Summary: Na porta do xulgado, o rapeiro cuestiona as sentenzas contra cantantes no Estado español, e reclama que o Executivo elimine o delito de inxurias á coroa.

Josep Miquel Arenas 'Valtònyc', o rapeiro condenado a tres anos e medio de prisión no Estado español, non será extraditado após o fallo desta terza feira do Tribunal de Apelacións de Gante (Bélxica), que rexeita a orde de detención europea impulsada pola Audiencia Nacional. A condena por inxurias á coroa, enaltecemento do terrorismo e ameazas, froito das letras das súas cancións, foi ratificada en 2018 polo Tribunal Supremo, o que levou a Valtònyc a exiliarse no país europeo. Lembrándose de Pablo Hasel e dos outros 17 rapeiros condenados, o cantante declarou á saída do xulgado que "se España é un Estado fascista e está no século XVIII é porque lle interesa", e criticou o Goberno "supostamente máis progresista de toda a historia" que non derrogue o delito de inxurias á coroa. Un tribunal de primeira instancia de Gante xa rexeitara en 2018 a entrega de Valtònyc polos tres delitos polos que foi condenado, o que motivou un recurso por parte da Fiscalía española. No que atinxe ás inxurias contra o rei, o xuíz da causa elevara o caso ao Tribunal Constitucional belga, que resolveu ordenar o pasado outubro que se eliminara a lexislación que castigaba as inxurias contra o rei no país. Pola súa parte, o Tribunal de Xustiza da Unión Europea xa respondera ao tribunal que o Estado español non podía xulgalo por enaltecemento do terrorismo, ao intentar aplicar unha tipificación máis dura que cando aconteceron os feitos. Con respecto ao delito de ameazas, o tribunal salienta que as letras das cancións se enmarcan dentro do exercicio da liberdade de expresión, polo que non constitúen ningún delito no marco legal de Bélxica. A última posibilidade para a Xustiza española é o Tribunal de Casación. Con todo, este órgano revisa cuestións formais durante o proceso xurídico, polo que é pouco frecuente que acepte os recursos. Pouco despois de facerse pública a sentenza, Amnistía Internacional solicitou ao Estado español que "harmonice a súa lexislación coas normas internacionais de dereitos humanos", reiterando que tería que ter retirado a orde de detención. Persecución contra Izquierda Castellana A Audiencia Nacional decidiu manter aberta a causa para ilegalizar a forza soberanista Izquierda Castellana, informou a organización esta terza feira. O partido censura a posición da Audiencia, que chega cando a Fiscalía e a Avogacía do Estado pediran arquivar a causa tras solucionarse as cuestións formais pendentes.


Summary: ENTREVISTA Emilio Xosé Ínsua e Xurxo Martínez González asinan unha das obras que están a facer avanzar a presenza do xénero biográfico en Galicia: Común temos a patria. Biografía dos irmáns Villar Ponte (Xerais).

Común temos a patria. Biografía dos irmáns Villar Ponte. É o título da última obra editada por Xerais Crónica, un completo percorrido pola traxectoria vital, política e creativa de Antón e Ramón Villar Ponte escrito polos filólogos e investigadores Emilio Xosé Ínsua e Xurxo Martínez González. Este traballo únese, así, a outros semellantes realizados recentemente -como a biografía sobre Castelao elaborada por Miguel Anxo Seixas ou a de Rosalía feita por María Xesús Lama- para avanzar nun xénero, o biográfico, "aínda moi deficitario", segundo os dous autores, na nosa cultura. Porque "que Rosalía, Manuel Antonio ou Cabanillas, por dicir algúns nomes, só en datas moi recentes fosen obxecto de traballos con afán totalizador sobre a súa biografía é ben sintomático", apuntan. Ademais, no caso dos irmáns Villar Ponte a "inxustiza" era, ao seu ver, especialmente "sangrante", xa que "o seu rol no panorama galego do seu tempo foi autenticamente fundamental". Os dous responderon por correo electrónico as preguntas de Praza sobre Común temos a patria. Por que decidides facer esta biografía dobre, dos dous irmáns? X.M.G.: Temos falado moito arredor dos Villar Ponte, tanto da súa relevancia no período de preguerra -non sempre ben recoñecida- como da existencia dun fondo documental moi amplo e, en boa parte, inédito. Co gallo do centenario das Irmandades da Fala propuxémoslle a Xerais este traballo. Acollérono e estámoslle agradecidos pola aposta que fixeron. "Co gallo do centenario das Irmandades da Fala propuxémoslle a Xerais este traballo. Acollérono e estámoslle agradecidos pola aposta que fixeron" E.X.I.: Entre nós seguen faltando biografías de figuras de primeirísima orde, é un xénero aínda moi deficitario, o que non deixa de ser un síntoma (máis) de "anormalidade" da cultura galega. Que Rosalía, Manuel Antonio ou Cabanillas, por dicir algúns nomes, só en datas moi recentes fosen obxecto de traballos con afán totalizador sobre a súa biografía é ben sintomático. No caso dos irmáns Villar Ponte a inxustiza era sangrante, pois o seu rol no panorama galego do seu tempo foi autenticamente fundamental. Abordar a biografía dos dous ao mesmo tempo ten unha dupla causalidade: porque formaron un verdadeiro tándem e resultaba imposíbel explicar un sen o outro, por unha banda, e porque a figura de Ramón, por outra, habitualmente menos considerada, atendida e recoñecida que a de seu irmán Antón, merecía esta especie de "restitución igualatoria". "Que Rosalía, Manuel Antonio ou Cabanillas, por dicir algúns nomes, só en datas moi recentes fosen obxecto de traballos con afán totalizador sobre a súa biografía é ben sintomático" No final do libro falades da importancia do arquivo dos Vilar Ponte, o mellor do nacionalismo galego da preguerra, segundo dicides. Por que dicides iso? Que outros arquivos e/ou fontes consultastes? Tivestes dificultades para acceder ao material? X.M.G.: Teresa Villar Chao, Teresiña, filla de Ramón, encargouse de custodiar o arquivo e biblioteca do pai. Falamos dun arquivo que inclúe material de preguerra e que Ramón gardou malia a represión feixista. Aquí atopamos dende a circular de convocatoria para a fundación das Irmandades da Fala en 1916 até a cartelaría a prol do Estatuto, libros da colección Céltiga até unha ampla correspondencia ou textos de debate das asembleas do Partido Galeguista. Morto Ramón, Teresiña continuou con esa recolleita e protección. Ela sempre ofrecía a casa familiar, na Coruña, para consultar até que o entregou ao Parlamento galego, grazas ás xestións de Pilar García Negro. "Teresa Villar Chao, Teresiña, filla de Ramón, encargouse de custodiar o arquivo e biblioteca do pai" E.X.I.: Procuramos tamén aproveitar os fondos que se conservan na Academia e na Penzol, así como toda a inxente bibliografía sobre a época de preguerra na que os Villar Ponte aparecen citados unha e outra vez, como non podía ser doutra maneira. Dificultades no acceso non tivemos ningunha destacábel; se cadra, o difícil estivo precisamente en someter e reducir esa inxente cantidade de información e material para ofrecer un relato que fose ameno sen deixar de ser rigoroso e ben documentado. O esforzo de síntese que fixemos, neste sentido, foi moi grande. "O difícil estivo precisamente en someter e reducir esa inxente cantidade de información e material para ofrecer un relato que fose ameno sen deixar de ser rigoroso e ben documentado" Dicía hai uns dias nunha entrevista con Praza Miguel Anxo Seixas, autor da máis recente biografía de Castelao, que en Galicia faltaban biografías das nosas grandes figuras. Que noutros países fan tres ou catro de cada unha delas. Que vos motivou a vós para realizar este proxecto? X.M.G.: Exacto. Noutros países existen biografías "canónicas" das figuras senlleiras da nación. Aquí, até hai nada, non había biografía nin de Rosalía nin de Castelao. Devagar vaise emendando. E nós quixemos achegar o noso quiñón ofrecendo unha biografía compartida, ampla, con moita información inédita e con afán divulgativo. O xusto recoñecemento da tarefas dos devanceiros, cos seus éxitos e fracasos, axuda a que sexamos máis libres como pobo porque axuda a comprender o esforzo e a acción realizadas. Cómpre pensar: cantos fundaron as Irmandades ou asinaron o Manifesto de Lugo (1918)? E vinte anos despois, conseguiron que o Estatuto de Galiza fose unha reivindicación común das forzas progresistas e incluso algunhas conservadoras. "O xusto recoñecemento da tarefas dos devanceiros, cos seus éxitos e fracasos, axuda a que sexamos máis libres como pobo" E.X.I.: O xénero biográfico, para ser ben feito, esixe horas de pescuda, lectura, contraste e reflexión que non sempre se teñen, sobre todo no caso de persoas que, como é o noso caso, compatibilizamos a escrita e a investigación cunha ocupación profesional suxeita a horarios. Ademais, hai certa tendencia na nosa cultura -vese ben no que acontece a miúdo arredor do Día das Letras Galegas- a concibir e redixir as biografías cun enfoque que resulta haxiográfico de máis, obviando as zonas escuras e problemáticas da figura en cuestión e soslaiando os asuntos máis polémicos. Nese sentido, o noso libro procurou non caer neses defectos e ser tan completo como documentado, da maneira que o propio Miguel Anxo Seixas reivindicaba para este tipo de traballos na entrevista que amentas. AntónVillar Ponte, sentado á dereita de Castelao durante unha pausa nun pleno das Cortes da República / Vida Gallega "Hai certa tendencia na nosa cultura a concibir e redixir as biografías cun enfoque que resulta haxiográfico de máis, obviando as zonas escuras" Ramón quedou un pouco en segundo plano, na memoria galeguista, respecto a Antón. Mais, segundo unha idea que está bastante presente no libro, el era moitas veces o que escribía os textos de maior profundidade. Como se el fose máis ideólogo e Antón máis divulgador. En xeral, cal era a diferenza entre os irmáns a respecto diso? X.M.G.: Ramón era licenciado en Filosofía mentres Antón era boticario. Tiñan formación distinta pero tamén un carácter diferenciado. Antón era un home afouto, de combate na prensa e nas prazas, de mitin e de acción, polemista e mesmo provocador. Ramón tendía máis ao traballo histórico e á reflexión teórica, tanto do nacionalismo como da cuestión lingüística, cun carácter máis reservado e marcado por unha forte relixiosidade, da cal carecía Antón. "Ramón tendía máis ao traballo histórico e á reflexión teórica, tanto do nacionalismo como da cuestión lingüística" E.X.I.: Coido que é perceptíbel, nese sentido, certa "complementariedade" entre eles. Antón interviña máis "cara afora", como xornalista e opinion maker que era, e Ramón, ademais de maiores dotes organizativos, ao estar exento de apremos laborais, dispuña de máis tempo para ler, reflexionar e, xa que logo, elaborar teoría con maior profundidade. Antón facía "pedagoxía nacionalista" a diario nos seus artigos de prensa, se se quere "improvisando" análises, premido pola urxencia do momento, mentres que Ramón quintaesenciaba devagar os seus traballos, de aí que resulten moito máis sisudos e profundos, máis "filosóficos". Antón é, sendo moi novo, farmacéutico de profesión, republicano de ideas e xornalista -e moi prolífico- de vocación. Como inflúe nel o seu encontro con Leiras Pulpeiro en Mondoñedo, tras distanciarse do republicanismo viveirense? De que xeito a colaboración na Revista Gallega, de Murguía, marca o seu achegamento ao rexionalismo? X.M.G.: O encontro con Leiras Pulpeiro foi feliz suceso, porque Leiras era un republicano federal, médico dos pobres, esperantista, masón e escritor en lingua galega. A súa influencia foi tal que Antón encargouse de recompilar a súa obra completa en 1930, para a editorial Nós, como un xesto de débeda cumprida. "O encontro con Leiras Pulpeiro foi feliz suceso, porque Leiras era un republicano federal, médico dos pobres, esperantista, masón e escritor en lingua galega" E.X.I.: Leiras é quen deposita no espírito do Antón mozo o primeiro fermento galeguista, quen o familiariza coa figura/mito do mariscal Pardo de Cela e quen o achega ao núcleo coruñés da "Cova Céltica", á revista que citas e aos traballos da Escola Rexional de Declamación. As primeiras pezas teatrais de Antón, como A patria do labrego, débenlle moito á influencia de Lugrís Freire. "Mais Antón non apoiou logo a "Solidaridad Gallega" e foi moi crítico coa deriva da Academia baixo a presidencia de Murguía" Mais Antón non apoiou logo a "Solidaridad Gallega" e foi moi crítico coa deriva da Academia baixo a presidencia de Murguía, o que provocou sucesivos episodios de encontro e desencontro con ese núcleo dos Carré, Lugrís, Vaamonde, Tettamancy, etc. Nas vésperas da creación da primeira Irmandade, resintonizaron, mais na crise "irmandiña" que levou ao nacemento da ING (1922), Antón ten un serio conflito con ese grupo, que lle custa a expulsión da dirección de A Nosa Terra, por exemplo. Xa sendo tamén moi novo critica a "parálise literaria" do país, o dominio na literatura das "tradicións fosilizadas", adiantado o que despois será o seu acordo co manifesto Máis alá de Manuel Antonio, do que o acusan de ser "instigador". Cal é o significado destas críticas súas á literatura considerada canónica polo rexionalismo da época? Cales foron os seus propios principais logros como escritor? X.M.G.: A crítica de Antón contén un crítica política. Era a rivalidade entre nacionalistas e rexionalistas. O modelo literario dos rexionalistas era debedor do estilo rexurdimentista. Antón contempla a necesidade de abrirse ás vangardas, superar as imaxes bucólicas e rurais, practicar a crítica social ou escribir comprometidos coas necesidades nacionais. "O modelo literario dos rexionalistas era debedor do estilo rexurdimentista. Antón contempla a necesidade de abrirse ás vangardas" E.X.I.: Durante todo o primeiro terzo do século XX as letras galegas (e a música, e a pintura, e o teatro...) viviron un forte debate entre os partidarios do enfoque rexional e os defensores da perspectiva universalizadora. O que aconteceu co Conservatorio da Irmandade coruñesa entre 1919-1921 é ben representativo. Que facer? Un teatro en galego dirixido ás masas pero rexional, "de andar por casa", esteticamente nada ambicioso, a base de obras como as de Galo Salinas, Lugrís Freire, San Luís Romero, Leandro Carré ou Prado Lameiro, ou por contra, apostar por un teatro en galego de ambición estética e afán universal, ao estilo das pezas de Quintanilla, o propio Antón, Fernando Osorio, etc. aínda que non suscitase máis que o aplauso das minorías cultas. "Durante todo o primeiro terzo do século XX as letras galegas (e a música, e a pintura, e o teatro...) viviron un forte debate entre os partidarios do enfoque rexional e os defensores da perspectiva universalizadora" Na poesía, tres cuartos do mesmo: As Oraciós campesiñas de Eladio Rodríguez como súmmum da nosa literatura ou o De catro a catro manuelantoniano? A achega propiamente literaria de Antón afecta, no fundamental, á dramática, con pezas como Almas mortas, O Mariscal, Nouturnio de medo e morte... A súa vertente poética non deu froitos salientábeis. Foi director, redactor e promotor de numerosísimos xornais e revistas, ademais de moita actividade cultural. Curiosamente, fracasou no seu intento de vivir do xornalismo en Madrid. Mais participou en moitísimas iniciativas xornalísticas, como A Nosa Terra ou o xornal Galicia de Paz Andrade. Cales foron os máis importantes dos seus proxectos xornalísticos? Por que foi apartado como director de A Nosa Terra? X.M.G.: A Nosa Terra foi o seu gran proxecto. El traballaba en La Voz de Galicia, nunha situación relativamente cómoda. Pero o nacionalismo precisaba un medio propio, unha canle de información e, á súa vez, de cohesión militante arredor do xornal. A súa actitude valente e coherente tróuxolle amarguras e polémicas mesmo violentas. A que o afasta da dirección ten a ver, como xa anotamos, co enfrontamento intestino nas Irmandades entre "políticos" e "apostólicos" nas vésperas da Asemblea de Monforte, que sanciona a ruptura entre os irmandiños que lideraba Peña Novo e os que seguían a Risco. Os irmáns Villar Ponte estaban entre os segundos. "A súa actitude valente e coherente tróuxolle amarguras e polémicas mesmo violentas" E.X.I.: Non é esaxero situalo entre as figuras máis relevantes do xornalismo galego de preguerra. Ademais de traballar en La Voz de Galicia entre 1912-1918 e de dirixir A Nosa Terra entre 1916-1921, exerceu a dirección de El Noroeste en 1918, foi columnista de El Correo Gallego en 1921, voz fundamental na orientación galeguista do Galicia de Paz Andrade e de La Zarpa de Basilio Álvarez nos anos 20, auténtico portavoz do republicanismo galeguista en El Pueblo Gallego de Portela Valladares a partir de 1926... Moitos xornais e revistas galegas en América reproducían os seus traballos e hai abondos testemuños do impacto e influxo que os seus artigos exercían na opinión pública. "Non é esaxero situalo entre as figuras máis relevantes do xornalismo galego de preguerra" Na súa época de emigrante e xornalista en Cuba, mantense dentro das coordenadas do nacionalismo español de xinea republicana. Que relevancia tivo, na mudanza do seu ideario político, a descuberta en Portugal da lingua como vector de identidade nacional? De feito, será un dos grandes valedores da idea do achegamento á lusofonía... E.X.I.: A etapa cubana é complexa, mesmo por veces contraditoria. Hai un achegamento inicial aos núcleos galeguistas da Illa (Fontenla Leal, Chané...), pon en marcha revistas "rexionalistas" como Alma Gallega e galeguiza o repertorio do cadro de declamación "Rosalía Castro" da Habana, mais tamén fai protestos de reseso españolismo cando critica que se atacase a revista Vida Gallega por non poñer a bandeira galega no seu cabezallo ou cando escribe editoriais en El Comercio, de Camagüey. "A estadía en Portugal como correspondente de prensa, a finais de 1910, coincidindo coa proclamación nese país da República, provoca nel un shock ideolóxico profundo" A estadía en Portugal como correspondente de prensa, a finais de 1910, coincidindo coa proclamación nese país da República, provoca nel un shock ideolóxico profundo: decepciónase moito co credo republicano que viñera defendendo ata entón, mais descobre o exercicio de normalidade nos usos sociais dese "galego botado a andar" -é expresión súa- que era o portugués e iso resulta decisivo para que madure, canda seu irmán, a idea das Irmandades da Fala. A lusofilia de Antón foi unha constante dende entón, se ben é certo que nas polémicas sobre ortografía e norma que se deron nos anos 20 tivo sempre unha actitude pragmatista, e podíase dicir tamén "prudente": afirmando a substancial unidade de galego e portugués, apostou por camiñar amodo cara á reintegración, antepoñendo o esencial (a irmandade cultural, a divulgación e coñecemento mutuos...) ao accesorio (as grafías). "Afirmando a substancial unidade de galego e portugués, apostou por camiñar amodo cara á reintegración" De que xeito se produce a súa viraxe cara a un ideario protonacionalista, xa manifestado nos seus artigos en La Voz de Galicia no 1914? En El Ciudadano define Galicia como colonia de Madrid... E.X.I.: Hai un contexto internacional que inflúe -espertar das nacionalidades e cuestionamento dos grandes imperios durante a Grande Guerra, defensa do dereito de autodeterminación na Constitución soviética e nos famosos 14 puntos do presidente norteamericano Wilson, o levantamento irlandés de Pascua de 1916...-, pero son sobre todo factores "internos" os que alentan esa viraxe: o exemplo da loita nacional de Cataluña -en 1914 articúlase a "Mancomunitat" como fórmula de autogoberno-, a constatación do devalo progresivo do idioma galego en moitos ámbitos, a marxinación e o malestar social que padece o país -retardo das infraestruturas, emigración masiva, crise de subsistencias, dominio caciquil...- e a discrepancia de fondo coas orientacións en exceso "verbalistas" do agrarismo de Basilio Álvarez. Os irmáns Villar Ponte, con outros persoeiros do galeguismo en xuño de 1932 Cando os dous irmáns comezan co chamamento a fundar as Irmandades da Fala, ponse de manifesto, dalgunha maneira, a inoperancia da Academia Galega. Por que? X.M.G.: A Academia era unha institución fosilizada e incoherente. O uso do castelán era o habitual. A súa negativa a intervir nos asuntos públicos arredor da cultura e do país provoca o malestar dunha nova xeración -de diversa orixe: republicana federal, rexionalista, agrarista...- nun contexto de agresión a Cataluña dende Madrid. Os irmandiños néganse á pasividade e toman a palabra, con certa cautela inicial e despois sen miramentos cos rexionalistas. Se ben Murguía non participa nas Irmandades, si o farán outros como Lugrís Freire, Florencio Vaamonde, etc. "A Academia era unha institución fosilizada e incoherente. O uso do castelán era o habitual" Por que é tan relevante o texto Nacionalismo gallego. Nuestra afirmación regional? Por que os dous irmáns foron conseguindo aglutinar arredor das Irmandades o nacionalismo nacente? X.M.G.: O texto compendia propostas de Antón expostas en artigos en La Voz de Galicia, toma ideas de Aurelio Ribalta e do grupo de Estudios Gallegos de Madrid e depura as faladas en "parolas íntimas" co seu irmán Ramón. O opúsculo converteuse nun manual teórico e nun programa político-cultural por desenvolver. No contexto histórico de centralismo -co debate da Mancomunidade e da cuestión lingüística en Cataluña-, a inoperatividade da RAG e a abstención de moitos rexionalistas, Antón e Ramón impulsan as Irmandades. Ademais, cómpre subliñar, que se promoven coa lingua como punto de encontro de diversas sensibilidades: Antón, Ramón ou Ánxel Casal proceden do republicanismo federal, Lugrís Freire ou Cabeza de León do rexionalismo, Porteiro Garea ou Cabanillas do agrarismo, etc. "O opúsculo converteuse nun manual teórico e nun programa político-cultural por desenvolver" E.X.I.: Antón protagoniza a dinámica nacente das Irmandades: impulsa o grupo coruñés, dirixe A Nosa Terra, editorializa, asiste a mitins en varias localidades, envía cartas a numerosos intelectuais convidando a sumarse ao movemento, coordina as accións e modula o discurso público en estreita colaboración con Porteiro Garea etc. Mais Ramón, máis na sombra, é decisivo no xiro e consolidación organizativa que aquelas viven a partir de febreiro de 1917, cando se lanzan xa a unha acción decididamente política e non só idiomático-cultural, reformulan os seus propios Estatutos e procuran alianzas como a que asinan a finais dese mesmo ano coa "Lliga" de Cambó, para se presentaren ás lexislativas de febreiro de 1918. "Ramón, máis na sombra, é decisivo no xiro a partir de febreiro de 1917, cando se lanzan xa a unha acción decididamente política e non só idiomático-cultural" A Irmandade arrastra na súa evolución as diferenzas entre o sector nacionalista e o máis rexionalista, así como entre os partidarios do abstencionismo e de participar nas eleccións. Como se explican, a grandes trazos, as propias mudanzas de criterio de Antón respecto da segunda cuestión? E o seu achegamento e despois distanciamento respecto de Risco? E.X.I.: Para comprendermos eses "bandazos" de Antón entre 1921-1924 con respecto ás Irmandades e á figura de Risco cómpre ter presente, como detonante, o seu fracaso como candidato a concelleiro na Coruña en 1921, a diferenza de Peña Novo. O éxito do vilalbés catapultouno ao liderado da Irmandade coruñesa e Antón sentiuse unha miga postergado. Se a iso sumamos que se reabriron as súas vellas discrepancias cos antigos rexionalistas da "Cova Céltica" temos explicada a súa expulsión da dirección de A Nosa Terra e o seu acostamento ás teses político-organizativas risquiás, moi influídas polo que acontecía nese intre en Irlanda. "A admiración por Risco foi grande e xustificada nesa altura en moitos galeguista" A admiración por Risco foi grande e xustificada nesa altura en moitos galeguistas. Hai que ter presente que o de Ourense fora quen de quintaesenciar o movemento na súa Teoría do nacionalismo galego, era un intelectual sólido e enterado de todas as novidades, promovera o boletín Nós, escribira algúns textos narrativos novidosos como Do caso que lle aconteceu ô Doutor Alveiros, etc. A decepción de Antón con Risco foi, con todo, máis temperá que a de seu irmán Ramón, pois desde comezos de 1924 se desvincula da ING e ao ano seguinte, en plena ditadura de Primo de Rivera, sae á palestra no diario Galicia de Vigo para propoñer a creación dun Partido Liberal Galego Autonomista. "A decepción de Antón con Risco foi, con todo, máis temperá que a de seu irmán Ramón" Cando Risco protagonice en 1931 a confección dun manifesto de católicos galeguistas contra as orientacións laicistas da Constitución republicana, será Antón un dos máis contundentes contraditores dese manifesto. E a posterior entrada de Antón desde a O.R.G.A. ao P.G. coincide, mes arriba, mes abaixo, coa marcha de Risco para crear a Dereita Galeguista, o que dá a medida do oposto das súas traxectorias nesa altura. De que xeito o ideario político de Ramón - representado por exemplo na Doctrina nacionalista, funde as influencias do federalismo de Pi i Margall, o rexeneracionismo de Joaquín Costa e o nacionalismo de Vicente Risco para construír un nacionalismo progresista, defensor da soberanía galega e dunha confederación ibérica? Que explica a proximidade -non sei se crecente co tempo- de Ramón ao arredismo? X.M.G.: Os Villar Ponte son de formación federalista (Pi i Margall) que evolúen cara ao republicanismo galego logo de cotexar os bordes do español. As teorías rexeneracionistas estaban en voga e encaixaban co modelo impulsado por eles, de poñer fin ao caciquismo, a corrupción e a un modelo de estado coercitivo. E a proposta de Risco ofrece uns contidos teórico válidos pero á cal eles ofrecen unha praxe distinta, nun sentido máis progresista. "O arredismo de Ramón explícase pola ofensiva contra as Irmandades a partir de 1917" O arredismo de Ramón explícase pola ofensiva contra as Irmandades a partir de 1917. Lembremos que Porteiro Garea fora vítima dun atentado, que os actos irmandiños eran rebentados -pedradas incluídas-, a prensa foi moi hostil -acusáronos de venderse ao "ouro catalán"-... é dicir, había un contexto moi agresivo, que careceu de solidariedade por parte de forzas españolas e provocou un pensamento arredista, tamén moi en relación cos acontecementos irlandeses. A Irmandade Nazonalista Galega acaba colaborando, de facto, coa ditadura de Primo de Rivera, aínda que Antón vaise decatando da trampa do Directorio e acaba sendo castigado por criticar o réxime. Que explica esta evolución da postura de Antón respecto á Ditadura? X.M.G.: Primo de Rivera promete unha serie de cambios que inclúen un novo deseño territorial e a posibilidade de crear a Mancomunidade galega, ao estilo da catalá. A ING decide colaborar coa idea de acadar este obxectivo mentres as Irmandades opóñense. Antón é militante da ING. Un mes de concelleiro na Coruña, en xaneiro de 1924, valeulle para romper coa ING e, devagar, reachegarse á Irmandade herculina, na que a figura de Ánxel Casal cobraba cada vez máis peso. "A ING acabou sendo un grande "bluff" político-organizativo" E.X.I.: A ING acabou sendo un grande "bluff" político-organizativo. Non é só que apostase por unha vía "colaboracionista" coa ditadura de Primo de Rivera que se revelou axiña tan inútil como incoherente, senón que foi incapaz de garantir a continuidade de varias das plataformas que creara antes de se implantar o propio réxime militar: a editorial ferrolá Céltiga, a segunda xeira do boletín betanceiro Rexurdimento, o boletín ourensán Nós... Todo se vai ao garete durante 1923, antes do 13 de setembro en que Primo de Rivera dá o golpe. En 1925 non quedaba en pé da ING en toda Galiza máis que o grupo de Viveiro, liderado por Ramón Villar Ponte. Os principais vultos da ING, vellos e novos, refuxiáronse no traballo cultural -Seminario de Estudos Galegos-, mentres que a Irmandade da Coruña, alén de manter en pé contra vento e censura varias plataformas culturais -o boletín A Nosa Terra, as editoras Lar e logo Nós, as Escolas do Insiño Galego, etc.-, soubo tecer alianzas cos sectores prodemocráticos e prorrepublicanos, de aí o seu papel fundamental na aparición en 1929 da O.R.G.A. Na fase do Seminario de Estudos Galegos, Antón non se integra formalmente, pero si participa da súa actividade e fai propaganda a favor na prensa. Por que dicides que puido ter certa discrepancia co suposto "culturalismo" neutral do Seminario? Cal é o papel de ambos irmáns na editora Nós? E.X.I.: A primeira parte da pregunta xa está contestada, penso, ao referir que foi da ING a partir de certa altura. Ramón si chegou a ler discurso de ingreso no SEG, mais Antón mantívose a distancia, ben é certo que nunca hostil, nin moito menos. Canto á segunda, Ramón e Antón fixeron todo o que estivo na súa man para respaldar o traballo cultural da editora "Nós", en sintonía absoluta co espírito que lle imprime á empresa Ánxel Casal. Achegaron, por suposto, diversos orixinais. Ramón, a súa Historia de Galiza e o seu Breviario da Autonomía. Antón, varias pezas teatrais, como a segunda edición de O Mariscal, Os Evanxeos da risa absoluta e o Nouturnio de medo e morte. Ademais, publicitaron os seus produtos en artigos de prensa, reclamaron atención constante para o seu meritorio labor e denunciaron reiteradamente o boicot e silenciamento que moitos xornais lle dedicaron. "Ramón e Antón fixeron todo o que estivo na súa man para respaldar o traballo cultural da editora "Nós" Antón é impulsor da integración dun sector do nacionalismo na ORGA, ten un importante papel no desenvolvemento da FRG e permanece dous anos na ORGA, sendo deputado, recibindo duras críticas de membros do Partido Galeguista. Como se explica ese comportamento que desde hoxe é doado ver como errado? -Equivoca a estratexia, como fixera na Ditadura de Primo de Rivera-. E.X.I.: Fundamentalmente, por un determinado sentido do deber cara ao electorado que o elixira nas candidaturas da O.R.G.A. nas Constituíntes de 1931. A Antón non lle parecía ético pasarse a outro partido e seguir ostentando un posto de representación nas Cortes obtido cunhas determinadas siglas, polo que optou por permanecer fiel á ORGA-PRG mesmo que esta dese mostras máis que evidentes no "bienio azañista" de perder a orientación federalista e autonomista orixinaria e mesmo que fose o seu máximo líder, Casares Quiroga, o máximo reponsábel das reiteradas dilacións que viviu o proceso estatutario autonomista galego. Cando deu o paso de ingresar no PG xa non tiña esa condición de deputado e Castelao apresurouse a recibilo cos brazos abertos. "A Antón non lle parecía ético pasarse a outro partido e seguir ostentando un posto de representación nas Cortes obtido cunhas determinadas siglas, polo que optou por permanecer fiel á ORGA-PRG" Finalmente marcha para o Partido Galeguista. Como pode resumirse a evolución da súa relación con Bóveda e Castelao? Cal é o papel de Antón na loita polo Estatuto de Autonomía? E o de La Voz de Galicia en contra deste? E.X.I.: Antón incardinouse perfectamente na orientación filoesquerdista e na expansión organizativa que afrontou o PG baixo o liderado de Castelao e Bóveda, reforzándoa de palabra e obra. Castelao dixo que Antón queimara literalmente as últimas enerxías que lle quedaban de vida nese esforzo. Na loita autonomista, despois de ter sido destacado impulsor de dous anteproxectos estatutarios ao longo de 1931, o da FRG e o chamado "dos parlamentarios", Antón aceptou defender publicamente o Estatuto saído da Asemblea de Municipios, por máis que ficase lonxe das súas máis altas aspiracións, ao igual que fixo Ramón. "Antón incardinouse perfectamente na orientación filoesquerdista e na expansión organizativa que afrontou o PG baixo o liderado de Castelao e Bóveda" Durante boa parte do período republicano, o tema recorrente da articulística dos dous irmáns foi a Autonomía, a reivindicación do autogoberno, en continua polémica con todos os seus detractores, que non eran poucos. Entre eles destacaron efectivamente, algúns sectores políticos (os socialistas, os lerrouxistas, as dereitas cedistas...) e algúns medios impresos, como o xornal La Voz de Galicia e a revista de Jaime Solá Vida Gallega. Como se explica a diferente postura dos dous irmáns respecto da confluencia do Partido Galeguista coa Frente Popular? Que influencia ten Antón no deseño da política do Partido Galeguista a partir da IV Asamblea Nacionalista? E.X.I.: Ramón discrepaba do perfil a cada máis á esquerda do PG, a diferenza de seu irmán Antón, que o asumía sen fisuras. A actitude das esquerdas diante da cuestión relixiosa en todo o período republicano foi tamén un elemento moi relevante nese retraemento, pois nesa altura da súa vida o confesionalismo católico faise moi decisivo no pensamento de Ramón e o seu círculo de amizades máis estreito en Viveiro respiraba ademais nesa clave. Amizades, hai que dicir, que serán decisivas algunhas delas á hora de lle salvar a vida unha vez desatado o terror fascista. "Ramón discrepaba do perfil a cada máis á esquerda do PG, a diferenza de seu irmán Antón, que o asumía sen fisuras" X.M.G.- Ademais desa distancia co comunismo, Ramón tamén é partidario dunha liña pura, sen alianza cos partidos españois (o nós sós, que escribe en varios artigos). Tamén cómpre lembrar que o máis novo dos Villar Ponte tivera amargas experiencias no desempeño da alcaldía de Viveiro, durante 1931, con algúns dos agora aliados do seu partido, como era o caso dos socialistas. En todo caso, Ramón non secunda a escisión da Dereita Galeguista e participará na campaña a prol do Estatuto Galego en xuño de 1936. "Ramón non secunda a escisión da Dereita Galeguista e participará na campaña a prol do Estatuto Galego en xuño de 1936" En xeral, pensades que hai un recoñecemento insuficiente a estas dúas figuras? Se é así, por que é? X. M. G: Nós comprendemos que o traballo dos Villar Ponte se realiza dentro dun colectivo. Comprendemos tamén que, en ocasións, precisamos de figuras que simbolicen a toda unha xeración. Pero somo remisos a que isto suplante o importante: foi un traballo colectivo, de xeración, que compartiron e traballaron conxuntamente (con todas as reviravoltas que houbo). Con esta obra recoñecemos a súa tarefa e achega coa vontade de que teñamos máis estudos para elaborar o relato fidedigno e completo da nosa memoria silenciada. "Foi un traballo colectivo, de xeración, que compartiron e traballaron conxuntamente" E.X. I : Temos a esperanza de que o noso traballo esperte anovado interese sobre estas dúas figuras e, nesa medida, suscite novas aproximacións e máis traballos divulgativos sobre as súas variadas vertentes. Estamos seguros de que iso redundará no autocoñecemento e autoestima colectiva que tanto necesitamos.


Summary: O proxecto "As regueifas dos Pazos" busca valorizar a arquitectura civil existente neste concello coruñés. Alumnado de Primaria e Secundaria dos centros de ensino da localidade conversou con persoas maiores para saber máis sobre os pazos e casas grandes e compoñer así as regueifas.

As regueifas non teñen idade. Alumnado de Primaria e Secundaria dos tres centros educativos do Concello de Zas levaron a cabo nos últimos meses o proxecto "As regueifas dos Pazos" co que se busca valorizar a arquitectura civil existente neste concello coruñés, pazos e casas grandes coma o pazo das Torres do Allo, o pazo do Cruceiro, o pazo de Daneiro, o de Follente e a Casa do Concello. Fixérono ademais a través de regueifas e, ademais, interactuando con persoas con persoas maiores da localidade, que lles falaron da historia destes pazos e casas grandes.O proxecto "As regueifas dos Pazos" co que se busca valorizar a arquitectura civil existente neste concello coruñés, pazos e casas grandesNesta primeira fase do proxecto participaron alumnos e alumnas de 4º e 6º de Educación Primaria e un grupo mixto de Educación Secundaria do CEIP Labarta Pose, do CPI de Zas e do IES Maximino Romero de Lema. Ademais de crear e cantar as regueifas, con este tipo de traballo os máis novos e novas coñecen o patrimonio do Concello empregando as novas tecnoloxías xa que foron elas e eles as encargadas de gravar e montar os vídeos.Alumnas e alumnos dos tres centros educativos conversaron coas persoas maiores que nalgún momento das súas vidas tiveran algún tipo de relación con algún pazo ou casa grande do municipioDezasete alumnas e alumnos de 6º de Primaria do CEIP Labarta Pose, xunto coa súa profesora Sinda Cundíns, realizaron regueifas sobre a casa natal de Labarta Pose, o pazo das Torres do Allo e o pazo do Cruceiro de Zas. Esta primeira parte do proxecto incluíu a celebración dun encontro interxeracional coa veciñanza que tivo lugar no pasado mes de novembro no Centro Sociocultural de Baio. Alumnas e alumnos dos tres centros educativos conversaron coas persoas maiores que nalgún momento das súas vidas tiveran algún tipo de relación con algún pazo ou casa grande do municipio. Fixéronlles preguntas sobre a súa relación con estas construcións, sobre os costumes, o traballo, a emigración e tamén sobre as festas. Con toda a información recompilada, xunto coa investigación previa realizada nos centros, os grupos compuxeron as súas regueifas. Estas improvisacións orais en verso fomentan a capacidade de articulación dun discurso e amplían as aptitudes retóricas, destacan dende o Concello.Un cantar de cego foi a temática elixida polos 14 alumnos e alumnas de 4º de Educación Primaria do CPI de Zas que, xunto co seu mestre José Antonio Vázquez Martínez, montaron un vídeo de dous minutos de duración.O pazo de Daneiro, o de Follente e a Casa do Concello foron os bens sobre os que investigaron un grupo de estudantes do IES Maximino Romero de Lema. Para ver o seu traballo teremos que agardar ata despois do Nadal.


Summary: A entidade Véxote en Viños e a Asociación de Restaurantes de Ourense (AROU) convocaron unha concentración reivindicativa porque senten que forman parte dun dos sectores máis prexudicados por todas as limitacións e prohibicións que se están estabelecendo na comarca e noutras zonas próximas.

A hostalaría ourensá considera excesivas as medidas ordenadas pola Xunta para intentar frear a onda de contaxios, entre elas o confinamento do municipio, e as cualifica de "atroces". Tanto é así que onte decenas de persoas secundaron unha concentración convocada polas entidades Asociación de Restaurantes de Ourense (AROU) e Véxote en Viños en protesta polo prexuízo que este feche da cidade vai provocar ao sector. En plena praza maior as persoas empresarias reclamaron axudas para manterse a pesar da redución de clientela que supoñen as medidas. O voceiro de AROU, Álex Castro afirmou que para o colectivo as restricións "non son xustas nin eficaces". Pola contra, entenden que son "atroces", particularmente para a hostalaría que "arrastra a outras empresas" nas súas perdas. Por eso demandaron ao Concello que promova unha liña de axudas ás que poder acollerse, algo ao que o alcalde, Gonzalo Pérez Jácome, se comprometeu malia ter un goberno minoritario de tres persoas. Rodeado de carteis de protesta, Castro insistiu nun discurso que está moi estabelecido en toda a hostalaría galega desde hai meses: cren que as administracións está a sinalar ao sector desde o principio. De feito, o lema que máis se podía ler era "Culpábeis de que?". O empresariado, que levou algunhas cadeiras de cafeterías e restaurantes á praza, portou tamén anuncios advertindo do que vai suceder se non contan con apoio económico das institucións para superar este difícil momento. "Se vende cafetaría, razón Xunta da Galiza", indicaban. Para evitar chegar a ese punto pediron accións de control "fundamentadas na lóxica e a empatía", porque de momento o confinamento é "unha nova estocada" que pode causar feches definitivos. O voceiro da entidade Véxote en Viños, Enrique Fidalgo, engadiu que pensa que as limitacións as van a ir "improvisando sobre a marcha" desde o Goberno galego. Proposta de Pérez Jácome Ao fin desta protesta, Pérez Jácome recoñeceu que estes negocios "están castigados" e confirmou que dará axudas para "apoiar neste drama que están a vivir". Por exemplo, no pleno pedirá o voto para suprimir as taxas de veladores para 2021 e 2022. O aforro sería de entre 700 e 800 euros cada ano pero sería unha axuda. Malia que a queixa de hoxe foi dos restaurantes e bares, tamén as e os comerciantes afean a decisión porque "a irresponsabilidade duns poucos acaba pagándose entre todos". Xa anuncian que sairán "tarde" desta nova recesión económica derivada da pandemia.


Summary: A torre da central térmica mide 130 metrios de altura.

Un grupo de activistas de Greenpeace accedeu á central térmica de Meirama para escalar a súa torre de máis de 130 metros nunha acción para reclamar "un futuro sen carbón". "Apaga o carbón" e "Non ao carbón" foron as faixas despregadas polos activistas. Greenpeace demanda o feche desta central e de todas aquelas que operan con carbón por considerar que teñen un impacto preduxidial tanto para a saúde como para o cambio climático.


O grupo Adolfo Domínguez anunciou o inicio de negociacións cos representantes sindicais para pór en marcha un expediente de regulación de emprego (ERE) por causas económicas, organizativas e produtivas, que afectará uns 300 traballadores e traballadoras no Estado español, o 30% do seu cadro, cun impacto homoxéneo na súa sede central e rede comercial. Segundo comunicou a empresa téxtil á Comisión Nacional do Mercado de Valores (CNMV), a reestruturación do seu persoal inclúe un plan para volver á rendibilidade, así como un proxecto para adaptarse á nova realidade dixital do 'retail'. "A aceleración do retail cara á venda 'online' obriga á firma a reestruturarse cara a novos sistemas de xestión e venda para garantir o futuro do negocio", subliña a compañía, que lembrou que permanece en perdas desde hai unha década, a excepción do exercicio 2015/16, no que conseguiu beneficios pola venda de activos extraordinarios. No exercicio 2019/20, a firma acumula 8,3 millóns de euros en perdas. O grupo conta actualmente con 348 puntos de venda en 18 países O grupo asegurou que este recorte de empregos será debidamente comunicado aos traballadores e traballadoras que se vexan afectados e aos seus representantes, e acometerase "de forma responsable, ordenada e consensuada". O grupo conta actualmente con 348 puntos de venda en 18 países. A súa facturación no último exercicio económico (2019/20) foi de 115 millóns de euros. A compañía asegurou que manterá a súa rede de tendas no Estadoe spañol e porá en marcha medidas específicas para a súa optimización e conexión co mundo dixital. O grupo será asesorado en todo o proceso laboral polo despacho de avogados Sagardoy, mentres que a consultora Deloitte é a súa asesora principal na elaboración dos informes técnicos e financeiros do plan. As negociacións cos sindicatos para pactar este axuste de persoal comezarán hoxe mesmo


Summary: A moción foi rexistrada esta sexta feira e será debatida o 8 de outubro en sesión plenaria. O PP tilda de "vergoña" o acordo.

BNG e PSdeG-PSOE presentarán moción de censura na Deputación provincial de Lugo, gobernada após as eleccións municipais polo PP logo de que o alcalde de Becerreá, Manuel Martínez, se votase a si propio e posteriormente en branco. A moción será votada en sesión plenaria o 8 de outubro ás 12.00h. Ora ben, as negociacións aínda non remataron. En comparecencia de imprensa o que previsibelmente será elixido presidente do ente provincial, o rexedor da Pontenova Darío Campos, asegurou que o acordo permitirá que a Deputación "deixe de ser unha delegación da Xunta de Galiza" para recuperar o "goberno de progreso e nacionalista" que xeriu a institución os últimos 8 anos. "Nunca debeu estar en mans do PP", acrecentou o alcalde do PSOE. "O goberno da Deputación de Lugo nunca debeu estar en mans do PP" Neste senso, sinalaron que darán continuidade aos proxectos iniciados nas anteriores lexislaturas e que nalgúns casos foran paralizados polo Partido Popular. Para isto, desenvolverán un "programa de colaboración e progreso", explicou Campos. Ambas as dúas formacións, non aclararon na comparencia desta sexta feira cales son os detalles do acordo alcanzado para rexistrar a moción de censura. Neste senso, a dúbida paira a respeito do papel que xogará o alcalde de Becerreá, Manuel Martínez, na nova equipa de goberno. Fontes consultadas por Sermos Galiza non aclararon se, como recolle a axencia de noticias EFE, Martínez ocupará a responsabilidade de Vías e Obras e aseguraron que "aínda estamos a falar" polo que o acordo non estaría fechado. Así as cousas, o deputado provincial do BNG, Antonio Veiga, sinalou que "os escollos que había" para proceder a rexistrar a moción de censura --que inclúe a sinatura de Manuel Martínez-- "xa non os hai". Pola súa banda, Darío Campos asegurou que "o que el quería" [Martínez] "era estar no goberno e vai estar". "Moción da vergoña" Pola súa banda, Elena Candia (PP), até o momento presidenta da Deputación de Lugo e alcaldesa de Mondoñedo, amosouse en comparecencia de imprensa após rexistrarse a moción "satisfeita polo traballo feito" ao ter cumprido, dixo, "cos nosos compromisos dentro das limitacións temporais". Candia tildou o acordo entre BNG e PSOE como "un instrumento" para "arranxar internos dos partidos". Máis duro foi o director de campaña do PP, José Manuel Rey Varela. O que fora alcalde de Ferrol e actual presidente da Fegamp, tildou de "moción da vergoña" o acordo. "É unha vergoña que dous partidos políticos, após todo o que se dixeron entre eles, sexan capaces de alcanzar nos despachos unha moción".


Summary: Suso Bermello (A Coruña, 1965) acaba de ser reelixido secretario nacional da CIG-Ensino no VIII Congreso do sindicato. Bermello renova a canda a resto da executiva o seu compromiso coa defensa dun modelo educativo en chave nacional garante do idioma, a inclusión real do alumando e a equidade social.

Vén de estrear un novo mandato como secretario nacional da CIG-Ensino. Cales son as prioridades que figuran na súa axenda? Un congreso como o que vimos de realizar é sempre un tempo de reflexión necesaria. Así, de portas para dentro, temos que ter en contar que por moi maioritarios que sexamos cada día é un día novo. E hai que empezar de cero. Temos un corpo docente que está nun proceso de muda xeracional enorme. Chegamos adaptados á realidade, cunha executiva renovada en dous terzos nos dous últimos mandatos. Adaptados na media de idade e tamén no reparto de xénero, aínda que debemos seguir dando pasos para que esa maioría de mulleres no cadro sindical supoña unha maioría de mulleres responsábeis. Fala dunha mudanza importante do profesorado na Galiza. Que retos achega? A remuda do corpo docente supón cambios enormes. Os claustros están formados por moita xente nova, e nos próximos 10 anos vai trocar outra cuarta parte do profesorado, a maiores. En 15 anos veremos como máis de 50% do persoal docente é novo e iso significa que por moito que a CIG-Ensino sexa o sindicato maioritario, o que se fixo no pasado non vai valer para o día despois. Temos que achegar novas referencias sindicais a toda esa xente que se incorpora e a moita que non sabe sequera que é un sindicato Iso implica un traballo específico de concienciación a pé de aula, que é algo que xa nos diferenza. Polo tanto, temos que prepararnos para esa muda xeracional que vai supor, tamén, unha muda dos cadros sindicais. Estes retos internos teñen a súa réplica no ámbito do ensino nun contexto económico e social marcado pola pandemia. A crise social é enorme e vai ir a máis. Estamos na porta de saída dunha crise sanitaria que se traduce en perda de postos de traballo. Nos orzamentos do ano que vén hai 868 docentes menos a respecto deste curso, cunha cifra total inferior á que encontrou Núñez Feixoo cando gañou as eleccións no ano 2009. Iso marca un perfil ideolóxico e unha clara intencionalidade: a deterioración da educación e dos servizos públicos. Ademais, estamos nun sector no que as condicións de traballo de quen ten un emprego fixo difiren moito das do persoal interino. Galiza ten un índice de interinidade pequeno e asumíbel, pero asociado a unha precariedade que temos que atender. Desde o punto de vista da aprendizaxe, a pandemia deixou algunha experiencia positiva? Quen traballou nas aulas o curso pasado recoñece que foi moi duro. O único reconfortante foron os desdobramentos en secundaria e as ratios máis baixas. Iso permitiu pór de manifesto que o reforzo educativo está na prevención, que pasa por diminuír o número de estudantes por aula. Mais iso implica un esforzo orzamentario moi importante que Feixoo non está disposto a facer. A aprobación da Lomloe aporta un cambio de perspectiva? A Lomloe recupera a perspectiva pedagóxica das competencias educativas fronte a unha imaxe máis neoliberal dos estándares de aprendizaxe. Dalgunha maneira busca reverter unha estandarización da educación que considera os docentes parte dunha engrenaxe onde a súa capacidade para incidir e decidir é nula. Neste sentido céntrase máis na avaliación continua, en aprender a aprender no canto de memorizar e recolle algunhas partes declarativas moi positivas como potenciar a educación no mundo rural ou favorecer a atención á diversidade. Non podes estar máis que de acordo. O problema é que non ten soporte económico nin hai un pacto para o cumprimento das competencias. A parte máis negativa é o que non se atreveron a facer: sacar a relixión das aulas e acabar coa blindaxe da concertada, tamén para os centros que segregan por xénero. Nós temos clarísimo que se o Goberno da Xunta non executa o fin dos concertos dos cinco colexios que segregan alumnado na Galiza -no curso 22/23- recorreremos xudicialmente e iremos até as últimas consecuencias. O inicio de curso deixou constancia dunha atención á diversidade deficiente, segundo a experiencia das familias. Como garantir unha educación inclusiva? O normal é a integración do alumnado no ensino ordinario e o excepcional son os centros especiais e tamén as aulas específicas. Toda orientación educativa debe ir dirixida a que sexan residuais, pero iso implica dotar os centros de moito máis profesorado de pedagoxía terapéutica, de audición e linguaxe, orientador mais de persoal non docente, como pode ser o coidador. Ou se asume que atender a diversidade é custoso e exixe un esforzo económico grande ou se non, todo o discurso inclusivo é escaparate. As escolas, axentes galeguizadores O debate sobre a conveniencia dos exames finais no ensino secundario leva á CIG-Ensino a defender a necesidade dunha avaliación continua do alumnado e o acompañamento educativo daqueles estudantes que amosen carencias en determinadas materias. "Hai que vencer o alto índice de repetición do alumnado, de 30% no Estado español". Pero tamén exixe profesorado a maiores do cadro ordinario, engade Suso Bermello. Sobre o conflito lingüístico, "que existe e que o PP nega, estámolo perdendo". A deriva desde o ano 2009 é continuada, advirte o secretario nacional da CIG-Ensino, "e o PP mantén a súa política lingüística". A escola non é a causante de todos os problemas, di, pero xoga un papel fundamental. "Podería ser un axente galeguizador enorme, pero non o é. Ao contrario". Por iso urxe un cambio de rumbo que implique concienciación e traballo de formación co profesorado.


Summary: Plaid Cymru sería a forza máis votada (24%), superando laboristas e conservadores, segundo unha sondaxe da Universidade de Cardiff.

De haber eleccións agora para elixir os membros da Asemblea Nacional de Gales (Parlamento), o Plaid Cymru sería a forza máis votada, o que suporía que o soberanismo galés gañaría por primeira vez unhas eleccións. Esta formación obtería 24% dos votos e superaría o Partido Laborista, actualmente gobernando, que atinxiría 21% e o Conservador, que lograría 19%. Son os dados dunha enquisa feita por ITV e a Universidade de Cardiff. Na mesma tamén se outorga 19% de apoios á dereita dura e probritánica do Brexit Party, 12% aos Liberal-Demócratas e 4% ao Partido Verde. Así pois, as forzas de obediencia británica continúan a sumar ampla maioría. O Plaid Cymru foi segunda forza nas eleccións de 2016, por detrás dos laboristas: o Partido Laborista logrou 29 escanos na Asemblea Nacional de Gales, por 12 do Plaid Cymru (agora 11, tras pasar 1 ao grupo mixto), 11 dos conservadores británicos e 8 deputados do resto de forzas. Na súa conferencia política de primavera de 2018 en Llangollen, encontro que decorreu baixo o lema Coni cenedl newyddn (Construíndo unha nova nación), Plaid Cymru aprobou que a formación convocaría un referendo de independencia cando gobernase. Plaid Cymru tamén fixou nese encontro outros compromisos a cumprir se gobernar algún día neste país: estabelecería un operador aéreo con conexións directas coas Américas e Europa continental, crearía unha rede nacional de enerxía, poría en andamento unha compañía nacional de vivenda e proporcionaría educación universitaria gratuíta para os estudantes galeses. Un referendo sobre o futuro constitucional de Gales sería realizado ao final do segundo mandato dun goberno de Plaid, afirmou o líder da formación independentista, Leanne Wood, que anunciou que "preguntará a esta próxima xeración onde queren que estea Gales a mediados de século, e incluirase a independencia como unha opción realista".


Summary: A autoridade electoral atende parcialmente a denuncia do BNG e considera que a difusión do vídeo pode levar o electorado a unha "confusión" entre o PP e a Xunta. Considera que se dá unha "apropiación dunha institución galega, a Xunta, nun vídeo de presentación do candidato do Partido Popular"

A Xunta Electoral ordena ao PPdeG retirar ou modificar o seu vídeo "Galicia é moito" para eliminar as bandeiras e emblemas do Goberno galego e pídelle que o faga "á maior brevidade posible". Cuestiona que se faga unha "apropiación dunha institución galega, a Xunta, nun vídeo de presentación do candidato do Partido Popular". A autoridade electoral atende parcialmente a denuncia do BNG e considera que a difusión do vídeo musical pode levar o electorado a unha "confusión" entre o PP e a XuntaEsta resolución, á que tivo acceso Praza.gal, súmase á coñecida esta mesma semana que obriga á Consellería de Medio Rural a deixar de usar unha campaña pola súa similitude co lema dos populares.O órgano electoral estima de novo parcialmente unha denuncia do BNG e, para o caso do vídeo, "subliña a posible confusión implícita que nos electores puidera provocar a difusión do vídeo entre a entidade política 'Partido Popular', concorrente á contenda electoral en curso, e a institución autonómica 'Xunta de Galicia', máxime cando aínda non se ten iniciado a campaña electoral".A resolución cita o artigo 53 da lei electoral e unha instrución de 2011 sobre ese mesmo punto que concreta "a prohibición de difusión de propaganda electoral entre a convocatoria e o inicio da campaña electoral" e puntualiza que o que si se pode é realizar e distribuír en soportes electrónicos "vídeos nos que se dan a coñecer os candidatos ou o programa electoral".A denuncia presentada polo BNG, prosegue o texto, cuestiona o uso reiterado do nome e do logo da Xunta porque entende que atenta contra o principio de neutralidade dos poderes públicos. Tras ver o vídeo e analizar as alegacións do PPdeG, a Xunta Electoral "constata que no mesmo, e en arredor de 24 ocasións, aparece unha bandeira coa palabra 'Xunta' de tipografía coincidente coa empregada pola institución". "Bandeira que ondea en maquetas de obras ou de edificios públicos ao longo dos aproximadamente tres minutos de duración do vídeo", engade.A Xunta "constitúe unha das institucións autonómicas de Galicia", segundo recolle o Estatuto de Autonomía, e os acordos da Xunta Electoral Central do 12 de maio de 2014 e do 8 de novembro de 2016 indican que "non resulta admisible" que as entidades políticas fagan "unha utilización ou apropiación partidista das institucións do Estado" na súa publicidade ou programas electorais, expón.A decisión considera que "non resulta admisible" que os partidos fagan "unha utilización ou apropiación partidista" das institucións do EstadoA Xunta Electoral aclara que "non cuestiona" que un partido difunda "logros ou actuacións levadas a cabo polo goberno autonómico" ou que presente imaxes do presidente da Xunta e candidato do PPdeG. "O que se cuestiona é a apropiación dunha institución galega, a Xunta, nun vídeo de presentación do candidato do Partido Popular", indica.A resolución apunta que non procede incoar un expediente sancionador e indica que se pode interpoñer un recurso de alzada contra a decisión ante a Xunta Electoral Central, que deberá presentarse ante órgano galego, para o seu informe, antes das 14:00 horas do sábado 7 de marzo. Fontes do PPdeG indicaron que están analizando esta posibilidade.


Summary: Traballadoras e traballadores de Poligal puxeron fin ao feche na Casa do Concello e manifestáronse até o Edificio da Xunta.

Os traballadores e traballadoras de Poligal abandonaron a casa do Concello de Ferrol após case 24 horas de feche para participar na mobilización que, desde alí e até o Edificio da Xunta, demandou unha solución para a factoría naronesa. Fechamento e manifestación que se enmarcan no calendario de mobilizacións que o persoal está a desenvolver dende que o pasado mes a empresa anunciara a solicitude de concurso de acreedores. Esta sexta feira pola tarde está prevista unha nova xuntanza da mesa técnica creada coa Xunta, comité e sindicatos para analizar as posibilidades e alternativas de futuro da fábrica. Na manifestación estiveron presentes representantes de diferentes organizacións, como Ferrol en Común, BNG, En Marea e En Común-Unidas Podemos. Poligal é un dos principais fabricantes europeos de film de polipropileno biorientado (BOPP e CPPP respectivamente), que se empregan para producir solucións de envasado. Ten tres plantas: unha en Narón, outra en Polonia (empezou a funcionar en 2017) e máis unha en Arcos de Valdévez, Portugal, operativa desde 2016. O anuncio a finais de febreiro por parte do conselleiro delegado de Poligal de que solicitara o concurso voluntario de acredores con proposta de liquidación para a fábrica naronesa e, polo tanto, co despedimento do seu máis dun cento de traballadores e traballadoras puxo o persoal en pé de guerra. O cadro de persoal considera que esta medida responde ao desexo da dirección de "desviar a produción ás factorías que ten en Portugal e Polonia", ás que dotaron nestes anos de tecnoloxía máis moderna.


Summary: "Saír a voar" foi gravado no sur de Francia e o 21 de maio presentarase na Sala Garufa da Coruña. Chotokoeu botará a andar logo por distintos países de Europa para presentar este seu segundo disco.

O día 21, de maio as novas cancións do segundo disco de Chotokoeu sentiranse na Coruña, na Sala Garufa. A banda radicada en Uxes (Arteixo) iniciará entón a súa sexta xira europea na que recalarán en Francia, Bélxica, Holanda, Alemania, Suíza Inglaterra e a República Checa e na que participarán no Iboga Summer Festival de Cullera no mes de xullo. Ao tempo, o grupo anuncia que continuará abrindo novos camiños en Rusia, Macedonia e Latinoamérica. "Saír a voar" foi gravado en Pau (Francia) neste mes de marzo e o grupo contou coa colaboración de Kimbalá, a banda que abre os concertos de Manu Chao. Chotokoeu leva xa sete anos subindo ao escenario cos seus potentes directos nos que combina estilos que van do rock ao swing ou balkan. Ademais da intensa traxectoria de actuacións ao vivo, Chotokoeu promoveron e participaron en encontros como Noites de Luz, Caravana de Emerxencias ou Festival Vibra Balboa. Na súa recente xira polo estado español, Chotokoeu impúxose a máis de trinta bandas no Trebu Festival de Música Callejera de Trebujana, en Cádiz. Chotokoeu naceu en 2007 como banda de percusión e dous anos despois fíxose co concurso Galiza Crea. Música, teatro e malabares xúntanse nos seus espectáculos que participan en multitude de festivais. O seu primeiro álbum grávase en 2013 e leva o nome do grupo, con el anunciaban a vontade de "contaxiar enerxía, festa e alegría a todo o mundo" que continúa a presidir as súas actuacións ao vivo e é marca tamén deste novo disco que están a presentar.


Summary: O primeiro peche dun gran centro comercial en Galicia apenas cinco anos despois da súa apertura reabre o debate sobre as grandes superficies, que se expandiron por todo o país mentres pechaban máis de 5.000 pequenos comercios.

A finais de 2008 a crise económica aínda non azoutaba Galicia con toda a súa virulencia. Eran aínda os tempos da "desaceleración transitoria" e do "plus de resistencia" ante unhas dificultades que, en todo caso, poderían paliarse se na Xunta mudaba o Goberno. Unhas 156.000 persoas estaban anotadas nas oficinas de emprego de Galicia, 100.000 menos que na actualidade, e a EPA reflectía que 112.000 galegos e galegas estaban á procura de traballo, agora hai 150.000 máis. Este é o contexto no que Galicia asistía a unha verdadeira eclosión do sector dos grandes centros comerciais, un fenómeno que a cidade da Coruña viviu con especial intensidade. En outubro dese ano abría as súas portas Dolce Vita, o mesmo que as pechará definitivamente a finais deste mes. No acto de inauguración do centro o daquela alcalde da cidade, Javier Losada, amosaba a apertura do centro como unha mostra da "aposta da iniciativa privada pola nosa cidade", os centros comerciais elixían A Coruña porque "somos unha cidade forte, líder, capaz", por iso "seguimos captando investimentos", aseguraba. O discurso do rexedor socialista naquel acto, no que non faltaron os bailes ou a bendición dun crego, estaba enmarcado na política non só do Goberno local, senón tamén da Xunta, tanto cos seus responsables no momento, PSdeG e BNG, como con Fraga. Nos meses seguintes na cidade cortábase tamén a cinta inaugural do centro comercial Espacio Coruña e, acto seguido, do enorme Marineda City, con Ikea como locomotora e situado a apenas un quilómetro de Dolce Vita. Tras o peche de Dolce Vita o país contará con 42 centros comerciais con máis de 900.000 metros cadrados Cinco anos despois o panorama é ben diferente. O Concello coruñés, agora co PP á fronte, admite que a cidade ten un exceso de oferta de grandes superficies comerciais. O grupo inmobiliario Chamartín, propietario de Dolce Vita, semella dar por perdido o proxecto que presuntamente ía converter o seu edificio nun enorme centro de ocio nocturno, con hordas de festeiros chegados de toda parte. Así, o centro comercial e as poucas tendas que lle quedan botará o ferrollo e Galicia terá 62.000 metros cadrados menos de centro comercial, o que implica que queda cun total de 935.000 repartidos en 42 centros ou, o que é o mesmo, un metro de centro comercial para, practicamente, cada tres habitantes. Expansión dos grandes e peches dos pequenos O peche de Dolce Vita é o primeiro dun gran centro comercial en Galicia e o terceiro do Estado. Parte da oposición municipal coruñesa, BNG e Esquerda Unida, amósano como síntoma dunha política comercial e urbanística errada e, no caso de EU, propón reciclalo. Segundo datos do Instituto Nacional de Estatística (INE) que a Xunta dá por bos, dende 2009 e ata comezos de 2013 -último dato dispoñible- botaron o ferrollo 4.668 comercios en Galicia. Mentres Dolce Vita ou Marineda botaban a andar en 2009 deixaban de funcionar 2.299 comercios, en 2010, 1.420, en 2011 foron 631 e en 2012, 318. Se a estes datos se lle suman os de 2008 o balance é de 5.487 peches. Así e todo, o sector do pequeno comercio aínda supón o 13% do PIB galego, segundo a Consellería de Economía e Industria, e mantén máis de 100.000 postos de traballo. Durante a expansión das grandes superficies pecharon máis de 5.000 pequenos comercios Malia estes datos e malia criticar intensamente que o bipartito permitise a apertura masiva de centros comerciais -crítica que chegou a xurdir tamén no seo das forzas que o sustentaban- o PP vén rexeitando sistematicamente todas as iniciativas que se lle poñen sobre a mesa para gravalos tributariamente con máis intensidade e apoiar con eses recursos o pequeno comercio. Nos debates de orzamentos, no pleno de política xeral e en dúas ocasións máis en plenos ordinarios os conservadores tombaron iniciativas de AGE e do BNG para, por exemplo, cobrarlles ás promotoras destes centros uns 30 euros por metro cadrado de superficie de venda. O PP censura que o bipartito permitise a apertura de tantos centros, pero rexeita impoñerlles novos impostos A xuízo dos populares "non é o momento de implantar este imposto", porque en plena crise "son mías beneficiosas as ferramentas que inciten a consumir" e "non este tipo de medidas, que disuaden o consumo". A través da súa deputada Cristina Romero gravar estas grandes superficies resulta "desproporcionado", igual que impoñerlles uns horarios de peche máis rigorosos. En caso de que se tomasen algunhas destas decisións poderíase producir "a desaparición dalgún centro comercial", auguraba o pasado xuño. Os novos impostos non chegaron pero o peche, si.


Summary: "É un crime que esteamos abrindo croquetas conxeladas nos comedores escolares"

Todos coñecemos os beneficios que brinda unha alimentación saudable onde as froitas e verduras son as protagonistas. E moito máis cando se trata de nenos, onde unha boa nutrición é fundamental para un bo crecemento. Algo que pode parecer moi básico non se está a cumprir en moitos centros escolares do país, ofrecendo ás criaturas unha comida baseada en produtos conxelados, conservas e onde abundan e exceden o número máximo de calorías ou hidratos de carbono das comidas diarias recomendadas para rapaces. Mais hai un colexio na Costa da Morte que se deu conta de todo isto e decidiu tomar cartas no asunto: o CEIP Os Muíños. O comedor escolar deste centro educativo do Concello de Muxía leva xa tres anos ofrecendo aos rapaces menús sans e equilibrados elaborados con produtos de temporada de produtores da zona. Unha maneira de mellorar a alimentación dos seus alumnos á vez que axuda á economía do rural. Tal concienciación non xurdiu dun día para outro, senón que foi froito dun longo proceso no que, coa sucesión de pequenas accións, acabou resultando esta iniciativa. Segundo explica Aurelia Picallo, directora do CEIP, dende hai moitos anos no colexio contan cunha cantidade de nenos con intolerancias, que son alérxicos a diversos alimentos ou incluso con enfermidades crónicas como a diabetes, polo que era fundamental coidar, non só a alimentación do comedor, senón tamén as merendas que traían os rapaces da casa. Aurelia Picallo, directora do CEIP Os Muíños. Por iso, intentando evitar os cruces de alimentos entre os nenos, comezaron unha campaña dende o centro para pedirlle aos pais que comezasen a enviar alimentos saudables e evitando certos alimentos conflitivos como os froitos secos (unha das alerxias máis comúns), así como os doces e a bolería industrial. O mesmo sucedeu cos aniversarios, onde por tradición os rapaces adoitaban traer algún paquete de caramelos ou gominolas para convidar aos compañeiros das aulas. "Que sucede? Que dentro desa aula tiñamos celíacos, diabéticos, incluso nenos con colesterol... Entón, volvemos a informar ás familias que había outras maneiras de celebración que non fose esa dento do centro, porque iso podía supoñer un problema á hora de controlalo. Ao principio, como pasa con todo, houbo reticencias, pero foise normalizando a situación", indica Picallo. Conseguir normalizar merendas saudables foi o primeiro paso, pero non quedou aí a cousa e deron un paso máis coa creación do "Proxecto Hortuxa" hai tres anos. Un proxecto no que recibiron asesoramento e formación por parte dunha nutricionista co fin de acometer hábitos saudables, comezando primeiramente por educar tanto ao persoal do centro coma aos alumnos á hora de reciclar e posteriormente concienciando aos rapaces con obradoiros sobre unha boa alimentación. Nesta parte chegaron incluso ás familias, ás que lles ofreceron charlas voluntarias de formación nas que se proporcionaron distintas pautas: como ler as etiquetas dos alimentos, a que tipo de ingredientes deberían darlles importancia e concienciar na busca do alimento natural en vez do precociñado. Produtos de temporada e de cercanía Ao mesmo tempo do Proxecto Hortuxa, paralelamente os menús que foron ofertando no comedor foron cambiando paulatinamente cara un modelo moito máis saudable grazas á iniciativa da cociñeira do centro, Sandra Varela, quen leva participado en cursos de formación nos que se tratan precisamente estas cuestións e en talleres de Menjandors Ecologics, pioneiros en España en realizar esta idea. "Comecei a preocuparme un pouco máis e vin que había un exceso brutal de proteína, de hidratos e escasísima verdura. Nos comedores non se estaba comendo nin 20 gramos de verdura diaria", explica Varela. Segundo comenta, na Coruña formouse unha plataforma de comedores escolares que apostaban polo cambio. Ela interesouse pola súa posta en marcha e puido comprobar que este modelo era totalmente viable, pois agora mesmo xa hai 13 centros na cidade que implantaron esta iniciativa nos seus comedores. A cociñeira do CEIP OS Muíños, Sandra Varela, coa axudante de cociña, Asunción Mosqueira. "A raíz de ver como están a conseguir na Coruña pois decidín propoñelo aquí na Costa da Morte da man do GDR, porque claro, fai falta apoio económico e eu non tiña a capacidade de mover á xente toda dos centros", indica Varela. Deste xeito, no CEIP Os Muíños decidiron unirse tamén a ese cambio e conseguiron instaurar, despois dun longo proceso, menús nos que os primeiros pratos non tivesen proteína, só nos segundos, comezar a utilizar máis a proteína vexetal e variar entre a carne, o peixe e os ovos ademais de ofrecer máis cantidade de froita nos postres e non abusar tanto dos lácteos. "Neste centro hai tres anos que eliminamos todos os botes e todos os conxelados. Traballamos só produto de proximidade e de temporada e pasamos de comer, cando eu comecei, de 20 gramos de verdura diaria a 100, incluso algún día máis por neno", indica a propia Varela, quen comezou a controlar este tipo de cousas grazas á creación de fichas técnicas que permiten que os nenos non excedan a cantidade recomendable de proteínas ou hidratos que deberían comer. Un camiño complicado, pero satisfactorio Realizar un cambio así, está claro que non é nada fácil, e no centro o teñen moi presente, por iso todos os cambios que se foron facendo cara este modelo foron implementándose pouco a pouco para que os rapaces non notasen ese salto tan evidente. A gran maioría dos rapaces lograron adaptarse satisfactoriamente ao cambio e recoñecen que unha alimentación sá e necesaria para eles. Porén, coma nos pasa a todos, hai algúns nenos aos que non lles gustan certos pratos, ou incluso dase o caso de rapaces que entran no centro e non probaron nunca antes as verduras nin as legumes. Para estes casos, segundo explican, comeza a denominada "negociación". "Nos pratos sempre se sirve unha cantidade mínima. Ás veces, esa cantidade mínima non son capaces de comela. Os nenos non están habituados nin a todos os sabores, nin a todas as texturas dos alimentos. Entón, comprendemos que teñen que habituarse primeiro", explica a directora, quen di que para conseguir que cando menos se habitúen a probar ditos alimentos, negocian con eles: "Ve o prato de lentellas, non é capaz de comelo. Vale, pois se o prato de lentellas é unha ración, imos intentar comer o primeiro día a cuarta parte. Que non lles gusta a ensalada de tempada que servimos de primeiro? Pois que proben polo menos un elemento de todos os que hai ou que proben un de cada. Despois pasamos so segundo e cargámolo máis, que sabes que o comen mellor", indica Picallo. Tamén os hai máis "cabezotas" que se negan a probar. Cando é así intentan disimularlle a comida ao mellor con trozos de pan. "Come leituga pero a leituga metida nun trozo de pan para que lle saiba máis a pan que a leituga", declara Picallo. Ás veces van medio enganados para que o proben. "Esta semana fíxenlles salsa de remolacha porque estamos en temporada e aínda non hai tomate ata finais de marzo polo menos. Os grandes xa saben que era de remolacha e cómeno perfectamente, pero os pequenos, unha vez que xa comeron o prato de espaguetes, pensaban que levaban salsa de tomate. Cando lles dis que é de remolacha, a primeira impresión é 'bua, vou vomitar', pero despois pensan e din, 'espera, se me gustou, encantoume'. Entón, ao día seguinte xa din que está rica", explica a cociñeira. Para Varela, unha das claves é interactuar cos rapaces e explicarlles as cousas. "Os nenos son nenos, pero non son tontos e se lles explicas as cousas enténdeno mellor". Esta iniciativa, tras xa varios anos en funcionamento, rematou tendo boa acollida tamén entre as familiar, mais sempre hai algún pai que non está tan dacordo. Varela ten claro que "a gusto de todos nunca vai estar. Eu podería chegar aquí e fritir salchichas e darllas aos rapaces, pero a miña conciencia non me deixaría e vai haber pais preocupados que protesten. Eu sei que quero facer ben o meu traballo, estou aquí para facelo e prefiro facelo ben". Outros pais tamén teñen a idea de que unha comida saudable é equivalente a pasar fame, cando en verdade non é así, pois calculan a gramaxe necesaria para cada prato e os rapaces sempre poden repetir. Moitos beneficios Este modelo de alimentación, ademais de ser beneficioso para os propios nenos, tamén trae outros beneficios implícitos en varios aspectos, como o económico ou o social. "Se se trata dunha zona rural como é a nosa, os propios nenos coñecen aos produtores da zona, entón xa saben que as patacas que entran ese día no comedor, ou as leitugas, ou as cenorias, son da nai de fulanito que está en terceiro. E o outro o trae o o veciño dos meus avós...Os propios pais e veciños dos nenos son os que veñen ao cole a traer esos produtos, entón os nenos teñen unha cercanía con eles e saben que están comendo algo que é de alí. Créase unha comunidade e un vínculo social grande", explica a directora do centro. Por outro lado, en canto ao terreo económico, tamén fai que o colexio aforre en custes. "O feito de calcular a gramaxe do que fai falta para cada prato a cociñeira está aforrando produto e reducindo a cantidade de despedicio. Ao mesmo tempo, ao comprar produto directamente aos produtores, non tes intermediarios e sáeche máis económico e, por outro lado, como é produto de temporada, é máis barato", indica Picallo. Por outra banda, para a directora, esta tamén é unha boa forma de apoiar á zona e xerar riqueza, quen apunta que "cando compras directamente ao provedor, eu creo que favorecemos dalgunha maneira o mundo do sector primario, tanto da agricultura, como da gandaría, como da pesca... Que é un sector bastante castigado agora mesmo. Da a sensación de que estamos aportando algo a ese sector, que é do que se trata". Un "comedor km0" Grazas a todos estes cambios e a gran labor que leva realizando durante anos e que segue a realizar a cociñeira do CEIP Os Muíños, Sandra Varela, o colexio está á espera de que lles concedan a certificación de "Comedor km0", outorgada pola asociación internacional Slow Food. Esta mención tan só a reciben todos aqueles comedores nos que se poida demostrar que polo menos o 50% do produto que utilizan é produto de cercanía, cousa que xa fixeron no CEIP tras unha serie de comprobacións. "Nós superamos esa porcentaxe. Empezando polo pan, que é galego feito nunha panadaría do concello e con centeo de Galicia; temos o peixe, as legumes, as verduras, que tamén son de aquí do Concello; o leite ven dunha granxa ecolóxica do Concello, igual que os iogures; ou os ovos, que son de Santa Clara de Zas", explica a directora do centro. Mais, a pesares de utilizar unha gran parte dos produtos de aquí da zona, segue a haber outros, como o aceite ou as olivas, nos que é evidente que non son de aquí, ou algunhas froitas, que a aínda que llas compran a unha froitaría da zona, é imposible comprobar a súa trazabilidade. Polo de agora, o CEIP Xacinto Amigo Lera, en Portomouro, é o único comedor escolar que goza desta certificación. Os Muíños sería o seguinte en chegar a dita mención, sendo o único en toda a Costa da Morte. Con continuidade No centro teñen claro que o propósito é o de seguir adiante con esta iniciativa e continuar no tempo. "Isto é algo que ao principio costa instaurar, pero que unha vez que o tes, se comprobas que funciona, non é difícil continuar traballando con estas actividades", afirma Picallo. Por outra abnda, dende o GDR e da man de Varela, están a intentar levar o proxecto a o resto de centros da zona. Esta anima a que se unan, pois a Costa da Morte conta cunha gran vantaxe con respecto á meirande parte de centros do resto do país: a maioría dos centros desfrutan de cociña propia. Ao final, tal e como ilustrou Varela, "máis que un cambio, é volver atrás 20 ou 30 anos. Volver ao que facían antigamente as cociñeiras nos colexios con moitísimos máis nenos, que era coller o produtos que teñen máis cerca porque non tiñas a capacidade para transportar que hai hoxe. Os sistema foi cambiando, viñeron as modernidades da verdura conxelada, das croquetas feitas... Facilidades que ao final o que fan é atrasar no que é o plan alimenticio e de nutrición", explica a cociñeira. Polo de agora as expectativas son positivas para Varela, aínda que sabe que non será un camiño fácil. "Penso que temos que cambiar porque temos moita sorte. Nas demáis comunidades pasouse á cociña de catering e agora están volvendo a pelexar polas cociñas propias. Nós podemos partir de que xa temos as cociñas propias na Costa da Morte. Principalmente temos que cambiar polos nenos, porque estase vendo que se están dando casos de enfermidades de adultos en nenos, e outra, porque o rural estase despoboando e esta é unha maneira de que os produtores locais e a xente nova se poña a invertir e poida quedar a traballar na agricultura", declara Varela. Unha suma de forzas necesaria para mellorar a saúde o futuro do rural.


Summary: O presidente da Xunta criticou o plan de desescalada anunciado por Pedro Sánchez por non fixar criterios sanitarios exactos para medir cando un territorio pode avanzar de fase, por ignorar o rural e por basearse na división provincial, a cal non responde á realidade do país, dixo. Feixoo proporá unha desescalda por áreas sanitarias e, dentro delas, atendendo a grandes zonas.

O plan para a desescalada do Executivo español ten "algunhas luces e moitas sombras", dixo o presidente da Xunta da Galiza, Alberto Núñez Feixoo, esta cuarta feira, 29 de abril, en rolda de prensa. Entre as luces, Feixoo destacou que o Goberno central fixese "por primeira vez un esforzo por clarificar o horizonte" da volta á normalidade. Considerou correcto a división en fases graduais, que a duración de cada unha das etapas sexa de dúas semanas e que se atenda á apertura do comercio con cita previa, entendendo, dixo "que isto se aplica a talleres e concensionarios", propostas que a Xunta trasladou o pasado domingo a Pedro Sánchez. "Enterámonos do plan despois de que fose publicado polo Goberno" As sombras están principalmente para Núñez Feixoo en tres grandes aspectos. O primeiro é que o plan non estivese consensuado coas Comunidades Autónomas. "Enterámonos do plan despois de que fose publicado polo Goberno", acusou Feixoo. "As Comunidades seguimos a ter un papel testemuñal e continuamos sen saber cal é o noso papel neste plan", dixo. "O plan non foi consenuado coas comunidades e Galiza non o pode avalar porque hai varias lagoas de eficacia", sentenciou o presidente galego. "É confuso e discrecional, pero espero que as poidamos despexar", engadiu. Non se concretan os cortes O presidente da Xunta lamentou que o plan non sinale cales son os criterios sanitarios concretos que cada territorio debe cumprir para poder pasar de fase e para que o cambio, mantemento ou regresión de etapa "non dependa do criterio do Ministerio de Sanidade", dixo Feixoo. Feixoo proporá desescalar por áreas sanitarias e zooms Considerou ademais un erro que o plan se basee na división administrativa provincial para desescalar e sinalou que 10% da poboación galega reside en municipios lindantes. "A clave non é unha delimitación administrativa de 1833", dixo, e sinalou que non ten ningún sentido impedir movementos entre provinciais até finais de xuño se distintos concellos de diversas provincias galegas teñen a mesma situación epidemiolóxica. Menos sentido tería prohibir pasar dunha provincia a outra se as catro galegas están na mesma fase. Considerou ademais un erro que o plan se basee na división administrativa provincial para desescalar e sinalou que 10% da poboación galega reside en municipios lindantes O plan ignora o rural, denunciou Feixoo, "está feito para as cidades", e sinalou que máis de 140 concellos galegos non teñen ningún contaxiado e que poderían, por tanto, pasar directamente á fase 3, sen ter que esperar. Preguntado por Nós Diario sobre se proporá a Pedro Sánchez outra forma de artellar a desescalada, Feixoo respondeu afirmativamente sinalando que defendeu e defende que a desescalada pivote tendo como referencia territorial as áreas sanitarias, xa que esta respondería a indicadores sanitarios e non puramente administrativos. Nós Diario tamén cuestionou ao presidente sobre a idoneidade de desescalar por comarcas na Galiza. Feixoo insistiu en que a súa proposta é que o foco sexan as áreas sanitarias mais que dentro delas tamén haxa que atender varios "zooms" que terían como base as comarcas, e puxo como exemplo a área sanitaria de Ourense, que abrangue toda esa provincia. Dentro dela estarían tres "zooms", dixo Feixoo: a zona de Valdeorras, a de Monterrei e que rodea a cidade das Burgas. "Non ten sentido que unha persoa de Padrón poida ir a Ortigueira mais non a Pontecesures", incidiu Feixoo. "Estas cuestións administrativas non teñen nada que ver co virius, o virus non entende de fronteiras e menos de provincias", dixo. Acusou tamén o plan de caer noutras contradicións como o feito de que na fase 1 se poida ir a unha terraza cunha familiar pero non ir á súa casa. Eleccións"Nada cambiou en relación aos días pasados, son consciente de que a lexislatura remata en setembro e que as eleccións se teñen que realizar en seguridade. Cando teña algo que dicir, direino", sentenciou Feixoo preguntado polos medios sobre se o plan de desescalada confirmaría as eleccións galegas no mes de xullo.


Summary: Propoñen 10 medidas para camiñar cara á sustentabilidade dos concellos perante os comicios do 24 de maio.

Adega, Verdegaia, Amigos da Terra, APDR, FEG e CEMMA presentaron esta cuarta feira (21 de abril) unha serie de propostas encamiñadas a promover a sustentabilidade das administracións locais perante a convocatoria electoral do vindeiro 24 de maio. Coincidindo co Día da Terra, as organizacións ecoloxistas defenderon un 'programa da Terra' co que "salientar a importancia crucial dos concellos á hora de realizar actuacións tendentes a acadar un modelo ecoloxicamente sustentable no noso país". Trátase de 10 medidas "concretas, factíbeis e realistas destinadas a ser aplicadas en calquera municipio e permitir a transformación das nosas sociedades", sinalan. Iniciativas específicas que, no entanto, teñen grandes obxectivos entre eles superar o "actual modelo económico e social" pois, din, "é inxusto e insustentábel"; promover "un compromiso de cambio de dimensións estratéxicas" baseado na "participación" e "transparecia" reais e no "cumprimento da lexislación ambiental". As súas propostas que instan as organizacións políticas que concorrerán ás eleccións municipais a integrar nos seus programas, son: Integrar enerxía, mobilidade e contaminación Protexer os espazos naturais, a flora e a fauna Implantar unha nova cultura da auga Aplicar unha política de ordenación do territorio que limite drasticamente o crecemento urbanístico e defenda a costa Apostar pola redución, a reciclaxe e a compostaxe dos residuos sólidos urbanos Defender a soberanía alimentar e apoiar ao sector primario para manter un mundo rural e mariñeiro vivos Recoñecer a importancia dos coidados básicos para a vida, o papel das mulleres neles e facilitar novos esquemas de xénero ao respecto Avanzar na participación cidadá cara unha democracia participativa real Facer unha reforma verde do sistema fiscal local e impulsar unha contratación pública verde Afortalar a cooperación internacional para o desenvolvemento sustentable


Summary: Continuamos de estreas no novo Sermos. Esta semana inauguramos seccións sobre historia, tecnoloxía e innovación e moda.

A escritora Marilar Aleixandre e o ex portavoz nacional do BNG Guillerme Vázquez estrean as súas columnas de opinión no número 183 do novo Sermos, esta quinta feira nos pontos de venda habituais e nas moradas das persoas asinantes. Continuamos así a reforzar a sección de Opinión, con máis voces e focaxes. O elenco de columnistas irase a completar nas vindeiras semanas. Mais alén da opinión, este Sermos vai de estrea. Así, abrimos sección de historia, unha columna mensal baixo o título Do Tempo Pasado, a cargo de Uxío-Breogán Diéguez, e emprestamos tamén atención, coa mesma periodicidade, á tecnoloxía e á innovación, coa nova columna Mapa de Bits, da autoría de Iago Varela. Carme Vidal, por súa parte, coordenará cada mes unha nova sección, sobre a memoria, con biografías tan insólitas como pouco coñecidas. A primeira entrega -que leva a asinatura da equipa do programa A Memoria das Mulleres do Concello de Pontevedra- vaise debruzar sobre a figura de Amalia Álvarez Gallego. E volta un clásico do Sermos, a sección de moda de Lola Dopico, desta vez con periodicidade mensal, e co obxectivo de nos descobrir firmas Made in Galiza.


Summary: A feira celebrarase no Pazo da Cultura de Pontevedra do 1 ao 3 de decembro con máis do 50% do espazo xa reservado. Estreará un espazo de arte contemporánea. Trátase dun "intento serio de acadar relacións culturais estables con axentes e institucións portuguesas"

O Culturgal celebrará neste 2017 a súa décima edición e farao con Portugal como cultura convidada. A cita -do 1 ao 3 de decembro- será, un ano máis, no Pazo da Cultura de Pontevedra, que xa ten máis do 50% do espazo feiral reservado. A imaxe e as liñas principais desta edición foron presentadas en Pontevedra este xoves 6 de xullo, anunciando que a feira cultural incorporará nesta edición un espazo de arte contemporánea. O convite a Portugal supón "un intento serio de acadar relacións culturais estables con axentes e institucións portuguesas" Manuel Bragado, editor e presidente de Culturgal, destacou que a Feira ten "os pés ben chantados sobre os seus alicerces e cada edición debe continuar mellorando, innovando e sorprendendo". Con nove edicións ás costas "xa podemos dicir que hai nenas e nenos que creceron con Culturgal", apuntou Bragado, que subliñou que o evento "xa adulto" superou a súa etapa de lanzamento e consolidación e que debe afrontar agora "novos retos". "Estamos convencidos da necesidade de abrir e proxectar Culturgal fóra, interactuar con outros ámbitos e debuxar novos horizontes", engadiu. Carme Fouces, concelleira de Cultura de Pontevedra, remarcou que a cidade anfitriona quere ser "facilitadora" da creación e produción cultural. "É unha honra chegar á decima edición e unha honra que Cultugal siga tendo a súa casa en Pontevedra", comentou a concelleira. Nesta edición 2017 a Feira aposta polo convite a Portugal país convidado. "Un intento serio", segundo apuntaron Bragado e o director da Feira, Xosé Aldea, "de acadar relacións culturais estables con axentes e institucións portuguesas". Aínda que desde o nacemento da Feira, a cultura producida no país veciño tivo presenzas puntuais no recinto e na programación, en 2017 comparecerá en Pontevedra como unha marca conxunta para institucións, empresas e creadores portugueses. Así, a cultura portuguesa visibilizarase a través de expositores, concertos e presentacións, co apoio da Secretaría de Estado da Cultura e colaboracións como a establecida coa Bienal de Arte de Vilanova da Cerveira, unha referencia artística en Portugal. A outra gran novidade para este 2017 é a incorporación dun Espazo de Arte Contemporánea no que xa teñen confirmada a súa presenza o Museo de Pontevedra, CGAC ou Bienal de Vilanova de Cerveira A outra gran novidade para este 2017 é a incorporación dun Espazo de Arte Contemporánea no que xa teñen confirmada a súa presenza o Museo de Pontevedra, CGAC ou Bienal de Vilanova de Cerveira. Desde 2014, co apoio da Deputación de Pontevedra, o equipo do Culturgal decidiu achegarse á arte contemporánea a través de diferentes mostras colectivas desenvolvidas na sala de exposicións do Pazo da Cultura. Nelas, baixo o comisariado de Antón Sobral e Paula Cabaleiro e ao redor do libro de artista, a arquitectura ou a paisaxe, participaron boa parte dos artistas galegos, tanto consolidados como emerxentes. Encomendado aos mesmos comisarios, este espazo contará con expositores e programación propias. O obxectivo é "implicar os diferentes axentes que operan neste ámbito: artistas, galerías, estudantes, docentes, críticos, etc, para tomarlle o pulso ao campo artístico a través de intervencións, presentacións e coloquios e normalizar a visibilidade da artes e as súas dinámicas", como Culturgal actúa con outros sectores da cultura. Dez anos de Culturgal A primeira edición de Culturgal tivo lugar en maio de 2007 en Pontevedra, impulsada fundamentalmente polos editores de Galicia. En 2008 celebrouse na Coruña. Tras un ano de ausencia, diferentes asociacións gremiais decidiron constituír a asociación Culturgal en 2010 para darlle estabilidade ao proxecto, que ese mesmo ano volveu a Pontevedra para quedar. Hoxe forman parte de Culturgal as asociacións profesionais máis representativas do sector: Asociación Galega de Editores (AGE), Asociación Galega de Empresas de Artes Escénicas (Escena Galega), Asociación Galega de Empresas Musicais (AGEM), Empresas Galegas Adicadas a Internet e ás Novas Tecnoloxías (Eganet), Asociación Galega de Produtoras Independentes (Agapi).


Summary: Raül Romeva e Carme Forcarell (ex-presidenta da ANC) serán primeiro e segundo na lista de unidade de CDC e ERC para a folla de rota independentista. Artur Mas vai de cuarto e Oriol Junqueras ocupa o quinto posto.

Raül Romeva foi durante unha década (2004-2014) dirixente de Iniciativa per Catalunya, formación pola que resultou eleito eurodeputado. Mais o seu profundo desacordo coa postura de ICV a respecto do proceso soberanista levou a este independentista a abandonar a formación en marzo deste ano. Agora, Romeva encabezará a candidatura de unidade tecida entre CDC e ERC para as eleccións do 27 de setembro, unha lista na que os tres primeiros postos estarán ocupados por independentes, Artur Mas irá de cuarto e Oriol Junqueras, quinto. Esta cuarta feira vén de se coñecer que o cabeza de lista será Raül Romeva, que irá acompañado de Carme Forcadell, ex-presidenta da ANC, e Muriel Casals, de Òmnium Cultural, dúas das entidades que máis traballaron a prol do proceso soberanista que Catalunya vive e impulsa desde hai catro anos. O acordo entre CDC, ERC e entidades civís soberanistas para unha candidatura unitaria o 27S tomou forma nas últimas horas coa proposta dunha lista na que os tres primeiros postos sexan ocupados por independentes, no cuarto vaia Artur Mas e no quinto Oriol Junqueras. Sexto e sétimo serán ocupados por independentes. E a partir de aí o resto das prazas repartiranse entre CDC (58%) e ERC (42%). Portacentaxe que pode variar para dar acollida a representantes doutras formacións, como MES ou os escindidos de Unió. Mais o pacto atinxido non se limita ao deseño da candidatura, senón que garante no caso de triunfo unha maioría suficiente para a gobernabilidade e específica o desenvolvemento da folla de rota cara á independencia. É, pois, un acordo de candidatura e de goberno. CDC e ERC expuxeron o acordo no Palau da Generalitat ao resto de entidades e partidos independentistas,a CUP, os escindidos de UDC (Demòcrates de Catalunya), os escindidos do PSC (Moviment d'Esquerres), a Assemblea Nacional Catalana (ANC), Òmnium Cultural e a Associació de Municipis per a la Independència (AMI) A CUP, con lista propia A CUP concorrerá con lista propia nas eleccións do 27 de setembro baixo o nome CUP-Crida constituent. A formación independentista argumentou a súa non participación na candidatura conxunta en que "cambiaron a proposta pola que se nos convocou nun princpio", referíndose a unha listaxe sen políticos e integrada exclusivamente por persoas da sociedade civil catalá.


Summary: Celta Film foi unha empresa fundada por Rey Soto en agosto de 1922 co obxectivo de criar obra de "exaltación gallega recogiendo rincones y sorprendiendo momentos de la vida de Galicia".

Moito foi o traballo nesa derradeira semana de agosto de 1922. Filmaron na Coruña e Vigo, onde "impresionaron" os actos de homenaxe ao presidente arxentino Marcelo Torcuato de Alvear, presidente entre 1922 e 1928. O resultado deste labor, en verdade "meritísimo" di Galicia: Diario de Vigo, poderá ser admirado na pantalla onde se mostrará un "reflexo fiel e exacto dos entusiasmos, tan espontáneos como sinceros, con que Vigo demostrou a intensidade do afecto coa república arxentina" . Mondariz, Cambados ou A Toxa foron as seguintes etapas nese percorrer Galiza coa cámara na man. Un dos traballos máis importantes foi o realizado o 25 de febreiro de 1923. Xógase, no campo de Coia, a final do campionato de "regiones" entre as seleccións de fútbol de Galiza e a de Asturias. A prensa define o evento como a "maior solemnidade futbolística que presenciaremos en Vigo durante moitos anos" E a Celta Film vai "impresionar" unha película para proxectar en América. Por Galiza xogaron Pinilla, Reigosa, Polo, Chiarroni, Ramón, Balbino,Torres, Queralt, Pasarín, Otero e Isidro. A crónica do xornal Galicia incluía publicidade entre un e outro parágrafo dunha intensa crónica deportiva. "Antes de ir al campo, en el campo, y después del campo, beba usted RIO MIÑO" "Beba usted RIO MIÑO, rey de los vinos gallegos" ou "Escanciar RIO MIÑO, en los brindis del triunfo" para finalizar cun "Ganarán los nuestros, si usted bebe RIO MIÑO" Hoxe a gravación daquel partido está desaparecida. Non sabemos o efecto que tivo a publicidade e o viño que se bebeu, ou se o beberon só os xogadores pois Galiza perdeu por 1-3. Foi a primeira derrota. En fútbol, claro, que das outras...


Summary: O accidente laboral aconteceu á última hora deste sábado no Polígono da Granxa do municipio vigués.

Un home faleceu á última hora da mañá deste sábado despois de caerlle encima un palé cargado mentres traballaba, informa Europa Press. O accidente laboral aconteceu no municipio do Porriño (Vigo), segundo informou o 112 Galiza, que tamén precisou que o falecido estaba traballando no Polígono da Granxa. De momento os efectivos responsábeis investigan o que puido suceder. Até a zona desprazáronse os servizos de Urxencias Sanitarias 061, Garda Civil, os Bombeiros de Baixo Miño, Protección Civil e a Policía Local do municipio.