parte de Cisxordania e deixar que cidades árabes como Ramala, Nablus e Jenin se 'autogobernen' mais 'baixo control de seguridade israelí'", escribía Remnick tras se reunir con el en Tel Aviv. Máis de oito anos despois, Bennett está moi preto de se converter en primeiro ministro tras aceptar entrar nunha coalición con partidos de centro e da esquerda para sacar a Netanyahu do Goberno. A súa formación, Yamina, conta con seis asentos chave no Parlamento para chegar á maioría de 61. Yair Lapid, líder do centrista Yesh Atid (a forza máis votada tras o Likud de Netanyahu), é o encargado de colocar as pezas deste puzzle imposíbel para que cadren intereses moi enfrontados. Por exemplo, a exigua maioría parlamentaria deste bloque anti-Netanyahu requirirá dos votos dos parlamentarios palestino-israelís, que chocan directamente co programa do Yamina a respecto dos asentamentos de colonos. Segundo declararon fontes do Yesh Atid a axencias internacionais, o acordo co Yamina de Bennett contempla que o ultradereitista se converta en primeiro ministro, cedendo o posto a Lapid posteriormente nun momento indeterminado destes vindeiros catro anos de lexislatura. Escepticismo palestino Lapid, que recibiu a encomenda de formar Goberno despois de fracasar Netanyahu, recoñeceu onte que "hai numerosos obstáculos no camiño". Con todo foi optimista: "Quizá iso sexa bo, porque teremos que superalos xuntos". E de logralo, asegurou "unha nova era" en Israel, recolleu The Times of Israel. Porén, segundo un dirixente da Organización para a Liberación de Palestina (OLP), citado sen identificar pola canle de TV árabe Al Jazeera, nada muda: un hipotético Goberno con Bennett sería "ultradereitista" e non se diferenciaría en nada dos Executivos encabezados por Netanyahu. Tamén Hamas, organización que goberna en Gaza, dixo nun comunicado asinado polo seu portavoz e recollido pola axencia turca Anadolu que "non se pode apostar por ningunha mudanza dentro de Israel. Todos eles [políticos israelís] son produto do proxecto de ocupación sionista". Ningún Goberno que se forme "cambiará a natureza do conflito" con esta "potencia ocupante á que hai que resistir", afirmou. E engadiu que esta resistencia do pobo palestino que dixo representa Hamas ─actualmente en conversas con Israel, cos servizos de intelixencia exipcios como mediadores─ é "un dereito lexítimo de defensa dos seus dereitos e de oposición a calquera plan dos invasores". Dous Estados? En 1993, a OLP e o Goberno de Israel chegaron a un acordo de recoñecemento mutuo, coa aceptación das resolucións 242 e 338 do Consello de Seguridade da ONU, onde se estipula "o dereito a existir en paz e seguridade para todos". Acordo que Hamas non subscribe. Tampouco o hipotético novo primeiro ministro. "Farei todo o que estea no meu poder para asegurar que [os palestinos] nunca teñan un Estado". "Non máis ilusións", declaraba a Remnick en 2013 un Bennett que deberá agora dominar as súas pulsións para evitar o aborto da coalición ou o seu bloqueo por parte dos deputados palestino-israelís. En principio, segundo as análises políticas publicadas onte en diversos medios como o diario israelí Haaretz, a idea é centrar o plan de Goberno nas urxencias inmediatas a nivel económico a respecto da recuperación poscovid-19, deixando fóra os temas máis controvertidos (as aspiracións palestinas a un Estado de seu, nomeadamente). O centrista 'falcón' Mais Netanyahu presiona. Cómpre lembrar que malia estar imputado en tres cargos de corrupción, o cargo de primeiro ministro protéxeo xudicialmente. "Un perigo para a seguridade de Israel", apresurouse a cualificar o hipotético Goberno alternativo. "Que fará pola capacidade disuasoria de Israel? Como seremos vistos nos ollos dos nosos inimigos? Que farán no Irán e en Gaza?", preguntouse. Este "discurso de odio e provocación contra calquera que non concorde con el" é razón de que a líder do Partido Laborista, Merav Michaeli, "sempre rexeitase formar parte dun Goberno de Netanyahu e de que estea tan comprometida con substituílo", segundo manifestou onte. Mais Lapid, no conflito palestino, non está lonxe do actual primeiro ministro. Nunha entrevista o 7 de marzo en The Times of Israel, dicía: "Difiro da esquerda israelí tanto porque son un 'falcón' da seguridade como porque non creo na teoría da fin do conflito. Nunca dividiremos Xerusalén porque é a nosa capital". Acordo en pausa polo bombardeo de Gaza As conversas lideradas por Lapid xa estaban iniciadas a comezos de maio. De feito, o acordo con Bennet xa estaba enriba da mesa. Mais foi xusto entón que se produciu unha escalada das tensións no conflito latente que acabou co lanzamento de morteiros por parte de Hamas e o bombardeo de Gaza ordenado por Netanyahu. Bennet suspendeu entón as negociacións. Segundo unha enquisa publicada onte pola canle de TV israelí '12', 61% dos votantes de Yamina afirman que non volverán votar por Bennett tras o anuncio da alianza cos partidos de centro e esquerda. Ademais, unha maioría dixeron preferir que se fose a unha quinta convocatoria de eleccións. Se Lapid non logra selar o acordo antes da cuarta feira, o mandato pasaría ao Parlamento, que tería 21 días para decidir un Goberno. Se non, chegaría ese quinto chamamento ás urnas.


Summary: O Ministerio de Traballo manterá unha xuntanza cos patronal e os sindicatos CCOO e UXT. Desde a CIG, central que non foi convidada, demandan que se aumente en 60% do salario medio como estabelece a Carta Social Europea.

O Goberno español manterá mañá unha reunión coa patronal e cos sindicatos CCOO e UXT para abordar a suba do salario mínimo interprofesional (SMI) para o vindeiro ano. A ministra de Traballo e Economía Social, Yolanda Díaz, insinuou nalgunha declaración a súa intención de aumentalo, aínda que sen dar máis datos. Desde a CEOE cren que non é momento de abordar este asunto e os sindicatos convidados á xuntanza piden que se chegue aos 1.000 euros, 50 euros máis que na actualidade. Así mesmo, a organización de traballadoras e traballadores autónomos UPTA apoiou este aumento sinalando que "un maior poder adquisitivo dos traballadores que menos gañan significaría máis capacidade de gasto para as familias". "Unha marxe razoábel", segundo CCOO Maica Bouza, secretaria de Emprego e Previsión Social de CCOO, explica a Nós Diario que "é o momento de darlle eses ingresos aos colectivos que teñen os salarios máis baixos" polo que presentan máis dificultades para "saír da pobreza". Por este motivo, considera que os 1.000 euros é "unha marxe razoábel" cando "se aumentan as pensións e os salarios". Afirma que "non se entendería" que houbese unha conxelación este ano. En relación á postura contraria da patronal diante do aumento do SMI, Bouza cre que "é desmedido". Lembra que "ninguén forzou a patronal para que asinase o acordo de negociación colectiva cun salario mínimo de 14.000 euros anuais", que xa recolle "eses 1.000 euros", polo que non considera "coherente" esa postura. Un SMI de 1.150 euros para a CIG Desde a CIG, o seu secretario xeral, Paulo Carril, explica que a Carta Social Europea estabelece que, cando menos, o SMI ten que situarse en 60% do salario medio -o cal estaría, segundo o INE en 1.917 euros mensuais-. "Isto suporía que, de forma automática, o salario mínimo interprofesional pasase a ser de 1.150 euros". Carril exixe a supresión do Indicador Público de Renda de Efectos Múltiples (Iprem) e que se empregue, no seu sitio, o SMI como única referencia de indicador público para os efectos de fixar a contía de calquera tipo de prestación social pública. "O Iprem foi creado no seu momento coa única finalidade de mermar as prestacións públicas e, polo tanto, dentro da lóxica de avanzar nos baixos salarios e prestacións. Por iso, de se manter como índice de referencia, provocaríase unha situación tremendamente inxusta ".


Summary: As dúas formacións políticas critican o procedemento policial levado a cabo para a detención deste muller, posta xa en liberdade sen cargos, e do seu home, por presunta vinculación con Resistencia Galega. O Bloque anuncia que levará o caso ao Congreso.

BNG e Anova critican o procedemento policial levado a cabo para a detención deste muller, posta xa en liberdade sen cargos, e do seu home, por presunta vinculación con Resistencia Galega. O BNG denuncia que o Estado lle aplicou a Silvia Casal "unha lexislación de excepción, con grave violación dos seus dereitos humanos, con negación mesmo do habeas corpus". O Bloque anuncia que levará o caso ao Congreso e que pedirá explicacións ao Ministerio de Interior "pola violación dos dereitos desta persoa" e demandará que se depuren "as oportunas responsabilidades". "Comeza a ser un hábito a aplicación dunha lexislación suspensiva das garantías individuais e dos dereitos humanos que é máis propia de Estatos totalitarios do que de Estados democráticos" Os nacionalistas afirman que "non estamos ante un feito aillado" e que "comeza a ser un hábito a aplicación dunha lexislación suspensiva das garantías individuais e dos dereitos humanos que é máis propia de Estatos totalitarios do que de Estados democráticos". Estas prácticas, segundo o BNG, deixan "na indefensión máis absoluta a persoas que son incomunicadas durante horas –neste caso 36- sen ningún tipo de protección legal nin asistencia xurídica". E engaden que estas persoas "con demasiada frecuencia acaban sendo postas en liberdade sen cargos ou absolvidas de toda culpa". Anova rexeita "a lexislación especial que desvirtúa na práctica a presunción de inocencia" De igual xeito Anova rexeita "a lexislación especial que desvirtúa na práctica a presunción de inocencia proclamada para todas e todos na Constitución Española". E pide a derrogación "de toda aquela lexislación que non respecte a presunción de inocencia que debe amparar a toda a cidadanía concernida por calquera proceso, acusación ou sospeita". O xuiz decreta o ingreso en prisión do outro detido O outro detido o pasado luns en Ferrol, Julio César Sayans Suárez, ingresou en prisión pola súa presunta pertenza a Resistencia Galega. Negouse a declarar esta mañá ante o xuiz da Audiencia Nacional Eloy Velasco.


Summary: A asunción das verdades absolutas e das certezas incontestables é un problema do que, ás veces, pecamos os xornalistas. Permitídeme que hoxe, e escribíndovos directamente a vós, engada que ese mal maior tamén prolifera na sociedade –da que formo parte–. Deixádeme que, así, compartamos un chisco de culpa. "Toda carga soportada por moitos se leva mellor", dixo Eloísa. Non teño experiencia vital nin profesional para divulgar dogmas, pero gusto de espertar esa parte da cabeza que ás veces dorme conscientemente: a curiosidade, a ousadía, a capacidade de sorpresa...

"A primeira causa da servidume voluntaria é o costume" (Étienne de La Boétie) A asunción das verdades absolutas e das certezas incontestables é un problema do que, ás veces, pecamos os xornalistas. Permitídeme que hoxe, e escribíndovos directamente a vós, engada que ese mal maior tamén prolifera na sociedade –da que formo parte–. Deixádeme que, así, compartamos un chisco de culpa. "Toda carga suportada por moitos se leva mellor", dixo Eloísa. Non teño experiencia vital nin profesional para divulgar dogmas, pero gusto de espertar esa parte da cabeza que ás veces dorme conscientemente: a curiosidade, a ousadía, a capacidade de sorpresa... Gusto de espertar esa parte da cabeza que ás veces dorme conscientemente: a curiosidade, a ousadía, a capacidade de sorpresa... Compartimos, desde o 1 de febreiro, unha praza pública. Un espazo no que, persoalmente, tentei aplicar o que La Boétie defendeu a mediados do século XVI: a única tiranía é a que voluntariamente temos permitido. A única submisión é a que, con explicacións máis ou menos estruturadas, temos creado. Praza xa ten achegado algo ao panorama dos medios de comunicación. Iso non é submisión. E fíxoo en galego sen máis reivindicación que a dun acto de normalidade. Con todos os temas, sen deixar medrar prexuízos ou limitacións sen sentido. Coa única intención de informar a xente e coa xente. Con e para vós. Iso non é servidume. Esta é a miña opinión, claro está, e que será compartida ou criticada por moitos. Mais diso se trata, verdade? De ter un espazo onde disentir, onde aprender da diferenza, onde compartir as opinións. Eu aprendín moito de vós, e por iso estou moi agradecida. A partir de agora, somente serei unha lectora de Praza Nunca gostei das despedidas. Máis cando un xornalista nunca debe ser o protagonista dunha nova, dun contido informativo... Temos o labor da testemuña, da divulgación, do respecto ás fontes e de dar cumprimento a un dereito universal. Pero quería explicarvos que, a partir de agora, somente serei unha lectora de Praza. Afortunadamente, Praza xa existe. Comezo outra aventura, orgullosa de ter formado parte dun proxecto tan especial. Agradecida a Marcos, David, Filipe e Manolo. Ao equipo da Navalla Suíza. Á Fundación Praza Pública. A vós, a todos. "Nunca lamentamos carecer do que nunca tivemos". Afortunadamente, Praza xa existe. Grazas e boa sorte.


Summary: O curso escolar 2021-2022 empezará o 9 de setembro para educación infantil, primaria e especial, mentres que para educación secundaria, bacharelato e formación profesional as actividades electivas iniciaranse o 15 de setembro.

En ambos os casos, o curso finalizarán o 22 de xuño. Unha das principais novidades é que a adaptación para os escolares que se incorporan por primeira vez a infantil non irá "máis aló do 21 de setembro". O pasado curso, debido á situación da pandemia, prolongouse máis tempo este período. O curso arrincará tras os exames de recuperación de setembro, pero isto cambia no curso 2021-2022, de maneira que hai novidades. Así, a convocatoria extraordinaria de exames para o curso que empeza en setembro será xa en xuño, unha reivindicación da comunidade docente. No caso do segundo caso de bacharelato, as clases finalizarán de acordo coas datas previstas para a avaliación de bacharelato para o acceso á universidade (ABAU). Terán consideración de días lectivos os dedicados á realización de clases e aqueles que se dediquen á realización das probas e avaliacións finais das convocatorias ordinaria e extraordinaria. Nos ensinos de réxime especial, as actividades lectivas realizaranse entre os días 15 de setembro de 2021 e 30 de xuño de 2022, de acordo cos calendarios de probas de acceso e probas de certificación estabelecidas para cada unha delas. Vacacións escolares Doutra banda, os períodos de vacacións escolares serán os seguintes: desde o 22 de decembro ao 7 de xaneiro de 2022, ambos inclusive, polo Nadal; os días 28 de febreiro e 1 e 2 de marzo, por Entroido; desde o 11 ao 18 de abril, ambos inclusive, por Semana Santa. Ademais, serán días non lectivos as festas de ámbito estatal, e os declarados pola Consellaría de Emprego e Igualdade da Xunta. A isto hai que sumar que os consellos escolares, os consellos sociais ou os responsábeis dos centros poden solicitar festas laborais se un ou dous dos festivos locais non coinciden con días de clase. Estes deberán estar previstos na programación xeral do centro, argumentando razóns de tradición, costume ou conveniencia pedagóxica. Esta petición deberá realizarse antes do 22 de outubro de 2021 ante a xefatura territorial da Consellaría de Educación, que será a que resolva tras o informe preceptivo. Neste punto, sinala que "é recomendábel que os centros da mesma localidade elixan, de ser o caso, os mesmos días non lectivos, para o que se buscará o consenso entre todos os centros". A todo o anterior, a Consellaría de Educación engade que se estabelece o Día do Ensino, coa consideración de non lectivo a efectos académicos, o 11 de outubro de 2021. Os comedores escolares funcionarán desde o 9 de setembro de 2021 até o 22 de xuño, coincidindo con todo o período lectivo do curso escolar. Conmemoracións Ao longo do curso, celebraranse, como mínimo, as seguintes conmemoracións: 20 de novembro de 2021, Día Universal da Infancia; 25 de novembro, Día Internacional contra a Violencia de Xénero Do 30 de novembro ao 7 de decembro, Constitución e Estatuto de Autonomía de Galicia 3 de decembro de 2021, Día Internacional das Persoas con Discapacidade 10 de decembro, Día Internacional Universal dos Dereitos Humanos 24 de xaneiro de 2022, Día Internacional da Educación 30 de xaneiro, Día Escolar da non Violencia e da Paz 24 de febreiro, Día de Rosalía de Castro 8 de marzo, Día Internacional da Muller 15 de marzo, Día Mundial dos Dereitos do Consumidor Do 7 ao 11 de marzo, Semana da Prensa (un destes días traballarase con xornais nas aulas) 7 de abril, Día Internacional da Saúde Entre o 18 e o 22 de abril, Semana do Libro 2 de maio, Día Internacional contra o Acoso Escolar 9 de maio, Día de Europa; do 16 ao 20 de maio Semana das Letras Galegas; 5 de xuño, Día Mundial do Medio Ambiente Ademais, os centros docentes sostidos con fondos públicos deberán realizar actividades específicas próximas ás datas de celebracións internacionais relacionadas co recoñecemento efectivo das persoas lesbianas, gais, transexuais, bisexuais e intersexuais, de acordo co artigo 26.2 da Lei 2/2014, o 14 de abril pola igualdade de trato.


Summary: Adega e Vox Anima convocan unha manifestación en Ribeira para reclamarlle á Xunta que poña fin "á persecución e ao exterminio legal e ilegal" que soporta este animal nos montes do país

Co obxectivo de reclamarlle á Xunta "que poña fin aos masacres de lobos, lubicáns e cans" nos montes do Barbanza, o colectivo ecoloxista Vox Anima convocou unha mobilización para o vindeiro día 28 de abril en Ribeira, na que se lle reclamará ao Goberno galego que traballe "para garantir a supervivencia do lobo galego, en troques de seguir cedendo a xestión desta xoia da nosa fauna aos escopeteiros". Nesta mesma liña pronunciouse tamén a asociación Adega, que manifestou o seu apoio á manifestación fixada no concello coruñés e lembrou a demanda que interpuxo o colectivo ante a Fiscalía do Tribunal Superior de Xustiza de Galiza (TSXG) tras a aparición de 25 lazos e varios lobos mortos nos montes do Barbanza. Así, a entidade ecoloxista quéixase da "persecución" e o "exterminio legal e ilegal" que soporta este animal nos montes do país a causa "de prácticas salvaxes --en referenza á colocación de lazos e de cebos envelenados--, dunha administración cómplice e das informacións negativas que aparecen sobre o cánido desde hai meses nos medios subvencionados". Por todo isto, Adega chama á cidadanía a secundar a protesta, anunciada baixo o lema 'Nin masacres de elefantes nin de lobos. Stop ao exterminio legal'.


Summary: Esculca insta o Comité europeo de prevención a visitar o penal galego coincidindo coa súa estadía no Estado español. Unha iniciativa que apoian as forzas da oposición e que xa solicitou o grupo parlamentar do BNG.

Como avanzou Sermos Galiza no semanario en papel nº188 publicado o 23 de marzo, o Observatorio para a defensa dos dereitos e liberdades, Esculca, solicitou o 17 de marzo de 2016 ao Comité europeo de prevención da tortura (CPT) a súa visita ao Centro Penitenciario de Teixeiro aproveitando a estadía dunha delegación do órgao comunitario prevista para o outono deste ano. Na primeira década do século XXI a ocupación de Teixeiro ultrapasou a súa capacidade (1.008) situándose en cifras de 1.800 persoas reclusas Esculca sinala que este penal, aberto en 1998, foi obxecto de múltiples denuncias por parte das persoas privadas de liberdade nel e cuxos casos remitiron ao propio Comité através dun relatorio no que se recollen situacións de "tortura" e "maos tratos" das que o Observatorio para a defensa dos dereitos e liberdades, tivo constancia de maneira directa. Porén, non só Esculca solicitou de maneira formal o achegamento de representantes comunitarios á cárcere de Teixeiro. As forzas da oposición amosaron a súa vontade de apoiar a devandita solicitude e, neste senso, o grupo parlamentar do BNG, através do seu portavoz, Francisco Jorquera, tamén remitiu unha carta esta sexta feira (6 de maio). A macroprisión O cárcere de Teixeiro está considerado, xunto coa Lama, un dos penais máis duros do Estado español. Conta con 86.430 metros cadrados e 1.008 prazas das que 36 son isolamento, 81 de enfermaría e 86 de ingresos. "Na primeira década deste século, esta capacidade estivo notabelmente ultrapasada, con cifras de ocupación media que andaban á volta das 1.800 persoas internas", sinala Esculca no relatorio. En 2015 Institucións Penitenciarias denegou acceso a Teixeiro e A Lama a representantes do Parlamento galego Así, na documentación achegada ao Comité de Prevención da Tortura (CPT) e á que tivo acceso Sermos Galiza recóllense feitos rexistrados entre 2006 e 2015 que abranguen desde as condicións do propio centro penitenciario até as infraestruturas, atención sanitaria ou alimentación da poboación reclusa. Aliás, dá conta dos obstáculos impostos polas autoridades penitenciarias ao dereito de defensa dos presos ou mesmo a iniciativas parlamentares que tiñan por obxecto visitar o penal para exercer control sobre a actividade que alí se desenvolve. E é que en maio de 2015 Institucións Penitenciarias negou entrada a dúas deputadas do PSdeG-PSOE ás cadeas de Teixeiro e A Lama argüíndo que se "a actividade penitenciaria" depende das institucións españolas polo que se reservaría o control da mesma a representantes do Congreso e do Senado. Unha actitude que se repetiría con posterioridade cando a visita foi solicitada polos grupos parlamentares do Bloque e Mixto. Trato inhumano e torturas O relatorio 'Torturas e maos tratos no Centro Penitenciario de Teixeiro', recolle en 29 páxinas os casos concretos denunciados pola poboación reclusa atinxida por un tratamento non acaído e mesmo inhumano. S.S.M. ten diagnosticada unha patoloxía psiquiátrica mais estivo un ano sen visitar un especialista Entre elas, "S.S.M., denuncia a Esculca que a pesar de ter diagnosticada patoloxía psiquiátrica, leva mais dun ano sen ser examinado por especialista" após un ano na prisión "no módulo 15 [de isolamento]" subliña Esculca, "a traballadora social só se entrevistou con el en 3 ocasións, a psicóloga do centro en 5 e o educador en 7". Doutra banda, faise eco das denuncias da Plataforma de persoas atinxidas pola Hepatite C a respeito da situación na que se atopan as persoas presas doentes desta enfermidade ás que se lles está a negar, na maior parte dos casos, o acceso aos tratamentos nos penais de Galiza obrigándoas a se deslocaren a cadeas madrileñas. Obstáculos á defensa, revelacións de dados confidenciais ou mesmo casos de "humillación a familiares de persoas presas" son tamén recollidos polo Observatorio para a defensa dos dereitos e liberdades no seu relatorio. Nos casos de tortura e maos tratos documentados por Esculca "aparecen reiteradamente involucrados" diversos funcionarios Porén, son os casos de de tortura e maos tratos os que maior lugar ocupan no informe, a comezar polos anteriores ao período analizado, entre eles o rexistrado apenas un ano despois da abertura do penal, en 1999, cando S.S.E denunciou ter sido agredido polo xefe de Servizos e distintos funcionarios que, posteriormente, apunta Esculca, "aparecen reiteradamente involucrados en incidentes deste tipo". Ese mesmo ano, 1999, prodúcese o segundo antecedente recollido por Esculca, os presos F.J.R.G , G.B.S. e V.M.L.de G., internos no módulo de isolamento foron golpeados e mesmo encadeados. Malia os partes de lesións e as denuncias presentadas a causa foi, ao igual que a anterior, arquivada. A Defensora del Pueblo rexeitou investigar casos denunciados asegurando que facelo non tería carácter "preventivo" Sen investigación Para alén destes dous antecedentes, o relatorio dá conta de nove casos de torturas e maos tratos pretensamente acontecidos entre 2007 e 2015 e que non foron obxecto de investigación. Por exemplo, o de A.P., preso compostelán cuxo corpo apareceu sen vida no interior da cela en 2010. Malia as demandas da familia de que fose investigada a morte e de non lles ter sido permitido o recoñecemento do cadáver, o caso non foi investigado. A falta de pescuda nos casos de maos tratos por parte do funcionariado foi denunciada perante a Defensora del Pueblo porén, esta institución rexeitou tramitala argüíndo que non tería carácter "preventivo" polo que non atopaba razóns para o facer. Desde Esculca sinalan que "tal situación demanda da intervención de mecanismos supraestatais de garantía dos dereitos fundamentais e prevención da tortura".


Summary: Profesionais da Administración pública galega aseguran que non teñen este material de protección nalgunhas escolas infantís e centros de maiores malia que a autoridade laboral o require.

Funcionarias e funcionarios da Administración galega veñen de presentar unha denuncia contra a Xunta por incumprir a lexislación en materia de riscos laborais. Desde a CIG-Administración Autonómica aseguran que o Goberno de Alberto Núñez Feixoo non subministrou máscaras de tipo FFP2 aos cadros de persoal de centros de maiores e escolas infantís. O problema é, din, que a autoridade laboral obriga a usar este tipo de elementos no posto de traballo. A central sindical fai especial fincapé nos centros de día, xeriátricos e escolas que dependen do Consorcio Galego de Servizos de Igualdade e Benestar e da Axencia Galega de Servizos Sociais. Así mesmo, alude a aqueles centros residenciais que xestiona de forma directa a Consellaría de Política Social. Nin as crianzas de cero a tres anos nin as persoas dependentes (nalgúns momentos) levan este tipo de protección. Polo tanto considérase que é preciso que as e os operarios si conten con estes equipos de protección individual. "Xa en agosto denunciouse ante a dirección territorial de Galiza da Inspección de Traballo e Seguridade Social, entre outras cuestións, a falta de equipos de protección individual de protección respiratoria para o cadro de persoal de escolas infantís porque os nenos e as nenas non levan máscaras e, evidentemente, non se pode manter a distancia de seguridade", inciden desde a entidade, a modo de exemplo. A representación das e dos empregados públicos comenta que "a autoridade laboral, despois de realizar as dilixencias oportunas e requirir a protección respiratoria do persoal mediante as máscaras FFP2, manifestou que a administración xa lle comunicara a súa decisión de non proceder a subministrar estes EPI para as escolas infantís e os centros de maiores". Segundo critican, encargou un informe ao comité clínico para resaltar que "non é necesario usar máscaras FFP2" nos servizos citados, algo que non comparte a CIG, que pon en dúbida a honestidade do grupo de expertas que apoian á Xunta como xa se fixera desde outros ámbitos. Por iso tramitou a denuncia oficialmente.


Summary: A Cámara, cos votos do PP, aproba o ditame da lei de simplificación administrativa, alcumada polo ecoloxismo como 'nova lei de depredación' da Xunta.

A Lei de simplificación administrativa e de apoio á reactivación económica da Galiza, alcumada xa desde o ecoloxismo como 'nova lei de depredación' do Goberno de Alberto Núñez Feixoo, vai camiño da súa aprobación. Será o 23 de febreiro cando a vote o pleno da Cámara galega, após esta segunda feira, 15 de febreiro, recibir o ditame na comisión parlamentar de Economía, Facenda e Orzamentos. No ditame aceptáronse 46 emendas do PP, grupo que rexistrou a lei, e 12 do PSdeG, sendo seis delas transaccionadas cos populares. Todas as emendas do BNG, 128, foron rexeitadas polo PP. O portavoz popular no debate, Miguel Tellado, salientou que "o eixo fundamental desta norma é axilizar a tramitación administrativa para impulsar a actividade económica e a creación de emprego" na Galiza. Trámite de urxencia No inicio do debate, tanto nacionalistas como socialistas criticaron o trámite de urxencia empregado para sacar adiante a norma. De feito, a deputada do PSdeG Begoña Rodríguez criticou a forma en que foi rexistrada e tramitada, pois a pesar de que a lei naceu no Executivo é o PP como grupo parlamentar quen a rexistra, "traendo unha proposición non de lei que xustifica como urxente" para "evitar a súa exposición pública" a través do trámite ordinario "coa fin de eludir o informe do Consello Económico e Social". Pola súa banda, a parlamentar nacionalista Noa Presas expuxo o rexeitamento do BNG a unha norma que baixo o "disfraz" de simplificación administrativa agocha unha "perda de garantías na tramitación de parques eólicos", algo que negou Tellado. Tanto o Bloque como colectivos ecoloxistas xa expresaron a súa oposición á lei acusando o PP de querer favorecer con ela os intereses de grandes grupos económicos da industria extractiva eólica, mineira e forestal. Alertan de que esta norma pretende facilitar as condicións e as vantaxes para a declaración de proxectos industriais estratéxicos e reducirá á metade os prazos da Administración (de 28 meses a un ano) para realizar estudos e permisos sobre instalacións de proxectos como parques de muíños de vento ou centrais hidroeléctricas. Tamén pon o foco no reforzo que trae consigo esta lei para a concesión de subvencións sen concorrencia competitiva.


Summary: Tenso pleno con críticas á Xunta pola opacidade dos seus proxectos Next Generation e o "baile de crifras".

A falta de información que rodea os proxectos do Executivo galego para concorrer á obtención de fondos de reconstrución Next Generation da Unión Europea xera un crecente malestar na oposición a medida que van pasando os plenos do Parlamento galego, e esta cuarta feira, 10 de febreiro, a Cámara acabou vivindo un tenso debate. Desde o BNG acusan a Xunta de ocultar o contido dos proxectos e as empresas coas que o Executivo os están a crear, e advirten dun incongruente "baile de cifras" en cada rolda de prensa que o presidente da Xunta ofrece sobre estes proxectos. Durante o debate parlamentar, a líder do BNG, Ana Pontón, criticou que a información ofrecida pola Xunta sobre os proxectos europeos se limite a "un Power Point cutre de 12 folios" en que "as cifras non corresponden cos investimentos anunciados". Pontón acusou un "baile de cifras" sobre as iniciativas sinalando que a "17 de outubro" a Xunta anunciou "sete proxectos por 3.200 millóns de euros e 18.000 empregos" para "a 22 de outubro os proxectos multiplicárense até 108 por 9.400 millóns e a 29 de xaneiro, após o encontro co presidente do Estado, Pedro Sánchez, os 108 proxectos pasasen a cinco"; uns datos cambiantes que cualificou de "cerimonia da confusión". "Non é serio, e resulta evidente que esta mestura de opacidade e propaganda é para tapar que detrás non hai nada, nin proxecto nin visión de país", denunciou. Sobre os fondos Next Genration que o Estado recibirá da Unión Europea para a recuperación, o BNG quere para Galiza 9% deles (12.600 millóns) e a súa xestión directa, polo que Pontón cargou contra Feixoo por "renunciar" a pedir a xestión dos recursos e por conformarse con recibir 4,6%, dixo en alusión á reunión que o mandatario galego mantivo hai dúas semanas co presidente español. Feixoo reivindica o seu papel ante Sánchez Pese á insistencia do BNG, o presidente da Xunta non afondou en datos sobre os proxectos europeos, e reivindicou o seu papel na reunión que mantivo con Sánchez, reprochando ao mesmo tempo a Pontón a súa participación nun mitin o pasado domingo con Oriol Junqueras (ERC) e Arnaldo Otegi (EH Bildu). Feixoo subliñou que acudiu á Moncloa para "defender os intereses da Galiza", o que se reflectiu en "105 folios" en que se recollen, "un por un", os intereses do país, entre os que salientou o compromiso dun reparto de vacinas a Galiza en función do número de poboación á que van dirixidas e non "en función a criterios descoñecidos como até agora". O mandatario galego aproveitou o pleno para criticar a "falta de compromiso" do Executivo de Sánchez coas infraestruturas galegas e referiuse a transferencias como as de Costas, logo de que Pontón recordase que nos seus 12 anos de Goberno na Xunta non logrou unha soa competencia nova para a Galiza. O titular da Xunta tamén reclamou ao Estado que deixe a Galiza o "dereito civil", para que "non se meta coas herdanzas en vida", ou "algo tan elemental" como promover o Xacobeo 21/22, as políticas da PAC ou do Brexit. Por último, censurou que a Galiza, a "comunidade con maior dificultade para prestar os servizos públicos", sexa a que recibe "menos diñeiro por habitante xunto a Castela e León. "Isto son os intereses da Galiza", subliñou Feixoo, afeando a Pontón o apoio do BNG á investidura de Sánchez. "Rescatar e economía" O secretario xeral do PSdeG, Gonzalo Caballero, puxo o foco no pleno na necesidade de "rescatar a economía", toda vez que "pasan os días" e a Xunta "segue sen levar ao Diario Oficial da Galiza (DOG) o segundo paquete de apoio para "os negocios aos que puxo o candado o pasado 26 de xaneiro". "Hostaleiros, comerciantes, ximnasios, traballadores da cultura… están ao límite", asegurou o máximo dirixente do PSdeG, consciente de que estes sectores "necesitan ter na Xunta un aliado". Desconfinamento O líder dos socialistas aproveitou a sesión de preguntas ao presidente para solicitar un "desconfinamento adecuado" e non caer no erro de "salvar Semana Santa", logo de afear a estratexia de Feixoo de "Salvar o Nadal". En resposta a Caballero, Feixoo, asegurou que a Xunta porá en marcha un desconfinamento "medido" e "gradual".


Summary: A pensión media na Galiza subiu en xaneiro un 3,27%, até os 874,69 euros.

A pensión media na Galiza subiu en xaneiro un 3,27% até os 874,69 euros, pero aínda está lonxe da media nacional, que se situou en 1.028,19 euros. Así se desprende dos datos difundidos hoxe polo Ministerio de Inclusión, Seguridade Social e Migracións, que eleva o número de pensionistas a 765.880, o que representa 0,18% máis que hai un ano. Por tipos de pensións, 480.700 galegos e galegas percibiron prestacións de xubilación, cun importe medio de 995,96 euros, as segundas máis baixas do Estado español, só superadas polas de Estremadura. Así mesmo, un total de 69.695 persoas percibiron unha pensión por incapacidade permanente que, de media, situouse en 900,43 euros, a terceira cifra máis reducida a nivel estatal, novamente superada por de Estremadura e tamén por Murcia. Porén, na de viuvez, con 185.481 persoas beneficiarias na Galiza, situáronse de media nos 621,43 euros, a mínima do Estado español. No que atinxe ás pensións de orfandade, que benefician 23.350 persoas no país, a contía media ascendeu a 410,36 euros, unha cifra que se situou ao redor da media nacional. Pola súa banda, 6.654 galegos e galegas ingresaron 532,95 euros en favor de familiares, unha cantidade que neste caso sitúase por debaixo da media. Por último, un total de 224.940 persoas recibiron unha pensión con complemento a mínimos na Galiza, os que representa 29,4% do total das persoas perceptoras rexistradas no país. Dato histórico A nivel nacional, a Seguridade Social destinou neste mes de xaneiro a cifra récord de 10.087,7 millóns de euros ao pagamento de pensións contributivas, 3,2% máis que no mesmo mes de 2020. É a primeira vez que o monto para prestacións supera os 10.000 millóns de euros. A nómina de xaneiro inclúe a subida do 0,9% aplicada desde o día 1 ás pensións contributivas e recollida nos Orzamentos Xerais do Estado deste ano. O Ministerio lembra que ao facer a comparación con xaneiro de 2020 debe terse en conta que naquel mes aínda non se aplicara a revalorización das pensións prevista para o devandito exercicio. De feito, a suba das pensións de 2020 aplicouse no mes de febreiro, co correspondente aboamento dos atrasos.


Summary: A iniciativa conta cun portal web con moitos contidos.

Persoal investigador sobre o medievo galego na Universidade de Santiago de Compostela (USC), xunto á empresa de comunicación Orestes Comunica, difunde en aberto unha análise de como se describiron os feitos dos últimos cinco séculos sobre a historia do Reino da Galiza. Para isto, comparten en aberto unha análise, libro a libro, de como se contou a época na que o país tivo reis e raíñas. Co obxectivo de divulgar este coñecemento, o equipo de especialistas da USC e a compañía de comunicación e mercadotecnia Orestes Comunica, desenvolveron o proxecto Historia das historias do Reino da Galiza, que xa está publicado na rede. O portal historiadoreino.gal reúne así os escritos sobre o reino galego desde o século XVI. O proxecto tamén inclúe actividades de divulgación e materiais didácticos de descarga gratuíta que poden ser utilizados polos centros educativos. No portal poden visualizarse ademais entrevistas con historiadores e historiadoras galegas que publicaron, nas últimas décadas, obras relacionadas coa historia do Reino da Galiza. Para dar a coñecer a iniciativa, o día 14 decorrerá a presentación do portal web ás 13.30 horas por Zoom. Nela intervirán o profesor de Historia Medieval da USC, Israel Sanmartín, e os membros de Orestes Comunica Pancho Tristán e Darío Janeiro. Este proxecto, que conta co apoio do Fondo de Proxectos Culturais Reino da Galiza 2021-2021, promovido pola área de Cultura da Deputación da Coruña, partiu do corpus de libros de historias da Galiza. As obras organizáronse en catro períodos históricos: a etapa do Renacemento e a Ilustración; a etapa da institucionalización da Historia como disciplina científica; a etapa que vai desde a Restauración até o fin da ditadura franquista; e, finalmente, a etapa que comeza coa Transición e que chega até hoxe.


Summary: Todos os indicios apuntan a que M.J.M.A., de 57 anos, foi degolada polo seu esposo, un home de 54 anos. O autor do feminicidio chamou a policía, ficou no lugar -o domicilio do matrimonio- a agardar a chegada dos axentes e non opuxo resistencia á detención. A muller padecía unha enfermidade terminal. Fontes da investigación manexan a hipótese de que o estado de saúde da muller poida ter a ver coa actuación da súa parella.

Ou se trata dun crime machista ou dunha acción destinada a pór fin aos sufrimentos dunha persoa que padecía unha enfermidade terminal, unha sorte de suicidio asistido. Esas son as dúas liñas de investigación abertas após a morte dunha muller a mans pretensamente do seu cónxuxe, quen se entregou sen opor resistencia. O autor do feminicido foi ingresado, após se autoinflixir pequenos cortes, no hospital universitario da Coruña. No caso de se tratar de violencia de xénero estaríamos perante o segundo asasinato no que vai de ano na Galiza. O primeiro, o pasado mes de xuño, tivo como vítima unha muller de 47 anos, morta a tiros a mans do seu marido, no Porriño. Nas últimas horas, a subdelegada do Goberno na Galiza, Pilar López Riobóo, afirmou que "esta morte se está a investigar e aínda non podemos determinar se será considerada como violencia de xénero ou non".


Summary: O número de parados e paradas inscritas nas oficinas públicas creceu en 2.005 persoas, pero o descenso en afiliación foi aínda maior (‐5.724). Galicia sitúase entre as comunidades cunha menor recuperación de postos de traballo nos últimos doce meses.

Rematado o verán e a bolsa de postos de traballo estacionais que adoita xerar, o paro volve crecer en Galicia. En setembro hai 2.005 persoas máis inscritas nas oficinas públicas de búsqueda de emprego. En total son 215.737, cun descenso acumulado de 22.466 nos últimos doce meses. No conxunto do Estado o paro creceu en 26.087 persoas, superando de novo os catro millóns de desempregados e desempregadas (4.094.042). Porén, o número de afiliados e afiliadas á Seguridade Social en Galicia, é dicir, o número real de empregos, caeu o pasado mes en 5.724 persoas. Pola contra, a afiliación aumentou en España en case nove mil persoas (8.916). A análise illada das cifras de demandantes de emprego podería levar a pensar que a situación laboral en Galicia amosa unha tendencia máis positiva cá do conxunto de España. En efecto, dende o mes de setembro de 2014, as listas do paro reúnen na nosa comunidade 22.466 persoas menos (un descenso do 9,43%). Mentres, a caída total en España é de 353.608 persoas, un 7,95%, encabezada por La Rioja, Aragón, Baleares, Cataluña, Navarra e Castela-León, onde o descenso do paro superou o dez por cento. Galicia sitúase, pois, por riba da media, superando a Andalucía, Asturias, Estremadura, Murcia, Castela-A Mancha, Cantabria e Euskadi. A recuperación do emprego en Galicia é máis lenta que no resto de España e só mellora os datos de Euskadi (cun crecemento do 2,15%), Cantabria (1,55%) e Asturias (1,50%) Porén, a creación efectiva de emprego revela unha realidade moi distinta. Nos últimos doce meses a afiliación creceu en Galicia en 20.803 persoas, unha mellora do 2,22%. No conxunto do Estado o emprego creceu en 528.112 persoas, un 3,17%. A recuperación do emprego en Galicia é, polo tanto, máis lenta que no resto de España e só mellora os datos de Euskadi (cun crecemento do 2,15%), Cantabria (1,55%) e Asturias (1,50%). A explicación para a diferenza que en Galicia entre a evolución da estatística de traballadores e traballadoras e dos datos de demandantes de emprego debemos buscala ou ben no abandono desa procura de emprego por cansancio ou falta de expectativas, ou ben no traslado a outras comunidades ou fóra de España. Descenden os contratos indefinidos O paro creceu no sector servizos, unha constatación da importancia do remate en setembro dos contratos estacionais relacionados co período estival Por sectores, o paro creceu en servizos, unha constatación da importancia do remate en setembro dos contratos estacionais relacionados co período estival. O sector terciario sumou 3.260 desempregados e desempregadas máis, mentres que no resto atopamos pequenas reducións: Construción (753 parados menos), Industria (-357), Sector Primario (-72) e colectivo sen emprego anterior (-73). Por provincias, o número de parados e paradas descendeu en Ourense (en 58 persoas) e incrementouse nas outras tres, especialmente en Lugo (+492) e Pontevedra (+1.391), e algo menos na Coruña (+180). En relación con setembro de 2014, creáronse 8 contratos indefinidos menos, sendo Galicia e a Comunidade Valenciana os únicos territorios nos que descendeu a cantidade de contratos desta modalidade En setembro formalizáronse 87.553 contratos en Galicia, pero deles tan só 6.097 foron indefinidos. En relación co mesmo mes do ano anterior, creáronse 8 contratos indefinidos menos, sendo Galicia e a Comunidade Valenciana os únicos territorios nos que descendeu a cantidade de contratos desta modalidade. No que levamos de ano Galicia suma 48.938 indefinidos, un 7,38% do total de contratos. No conxunto do Estado a proporción de indefinidos é algo superior (8,20%), encabezada por Madrid, Cataluña, Baleares e Canarias, todas por riba do dez por cento. Cobertura Dos 215.737 parados e paradas rexistradas en Galicia só reciben algún tipo de prestación 106.539, menos da metade (o 49,38%) Dos 215.737 parados e paradas rexistradas en Galicia só reciben algún tipo de prestación 106.539, menos da metade (o 49,38%). A crise foi baleirando as reservas económicas de moitas persoas, sobre todo das que quedaron sen emprego, e a medida que esa situación se prolonga, os seus efectos son máis grandes. Dende o inicio da crise a porcentaxe de desempregados e desempregadas que percibe algunha prestación non deixou de diminuír. Se en 2009 aínda era do 68%, en 2012 caera ata o 58%. A finais do pasado ano situábase lixeiramente por riba do 51% e o pasado mes de maio caeu por debaixo do 50% por vez primeira. En setembro, é do 49,38%. Ademais, entre esas 106.539 persoas que aínda reciben algún tipo de ingreso, son cada vez menos os que perciben unha prestación contributiva, na actualidade só 44 mil, moi por debaixo dos 80 mil de hai apenas dous anos. O resto foi esgotando en moitos casos ou seus dous anos de prestación de desemprego e se ten que conformar,no mellor dos casos, con algunha das modalidades de prestación non contributiva, de contía moi inferior. 48.424 reciben o subsidio de desemprego (uns 426 euros, o 80% do IPREM); 12.234 perciben unha Renda Activa de Inserción (426 euros); e outros 1.805 están nalgún Programa de Activación do Emprego. Outras 109 mil persoas non teñen ingreso ningún. Reaccións sindicais Os sindicatos valoraron negativamente os datos de desemprego e afiliación de setembro. A CIG chama atención sobre a caída da afiliación á Seguridade Social, que supera mesmo o incremento rexistrado nas listas de procura de emprego, "datos que obrigan a preguntarse por que desaparecen 3.695 persoas ou se estamos diante dun novo éxodo de galegos/as ao exterior en busca dun posto de traballo". Pola súa banda, UGT fai fincapé en que os case 90.000 contratos feitos en Galicia nun só un mes son unha mostra dos "altos niveis de rotación laboral e precariedade". Para CCOO, o remate do verán "reflicte con crueza" cal é a "verdadeira situación da economía galega": menos emprego, máis paro e situación de emerxencia social nunha unha economía "que non supera a crise porque non se desenvolven as políticas necesarias".


Summary: O pleno da Cámara Baixa debate na cuarta feira, 6 de maio, se ampliar o estado de alarma até o 24 de maio.

O Consello de Ministras aprobou na súa reunión da terza feira, 5 de maio, unha nova prórroga do estado de alarma. Esta situación de excepcionalidade caduca na fin de semana e o Executivo quere estender a alarma, cando menos, até o 24 de maio. Porén, precisa dun apoio no Congreso que non ten de antemán. O Partido Popular non aclara se optará por tombar a prórroga votando 'non' ou se a facilitará absténdose. Durante a sesión de control ao Goberno no Senado na terza feira, o presidente Pedro Sánchez lanzou ao PP unha última chamada: "O único instrumento que permite agora mesmo ao Goberno de España loitar contra a COVID-19, salvar vidas e defender a saúde pública é a prórroga do estado de alarma", dixo. Na mesma liña pronunciouse a ministra de Facenda, María Jesús Montero, que avisou de que "moitas" das medidas económicas aprobadas por decretos leis decaerían de forma "automática" se non hai prórroga, ao estaren vinculadas a esa situación. A centralización non ten sentido, di o BNG O Bloque Nacionalista Galego sinalou nun comunicado que "vai manter a actitude construtiva que veu mostrando" e que non se oporá á prórroga da alarma, mais indicou que "non poden avalar unha liña de acción en que o Goberno español persiste a pesar de se ter evidenciado como profundamente equivocada, polo que nos imos abster". O Bloque denuncia así o proceso de centralización "que supón decidir todo desde Madrid con criterios uniformes sen tomar en consideración as características e condicións de cada país. Un proceso que se constatou na práctica como e ineficaz á hora de aplicar o operativo na Galiza". O Bloque considera que a centralización non ten sentido e é moi crítico coa decisión da Moncloa de desconfinar por provincias xa que na Galiza "non é funcional". Para o BNG, o ámbito de decisión na fase de desconfinamento progresivo debe ser a Galiza, reivindican, "a partir dos criterios xerais que poida marcar o Goberno español ou do seu papel de coordinación". EH Bildu, con argumentos semellantes aos do BNG, anunciou a súa abstención para non impedir a alarma mais si criticar a centralización. ERC, en cambio, xa anunciou o seu 'non'. O PNV, que tamén se postulara en contra, está agora estudando aprobar a prórroga se o mando único se partilla coas autonomías. As dereitas, ás voltas A vicepresidenta do Executivo estatal, Carmen Calvo, intensificou estes días as conversas coas e cos mandatarios das comunidades autónomas en mans do PP para intensificar a presión arredor do líder do partido, Pablo Casado. Calvo falou co presidente galego, Alberto Núñez Feixoo, e este volveu dar unha reviravolta nas súas posicións, e amosouse agora "permisivo" con que se prorrogue o estado de alarma por un tempo, mais non sine die. Feixoo situárase en contra de prorrogalo, xa que para convocar os comicios galegos precisa que se levante a alarma. De aí que, electoralismo en man, acepte agora estender a alarma por un tempo limitado para precisamente "dar tempo" a Pedro Sánchez a organizar a resposta á crise sen máis estados de alarma alén do 24 de maio. Tamén a popular Isabel Díaz Ayuso, presidenta da Comunidade de Madrid, suxeriu dar "como moito" 15 días máis de alarma ao Goberno. Ciudadanos anunciou que votará 'si' logo de negociar co Goberno e que este recollera, segundo dixeron en Cs, as súas demandas para ir desvinculando as medidas económicas da necesidade de estar vixente a alarma.


Summary: As persoas encausadas na operativo da Audiencia Nacional contra Causa Galiza activan unha web para informar de todo o relacionado co proceso.

As persoas encausadas na 'Operación Jaro' activaron unha páxina web (galizalivre.wordpress.com) na cal dispoñibilizan información sobre todo o referido ao proceso ao que están sometidos pola Audiencia Nacional. Na páxina pódense consultar desde os motivos da operación até as últimas novidades, así como a listaxe de solidariedades para cos encausados e contra a ilegalización de Causa Galiza. Dase conta aliás de campañas como 'Teimudamente alçadas', frase que toman da canción de Lluis Llach para manifestar o seu compromiso independentista face calquera tipo de represión. Información sobre palestras, vídeos, novidades do proceso... a web é un espazo para coñecer de forma directa e de man das persoas encausadas todo o relativo á 'Operación Jaro'.


Summary: Máis un ano, Ceivar convoca na capital galega na véspera do Día da Patria Galega a cadea humana solidaria. Ás 18:30 horas e con saída desde a Praza da Galiza.

Na véspera do Día da Patria Galega varios centos de persoas daranse a man en Compostela para denunciar a situación penal dos presos e presas independentistas e demandar a fin das medidas penitenciarias de excepción sobre as persoas deste colectivo. Convocada por Ceivar, esta XII edición da Cadeia humana pola liberdade dos presos independentistas terá o seu punto de inicio ás 18:30 horas na Praza de Galiza, en Compostela, desde onde as persoas participantes partirán collidas da man para percorrer varias rúas e prazas da capital galega demandando a liberdade para os e as presas independentistas galegas. A edición deste ano está marcada pola detención de catro independentistas, Miguel García, Antom G. Matos, Asunción Losada e J.M. Sánchez, aos que as forzas de seguridade consideran membros ou colaboradores de Resistencia Galega. Estas catro persoas están presas actualmente en cárceres afastadas da Galiza. En prisións do país ou próximas a el cumpren condena presos independentistas como Eduardo Vigo, Roberto Fialhega, Raul Agulheiro, Hadrián Mosquera e Carlos Calvo.


Summary: O seminario decorrerá o vindeiro 3 de abril na Facultade de Xeografía e Historia da USC. Especialistas de varios países debaterán e analizarán a ligazón entre paisaxes e nación, a súa construción cultural e política ou como portexer as mesmas.

"Nesta era global, as nacións sen estado teñen que loitar non só por un espazo político, mais tamén polo recoñecemento das súas propias paisaxes, que reflicten as súas construcións culturais e lingüísticas". O vindeiro 3 de abril a Facultade de Xeografía e Historia da Universidade de Composterla acollerá o seminario 'Paisaxes nacionais nun mundo global', organizado co apoio da Fundación Mauritus Coppieters. Neste seminario participan expertos e especialistas de diferentes países. O obxectivo das xornadas, como indicaa organización, é reflexionar sobre a relación mutua entre a construción de paisaxes e nacións e as consecuencias políticas e culturais que poden se poden deducir diso nun contexto dun mundo global. Así, para as nacións sen estado, as paisaxes tenden a ser ligada ao ambientalismo, a reivindicación da súa identidade e a continuidade das zonas rurais (reivindicacións estas últimas ausentes en contextos de nacións estados). Como defender e protexer a multiplicidade de paisaxes asociadas á súa identidade sen ter unha administración de Estado? Programa 9:30 - 10:00. Sesión de apertura co Vicerreitor de Comunicación e Coordinación da Universidade de Santiago de Compostea, José Pereira Fariña; o Decano da Facultade de Xeografía e Historia, Francisco Durán Villa; e o Presidente do Centre Mauritus Coppieters (CMC), Xabier Macías 10:00 - 10:45. Paisaxes e nacións como produtos culturais e políticos. Unha discusión focalizada no mundo global - Joan Vicente, Profesor Titular, Universitat de Girona 10:45 - 11:45. Cantas paisaxes nacionais posíbeis na Península Ibérica? A visión desde a Xeografía • O caso das Illes Balears: Onofre Rullan, Catedrático, Universitat de les Illes Balears • O caso do País Valencià: Josep Boira, Profesor Titular, Universitat de València / Secretario Autonómico de Vivenda, Obras Públicas e Vertebración do Territorio (Generalitat Valenciana) 12:15 - 13:15 Cantas paisaxes nacionais posíbeis na Península Ibérica? A visión desde a Literatura • O caso de Galicia: Carmen Fernández Pérez-Sanjulián, Profesora Titular, Universidade da Coruña • O caso do País Vasco: Paulo Kortazar, Investigador, Universidad del País Vasco 13:15 - 13:30 Debate 15:30 - 16:30 Mirando o contexto europeo: nacións sen estado e paisaxes, como preservalas no mundo contemporáneo? • Unha perspectiva desde Gales: Alan Sandry, Membro do European Institute of Identities, Swansea University • Unha perspectiva desde Galicia: Valerià Paül, Profesor Interino, Universidade de Santiago de Compostela 16:30 - 17:30 Planificación paisaxística • A visión desde Catalunya: Pere Sala, Coordinador do Observatori del Paisatge de Catalunya • A visión desde Galicia: Inés Santé, Directora do Instituto de Estudos do Territorio 17:30 - 18:30 Mesa redonda: consecuencias políticas da defensa das paisaxes nacionais Joan Vicente, Onofre Rullan, Alan Sandry, Valerià Paül, Pere Sala, Inés Santé Moderador: Rubén C. Lois, Catedrático, Universidade de Santiago de Compostela


Summary: O novo goberno local achega documentos atopados que demostrarían que o ex alcalde José Crespo empregou o seu gabinete para deseñar campañas ou elaborar argumentarios, discursos e guións políticos. O rexedor Cuiña esixirá responsabilidades ante un feito "escandaloso e antidemocrático"

O Partido Popular de Lalín, presidido por José Crespo, utilizou durante anos os recursos públicos do municipio con fins partidistas e electoralistas, segundo denuncia o novo goberno local da localidade. "A documentación achada no servidor de arquivos corrobora que o gabinete do ex alcalde traballaba dende o Concello na elaboración e deseño das campañas electorais do PP", asegura o Concello, cuxo persoal descubriu arquivos dos anos 2010 e 2011 nos que se inclúe argumentarios do partido, carteis publicitarios, propaganda electoral, discursos políticos, guións de mitins, cronogramas de campaña, fichas de afiliación aos populares e cartas nas que o ex rexedor pedía o voto para a súa formación. O novo goberno atopa documentación que "corrobora que o gabinete do ex alcalde traballaba desde o Concello no deseño de campañas do PP" Segundo asegura o Concello de Lalín -cuxo alcalde agora é Rafael Cuiña, de Compromiso por Galicia-, as propiedades informáticas deses arquivos sinalan que "os autores eran en moitos casos membros do gabinete de Crespo, que recibían un salario público mentres, presuntamente, traballaban dende o Concello para o Partido Popular". Cuiña considera que estes feitos constitúen "un escándalo maiúsculo polo que os responsables do PPdeG, nomeadamente o señor Crespo, deberían ofrecer explicacións canto antes". O rexedor lalinense advirte de que "en caso de que esas explicacións non resulten convincentes -e semella difícil que poidan selo dada a cantidade de documentos atopados- esixirei que se asuman responsabilidades no Partido Popular" sobre o comportamento dun alcalde que estivo 24 anos no cargo ata que nas últimas eleccións perdeu a maioría absoluta. Cuiña pedirá explicacións a Crespo e, no seu caso, "que se asuman responsabilidades no PP" ante "un escándalo maiúsculo" O alcalde considera "inaceptable que se dean este tipo de situacións nun sistema democrático" porque "non só se están a utilizar os recursos de todos os cidadáns para xogar con vantaxe sobre outros partidos", senón porque "isto é sobre todo unha verdadeira fraude aos contribuíntes". "Non se pode consentir", afirma Cuíña, "que cos cartos dos impostos de todos, que deberían ir destinados a mellorar o benestar dos cidadáns, se estivesen a pagar recursos materiais e humanos para as campañas electorais do PP". O rexedor tamén se pregunta se con esta situación "non estaremos ante unha forma de financiar de maneira opaca, fraudulenta ou irregular parte das campañas electorais do PP en Lalín". En todo caso, "o máis sangrante", en palabras de Cuiña, "é que moitos deses documentos se utilizaban para xustificar medidas dos populares que ían en contra dos intereses dos veciños de Lalín". Neste sentido, o alcalde lamenta que entre o material localizado se atopasen argumentarios para xustificar e defender a Xunta ante a instalación dunha planta incineradora no concello veciño do Irixo ou ante o proxecto para levar unha liña de alta tensión á fraga de Casas Vellas, "dous dos grandes ataques ao noso patrimonio natural e ambiental". O alcalde pregúntase se "non estaremos ante unha forma de financiar de maeira opaca, fraudulenta ou irregular parte das campañas do PP" Para Rafael Cuiña, a análise dos ordenadores da alcaldía demostra que "o PP se cría por riba do ben e do mal e consideraba a Casa do Concello como o seu feudo particular". Mostra de que o equipo de Crespo non esperaba "o batacazo que lle deron as urnas o pasado mes de maio, é que nin sequera tiveron tempo de desfacerse de todo o material comprometedor que había, e que seguramente aínda haberá, nos servidores do Concello". A análise do contido dos ordenadores do gabinete desvela un bo número de carpetas baleiras, o que fai deducir que si se eliminaron arquivos, documentos e fotografías que, en calquera caso, debían ser públicos e propiedade do Concello de Lalín. Por último, Cuiña lamenta que o PP de Crespo -que foi presidente da Federación Galega de Municipios e Provincias (Fegamp) entre 2003 e 2007- tivese "un concepto viciado da política, afastada dos mínimos valores éticos que deben rexer calquera actuación pública". Ao mesmo tempo reitera o firme compromiso do novo goberno de Lalín coa ética e a responsabilidade política. Neste sentido indica que o seu equipo, tal e como xa se ten explicado en numerosas ocasións, "vai facer da transparencia a súa bandeira e polo tanto permaneceremos vixiantes para que os cidadáns coñezan polo miúdo como se gobernou o Concello no último cuarto de século e onde foron a parar os seus cartos".


Summary: O ex arcebispo de Bos Aires, presentado esta cuarta feira ao mundo como o Papa que vai suceder a Bieito XVI, non é un home doado de clasificar. Nel conviven un pastor que rexeita as opulencias, un valedor dos colectivos que loitan contra a trata de persoas e as formas do esclavismo moderno, pero tamén un intelixente político cun accionar nada claro durante os anos negros da historia arxentina. Velaí as moitas voces sobre Jorge Mario Bergoglio.

"Houbo obispos que foron cómplices da dictadura, pero Bergoglio non", dixo onte, categórico, o premio Nobel da Paz Adolfo Pérez Esquivel sobre o ex cardenal e ex arcebispo de Bos Aires, Jorge Mario Bergoglio, que este mércores foi escollido o primeiro Papa latinoamericano na historia da Igrexa e que promete un futuro de austeridade na institución. Con todo, a seguridade expresada polo Nobel arxentino de orixe galega non foi quen de silenciar as duras críticas que o agora pontífice vén recebindo dende hai anos e sobre as que tivo que declarar na Xustiza que investiga os delitos cometidos neses anos de terror e morte.Nado no porteño barrio de Flores, Bergoglio é fillo de emigrantes italianos. Formouse na adolescencia como técnico químico nunha escola pública e laica e sobre os 21 anos escolleu a carreira relixiosa. Fixo o seminario na Arxentina e en Chile e foi ordeado sacerdote o 13 de dicembro de 1969. Ese foi o inicio dun camiño de ascensos: chegou a «provincial» da súa orde entre 1973 e 1979, a bispo no mes de maio de 1992, arcebispo de Bos Aires e primado da Arxintina en febreiro de 1998, e cardeal nomeado por Juan Pablo II no ano 2001. Esta cuarta feira foi escollido Papa polos 115 cardenais que conformaron o cónclave que tiña como misión dotar a Igrexa dun novo líder. O primeiro pontífice americano e o primeiro xesuíta é ben coñecido polos cidadáns da cidade de Bos Aires. Leva unha vida austera e afastada de toda estridencia e fama e rexeita con dureza todo sinal de ostentación. A pesar de ser un dos políticos máis influíntes no panorama nacional, sempre foi quen de recebir a calquera fregués que tocase á súa porta, daba resposta a todas as cartas que recebía e soubo ser un pastor compasivo e agarimoso.A galega de Bos Aires Inés Martínez lembrou para Sermos Galiza o contacto que tivo co Papa: "Algunha vez, atopeime nun deses chamados "momento da verdade". E o cardenal Bergoglio buscou o meu mobil e chamou, sendo eu unha ninguén. Daquela, tiven nel máis cun crego, un conductor e unha boa persoa que se transformou nun cidadán da pé para falar comigo. Comportouse coma un conductor espiritual dándome acougo e, silenciosamente e con determinanción, fixo cambios para que o que me sucedía non se repetise".Bergoglio vive nun apartamento da Igrexa, non ten coche nin emprega o que a institución pode poñer ao seu dispor. Colle o metro e o bus coma calquera e toma o xantar tanto na súa residencia coma nun comedor comunitario. Como home, non escapa das paixóns arxentinas: é torcedor do San Lorenzo de Almagro (clube que onte presumiu do socio célebre publicando a imaxe do seu carné http://www.sanlorenzo.com.ar/noticia.php?codigo=43) e din que é un afervoador de Jorge Luis Borges, Fiodor Dostoievski e outros clásicos. Gústalle o tango e bebe o mate. O que se dí aquí "un porteño de ley". "Houbo bispos que foron cómplices da dictadura, pero Bergoglio non", dixo onte, categórico, o premio Nobel da Paz Adolfo Pérez Esquivel" O seu rol político tamén é recoñecido sobre todo pola súa intelixencia como estratega e a súa activa participación na conformación dunha fronte opositora á presidenta Cristina Fernández de Kirchner. Bergoglio rexeitou a apertura de dereitos do goberno arxentino para as parellas do mesmo sexo tanto como nunha posible despenalización do aborto. Máis alá da súa orixe como peronista de dereitas, non estraña o seu enfrontamento cunha administración que implementou fortes política de asistencia social aos pobres dende o aparello do Estado e sen contar coa Igrexa para iso.O analista e xornalista Washington Uranga desvelou algunhas claves do seu traballo: "Varios recoñecérono como un "home de diálogo". É certo que Bergoglio sempre dixo que el fala con todos. Pero o fai no seu territorio e coas súas condicións. Este foi precisamente un dos impedimentos que fixeron imposíbel unha relación co ex presidente falecido Néstor Kirchner", explicou este xoves http://www.pagina12.com.ar/diario/elpais/1-215795-2013-03-14.html.Outro conflito que o ten como protagonista é o seu pouco claro rol no secuestro e tortura de dous cregos da súa orde sobre o que tivo que declarar ante a Xustiza no ano 2010 e que dende a cuarta feira circula na prensa de todo o mundo. Concretamente, acúsase a Bergoglio de non protexer os cregos xesuitas Orlando Yorio e Francisco Jalics, que traballaban cos pobres nun asentamento de chabola no bairro de Flores e foron secuestrados no ano 1976 na terríbel ESMA. Na súa defensa, o agora Papa rexeitou as acusacións. Tamén dixo que nada sabía do roubo dos bebés das detidas embarazadas ainda que fixo xestións para coñecer a quen fora entregada unha nena nada nun centro clandestino de detención de persoas. Nestes días, mentres o xornalista Horacio Verbitski -o autor das máis serias reportaxes sobre a relación da Igrexa coa dictadura- recordou as súas investigacións sobre as responsabilidades de Bergoglio (pódese ler algo aquí http://www.pagina12.com.ar/diario/elpais/1-215796-2013-03-14.html) o Nobel de orixe galega saiu na súa defensa: "Cuestiónase a Bergoglio porque din que non fixo canto podía para liberar a dous cregos sendo el, como era, o seu superior na congregación dos Xesuítas. Pero eu sei, personalmente, que daquela moitos bispos pedían aos militares a liberdade de prisioneiros e sacerdotes e non se lles concedía", explicou. E rematou: "Houbo relixiosos máis valentes, pero él non foi cómplice".Mentres a polémica continúa, esta quinta feiras o Papa Francisco pagou a conta da residencia na que parou estes días "para dar o exemplo" e rexeitou vestimentas e luxos principescos. Un sinal dos tempos que veñen. E tamén un sinal de que o futuro sempre foi concebido no pasado.