Summary: O Consello da Xunta aprobou esta quinta feira a apertura do expediente para a declaración de interese autonómico do proxecto Factoría do Deporte Galego-Galicia Sports 360 que o Celta de Vigo quere levar a cabo en monte comunal en Mos. A iniciativa suporá a destrución de masa forestal e dun acuífero que abastece a zona, denuncia o coordinador da Comunidade de Montes de Tameiga, Gonzalo Pérez, en declaracións a 'Nós Diario'.

O proxecto Factoría do Deporte Galego-Galicia Sports 360 é unha iniciativa promovida polo Real Club Celta de Vigo que suporá a construción dunha cidade deportiva, un centro de capacitación deportiva e un edificio que integrará espazos para a práctica do deporte e zonas de restauración en Tameiga (Mos). "Ábrese agora un prazo [de tramitación do expediente] que se estenderá até setembro de 2023", explicou esta quinta feira o presidente da Xunta da Galiza, Alfonso Rueda, na rolda de prensa posterior á reunión semanal do Goberno. Destruír bens naturais Para o coordinador da Comunidade de Montes do Tameiga, Gonzalo Pérez, esta decisión non é ningunha sorpresa. En conversa con Nós Diario, asegura que "desde un principio a Xunta, o Concello de Mos e o Celta de Vigo camiñan da man para sacar adiante o proxecto, antepondo os intereses dun empresario aos da veciñanza". Pérez sinala que "é a mesma estratexia que o Goberno galego emprega cos eólicos; falan de interese público para esconder os verdadeiros obxectivos". A veciñanza comuneira de Tameiga avisa: "Traballan para roubarnos o monte" Coa declaración de interese autonómico, o Executivo galego poderá levar a cabo a expropiación de terreos veciñais "a prezo reducido" sen ter en consideración as alegacións presentadas por diferentes entidades sociais, ambientais ou na defensa da patrimonio. Ademais, segundo critica o comuneiro de Tameiga (Mos), suporá a destrución dun acuífero empregado desde hai 40 anos que abastece toda a veciñanza da zona sen ocasionar apenas gastos de distribución. Asesoramento ao sector naval do país Entre outros acordos tomados esta quinta feira no Consello da Xunta, figura a creación dunha oficina de asesoramento ao sector naval para acceder ás axudas da Unión Europea. Na rolda de prensa, Rueda sinalou que o obxectivo deste organismo será beneficiar "as empresas dun sector moi potente na Galiza e moi afectado pola crise". O presidente do Goberno galego fixo referencia ao Perte (Proxectos Estratéxicos para a Recuperación e Transformación Económica) do Naval anunciado o pasado mes de outubro pola ministra de Industria, Comercio e Turismo do Estado español, Reyes Maroto, que prevé unha liña de axudas por valor de 200 millóns de euros que se lanzará neste mes de novembro. Aliás, Rueda tamén anunciou que a Xunta deseñará unha liña de axudas aos estaleiros. Agrupar os complexos museísticos galegos O Executivo galego tamén acordou constituír o Consello de Centros Museísticos da Galiza, unha medida que xa fora anunciada en xuño de 2021 ao abeiro da Lei 7/2021 de Museos. O órgano colexiado, adscrito á Consellaría de Cultura e Educación, encargarase de agrupar os máis de 90 museos de titularidade pública e privada en funcionamento actualmente na Galiza. Defensa das axudas a 'El Correo Gallego' Noutra orde de asuntos, e en resposta a preguntas dos medios de comunicación, Rueda manifestou a súa "absoluta tranquilidade" ante a investigación aberta pola UDEF a Editorial Compostela, empresa matriz de El Correo Gallego, que, segundo as pesquisas, seguía a recibir cartos públicos "que case nunca chegaban á caixa da empresa" mentres o persoal acumulaba até 24 mensualidades sen pagar das súas nóminas. Rueda defende as axudas da Xunta a 'El Correo Gallego' que investiga a UDEF: "Están xustificadas"


Summary: O Índice Europeo de Calidade do Goberno, realizado a través dun estudo con 85.000 persoas de 212 territorios do continente, sitúa a Galicia no último posto das comunidades autónomas do Estado e ao nivel de rexións de Polonia, Italia ou Bulgaria. O inquérito mide a relación cos servizos públicos e a percepción da corrupción.

Dende hai varios anos a Xunta ten como un dos eixos da súa política de comunicación a tentativa de ligar a marca Galicia calidade non só cos produtos e servizos de determinadas empresas do país, senón tamén coa xestión do Goberno galego, especialmente no ámbito económico. Esta aposta, que xa deu lugar a, cando menos, dúas campañas de publicidade, semella non ter tradución directa na percepción que a cidadanía ten das institucións públicas no país. Isto é, cando menos, o que cabe tirar do Índice Europeo de Calidade do Goberno (EQI, polas súas siglas en inglés), un estudo realizado por segunda vez no ano 2013 e que vén de ser publicado. Os seus resultados sitúan a Galicia no último posto do Estado español. A edicición do 2013 deste estudo, publicada na revista Social Indicators Research polos profesores Nicholas Charron, Lewis Dijkstra e Víctor Lapuente, foi elaborada a partir dunha enquisa a un total de 85.210 persoas en 212 territorios de 24 Estados europeos. Os investigadores, explica Charron nun artigo científico da universidade sueca de Göteborg, atenderon a variables demográficas e socioeconómicas da poboación enquisada pero, sobre todo, á súa relación cos servizos públicos e os gobernos en cada rexión europea. Desta análise é da que se tiran unhas puntuacións nas que o 1,10 é a banda máis alta e o -1,50, a máis baixa. O resultado galego é de -0,404, mentres que en 2010 era 0,667. No inicio do inquérito as persoas consultadas tiveron que responder se, no último ano, tiveran relación cos servizos públicos de saúde e educación, de competencia autonómica no caso galego, así como cos tribunais de xustiza. Esta variable de partida, sinalan, é importante eporque "ter contacto directo cun servizo dá credibilidade á opinión", toda vez que se trata dunha "percepción baseada na experiencia de primeira man", xusto o que procura o estudo. Con estes datos na man -máis do 80% tiveran contacto cos servizos sanitarios, case o 40% coa educación e algo máis do 20%, coa Xustiza- os autores desenvolveron o resto do cuestionario. O inquérito céntrase na igualdade no acceso a educación, sanidade e xustiza e na percepción de corrupción Nesa batería de preguntas a poboación enquisada tivo que amosar o seu grao de acordo con afirmacións como "certas persoas teñen vantaxes especiais na educación na miña área" ou "todas as persoas son tratadas con igualdade no sistema público de saúde". Tamén tiveron que sinalar se cren que a corrupción "predomina" na escola, na sanidade ou nos tribunais e expresar a súa opinión sobre a frecuencia na que os subornos serven "para obter vantaxes" dos Gobernos aos que certas persoas "non teñen dereito". Os resultados, sobre o mapa Unha vez sistematizados os resultados os profesores plasmáronos sobre o mapa de Europa. Dun primeiro golpe de vista pódese observar que nos territorios do centro e o norte do continente a percepción cidadá sobre a calidade dos gobernos é alta, especialmente nos países nórdicos, e que esta descende a medida que se descende cara ao sur e ao leste. Así, por exemplo, os maiores valores atópanse en territorios de Suecia ou Dinamarca e, a continuación, sitúanse os gobernos territoriais de Gran Bretaña, Irlanda, Francia ou Alemaña. Nesa banda media sitúanse tamén algunhas comunidades autónomas do Estado español entre as que na primeira edición do índice tamén se atopaba Galicia, algo que non sucede, nin de lonxe, no segundo estudo. Charron, Nicholas, Lewis Dijkstra e Victor Lapuente. 'Mapping the Regional Divide in Europe: A Measure for Assessing Quality of Government in 206 European Regions'. Social Indicators Research. DOI: 10.1007/s11205-014-0702-y A puntuación de -0,404 obtida por Galicia fai do país unha illa no conxunto do Estado e sitúao nunha banda semellante ao de, por exemplo, algunhas rexións italianas ou polacas. As comunidades autónomas que están nunha franxa de puntuación media, como Catalunya, Castilla-La Mancha ou Valencia son, segundo os autores do estudo, comparables ao norte de Portugal ou a algunhas rexións de Bulgaria. Pola súa banda, as autonomías mellor puntuadas do Estado -Asturias, Cantabria, La Rioja, Murcia e Euskadi- presentan valores parecidos aos de boa parte de Francia ou o Reino Unido, por exemplo. "O bo goberno é o camiño para conseguir sociedades máis ricas, con maior calidade de vida e menos desiguais" Alén das conclusións en clave política outro dos autores deste índice, Víctor Lapuente, indica nun artigo en Eldiario.es que a "percepción da calidade do goberno" debe "importar" tamén en no ámbito económico. "Algúns estudos -explica- amosan que, a longo prazo, a riqueza das rexións depende da calidade do goberno". Ademais, o propio índice EQI está "altamente correlacionado con todo tipo de bos resultados en termos socioeconómicos", do que cabe deducir que "o bo goberno é o camiño para conseguir sociedades máis ricas, con maior calidade de vida e menos desiguais". Explicación do EQI no blog de Nicholas Charron


Summary: A profesional é se cadra a aresta menos coñecida dunha personalidade como a do poeta e político Celso Emilio Ferreiro. O Colexio de Procuradores de Vigo vén de dar a coñecer o achado de arquivos inéditos do autor, que permiten afondar desde outra óptica nun traballo que se cadra tamén irriga a súa lírica e, coma ela, o colocou do lado dos humildes: "Xa témo-las palabras que destruien / aos que portan a luz e van dediante: / pena de morte, / cadea perpetua, / pliego de cargos".

Entre 1950 e 1966 Celso Emilio Ferreiro foi procurador en Vigo. Obtivo o título en outubro de 1949 e en setembro do ano seguinte trasladouse á cidade olívica para exercer como tal. Este dato, aínda que non descoñecido, fica eclipsado polas outras capas do que se convertería nun dos máximos expoñentes da poesía social galega baixo o franquismo. Agora, grazas a un recente achado, a outra aresta deses 16 anos fica un pouco máis iluminada. "Como acontece moitas veces cos escritores, a súa faceta cultural agocha outras dimensións da súa vida", declara a Nós Diario Luis Ferreiro, o actual director da Fundación Celso Emilio Ferreiro. O fillo do poeta e a institución que representa recibiron con "ledicia" o recoñecemento do traballo desenvolvido polo de Celanova, que lle rende o Colexio de Procuradores de Vigo a raíz da descuberta de máis de medio cento de documentos que permiten profundar nesta cara oculta da súa biografía. O labor dos procuradores A xunta directiva do colexio, que preside o decano José Antonio Fandiño, pretendían divulgar o labor dos procuradores -representar as persoas de a pé ante a Xustiza- na sociedade, e entre outras iniciativas buscaron entre o colexiado nomes coñecidos. Descubriron unha referencia de que Celso Emilio Ferreiro fora procurador en Vigo, o que os levou a investigar no seu arquivo. Así aparecía o seu expediente, unha carpeta que reúne de 63 documentos que van "desde a solicitude de alta en 1950 até a de baixa, cando xa se atopa no exilio", explica Xose García Canido, membro do equipo da iniciativa. Son cartas inéditas, rexistros da súa actividade como procurador e até un orixinal dos primeiros estatutos da entidade, en cuxa redacción participou activamente, sendo ademais vogal da súa primeira xunta de goberno. El tiña, para nos facermos unha idea, o carné número 18. A defensa dos humildes non se cinguía á lírica na súa figura. Nos xulgados, antes situados nas actuais instalacións do Marco (Museo de Arte Contemporánea de Vigo), os casos dos que se encargaba eran fundamentalmente canteiros -como el dicía, esa "caste de poetas" que traballan "a pétrea arquitectura da nai terra"- ou mariñeiros, acusados sobre todo de delitos menores que tiñan a ver co contrabando, tan común na posguerra. "Os procuradores, e máis na súa época, mantemos o pulso da sociedade a través do noso traballo diario. Unha experiencia que marca e nos fai sensíbeis ás dificultades que hai ao noso arredor", asegurou Fandiño na presentación. Así mesmo, a correspondencia inédita deixa constancia das dificultades económicas que atravesaba Celso Emilio Ferreiro, que el mesmo recoñecía e foi motivo da súa marcha a Caracas. O achado completa 16 anos da biografía do polifacético poeta e político de Celanova, que mantén ao mesmo tempo unha oficina de seguros sociais, un obradoiro de fotogravado e colabora no Faro de Vigo. Vasos comunicantes Esa face oculta que pode mesmo levar a facer unha segunda lectura da súa obra. Neste período publicou, alén de O soño sulagado (1955, Colección Alba), a emblemática Longa noite de pedra (1962, Galaxia), coa que se consagra definitivamente como poeta. "Eu non son estudoso de literatura, pero estou certo que se Celso Emilio non exercera como procurador a súa escrita non sería a mesma", defendeu Fandiño "Eu non son estudoso de literatura, pero estou certo que se Celso Emilio non exercera como procurador a súa escrita non sería a mesma", defendeu Fandiño. García Canido afirma que volveu ler hai pouco este libro e nunca se decatara da presenza dunha "chea de termos vencellados á xustiza". Deformación profesional, que lle chaman. Así, no poema "O edificio", suprimido a partir da edición de 1967 de Longa noite de pedra, pode apreciarse: "O monstruo abriu a boca: / xa témo-lo argumento / para ofercer aos dioses novas víctimas. / Xa témo-las palabras que destruien / aos que portan a luz e van dediante: / pena de morte, / cadea perpetua, / pliego de cargos". Ou presenta máis adiante "a testimuña das feridas / -mocedá derrubada / tronzada frol de arelas-". 2021: Ano Celso Emilio Ferreiro, procurador En homenaxe ao labor desenvolvido, o Colexio recoñece Celso Emilio Ferreiro como Procurador de Honra e declara seu o vindeiro ano, no que se desenvolverán outras actividades, conmemorando os 70 anos do seu ingreso na entidade. Aliás, o arquivo cédese á Fundación que custodia o legado do poeta. Foto no interior: Luis Ferreiro, director da fundación Celso Emilio Ferreiro, e Jose Antonio Fandiño, decano dos procuradores de Vigo, na presentación da iniciativa. (Foto: Punto GA Comunicacion)


Summary: A asociación presenta dous recursos de alzada contra os parques eólicos de Bustelo e Monte Toural, recén aprobados pola Xunta.

Adega vén de presentar dous recursos de alzada contra senllos parques eólicos de Greenalia (Bustelo e Monte Toural) recén aprobados pola Xunta. Son como moitos outros, exemplo de fragmentación artificial e danos a especies ameazadas e se a Xunta non recúa, acabarán no contencioso. As instalacións dos parques eólicos "Bustelo" e "Monte Toural" promovidas por Greenalia sitúanse na contorna da Braña Rubia-Lagoa de Alcaián e nas proximidades do Monte Castelo. Nesta reducida área atópanse en tramitación outro parque eólico "Campelo", tamén promovido pola empresa da ex-conselleira Beatriz Mato. Son tres parques da mesma promotora, sinalan os ambientalistas, que coinciden na mesma área xeográfica e partillan infraestruturas -liñas de evacuación, accesos e estación transformadora-. Son inciden, un mesmo parque eólico despezado en 3, para non superaren individualmente os 50MW de potencia e consecuentemente, seren tramitados pola Xunta. "Presunta fragmentación artificial, danos a especies en perigo. tramitación fraudulenta, uso de información privilexiada, trato de favor... Hai razóns máis que suficientes para acudir nestes casos á vía xudicial, se como semella a Xunta vai manter a súa vontade de autorizalos", conclúe Adega "Esta práctica fraudulenta persegue por unha banda acollerse ás vantaxes na tramitación administrativa derivadas da declaración de "interese especial" consonte a Lei 5/2017 de fomento da implantación de iniciativas empresariais en Galicia (alcumada "Lei de Depredación"), declaración que as tres instalacións citadas xa acadaron mediante Resolución do 27 de abril de 2018, da Dirección Xeral de Enerxía e Minas. Por outra banda, a fragmentación dun mesmo proxecto en varias partes pretende tamén evitar unha axeitada avaliación ambiental ao ignorar os efectos sinérxicos causados polo conxunto dos proxectos sobre os hábitats, especies, paisaxes, patrimonio, recursos e servizos ecosistémicos presentes nas áreas de desenvolvemento eólico atinxidas". Este feito, di Adega,, lesiona o exercicio dos dereitos cidadás de información e participación pública, prexudicando aos intereses xerais e mesmo aos particulares, ao minguar a capacidade de resposta e de negociación coa promotora. Especies Ademais, prosegue esta asociación, as obras destes tres parques eólicos afectan tamén a especies vulnerábeis e en perigo de extinción, e mesmo a endemismos botánicos únicos. Trátase, enumeran, da Lycopediella inundata (en perigo de extinción), a Euphorbia uliginosa (en perigo de extinción), a Spiranthes aestivalis (vulnerábel) ou a Centaurea ultreiae (en perigo de extinción). Para "axustar" os seus proxectos Greenalia contou ademais con información privilexiada, sinala Adega: "As memorias técnicas do "Plan integral de recuperación e conservación das especies vexetais en perigo de extinción da zona de Bergantiños (Centaurea ultreiae Silva Pando e Euphorbia polygalifolia Welw. ExBoiss)", documentos non públicos entregados en 2010 para a protección destas especies e que a Xunta aínda non aprobou 11 anos despois". "Presunta fragmentación artificial, danos a especies en perigo. tramitación fraudulenta, uso de información privilexiada, trato de favor... Hai razóns máis que suficientes para acudir nestes casos á vía xudicial, se como semella a Xunta vai manter a súa vontade de autorizalos", conclúe Adega


Summary: Un estudo feito polo Observatorio de Abanca, dependente de Ieside, incide en que a actividade comercial despuntou entre mediados de abril e mediados deste mes. No entanto, o que máis aumentou foi o gasto neste tipo de locais de hostalaría, que segundo as expertas chegou ao 15%.

O feito de que decaera o estado de alarma, coa consecuente redución das limitacións na Galiza en cuestións como o toque de recoller, implicou unha mellora nos ingresos da hostalaría e do comercio, segundo revela un estudo realizado polo Observatorio de Abanca. As e os expertos dependentes de Ieside concluíron que desde a fin da norma española o gasto nos restaurantes do país creceu nun 15%. Esta diferencia comezou a notarse desde o 9 de maio, se ben nas máquinas TPV para abonar a conta con tarxeta a suba foi do 7%. Así mesmo, afirman que a actividade comercial ascendeu un 7% entre mediados do mes de abril e mediados deste mes de maio en comparación co mesmo período de 2019, xa que o ano pasado foi o confinamento estrito. Engaden que, o nivel de actividade alcanzado é o máis alto para unha segunda semana de mes desde o verán de 2020, analizando o nivel de pagos efectuados con tarxeta de crédito ou débito polos clientes da entidade financieira. Polo tanto, o sector do lecer foi o máis beneficiado do cambio de medidas na Galiza. "O sector de moda e complementos, un dos máis afectados pola crise, mantense en niveis de abril, cunha caída do 8% en relación a 2019, tras rexistrar unha importante recuperación despois dunha caída de actividade do 31% rexistrada en febreiro", engade o estudo. No caso da alimentación e o invertimento nas farmacias, o Observatorio destaca que segue por enriba de antes desta crise sanitaria. Agora chega ao 36% con respecto ao 32% de partida de 2019.A desescalada tamén implicou unha mellora da actividade do comercio de proximidade, aínda que se observan diferenzas entre os tipos de estabelecementos. A actividade en liña dispárase un 7% en relación a 2019 e o seu peso na cesta da compra sitúase en niveis similares aos anteriores á crise, un 32%. Os establecementos de telefonía, talleres, aparcadoiros e similares tamén presentan unha actividade superior á anterior á pandemia.


Summary: Algúns dos autores que conseguiron dar a coñecer os seus primeiros traballos cinematográficos grazas a estes apoios falan para Praza da necesidade de mantelos

Os realizadores Ángel Santos, Sonia Méndez e Xacio Baño xa o advertiran no manifesto en defensa das axudas ao talento que lanzaron o pasado mes de abril: o cinema galego estaba chegando a circuítos internacionais nos que nunca antes estivera presente. E, se non queremos renunciar a esa visibilización do traballo dos nosos creadores en mostras, certames e festivais de prestixio, a continuidade destas subvencións debía estar garantida. Xa daquela, os argumentos eran poderosos. Como o premio que gañara en Cannes Todos vós sodes capitáns de Oliver Laxe. Pero o tempo deulles, máis aínda, a razón. Pablo Cayuela e Xan G. Viñas acaban de presentar no festival CPH:Box, en Copenhague, o seu documental Fóra, que recibiu 16.000 euros na última convocatoria das axudas ao talento. "O proxecto xurdiu dunhas xornadas celebradas o ano pasado, A memoria silenciada, nas que houbo unha conferencia de Emilio González e Antón Seoane sobre o psiquiátrico de Conxo no tardofranquismo. Alí estaba María do Cebreiro, que nos falou da reforma realizada neste centro nese tempo...", explica Cayuela. A idea inicial destes dous directores, -Fóra é o seu primeiro filme-, foi gravar as pegadas que podían quedar, no psiquiátrico de Conxo, daquela reforma dos 70. Pero non lles foi permitido tomar imaxes no interior. "Fomos variando, entón, o proxecto. En realidade, falamos da historia do psiquiátrico desde a súa fundación ata a actualidade. E o que atopamos foi uns movementos moi semellantes que no resto de Galicia ou do Estado a nivel social e político. Xa na República houbera conflito. Nos 70, todo comezou coas reivindicacións laborais do persoal do psiquiátrico. Entón os internos tamén empezaron a reivindicar os seus dereitos. Foi, en realidade, unha consecuencia lóxica de todo o que estaba pasando: as revoltas obreiras do tardofranquismo, as folgas, a memoria do maio do 68 que estaba recente...", indica Cayuela. Mais, tras a reforma, chegou a contrarreforma. "Houbo despedimentos, e produciuse unha regresión, como a volta ao peche dos doentes, que é contra o que loitaban os psiquiatras da reforma. E aínda ata hai pouco seguiron no poder, nesta institución, os que estaban coa contrarreforma. Por iso despediron, por exemplo, a Ramón Muncharaz, xa nos anos 80. Atopamos materiais moi diversos, que fomos organizando en bloques que chocan entre si e mesmo chegan a contradicirse. E nós mesmos non sabemos moi ben que conclusión tirar, aínda que desde logo a nosa non é unha historia oficial", engadiu. O cinema galego viaxa a Arxentina Do 17 ao 25 de novembro celebrarase o Festival Internacional de Cine de Mar del Plata, en Arxentina. E nel haberá unha nutrida representación galega: Anacos de Xacio Baño; Fantasmas#1 e Fantasmas#2 de Ángel Santos; Á luzada, Lupita e Noite de Xurxo Chirro; Goitik behera, behetik gora do galego Vicente Vázquez e a vasca Usue Arrieta e Engurras, de Ignacio Ferreras, unha das triunfadoras dos premios Mestre Mateo 2011. Anacos recibiu case 6.700 euros na última convocatoria das axudas ao talento. Pero os resultados que acadou, en termos de recoñecementos, valen moito máis. A curtametraxe foi premiada no XIV festival Abycine, en Albacete; no Festival de Málaga, no de Las Palmas, no Shnit Film Festival en Suiza, en Curtocircuíto ou no Fic Bueu. Mais o seu periplo nacional e internacional non se esgotou aí, pois foi seleccionada para o Kaohsiung Film Festival de Taiwan, o Fesancor de Chile, o Unabhängiges FilmFest Osnabrück de Alemania, o Cinespaña de Toulousse ou o London Spanish Film Festival, entre outros. Xacio Baño compara a vida cunha receita de biscoito na sinopse de Anacos. Porque diso fala: do breve e simple que é, no fondo, vivir. Como unha vez lle dixo o seu avó: "estudar os fillos, amañar a casa e mercar uns montes". Acababa de resumir, en só dúas liñas, o fundamental. Como fixo Xacio na súa curta, cuxa imaxe está partida, precisamente, en anacos. Pedazos verticais polos que desfila o desacougo dunha nai que non sabe como encarreirar a súa vida unha vez que os fillos marcharon da casa. Este fondo existencial tamén o tiña Estereoscopía, filme beneficiario dunha das axudas ao talento do 2010, que competiu en festivais de París, Londres e outras cidades. "A vantaxe das axudas ao talento é que están enfocadas de xeito que podes facer proxectos máis persoais, sen ter unha produtora detrás. E eu creo que, nun mundo globalizado, o camiño vai ser iso, achegar unha visión persoal. Así, estas axudas fan que haxa voces propias, e non só produtos prefabricados", opina Baño. Con el amósase de acordo Ángel Santos, que non deixa de insistir na elevada rendibilidade, medida en visibilización do cine galego, que conseguen estas axudas "cun investimento pequeno, que pasou de 300.000 euros en total no ano 2010 a 150.000 no 2011. No 2012 non se convocaron, e non sabemos que vai pasar con elas", indica. "A vantaxe das axudas ao talento é que están enfocadas de xeito que podes facer proxectos máis persoais, sen ter unha produtora detrás. E eu creo que, nun mundo globalizado, o camiño vai ser iso, achegar unha visión persoal" Fantasmas#2, que recibiu 5.800 euros de subvención, é a segunda parte dunha triloxía aínda sen rematar que esculca no xeito no que as imaxes constrúen a nosa memoria. "As vellas fotografías, as cintas de Super 8, dannos unha imaxe de como foi a realidade. Pero quizais nós non nos identificamos, por exemplo, con aquela estampa de felicidade que vemos na foto. Se cadra ese non é o noso recordo. Ou pasa ao revés. É como se a imaxe construíse a súa propia realidade, independentemente de nós", comenta. Fantasmas#1 percorre cadernos de fotos familiares que nos trasladan a un pasado que semella irreal. Fantasmas#2 contrapón as fotografías das distintas casas nas que viviu Ángel na súa infancia coa imaxe actual das mesmas. E Fantasmas#3 deterase na súa vivenda de hoxe. A consolidación de autores independentes "Ser recoñecido nun festival de prestixio internacional non é, tampouco, garantía ningunha de non seguir, nos proxectos seguintes, coa mesma precariedade de sempre" Ser recoñecido nun festival de prestixio internacional non é, tampouco, garantía ningunha de non seguir, nos proxectos seguintes, coa mesma precariedade de sempre. A continuidade de apoios como os das axudas ao talento é, así, fundamental para que os autores independentes poidan seguir traballando. Oliver Laxe recibiu o ano pasado unha subvención de 7.000 euros para Retroceder xamais. Ficción do intermedio, aínda que na actualidade anda máis centrado en As mimosas, filme ao que se lle concederan 9.000 euros no 2010. "O espírito das axudas ao talento é contribuír a que os autores poidan experimentar, equivocarse, para que a súa mirada se forme de maneira máis orgánica, natural, persoal", salienta. Na listaxe de beneficiarios das axudas ao talento do 2011 figuran outros realizadores xa coñecidos polo éxito acadado antes, como Pablo Millán. A súa curta do 2010, Fatum, unha reflexión sobre a opresión do individuo a partir do seu sometemento á cultura do medo creada polas noticias macabras, percorreu importantes certames de varias cidades estadounidenses e europeas, e levou o Director's Choice Award no Black Maria Film Festival, o premio especial do xurado á mellor curta no 44º WorldFest Houston International Film Festival, o galardón á mellor obra experimental no Euroshorts de Varsovia ou o Director's Choice Award do Brno 16, na República Checa. Fatum contou cunha axuda ao talento, como Gymnopedie nº 1, o proxecto que este autor preparou para o 2012. Na listaxe de beneficiarios das axudas ao talento do 2011 figuran outros realizadores xa coñecidos polo éxito acadado antes, como Pablo Millán A estética de Gymnopedie é distinta da de Fatum. "Unha parella fai pic-nic, nunha imaxe moi bucólica. Permanecen estáticos, sorrintes, mesmo cando comezan a devoralos as formigas. A transición entre Fatum e Gymnopedie foi outro traballo que acabamos tamén este ano, O almorzo, na que vemos unha parella inmóbil ante a comida. Este filme estivo xa no Asiana Short Film Festival, en Seúl, e no Athens International Film Festival. E gañou, como Fatum, o Director's Choice no Black Maria. Gymnopedie aínda non comezamos a envialo a festivais", subliña Millán. Tamén Conversa cunha muller morta, de Sonia Méndez, -levou 4.900 euros das últimas axudas ao talento-, conta xa uns cantos festivais percorridos. Gañou o galardón da asociación contra a violencia de xénero Bezok Becko no festival de curtas Ikuska en Pasaia (Guipuzkoa), e foi hai pouco nominada a mellor curtametraxe en vídeo no Cineculpable de Vila-real. Foi escollida mellor curta galega no IX Curtocircuíto e obtivo o premio ao mellor actor no IX Festival de Cans. No 2010, esta realizadora recibira 6.000 euros das subvencións ao talento para As damas negras, que foi premiada no Taiwan Kaohsiung Film Festival e nos Mestre Mateo. En Conversa cunha muller morta, unha dona volve desde o alén para reencontrarse co seu asasino, o seu marido. Unha historia ben diferente, tamén protagonizada por unha muller, é Piedad, de Otto Roca, seleccionada para competir no Miradas Doc, en Tenerife. Apoiado con 5.000 euros na última convocatoria das axudas ao talento, o filme afonda, como Enrugas, na vida cotiá das persoas maiores, e faino coa mesma calma que a cámara captou na aldea de Piedad, na que todo, ata a soidade, camiña máis a modo. Outros espazos para a visibilización "A presenza en festivais non é a única maneira de visibilizar o cinema galego. Algunhas pezas atopan o seu lugar noutros espazos, como os museos" A presenza en festivais non é a única maneira de visibilizar o cinema galego. Algunhas pezas atopan o seu lugar noutros espazos, como os museos. É o caso doutras dúas obras que figuran na resolución da última convocatoria de axudas ao talento: Vivencias dunha pega de Amaya González, que formou parte da exposición Entrar na obra do MARCO de Vigo, e A quem se lhe conte de Alberte Pagán, que está integrada en A balea negra, a mostra que conmemora a apertura deste centro hai dez anos, o mesmo día que se afundía o Prestige. Vivencias dunha pega tamén se pode ver en Ecos de Baudelaire, Brecht e Benjamin, unha das últimas exposicións que abriu a Fundación Seoane. "Naceu como proxecto escénico, e consolidouse como proxecto audiovisual. Interésame moito esa mestura, e a mutua contaminación entre distintas artes. A idea básica é a relación absurda que temos cos obxectos, por iso o da pega. É un obxecto, unha lámpada de cristal, moi desexado, que acaba sendo ao final case máis importante que o cuarto que o vai albergar", explica González. A quem se lhe conte foi xa proxectada en Cineuropa, e estes días está se cadra máis de actualidade que nunca. Pagán traballou, nesta longa, con imaxes que tiña gardadas do desastre do Prestige. Non hai, nesta obra, máis voces que as das pintadas nas paredes, como a que lle dá título ao filme. A máis simbólica, é, se cadra, unha que apareceu sobre un dos carteis publicitarios do Plan Galicia: Fuzilar-vos era pouco. Que nos devolvan o mar!. Ou Fraga muerte, que alguén tapa con pintura branca. Mais o filme inverte as imaxes: a que estaba para arriba pasa a mirar para abaixo, e a que andaba cara adiante muda para camiñar para atrás. Por iso, as pintadas borradas reaparecen sempre. E ese é o sentido do filme: a paisaxe garda, sempre, as pegadas da historia. Por moito que tentemos esquecela. "O chapapote quedou debaixo da area, ou nalgunhas rochas. Cando a area está chea de chapapote, e a preocupación é borrar as pintadas, temos unha idea clara de cales son as prioridades políticas. Como lles dou a volta ás imaxes, as pintadas sempre volven estar. O tapado volve estar destapado. E esa é a idea, ter presente a paisaxe e a historia, ser conscientes dela. Tamén ser conscientes da propia imaxe, como algo que non nos vén dado, senón no que temos que meternos. O obxectivo é forzar o público a iso, a facerse consciente das imaxes. Como presento as mesmas imaxes que se acaban de mostrar, pero invertidas, o público pode facer un exercicio de memoria e anticipar cal chega despois. E esa é a proposta de A quem se lhe conte: memoria, non esquecer", explica Pagán. Do lado máis artístico sitúase tamén a produción audiovisual de Lois Patiño, que acaba de presentar no Festival Internacional de Roma a súa curta Montaña en sombra. Nela segue a afondar na investigación sobre a relación humana coa paisaxe que comezou en Paisaxe-Duración ou Paisaxe-Distancia. Só que desta volta leva a distancia e a inmensidade do espazo ao extremo, tornándose a súa procura pictórica da imaxe, que estaba xa en traballos anteriores, máis abstracta e irreal. Na última convocatoria de axudas ao talento, Patiño recibiu 20.000 euros para Costa da Morte, un proxecto que retomará en decembro tras finalizar a bolsa artística que desenvolve na actualidade en Irlanda. "En Costa da morte haberá unha dobre distancia perceptiva", -conta-. "As imaxes serán planos abertos paisaxísticos pero onde sempre haberá unha figura humana afastada. O son que escoitaremos será, porén, un son moi próximo á persoa. Escoitaremos o seu esforzo físico ao traballar na terra, no mar, no bosque... e tamén oiremos as conversas que teñan as persoas, que en moitos casos estarán vinculadas a aspectos históricos ou lendarios da paisaxe. Os protagonistas da película son persoas da terra, que viviron toda a súa vida neste lugar, nesa paisaxe. Con este procedemento técnico busco unha certa identificación do home coa paisaxe, como un ente total. A voz, a respiración, dan ao mesmo tempo a sensación de saír directamente da paisaxe, o que suxire una idea animista", subliña. Hai máis nomes na última convocatoria das axudas ao talento. Como Gonzalo García Velasco, Breogán Riveiro, J. Varela Abeledo -autor, xunto con Eduardo Sanches e Vanessa Vila Verde, do documental En companhia da morte-, Pablo López Outón, Susana de la Riva, Alberte García Hermida ou Xoán Escudero, creador de Arquitectura e cine, "unha especie de comedia romántica dun arquitecto en horas baixas e unha cineasta", segundo el mesmo a define. En Cineuropa poderemos ver as súas Curta nº 2 e Curta nº 3, historias sobre mulleres que comezan unha nova vida. "Unha marcha para Lisboa e non consegue adaptarse, outra vaise a París e deixa o seu mozo aquí...", adianta. Non hai que confundir estas dúas pezas con Carta 1 e Carta 2, dúas das vídeo-cartas que se intercambiaron Marcos Nine e Eloy Domínguez nunha sorte de memoria cinematográfica do actual tempo de crise. Marcos Nine resume en poucas palabras a vantaxe das axudas ao talento: "liberdade para crear" Marcos Nine é, xunto con Rodrigo Losada, o creador de La Brecha, que recibiu 20.000 euros das axudas ao talento do 2010 e foi outro dos éxitos do cinema galego, estreado no Bacifi de Bos Aires. Na última convocatoria destas subvencións tamén se encontra o novo proxecto de Alexandre Cancelo, autor, -con Iago Martínez- do documental Contra a morte. Unha aproximación a Lois Pereiro. Cancelo recunca, desta volta, na biografía, con Dos soños antes do cinematógrafo, que xa presentou en Curtopía. Só que o personaxe escollido, Xosé Freixeira, non é tan coñecido coma Pereiro. "Freixeira é unha das figuras desa outra cara de Galicia, dos que marcharon e non contan na historiografía oficial. Foi a súa filla, Inés, quen me pasou o material caseiro que utilicei. A premisa de partida era gravar os soños, pois non sei se o cinema transforma os nosos soños ou se os nosos soños transforman o cinema. Se os soños inflúen na linguaxe cinematográfica, ou é ao revés", sinala. E resume en poucas palabras a vantaxe das axudas ao talento: "liberdade para crear".


Summary: Continuamos da man "Asociación Parroquial de Berdoias" e o Seminario de Estudos Comarcais (SEMESCOM), recuperando o rico e variado patrimonio que atesouran os lugares da parroquia vimiancesa de Berdoias. Hoxe comezamos unha serie sobre cabazos.

MOSTRA DO PATRIMONIO MATERIAL DA PARROQUIA DE BERDOIAS (XII)CONSTRUCIÓNS DE ALMACENAMENTO DO GRAN: OS 99 CABAZOS DA PARROQUIA DE BERDOIAS (I) Para os estudosos, o cabazo, que está plena e fermosamente integrado na nosa paisaxe, é a construción complementaria máis coñecida e emblemática da casa-vivenda. Un graneiro especializado, perfectamente deseñado para conservar o millo, secalo e gardalo. Na parroquia localizáronse 99 cabazos, case na súa totalidade de pedra de granito e sobre pés (só hai cinco de ladrillo, e non chega a unha ducia aqueles carentes de pés, entre os que se inclúen o pequeno grupo singular dos cabazos "sen elevación", coa cámara a rentes do chan). A súa distribución por lugares quedaría como segue: Berdoias, 28 cabazos; Grixoa, 14; Romar, 13; A Bouza, 12; Boallo, 10; Santa Cristiña, 7; Pedra do Frade, 5; Rego dos Podres, 4; O Petón, 3; A Casanova, 3. Integrados na Terra de Soneira e na Costa da Morte, máis do 85% dos cabazos de Berdoias son do tipo ARCO FISTERRÁN, ou tamén denominados do tipo ATÁNTICO ou FISTERRÁN, e que se caracterizan por: Seren unhas construcións integramente de pedra (agás portas e teitos). Posuíren unhas cámaras de planta rectangular, estreitas, máis ou menos longas e asentadas sobre un número indeterminado de parellas de pés de formas diversas, e coroados estes con cadansúa capa ou tornarratos de forma circular. E teren as doelas (bloques de pedra que conforman as paredes) e as físgoas (ventos) das cámaras dispostas horizontalmente polos catro lados: nos costais ou lados longos, e nos penais ou lados estreitos. A gran maioría destes cabazos do tipo arco fisterrán de Berdoias pertencen ás variedades «rústica» e, sobre todo, á «soneira». Tan só hai unha moi pequena porcentaxe dos de cantaría (variedade «carnota»), e doutras. Os cabazos da variedade RÚSTICA, posiblemente dos máis vellos, construídos de forma ruda: Teñen uns pés grosos, algo redondeados, ás veces simples postes, moi pouco desbastados, asentados directamente no chan ou sobre repisas pouco elevadas; con capas de forma máis ou menos planas e máis ou menos circulares; Posúen cámaras moi bastas, sostidas por laxes que van de capa a capa (chamadas «pontes»nos lados costais e «testas» nos lados penais), sobre as que se van superpoñendo cachotes irregulares de pedra moi pouco labrados, e sendo os ventos os buratos resultantes da superposición desas pedras. Non adoitan levar pinches ou son moi elementais, nin adoitan rematar con lampións ornamentais. Cabazos na Bouza, do tipo Arco Fisterrán, da variedade rústica. Gravado por Fernando do Coto Os cabazos vellos da variedade SONEIRA, abundantes na parroquia: Teñen os pés grosos e aínda de pouca altura, que xa foron adquirindo a forma troncocónica, e con capas circulares convexas. As cámaras herméticas teñen como base unhas longas trabes, as pontes, que se apoian nos tornarratos. Sobre ela dispóñense as ringleiras de doelas, bloques de pedra pouco labrados, pero xa máis traballados que nos rústicos. E como característica propia e exclusiva, diferente das outras variedades, os cabazos soneiráns carecen a miúdo das pontes penais, as testas das partes estreitas. Nestes penais as ringleiras de pedra adoitan rematar nunhas pezas triangulares, que son os pinches. Moitos destes cabazos soneiráns non teñen remates ornamentais e, de telos, redúcense a pináculo e cruz. Vellos cabazos en Boallo, do tipo Arco Fisterrán, e da variedade soneira- rústica Os cabazos novos da variedade SONEIRA xa teñen, a maior parte, pés troncónicos máis longos, máis estlizados e esveltos; con tornarratos e con capas tamén troncocónicas e delgadas. A cámara ten aspecto hermético, de doelas de diferentes tamaños e superpostas, sen apenas facerse desbastes entre as unhas e as outras para a aireación. Pequeno cabazo en Boallo, do tipo Arco Fisterrán, variedade soneira E dentro dos cabazos novos cómpre mencionar tamén os de cantaría (da variedade CARNOTA) que na parroquia non chegan a un 10%, cunha cámara construída con doelas regulares, de iguais dimensións, puídas previamente, perfectamente talladas e encaixadas; con físgoas ou ventos colocadas dun xeito tamén regular; con pés prismáticos, cilíndricos, ou incluso troncocónicos nos máis antigos; e con capas de forma de roda ou troncocónicas. Cabazo de cantería en Berdoias, do tipo Arco Fisterrán, variedade carnota. Por outro lado, os modernos exemplares de cabazos de albanelería (de cemento e ladrillo) son un número ínfimo dentro do conxunto da parroquia. O mesmo que os cabazos "sen elevación" ou sobre celeiro. Bibliografía:As tipoloxía dos cabazos e as súas características son froitos das consultas das publicacións:- "O hórreo atlántico ou fisterrán" ( 2010), da autoría de Xosé María Lema e Carlos Fernández.- "O Atlas de Hórreos de Galicia" (2017), da autoría de Carlos Regueira. TESOUROS DE BERDOIAS Tesouros de Berdoias (XI): Dous fornos na propia casa-vivenda. Tesouros de Berdoias (X): Fornos Grandes - Fornos Pequenos. Tesouros de Berdoias (IX): Os Fornos: Tesouros de Berdoias (VIII): Os Muíños. Tesouros da Parroquia de Berdoias (VII): Unha parroquia de 35 Eiras. Tesouros da Parroquia de Berdoias (VI): A Eira do Farruquiño no lugar de Boallo. Tesouros da Parroquia de Berdoias (V): A Eira do Carmelo. Tesouros da Parroquia de Berdoias (IV): A Eira do Buxán, en Santa Cristiña. Tesouros da Parroquia de Berdoias (III): A Eira de Rúa e a Eira da Gaia. Tesouros da Parroquia de Berdoias (II): A Eira do Sores, en Romar.. Tesouros da Parroquia de Berdoias (I): A Eira da Rata


Summary: Amnistía Internacional urxe a investigación dos casos de tortura policial pois diversas sentenzas de tribunais españois e internacionais, aseguran que o Estado español non investiga de maneira efectiva as denuncias.

Nun informe publicado esta terza, a organización a prol dos Dereitos Humanos, Amnistía Internacional denuncia que entre maio e xullo deste ano dous tribunais e o Comité contra a Tortura das Nacións Unidas emitiron sendos fallos en contra do Estado español por non "levar a cabo investigacións efectivas" en diversas denuncias de tortura presentadas pola cidadanía. Segundo os ditames dos tribunais, o Estado español non acostuma desenvolver investigacións internas que boten luz sobre os supostos casos de tortura policial e arquiva rapidamente as denuncias xudiciais por "falta de probas" --mesmo se existen informes médicos e indicios que avalen os feitos –. O TC e o TEDH fallan contra o Estado españolO Comité contra a Tortura das Nacións Unidas ditaminou o pasado 23 de maio que o Estado español violara a Convención contra a Tortura e Outros Tratos ou Penas Crueis, Inhumanos ou Degradantes ao non ter investigado a denuncia interposta por Olatz Gallastegi en 2011. Pouco tempo despois, o Tribunal Constitucional español estimou o recurso de amparo presentado por Rubén Villa no que denunciaba torturas na súa detención. Segundo o TC o detido –Rubén Villa-- sufriu "indefensión" fronte a un Estado que non respectou os seus dereitos. En ambos os dous casos, as persoas detidas foron vítimas do réxime de incomunicación previsto polo ordenamento xurídico español, un réxime que "propicia a tortura" ao permitir que unha persoa permaneza baixo custodia 13 días sen poder acceder a un/ha avogad@ ou medic@, así como non pode comunicarse coa súa familia. A ONU vén instando en reiteradas ocasións ao goberno español a abolir o devadito réxime. Aliás, o pasado 24 de xullo o Tribunal Europeo de Dereitos Humanos condenou ao Estado español por non ter investigado denuncias de malos tratos con compoñente racista cometidos pola Policía Nacional no caso Beauty Solomon. A moza, de orixe nixeriana e residente en Palma de Mallorca, foi agredida e violentada pola Policía Nacional española após ser chamada en varias ocasións para indetificala. Despois de esgotar todas as instancias xudiciais españolas sen que ningunha delas admitise a trámite o seu caso , a organización Women's Link Worldwide acudiu ao Tribunal Europeo de Dereitos Humanos (TEDH) que recoñeceu a vulneración dos dereitos da vítima por parte do Estado español. Asemade, multou ao estado, obrigándoo a pagar unha inemnización de 30.000 euros en concepto de "dano pecuniario". O TEDH non era a primeira vez que condenaba ao Estado español, pois en 2011 xa emitira unha sentenza pola que obrigaba ao executivo a pagar unha multa de 20.000 euros a favor de Arnaldo Otegi. Segundo o Tribunal de Estrasburgo o Estado español impuxéralle unha condena "desproporcionada" por "inxurias graves a El-Rei" en 2003. Otegi, fora condenado a un ano de cadea polas súas declaracións contra o xefe do estado español nas que afirmaba "é o responsábel dos torturadores e quen protexe a tortura e impón o seu réxime monárquico ao noso pobo grazas á tortura e á violencia". Para o TEDH a condena non era compatíbel coa liberdade de expresión garantida polo Convenio Europeo de Dereitos Humanos, polo que o Estado español tivo que pagar os 20.000 euros.


Summary: A formación que lidera Xoán Bascuas di que os resultados do 21-O "non foron os agardados", pois os votos alcanzados roldan os 15 mil.

Compromiso por Galicia, a formación política que lidera Xoán Bascuas, vén de escoller o vindeiro 16 de decembro para a celebración do seu Congreso constituínte. Así o comunicaron mediante nota de imprensa após a xuntanza mantida este sábado para avaliar os resultados das eleccións galegas, que deixaron esta organización fóra do Parlamento.Recoñecen desde CxG que os apoios obtidos "non foron os agardados" feito que achacaron á falta de espazo político e mediático "para visibilizar unha proposta como a nosa". Erixíronse a sí propi@s como "unha forza a ter en conta" ao abrigo dos votos conseguidos "onde hai unha importante presenza organizativa". Porén, os votos para esta formación política están ao redor dos 15 mil.Na liña, Bascuas colocou as eleccións municipais no albo, e informou da convocatoria do Congreso constituínte en decembro, para traballar na estratexia que desenvolverán nos comicios locais previstos para 2014.


O medio rural é un espazo social, ecolóxico, económico.... dunha gran riqueza, cun patrimonio diverso, transmisor de múltiples valores -culturais, sociais, naturais, laborais, etc- que constitúen a esencia dos pobos do noso país. A perda de servizos e recursos no rural, debido á aposta clara por desmantelar os servizos públicos, forza a quen vive nel a trasladarse cara as cabeceiras de comarca ou as cidades, buscando oportunidades e un futuro máis digno. O peche das escolas, a escaseza na oferta académica (media e superior) nos centros educativos das vilas, as deficiencias nos servizos (sanitarios, sociais, culturais, de lecer, etc) ou a inexistencia de transporte público que garanta a mobilidade da poboación son algúns exemplos significativos que evidencian e agravan a situación de abandono do rural galego. O rural ten as súas debilidades e ameazas, pero tamén ten fortalezas e oportunidades: No rural estase producindo un empobrecemento pola merma de recursos e por ter menos servizos e máis custos, alén do despoboamento, illamento, envellecemento poboacional, etc. pero tamén hai posibilidades de xerar ingresos (autoemprego/cooperativismo, venta de produtos do campo, etc) e as necesidades básicas (alimentarias, de vivenda...) están cubertas, o que é unha forte ferramenta de axuda. E esencial traballar por, para e con a xente, xa que durante moito tempo as políticas públicas foron desvertebrando e relegando o rural a un segundo plano, sendo esencial e prioritario loitar e deixarse a pel para fomentalo e dinamizalo, ou en poucos anos desaparecerá por completo. O modelo de sanidade do goberno galego é un claro exemplo deste desmantelamento: medios e recursos diminuíron para toda a poboación, pero onde o abandono se ve de xeito máis contundente é nas dotacións que existían para o medio rural: os hospitais comarcais están sufrindo un desmantelamento enorme e se están recentralizando medios que antes estaban máis preto da cidadanía, co trastorno que isto conleva, entre outras cousas, en canto á mobilidade das persoas, desprazamentos, accesibilidade a servizos, incremento de custos económicos, etc. Outra medida que contribúe a facer máis cara e custosa en xeral a vida no rural é o peche dos rexistros da propiedade: Cómpre acudir a estes rexistros para calquera transacción significativa sobre parcelas rústicas ou urbanas, vivendas, construcións, etc. Polo que o seu peche conleva consecuencias negativas como: empeoramento do servizo (dilacións na tramitación dos expedientes), forza os desprazamentos a outros concellos para estes trámites, impacto negativo na economía local, en resumo: empeoramento das condicións de vida da veciñanza. En Ourense, entre os concellos afectados por esta medida atópanse Bande, Celanova, Ribadavia, Pobra de Trives, Viana do Bolo... xunto cos da súa área de influenza, que tamén se ven afectados. Fronte a quenes apostan por estas medidas e queren consolidar a idea de que no rural non hai recursos ni oportunidades, contamos con grandes exemplos e referentes do contrario: de quen loita por mantelo vivo. Neste senso é de destacar o concello de Manzaneda, por poñer un exemplo, no que a pesares de contar con escasos recursos económicos, é o concello onde o investimento por habitante é maior, así como as partidas orzamentarias adicadas a servizos sociais, cultura, etc. O rural ten moitas posibilidades e potencialidades de futuro, pero débense implementar políticas que favorezan o seu desenvolvemento. É esencial a mobilización social e política na loita polo futuro do noso rural.


Summary: Sete de cada dez persoas que seguirán por televisión a Copa do Mundo cren que a FIFA e o Goberno qatarí deben reparar os danos causados.

Unhas 6.500 persoas traballadoras faleceron en Qatar, durante a construción de instalacións deportivas, desde que a FIFA elixiu o país asiático como sede da Copa do Mundo que comezará o próximo mes de novembro. Son estimacións do xornal británico The Guardian, se ben a cifra real podería ser moito maior, mais o Goberno qatarí négase unha e outra vez a ofrecer os datos. Amnistía Internacional comprobou diferentes certificados de defunción de traballadores migrantes —procedentes principalmente da India, Bangladesh, Nepal, Sri Lanka e Pakistán—, e a maioría deles tiña entre 30 e 40 anos de idade cando finou por mor das extremas condicións laborais. "Tiña que estar sentado baixo o sol durante moito tempo. Creo que tivo un ataque ao corazón pola sequidade e a calor, porque nunca ouvira nada de que estivese enfermo", sinalou a esta organización unha muller, Bumishara, esposa dun dos falecidos nos traballos, Yam Bahadur. Os homosexuais, persoas non gratas no Mundial de Qatar Esta terza feira, cando restan dous meses para que bote a rodar a pelota, o Observatorio dos Dereitos Humanos (HRW, polas siglas en inglés) vén de instar os patrocinadores e socios corporativos da FIFA a "exerceren presión" sobre o Goberno qatarí para que conceda senllas indemnizacións ás familias das vítimas e a todo traballador que sufrise lesión algunha ou sufrise o roubo do seu salario. "As marcas compran os dereitos para patrocinar a Copa do Mundo porque queren ser asociadas coa alegría, a competencia leal e os espectaculares logros humanos no campo de xogo, e non co roubo desenfreado de salarios e a morte dos traballadores que fixeron posíbel o Mundial de fútbol", apunta Minky Worden, directora de Iniciativas Globais de HRW. Dos 14 socios da FIFA nesta competición, precisa a ONG, só catro apoiaron esta medida: Budweiser, Adidas, Coca-Cola e McDonald's, mentres as dez restantes decidiron non pronunciarse ao respecto. Son Byju's, Crypto, Hisense, Hyundai-Kia, Mengniu, Qatar Airways, Qatar Energy, Visa, Vivo e Wanda Group. O fútbol canea os dereitos humanos Unha enquisa de Amnistía Internacional, na que participaron máis de 17.000 persoas residentes nunha quincena de países, recolle que sete de cada dez espectadores do Mundial (72%) cre que os traballadores deben ser compensados polo sufrimento ocasionado e que é responsabilidade da FIFA instar Qatar a facelo. A organización que regula as competicións de fútbol a nivel mundial, segundo outro informe da mesma ONG, non levou a cabo "ningún procedemento de debida dilixencia" en materia de dereitos humanos cando designou Qatar como sede da Copa do Mundo, "a pesar de que os riscos para os traballadores estaban amplamente documentados". LGTBIfobia no "Mundial da vergoña" "Non hai nada que Qatar ou a FIFA poidan facer para reparar a perda dun ser querido. Porén, unha compensación económica para as familias que enfrontan dificultades a causa da morte de traballadores migrantes podería blindar un certo grao de alivio financeiro e, posibelmente, reducir os danos a longo prazo", sinala Nick McGeehan, director e fundador de FairSquare, entidade que investiga os abusos laborais contra migrantes.


Summary: Esta cuarta feira a entidade pasará oficialmente a mans de Banesco. Seis homes e unha muller compoñen o novo consello de administración, marcado por xente ligada ao Banco Etcheverria e Banesco.

Esta cuarta feira NCG pechará a porta do Frob e pasará oficialmente a ser de Banesco, o banco venezolano que a comprou a finais do ano pasado. Será tamén ese día o da xuntanza do primeiro consello de administración, que ten designados xa a 7 dos seus 9 integrantes. Seis homes e unha muller. Na súa maioría, os conselleiros están ligados a Banesco ou ao Banco Etcheverría. Javier Etcheverría (presidente desde 1980 do banco que leva o seu apelido), Juan Carlos Escotet Rodríguez, Francisco Botas Ratera, Raúl Baltar Estévez, Pedro Raúl López Jácome, Carina Szpilka e Miguel Angel Capriles López. Este último é un empresario venezolano dos medios de comunicación. Ten parentesco lonxano co líder opositor, mais (e segundo La Voz) posúe boa sintonía co goberno de Maduro. A retribución dos conselleiros foi aprobada na xunta de accionistas realizada esta segunda feira (e na que participaron o 91% dos accionistas): 500.000 euros para os conselleiros executivos e 100.00 para o resto. No anterior consello (con NCG nacionalizada) o salario do presidente e conselleiro delegado era de 300.000 euros, sendo de 50.000 para o resto. Na xunta tamén se aprobaron as contas de 2013, que rexistraron un beneficio atribuído de 18 millóns de euros, e a elección de KPMG como novo auditora da entidade, substituíndo a Deloitte.


Summary: CIG-Saúde demanda que a consellaría obrigue a estas empresa a seguir abertas e a manter o seu persoal.

A CIG-Saúde denuncia a actitude da sanidade privada que "fronte a alarma sanitaria que estamos a vivir" responde "pechando as súas camas hospitalarias, despedindo o persoal ou limitando os seus dereitos laborais". Por este motivo puxéronse en contacto coa consellaría para exixir que obrigue a estas empresas sanitarias a "manter abertas as súas instalacións, mantendo as súas traballadoras e traballadores e poñendo os seus recursos materiais e humanos a disposición do sistema sanitario público". A secretaria nacional de CIG-Saúde, María Xosé Abuín, explica que estes centros hospitalarios da sanidade privada traballan durante todo o ano cunha importante carga asistencial derivada da sanidade publica. Por iso considera que o seu comportamento é "desleal e irresponsábel coas medidas excepcionais dirixidas a garantir a dispoñibilidade de centros e de profesionais, para facer fronte á asistencia crecente derivada do coronavirus". CIG-Saúde non entende que na situación de emerxencia sanitaria actual non se respecte o Real Decreto 463/2020, do 14 de marzo, e as ordes ministeriais publicadas para a súa correcta aplicación. Nelas recóllese que os centros de titularidade privada contribuirán a reforzar o sistema de saúde en todo o territorio do Sistema Estatal de Saúde. Desde a central nacionalista entenden que os hospitais e estabelecementos sanitarios da sanidade privada da Galiza están incluídos na normativa anteriormente relacionada, polo que considera que todo o persoal destes centros debera estar a disposición do sistema sanitario publico para cubrir as necesidades asistenciais da presenza da Covid-19 no noso país.


Summary: Rosa da Vila foi unha pandeireteira, cantadora e compositora da Vila da Igrexa, no concello de Cerceda. Sobre as súas melodías, o seu neto, o músico Ricardo Casás, artellou o proxecto Fuliada na Vila. Coa metodoloxía do jazz, Casás publicará un disco que xa sooou este mes en Compostela.

—Cal é a vila na que se fai a foliada?A Vila da Igrexa, no concello de Cerceda, que é onde naceu toda a miña familia paterna e é onde vivo eu. Alí pasaba as fins de semana, pero medrei na Coruña, vivía ese mundo como un neno de cidade. Os meus pais coñecéronse na Coruña. Teño a influencia tradicional pola miña avoa paterna, Rosa, e, pola parte materna, o meu avó era músico de banda na zona de Agolada. —Nun principio, vostede tirou máis pola vía do seu avó.Os meus inicios como músico foron no conservatorio e na banda de música A Sementeira, de Cambre. Pouco a pouco, cando tiña 18 ou 20 anos, comecei a introducirme no mundo da música tradicional e fun comprendendo que o que facía a miña avoa tiña tanto valor como o que eu estudaba no conservatorio. Empecei a analizalo, a practicar e a escoitar esa música, a cantar e a aprender con ela. Cousa que non fixera até ese momento. —Que valor ten o que ela cantaba e tocaba?Cando, a finais dos 80, empezou a sacar a pandeireta e a tocar nas festas, pensaba que era algo que só facía ela. Grazas a escoitala comprendín que aquilo era o máis habitual en todas as familias nunha xeración antes da miña. Era a maneira máis común e máis espallada no territorio de facer unha festa. De cantar e de bailar. Iso que eu vía como algo folclórico e un pouco alleo a min, porque non sucedía na miña contorna, comecei a velo como algo familiar. Escoitaba as historias da miña avoa, do meu pai, que cantaba, bailaba e levaba a pandeireta a outros lugares para facer a festa. —Preguntoulle por que parou de tocar?Por unha parte, ela asociábao á casa, á aldea. Emigrou a Inglaterra nos anos sesenta como a maioría da xente de Cerceda. Alí non había pandeireta nin masa crítica para facer a foliada. Vivían galegos, andaluces, portugueses, paquistanís e non se daba esa situación. Cando volveu á Coruña tampouco era un ambiente propicio para facelo, non se podía facer ruído, tocar desa maneira, e xa a propia dinámica da cidade non favorecía que se fixesen as foliadas. —Sorprenderíase de saber que hoxe hai foliadas na Coruña?Creo que se sorprendería. Xa era unha sorpresa para ela cando no Luar vía pandeireteiras tocar. Facíalle graza que esa cousa tan doméstica saíse na tele. Gostaba moito de ver esa valoración da pandeireteira a partir dos 90, porque antes a tradición era encarnada no gaiteiro, e a partir de que empezaron a saír na televisión sentíase como un pouco orgullosa. Penso que contribuíu a que xente da súa xeración gañase autoestima e tivese menos vergoña á hora de sacar unha cantiga ou de tocar a pandeireta para facer a festa. —Naquel achegamento para aprender dela xa pensara na mestura do blues ou do jazz co tradicional?Non, cando empezo a cantar e tocar con ela non vía ningunha relación entre o que estudaba e o que ela facía. Tratei de procurala, pero non a atopei. Até que descubrín os libros de Dorothé Schubart, o Cancioneiro Popular Galego, no que sae recollido o canto de Rosa da Vila da Igrexa. Unha musicóloga cunha formación tan sólida de música clásica interesárase por estas melodías. Cando a coñecín en 2015 explicoume que veu a Galiza na procura das orixes da música europea. Eu comecei a ver relación entre a música clásica, Beethoven, Mozart, Bach, coa música de tradición máis ancestral que Dorothé recolleu aquí a finais dos 70 e principios dos 80. —Hai outros músicos na Galiza que se inspiraron nas melodías tradicionais, onde atopou vostede o nexo de unión?En 2015 eu estudaba jazz. A música que facemos non se pode catalogar como jazz, pero si que collín o método para mesturar as diferentes correntes. Nos inicios do jazz, mestúrase o blues rural cunha fonda pegada africana coa música urbana da poboación branca. Ese método de coller o mellor de cada mundo é o que usei eu. Centreime nas melodías da miña avoa Rosa, que teñen o mellor da tradición europea pasada polo filtro da Galiza, e sumei os instrumentos que tocan os meus amigos. —Cando pensou en transformalo nun disco?Cando preparaba o traballo de fin de grao, moi semellante ao concerto que imos escoitar na Quintana, pensei en transformalo nun disco porque era a maneira máis doada de espallalo. Esas melodías que cantaba Rosa, que ninguén máis canta porque ninguén máis a gravou, escoitaranse, cantaranse e bailaranse en moitos máis lugares. "Agardamos ofrecer máis concertos pronto" No mes de outubro, na Semana do Libro de Compostela (a Selic), Ricardo Casás presentará o libro-disco Fuliada na Vila, editado por aCentral Folque. "Na obra explícase toda a historia da recollida de Dorothé Schubart á miña avoa, unha reflexión sobre a música tradicional e sobre o papel que teñen hoxe as persoas que cantan e que bailan no panorama da cultura", explica Casás. Xunto a el, tocaron nas festas do Apóstolo de Compostela as percusionistas e cantadoras Carolina Vázquez, Branca Villares e Pepa Yáñez; o guitarrista Francisco G. Galán, o baixista Carlos Santos, o batería José Ares, o acordeonista Fran Barcia, o saxofonista Gueorgui Oganesian, o trombonista José Luís Miranda e o trompetista Javier Pereiro. "Agardamos ofrecer máis concertos pronto", pon de manifesto Casás.


Summary: Catro equipos da Galiza acaban entre os dez mellores

A liga Nacional de Novas Promesas de Augas Tranquilas desenvolveu a súa segunda xornada de competición na presente tempada no marco do encoro avilesino de Trasona, que acolleu a disputa da Copa de España de 1.000 metros na categoría Cadete. Unha vez máis, o piragüismo galego estivo a un gran nivel, pois a clasificación xeral por equipos rematou con catro formacións do país entre as dez mellores. Así, Náutico Pontecesures alcanzou a quinta posición; Club Piragüismo Poio Pescamar, a sétima; Náutico Firrete, a oitava e Piragüismo Verducido, a novena. E individualmente os padexeiros e padexeiras da Galiza volveron dar mostra do seu talento, sumando un total de 18 medallas, das que 11 foron de ouro, tres de prata e catro de bronce. As primeiras en caer foron a prata e o bronce de Iago García (Kaiak de Foz) e Martín López (Cabanas KDM) no K1 Cadete A, á que axiña se engadiría o ouro de Víctor Devesa, do Cidade de Lugo, no K1 Cadete B. Na modalidade de Canoa, o vilagarcián do Piragüismo As Torres Pedro Torrado gañaba o ouro en Cadete C1 A, mentres que no Cadete B C1 Nicolás Braña, do Piragüismo Poio, lograba a vitoria por diante de Martín Expósito, da EP Cidade de Pontevedra. Pola súa banda, as finais femininas terminaron coas medallas de prata de Lucía Tenreiro (Piragüismo Illa de Arousa) en K1 Cadete B; Alba Rodríguez (Piragüismo Poio) en Cadete A C1; e Natalia Varela, do Náutico Pontecesures, en Cadete B C1. No que respecta ás embarcacións dobres, a parella formada por Alba Rodríguez e Iria Tilve, que militan no Club Piragüismo Poio, gañaron a final de C2 Muller. En homes, Nicolás Braña e Germán Quintas, tamén do Piragüismo Poio, levaron o ouro, mentres que Martín Expósito e Jorge Romero (EP Cidade de Pontevedra) foron bronce na final de C2. A masculina de K2 tamén trouxo consigo éxitos con selo galego, pois Antón Cao e Iker Veiga (Náutico Firrete) sumaron un moi traballado bronce. Dous dos 11 ouros chagaron nas finais mixtas, pois Antón Dourado e Lucía Tenreiro, do Piragüismo Illa de Arousa, proclamáronse campioas de España na modalidade K2, mentres que Roque Araújo e Natalia Varela (Náutico Pontecesures) fixeron o propio en C2. Finalmente, as finais de K4 puxeron o feche a esta Copa, rematando en primeira posición a piragua do Kaiak Tudense na final feminina e na mesma posición a de Piragüismo Verducido na masculina. Ademais, o cuarteto do EP Cidade de Pontevedra foi terceiro en C4, un broche de ouro a unha Liga de Novas Promesas que baixa o pano até o vindeiro 26 de xuño, cando o encoro de Portomarín acolle unha regata centrada na categoría Infantil sobre unha distancia de 3.000 metros. Olívico, Cambados e Vigo volven co ouro de Rianxo O foco da atención do piragüismo galego non só estivo en Trasona, pois nas inmediacións da lonxa rianxeira tivo lugar o VIII Trofeo Concello de Rianxo, que forma parte da Liga Galega de Kaiak de Mar e no que participaron máis de 250 deportistas. A clasificación xeral por equipos mixta terminou co Piragüismo Olívico en primeira posición con 526 puntos, sendo o triunfador na categoría masculina Piragüismo Cambados (116 puntos) e Kayak Vigo na feminina, que rematou por diante do Olívico e de Piragüismo Illa de Arousa.


Summary: Un homme et une femme é un filme magnífico. En 1966 gañou a Palma de Ouro de Cannes e tamén o Gran Premio da Oficina Católica Internacional do Cinema, outra selección do festival. Parece evidente a causa pola que os brutiños do Francato Medio permitiron a exhibición dese prezado minuto despois de cortar varios metros de bobina. Os católicos importantes premiaran o filme e eles picaron

Nos anos sesenta había seis cinemas en Lugo. Tres con nomes traídos da guerra, Cine Victoria, Cine España, Cine Paz. Os outros tres evocaban soños vieneses, de Burdeos e os Estados Unidos, Cine Kursal, Gran Teatro, Central Cinema.Seis imáns cunha intensidade equivalente a tres ou catro bares cada un. Máis tampouco. Os mocosos de once anos xirábamos arredor deles mirando os cadros, uns fotogramas bastante grandes en soportes de cartón destinados a iniciar o espectáculo xa no exterior. Escollíase a película mirando os cadros. O distingo principal da nosa escala de prioridades tendía a ser entre as españoladas, moi penosas, e o cinema emocionante. Despois contaban os xéneros: de romanos, de amor, de pelexas, de medo, de risa, de guerra e de vaqueiros. O último matiz establecíano as categorías interiores da sala, parecidas ás do tren, butaca mol, cadeira dura de madeira e bancos corridos do pico de todo, sen respaldo, que eran os nosos asentos.O Cine España tiña a porta do galiñeiro nun recanto, onde o porteiro admitía por idade, aplicando a máxima lasitude posíbel, pero como as películas de amor eran inmorais para a infancia porque así estaba prescrito xa desde o cardeal Gomá, pois aquel home tiña un problema. Neses casos púñase serio, sobre todo os sábados e os domingos. Importábanlle os ingresos pero seguramente temía unha chamada da superioridade gobernativa ou un rumor esaxerado sobre o número de inocentes que entraban para o salón escuro. Nesas xeiras asomaba a testa cada pouco, confirmaba que non había roupa tendida e case sempre deixaba pasar, nervioso e con présa. Os demais días era máis fácil, tanto cos filmes de amor como cos de morte, aínda que pola semana cumpría permiso familiar especial, e financiamento, que tampouco era pataca minuta.Aos once anos agromaba o desacougo do desexo e só cumpría observar os cadros para escoller. Os reclamistas destacaban o negado nos carteis, pintaban mulleres e rapazas que confirmaban unha aburrida historia de amor ñoño ou unha aqueloutrada ansia, parecida á propia. Todo xunto non pasaba de vagas insinuacións que nin iso eran, mínimas intermitencias nas saias e nas camisas, volupias moi remotas.Unha señora cinéfila de Fene que xa era adulta nos anos corenta proclamaba: "Car Gable é o home que mellor bica en pantalla!". O fundamento empírico era modestísimo, apenas un efémero tropezón con Ava Gardner en Mogambo, un arrechucho a Marilyn, un dominante morreo sen lingua en Foise co Vento. Pouco máis. Os censores cortaban todo, até os bicos máis inocentes dos remates, aqueles orgásmicos corolarios que todos agardábamos. Chegados aí soaba o "clanc" da máquina proxectora e adeus a Cargable, a Ava, a Sophia e ao gato.En asuntos de tolerancia convivían dúas censuras, a do Estado e a da Igrexa católica, que diverxían, senón non serían dúas. A civil clasificaba a admisión por idades e a eclesiástica sinalaba obstats só orientadores, non obrigatorios legalmente pero máis severos na moral e precisamente por iso máis emocionantes, porque inflamaban, na medida do posíbel, o aburridísimo lecer daqueles sábados e domingos aos que aínda non se lles chamaba fin de semana.O ranking dos curas podía consultarse nun estoxo de cristal que tiñan estampinado na fachada da igrexa da Nova. Ás veces sentenciaban "Para maiores de 23 anos con reparos". La de Dios es Cristo. Igual esa xaculatoria era unha lenda, pero os do meu barrio de San Roque partíamos apartando o aire coas mans cara o centro, dirixidos polos máis grandes, a ver os cadros, imaxinando a concupiscencia requirida para tal cautela. Neses días zumbaba un murmurio dionisíaco que envolvía a augusta cidade, un estremecemento unánime de púberes e maiores, como no poema de Brassens a Margot.E cando estabamos nestas resulta que anuncian Un homme et une femme. Cine España. 1967. Entón a alma comunal exáltase como nunca, porque non é que haxa bico final, é que chingan en pantalla.Sábado, compra na billeteira, cola na porta do galiñeiro, presión para subir, empurróns como nas casetas das festas, barullo enorme, porteiro desbordado, rostro nervioso do tipo, para dentro e ao paraíso. Un home e unha muller. Lembro que se namoran, pero con tanta delicadeza que case nos matan cunha sobredose de tenrura, igual que o mariachi a trompetazos. Lembro tamén o chico, o protagonista, guiando bólidos en carreiras e despois papando quilómetros entre Montecarlo e París no seu Ford Mustang de estrada, impaciente por encontrar a amada e despregándose como un heroe sutil, marabilloso, moi distante dos tradicionais.Recordo tamén percibir a sensualidade dos maiores, estraña, aínda sen trazar no meu cativo mapa de atraccións. Tamén un neno e unha nena, máis próximos á nosa idade que a parella de namorados, os seus respectivos papás. E un bico tan instantáneo como o Nescafé dos anuncios, o auto por unha praia, a posición horizontal da parella, deitados nunha cama, os ombros de ambos á vista, insinuada constatación de que están espidos, algunha mirada estremecida e os salaios da chica, da señora en realidade, co son cortado, así que sen salaios. Foi o día en que se me evidenciou a sexualidade dos maiores, a plena constatación erótica.Un homme et une femme é un filme magnífico, cuxa prolongada cerimonia do namoro resúltanos moi tímida medio século despois, pero trunfa absolutamente o engado do amor. Volvino ver agora, sen remasterizar, e resulta que o esfumado ese engadiulle unha deliciosa melancolía á nova visita.En 1966 gañou a Palma de Ouro de Cannes e tamén o Gran Premio da Oficina Católica Internacional do Cinema, outra selección do festival. Parece evidente a causa pola que os brutiños do Francato Medio permitiron a exhibición dese prezado minuto despois de cortar varios metros de bobina. Os católicos importantes premiaran o filme e eles picaron. Non pode haber outra causa. O xurado estaba composto por cristiáns da prensa, do cinema e do ensino, xentes sen vínculo coa xerarquía eclesiástica e sen a santarronaría ordinaria. Nese certame teñen laureado a Angelopoulos, Renoir, Olmi, Vajda, pero tamén a Germi, Wenders, Fellini, Kourismaki, Fatih Akin, Ken Loach. E a Tarkovsky varias veces, naturalmente. Nada que ver con aqueles tarugos da censura, cuxa ignorancia axudou por unha vez a levantar o pano do asombro e a marabilla. Benditos catetos.


Summary: "Non me cabe ningunha dúbida que o motivo [da agresión] foi que os viron bicarse", explica a parella dun dos agredidos, "foi unha agresión homófoba".

Un grupo de persoas asaltaron e agrediron gravemente dous rapaces na praza de Portugal, en Vigo, após bicarse, mandándoos ao hospital. A agresión homófoba, segundo denunciaron ante a policía, tivo lugar na madrugada do domingo á segunda feira, cando as dúas vítimas se atopaba con catro amigas tomando unhas copas na cidade. "Rebentáronlle a cara": Denuncian na Coruña unha nova agresión homófoba Nun momento da noite, o grupo sentouse nun banco, e os dous rapaces comezaron a bicarse. Foi aí cando, sen previo aviso, outro grupo de rapaces que se atopaban na praza comezaron a increpalos e iniciaron a agresión. Despois de entrar no hospital, os facultativos constataron que un dos agredidos tiña unha fractura do tabique nasal, un desgarro nunha orella e varios hematomas na faciana e no corpo. O outro rapaz presentaba unha moa rota e un traumatismo nun cóbado. "O motivo foi que se bicaran" A parella dunha das vítimas da agresión explicou ao diario dixital Público que "eran un grupo de sete persoas, cinco rapaces e dúas rapazas". "Cando se deron bicaron, comezaron a murmurar, pouco despois achegáronse e golpeáronos". "Non me cabe ningunha dúbida que o motivo [da agresión] foi que os viron bicarse", engade, "foi unha agresión homófoba". Denuncian unha agresión homófoba en Ourense a un músico valenciano É a segunda agresión homófoba que ten lugar en Vigo nos últimos cinco meses. En novembro de 2021, o actor Alberte Bello denunciou unha malleira que lle propinaron ao berro de "maricón de merda!". A pasada semana, o grupo valenciano de hardcore punk Amor tamén denunciou nas súas redes sociais unha agresión homófoba sufrida por un dos seus integrantes, ao que, aseguran, rompéronlle o nariz e deixaron inconsciente despois dunha actuación en Ourense.


Summary: Dende 2013 a taxa de natalidade cae en Galicia un 14,5%, fronte ao descenso do 12,2% de Castela-León e do 10,8% de Asturias. A idade media da maternidade en Galicia está a crecer a un ritmo superior á do resto de comunidades con cifras máis baixas de nacementos

Os problemas de envellecemento, de caída da natalidade e de despoboamento do rural non son exclusivos de Galicia. Practicamente toda Europa e dende logo todo o Estado español atravesa dinámicas semellantes. E dentro de España, é sobre todo a zona noroeste (Galicia, Asturias, Castela-León, Cantabria...) a que presenta peores indicadores demográficos, ficando nun segundo nivel A Rioxa, Euskadi, Navarra, Estremadura e Aragón e sendo a zona Mediterránea, ademais de Madrid, o territorio cunha poboación máis nova.Os datos dos nacementos do ano 2018, coñecidos esta semana, volveron acender todas as alarmas sobre a crise demográfica que vive Galicia, amosando a ineficacia das medidas postas en marcha nos últimos anos pola Xunta. As estatísticas oficiais amosan igualmente que Galicia é o territorio que presenta unha evolución máis negativa, empeorando mesmo os indicadores de Asturias e Castela-León, rexións con problemas semellantes neste senso.Dende 2013 a taxa de natalidade cae en Galicia un 14,5%, fronte ao descenso do 12,2% de Castela-León e do 10,8% de AsturiasNo 2018 Galicia foi a comunidade autónoma na que máis de reduciron os nacementos e a natalidade. No conxunto de España a caída foi do 6,1%, pero no noso país a diminución superou o 10% (-10,3%). Castela-León (-3,1%) e Asturias (-4,7%) tiveron datos moito mellores. A mesma análise podemos facer se abrimos un pouco o foco e comparamos os números actuais cos de hai cinco anos. Dende 2013 a taxa de natalidade cae en Galicia un 14,5%, fronte ao descenso do 12,2% de Castela-León e do 10,8% de Asturias. Asturias segue a ser a comunidade cunha taxa máis baixa (5,6 nacementos por cada mil habitantes), pero o dato galego (6,13) está a achegarse e xa é o segundo peor en todo o Estado, cando antes superaba o indicador de Castela-León.Ourense (-16,3%), Pontevedra (-17,6%) e A Coruña (-14,5%) están entre as provincias nas que máis diminuíron os nacementos no último lustro. Lugo presenta unha evolución moito mellorSe a análise é por provincias, hai grandes motivos de preocupación en todo o país. Ourense converteuse xa no territorio do Estado cunha taxa de natalidade máis reducida (4,82/1000), cunha caída do 16% nos últimos cinco anos, datos moito peores que os de Zamora, Asturias e León, as seguintes tres provincias con cifras máis reducidas. As boas novas chegan dende Lugo; en 2013 era a terceira provincia con menos nacementos e agora é a quinta, grazas a unha evolución moito menos negativa, cunha caída de só o 2%, un dos mellores datos de todo o Estado.Pola contra, Pontevedra (-17,6%) e A Coruña (-14,5%) están tamén entre as provincias nas que máis diminuíron os nacementos no último lustro e ocupan os postos 10º e 11º nesta negativa clasificación. Zonas como Salamanca, Tenerife, Soria ou Cáceres presentan evolucións moito mellores nos últimos anos.O da natalidade non é o único indicador que está empeorando en Galicia máis rapidamente que nas comunidades da súa contorna. O noso país é a terceira comunidade cunha maior idade media, con 47 anos exactos, a case catro da media española (43,18) e a unha distancia cada vez maior de territorios como, por exemplo, o País Vasco, outra das zonas máis envellecidas do Estado e no que a idade media está a aumentar máis lentamente. Galicia é tamén a terceira comunidade cunha maior porcentaxe de poboación maior de 65 anos (24,89% do total), con datos moi semellantes aos de Asturias (25,20%) e Castela-León (24,93%).A idade media da maternidade en Galicia está a crecer a un ritmo superior á do resto de comunidades con cifras máis baixas de natalidadeO mesmo sucede coa idade media da maternidade, que en Galicia está a crecer a un ritmo superior á do resto de comunidades con cifras máis baixas de natalidade. Na última década este indicador medrou no noso país en 1,25 anos, fronte aos 0,8 anos de Euskadi, e mesmo os 1,21 anos de Castela-León e os 1,02 de Asturias.Estes datos poderían estar relacionados coas dificultades de conciliación existentes en Galicia e cos propios obstáculos económicos para ter un bebé. Galicia é o territorio no que unha porcentaxe menor de mulleres de menos de 30 anos teñen fillos, case a metade da media española. Segundo o INE, o 48% das mulleres que teñen menos fillos dos desexados aducen motivos económicos ou de conciliación laboral. O Instituto Nacional de Estatística tamén amosa que o principal peso do proceso de crianza segue a recaer sobre a muller.Un 41% das galegas afirma que tivos os seus fillos e fillas máis tarde do que desexaba por razóns económicas e de conciliación. Porén, cando era conselleira de Benestar, Beatriz Mato afirmou que "a decisión da natalidade non está vinculada á situación económica ou ao desemprego de forma directa". A realidade é que as medidas postas en marcha pola Xunta nos últimos anos semellan non ter producido efecto ningún. A finais de 2015 e nos primeiros meses de 2016 o Goberno galego puxo en marcha o cheque-bebé e a tarxeta-benvida). Dos 19.427 nacementos que se rexistraron no ano 2015 pasouse a 16.550 tres anos despois, un descenso do 14,8% dende a entrada en vigor desas accións.


O prezo medio da electricidade coa tarifa regulada sitúase esta quinta feira nos 364,47 euros o megawatt/hora (euros/MWh) —incluíndo os custos de comercialización, peaxes e outros cargos, isto é, o prezo real sobre a factura—, segundo os datos publicados no día de hoxe por Rede Eléctrica de España. Por treitos horarios, o prezo máximo da luz para esta quinta feira darase entre as 21 e as 22 horas, con 423,71 euros/MWh, mentres que o mínimo, de 278,96 euros/MWh, rexistrarase entre as 16 e as 17 horas. Esta quinta feira o prezo medio do 'pool' —prezo base que negocian as compañías produtoras e comercializadoras de enerxía— é de 149,86 euros/MWh. Deste modo, baixa 1,89% a respecto dos 152,75 euros/MWh de media desta cuarta feira, segundo datos publicados polo Operador do Mercado Ibérico de Enerxía (OMIE). 2021 fechou como o ano máis caro da serie histórica, cun prezo medio de 111,93 euros/MWh debido á espiral alcista rexistrada no 'pool' no segundo semestre. Por outra parte, o prezo medio do mes de maio foi de 187,12 euros/MWh, catro euros menos que o prezo de abril, que foi de 191,52 euros/MWh, e case 100 euros por baixo de marzo, que deixou o rexistro máis elevado da historia (283,3 euros/MWh).


Summary: Esta cuarta feira fíxose pública a programación da 38ª Mostra Internacional de Ribadavia. Unha edición que virá marcada pola atención ás marxes, aos lugares onde a sociedade non adoita mirar, e onde se producen algúns dos máis reveladores cambios sociais. As marxes sociais, políticas, históricas e xeográficas tomarán a palabra no festival.

Se facemos caso da socioloxía, e mesmo da nosa percepción máis primaria, vivimos nunha sociedade moi autocentrada, moi pendente de converter o lugar que habitamos no centro. E iso deixa pouco espazo para as marxes, para os lugares que -voluntaria ou involuntariamente- quedan fóra dos focos de atención máis rechamantes ou máis privilexiados. O teatro aspira a invitar a deitar unha ollada máis inclusiva, a atender aqueles lugares sobre os que doe máis dirixir a mirada. E talvez por iso, a programación da Mostra Internacional de Teatro de Ribadavia escolle as marxes como concepto que vertebra a programación deste ano. "Queremos falar das marxes do social, do político e mesmo das marxes xeográficas. Ese será o fío condutor do festival: o que está invisíbel, o que forma parte dos tabús... en definitiva o que se marxinaliza", explica Roberto Pascual, director do festival. As actas do I Congreso Internacional de Teatro Galego verán a luz en Ferrol Casualmente, Margem é o título dunha das obras que esperta máis interese dentro do programa e que resume ben a filosofía desta edición da MIT: a colaboración da dramaturga Joana Craveiro e o coreógrafo Victor Hugo Pontes trae desde Portugal un espectáculo baseado na novela de Jorge Amado Capitães de Areia. "A novela orixinal fala dos rapaces das favelas brasileiras e Craveiro conecta ese argumento con varias xeracións de portugueses que se sentiu marxinalizada ao tempo que Portugal progresaba. É unha peza que bebe en relatos persoais desas persoas, e que acode aos seus propios códigos artísticos: as artes de rúa, a capoeira...". A MIT Ribadavia, que decorrerá entre os días 15 e 24 de xullo, mostrará esas marxes desde outras perspectivas. Por exemplo, o espectáculo Hamlet, de Chiara de Ferrari, fala de marxinalidade desde a perspectiva das persoas con síndrome de Down. "Que significa ser ou non ser para unha persoa con esta síndrome, cando sempre se sentiu excluída de todos os canons? Aí pon o foco de Ferrari, igual que o espectáculo Demente, de Fran Sieira, se atreve a explorar o mundo da enfermidade psiquiátrica -desde a fusión de música, canto (con Aida Tarrío de Tanxugueiras en escena) e un suxestivo deseño de indumentaria-, que carga desde sempre con estigmas moi difíciles de superar", sinala Pascual. Nas marxes da Historia E mais existen outro tipo de marxinalidades: as provocadas por unha historia que se oculta. Desde ese punto de vista traballan A lúa vai encuberta, das compañías Incendiaria e A Quinta do Cuadrante, unha revisión crítica da construción da identidade política galega desde o golpe de Estado do 36 até a Transición, e Rapadas, de Esther Carrodeguas, unha conferencia-espectáculo a partir da tétrica historia de violencia contra as mulleres rapadas do franquismo. "Hai algo que di Vanesa Sotelo, a adaptadora do texto de Manuel María, que é máis ou menos da miña xeración: nós non só queremos facer preguntas sobre o que ocorreu e se nos ocultou, tamén queremos atopar respostas e saber de que maneira ese pasado silenciado repercute no noso presente, de que modo conformou o sistema político que agora temos", declara o director da MIT. "Creo que o teatro galego está manifestando unha gran preocupación por estes temas. Dalgunha maneira, tamén o texto de Ernesto Is Relato para un incendio fala da construción dunha identidade, de como ordenamos o territorio e como iso nos conforma como país, a partir dunha realidade tan dolorosa como é a dos incendios". Desas marxinalidades máis próximas a outras máis afastadas mais non por iso menos duras. A MIT continúa a prestar atención ao que sucede en Latinoamérica a través da obra da xornalista mexicana Lydia Cacho La infamia, un espectáculo inmersivo que reflicte a súa biografía persoal: desafiou e denunciou a mafiosos, políticos e multimillonarios que abusaron do seu poder destapando historias de corrupción que afectaban as elites mexicanas. "Lydia Cacho xogouse e estase xogando o pelello; de feito, está exiliada en España e non revela cal é o seu enderezo porque está ameazada por grupos moi poderosos que condicionan toda a vida política do seu país", relata Pascual. Emotiva homenaxe a Manuel Lourenzo, o patriarca do teatro galego "É un espectáculo que mostra a importancia de coñecer e documentar as circunstancias nas que traballan persoas que teñen grandes responsabilidades sociais. A realidade sempre é complexa e vivimos nunha sociedade que busca solucións simples. A arte e o xornalismo están para desvelar todas as arestas dos conflitos, para recoñecer que o simplismo no discurso non achega solucións". Outras formas de contar Outros espectáculos como El Mar: visión de unos niños que no lo han visto nunca, de Xavier Bobés e Alberto Conejero, ou conservando memoria, da compañía El Patio, tratan temáticas socialmente relevantes a través dun teatro de obxectos que rompe cos mitos sobre este tipo de espectáculos. "Tratamos de deconstruír tópicos: o teatro de obxectos non é teatro de monicreques, e o teatro de monicreques non ten por que asociarse forzosamente co teatro infantil", destaca pascual. "En certo modo, esa tamén é unha reivindicación que lle debemos a unha figura tan importante para o noso teatro como é Tatán, Eduardo Cunha, a quen a Mostra lle outorga este ano o seu Premio de Honra". Unha aposta persoal do director da MIT A Mostra de Ribadavia mantén algunhas apostas por compañías que xa estiveron no festival e ás que segue acompañando (Marie de Jongh, José y sus hermanos...) mais tamén pretende ser a vía de entrada na Galiza de propostas descoñecidas aquí. Nese sentido, o director da MIT destaca a estrea no noso país da adaptación de As aves de Aristófanes que fai a compañía catalá La Calòrica, dirixida polo dramaturgo Joan Yago. "Creo que agora mesmo é a compañía máis innovadora que se pode atopar dentro do panorama estatal", di Roberto Pascual. "Utiliza a Aristófanes para diseccionar o auxe dos populismos manexando unhas claves de comedia moi certeiras. Creo sinceramente que vai ser o gran descubrimento desta edición da MIT de Ribadavia"


Summary: Mariví Villaverde deixounos a súa memoria en Tres tempos e a esperanza, cunha escrita entrañábel transmite a alegría da súa infancia na Vilagarcía republicana e a perturbación cando, a partir de xullo de 1936, se ve obrigada a crecer á forza. Coa nai, Rosina Otero, coa irmá e co irmán foxe a Francia, onde agarda o pai: Elpidio Villaverde, deputado de Izquierda Republicana. En 1939 exílianse en Bos Aires. Volve á Galiza en 1944 para casar con Ramón de Valenzuela, en liberdade condicional, a quen coñecera en Francia. En 1949 marchan a Bos Aires, teñen dous fillos e intégranse na Galiza da diáspora. No regreso é voz da memoria, elo que nos une á dignidade do exilio e á Galiza republicana.

Maria Victoria Villaverde Otero (Vilagarcía, 1922- Ribadumia, 2017) converteuse nos últimos anos da súa vida nunha figura fundamental para transmitir ás xeracións máis novas a historia que a ela lle tocou vivir e que poucas veces escoitaran de viva voz: a da II República da súa infancia, a da terríbel experiencia de pertencer a unha familia 'roja' ou da cáscara amarga que se converte en refuxiada en Francia, a do exilio en Bos Aires, a do exilio interior cando regresan en 1966 e asentan en Madrid, a da morte de Franco e a dunha ditadura que non remata na transición en que se establece un pacto de silencio. No exilio sentira ganas de escribir o que vivira, tamén o seu compañeiro Ramón de Valenzuela, ela faino ao seu xeito e el ao del. Ás veces non podía durmir de noite pensando en "como" e o "que" debía contar; outras, abondaban as lembranzas para a desvelar e, outras, espertaba cunha idea, entón erguíase da cama e escribía seguido. En 1962 a editorial Alborada de Bos Aires publica Tres tiempos y la esperanza, asinado por María Victoria Valenzuela, con prólogo de Arturo Cuadrado e nunha ilustración un retrato da autora de Luís Seoane. Ela tiña corenta anos. O libro reeditouse en Galiza en 1987 por Edicións do Castro. No ano 2002 publícase en galego na colección Mulleres (Edicións A Nosa Terra), cun prólogo de Anxos Sumai, co título de Tres tempos e a esperanza, asinado por Mariví Villaverde; nesta edición a autora devólvelle ás personaxes os seus nomes verdadeiros, mudados nas edicións anteriores, e engádelle un epílogo: 'Palabras que escribín corenta anos despois'. Estivo de acordo con todo o que lle propuxeron desde Edicións A Nosa Terra e feliz de que a obra chegara ao século XXI Con esta publicación renace como escritora. Ramón falecera en Madrid en 1980 e o sentido de asinar antes co apelido 'de Valenzuela' xustificouno co feito de que no exilio se coñecían así: os Dieste, os Seoane, os Tobío, os Valenzuela. Cando a edición de 1987 non se reparou nese aspecto. Estivo de acordo con todo o que lle propuxeron desde Edicións A Nosa Terra e feliz de que a obra chegara ao século XXI; había 22 anos que era viúva, esta publicación permitíalle seguir leal a todas as persoas coas que vivira a esperanza e que xa non estaban; a mudanza do seu apelido era necesaria nas novas coordenadas do século, a autora do texto mudara con el; sempre fóra unha muller independente, dona da súa vida, que escribiu como lle deu a gana. Obra en galego Estaba encantada con ver a súa obra en galego e só lamentaba non se ter estendido un pouco máis no epílogo. A publicación recibe moi boa acollida, foi un acerto como lectura para o ensino medio. A súa escrita entrañábel, o clima de marabilla da infancia, a perturbación do 36, a conmoción, a ilusión de comezar e construír no exilio fóra e a impotencia, a rabia no exilio interior do franquismo, son a verdade íntima, cotiá, de persoas reais; cunha narradora moi próxima, como se coñecese á quen vai ler o seu relato, así llo comentou unha moza de 16 anos. Na galería Sargadelos en Madrid as amizades Inés Canosa, Manuel Lombao, Henrique Albor organízanlle unha homenaxe por mor do seu oitenta aniversario e celebran a publicación; no mesmo lugar no ano 1980 Alonso Montero e Lois Tobío acompañárona na presentación da derradeira novela de Ramón de Valenzuela, Era tempo de apandar. Mariví Villaverde é consciente do necesario que é o seu testemuño e no que sería o seu cuarto tempo, non escrito, acode xenerosa onde a chaman. No ano 2001 participa na homenaxe ao seu gran amigo Lois Tobío no Ateneo de Madrid e nun acto inesquecíbel con Chonchiña Concheiro, compañeira de Francisco Comesaña, falaron en primeira persoa das súas vivencias no congreso O exilio galego 1936-1975 en Pontevedra. No 2003 deixa oír a súa voz noutros encontros sobre A Represión Franquista en Galicia en Narón, ou no dedicado a Alexandre Bóveda e o seu tempo, tamén na vila do Lérez. Cando o Goberno bipartito da Xunta de Galicia designou o 2006 como Ano da Memoria para lembrar o setenta aniversario do golpe de estado contra a República e situar na historia ás persoas que sufriran a represión franquista. Mariví Villaverde, formou parte do Consello da Memoria e colaborou desde o inicio con esta iniciativa que celebrou e agradeceu. Nada máis botar a andar o ano, en xaneiro, na Casa das Campás en Pontevedra formou parte da mesa redonda con María Xesús L. Escudeiro, Concha Nogueira e Amalia Bóveda arredor da situación da muller durante o franquismo. Foi unha das oradoras na 'Homenaxe Nacional ás vítimas da represión' que se celebrou na Illa de San Simón e no Congreso 'Destecendo a desmemoria. Galiza na loita antifranquista 1936-1977' en Pontevedra. Foi especialmente feliz e mostrou unha grande enerxía, para quen ía cumprir 84 anos, nos actos organizados desde o ensino, o 3 e 4 de abril do 2006 Acudiu contenta a actos de asociacións para a recuperación de memoria histórica que se viron impulsadas e apoiadas polo entusiasmo do momento político, con Concha Nogueira estivo no local da Sociedade Cultural e Recreativa de Calo convidadas pola Oliveira de Teo nunha xornada 'Mulleres: Testemuñas da guerra do 36'. Volvería en 2008 á Illa da Memoria no marco do 'II Encontro nacional de Memoria Histórica', que incluíu a xornada 'Mulleres con memoria. Exilios Femininos' onde compartiu espazo con Joaquina Dorado, Carmen Tagüeña, Silvia Mestre e Teresa Alvajar. Foi especialmente feliz e mostrou unha grande enerxía, para quen ía cumprir 84 anos, nos actos organizados desde o ensino, o 3 e 4 de abril do 2006; primeiro, participou nas xornadas de recuperación da memoria organizadas polo IES Alonso Ríos de Tomiño e polos de Tui IES San Paio e o, daquela, IES Francisco Sánchez, un acto na Alameda de Tui onde tiñan lugar os fusilamentos ao que tamén acudiron moitas familias represaliadas; o segundo día ela falou para todo o alumnado no Teatro de Tui pola mañá. O mesmo 4, pola tarde, participou noutra xornada no IES Bouza Brey de Vilagarcía, acto e número especial da Revista do Instituto, Bardos, co título 'Memoria dun Tempo Silenciado', coordinados pola profesora Isabel González Avión. Mariví Villaverde escribe emocionada esta nota manuscrita que asina que se pode ler na revista: "Pra os alumnos do Fremín Bouza Brei que teñan desexos de coñecer o que pasou na nosa terra que tantos anos trataron de agachar. Debemos reclamar o dereito á verdade, o dereito á diñidae dos que perderon a súa vida, dos que se exiliaron e seguiron traballando pola cultura de Galiza e do seu porvir". Máis ca nunca entre a mocidade, que recollía as súas palabras para ese futuro, ela era o vivo sorriso da memoria. Tamén viviu Mariví Villaverde momentos emocionantes en relación co recoñecemento obra de Ramón de Valenzuela, especialmente cando no ano 2002 a Asociación Cultural O Naranxo, reúne a obra que Laxeiro pintara para Valenzuela co relato do escritor da obra O Naranxo. O cadro estaba na casa de Madrid e o relato foi o que Ramón Piñeiro non quixo publicar na editorial Galaxia. No ano 2008, en xullo, no lugar de Bandeira, celébrase unha homenaxe, 'Unha rúa na súa vila', ao escritor, ela lembra o seu compañeiro de vida na Praza da Feira con Neira Vilas e Luís Bará, logo na casa natal da Viña descobren unha placa conmemorativa. Mariví Villaverde falou da lealdade de quen mantivo os seus ideais, sobre quen os traicionou ou colaborou co novo réxime. Nas súas intervencións transmitía feitos e vivencias, tamén as súas feridas, moitas persoas non esqueceremos como falou da pasividade de Filgueira Valverde cando detiveron a Alexandre Bóveda, nunca ninguén falara diso en público, diante dun auditorio; era unha ferida, como moi ben entendeu Susana Trigo, que tamén herdamos. Agasallounos coa dignidade na palabra rotunda. En Bos Aires vivíase con desconcerto que o galeguismo en Galiza ficara nas mans de Ramón Piñeiro No 2006, Ano da Memoria, foi recoñecida co premio Galiza Mártir pola Fundación Alexandre Bóveda, no 2009 nomeada 'Boa e xenerosa' pola AELG e no 2012 'Republicana de honra' pola Comisión pola Recuperación da Memoria Histórica da Coruña. Mantivo sempre firme o seu compromiso cos tempos que lle tocou vivir. En Bos Aires fíxose militante do Partido Comunista, como Ramón de Valenzuela, que foi candidato polo PCG nas eleccións xerais de 1979. Mariví Villaverde explicaba a súa militancia e, sobre todo, a de Valenzuela, que fora membro das Mocidades Galeguistas. En Bos Aires vivíase con desconcerto que o galeguismo en Galiza ficara nas mans de Ramón Piñeiro, ao volveren do exilio traían a marca do comunismo, asentaron en Madrid e non era nada doado conciliar militancia e ideoloxía, Madrid con Galiza. Participou tamén Villaverde de xeito activo nas mobilizacións contra a guerra de Iraq e coa plataforma Nunca Máis. Un libro necesario: 'Tres tempos e a esperanza' E n Tres tempos e a esperanza hai unha vida que evoca outras. Lembra o pai sempre ocupado, primeiro alcalde republicano, despois deputado pola Fronte Popular; préndeno en 1934, ela descobre que hai cousas polas que sentir orgullo. A nai, serena e intelixente, organiza a fuxida a Francia. Cando viña para casar con Ramón de Valenzuela, ao que só vira cinco días e co que se carteara mentres estaba preso, a nai, sempre preto dela, díxolle se o que atopaba non era do seu gusto, que volvese e non pasaba nada. Casan en 1945, tentan ficar; non poden: "non pensar, non ver, non sufrir". Arranxan o indulto. Exílianse. Fundamentais son as tías Carme e Luísa, rapadas no 36 e marcadas coas letras UHP na fronte. Necesaria a súa tía Arxentina, mestra galeguista, a quen a adolescente lle le obras de teatro cando a prenden acusada de roxa por escoller unha tea semellante á cor do amorodo para os gabáns das súas alumnas. Os exilios No primeiro exilio é a estrea de Os vellos non debe de namorarse a que lle permite saír da casa, recuperada da tuberculose. No segundo exilio ela traballa nunha fábrica de cintos, con traducións do francés, co corte e cosido de roupa e como axente comercial das cerámicas da Madalena. Villaverde e Valenzuela erguen o pano do teatro con Roberto Villanueva. Ela é actriz, el escribe e adapta; representan A camisa de Lauro Olmo ou O casamento do latoeiro de Jhon M. Synge. Blanco Amor dirixe As bágoas do demo de Valenzuela. Con Arturo Cuadrado, Villaverde dirixe o xornal Galicia da Federación das Sociedades Galegas e asina artigos co nome de Mª V. Arealonga. Ela, nena feliz, tiña idea de estudar francés, a refuxiada apréndeo para vivir en Orleáns ou Bordeos, de moito lle vai valer. A versión de M. Kundera, El arte de la novela, (1996) está asinada por María Victoria Villaverde e por Fernando de Valenzuela, o seu fillo. Valenzuela quería volver, Villaverde, dubidaba Fíxose axente comercial para que Ramón de Valenzuela escribise Non agardei por ninguén (1957) e en Madrid, Era tempo de apandar (1980).Elpidio Villaverde e Rosina Otero falecen no exilio, as cinzas están no panteón familiar en Vilagarcía. Rosina, a irmá, regresou e faleceu en Vilagarcía. O irmán, Francisco, eterno exiliado, nunca regresou. Nos sesenta a cuestión era volver ou non. Para a familia de Valenzuela Otero, Franco mandaba e en Bos Aires vivían cos fillos certa estabilidade. Valenzuela quería volver, Villaverde, dubidaba. Se non regresaban xa non o farían nunca, por non lles tronzar a vida aos fillos. A situación política complícase en Arxentina, Mariví Villaverde está en Europa para visitar o fillo Fernando en Praga e como comercial de cristal de bohemia. Ramón chámaa, recolle a casa e regresa. É 1966 e pola desconfianza e futuro dos fillos asentan en Madrid. O epílogo revive os fusilamentos en Hoyo del Manzanares, a morte de Franco, o crime de Atocha, a legalización do PCE. Evoca as reunións do Club da UNESCO con Reimundo Patiño, Alexandre Cribeiro ou Bautista Álvarez e o reencontro con Lois Tobío e Melu, a súa compañeira. Mariví Villaverde faleceu o día do libro de 2017, como quería as súas cinzas están con Ramón de Valenzuela no cemiterio de Adina (Sanxenxo). No exilio en Bos Aires coñeceu María Casares, tiñan o mesmo nome e naceran o mesmo día, este ano cúmprese o seu centenario. As dúas merecen homenaxes.