Summary: Javier Aríztegui, subgobernador do Banco de España, anunciou que Novagalicia Banco precisará uns de 4.500 millóns de euros de recapitalización e apuntou á posibilidade de que a entidade sexa subastada en outono. Perante estes datos, o portavoz nacional do BNG, Guillerme Vázquez, afirma que "a única alternativa é avanzarmos cara a unha Banca Pública Galega".

Eses 4.500 millóns de euros referiríanse só aos efectos das dúas normativas dirixidas a limpar a carteira inmobiliaria da entidade financeira galega. Xa que logo, non se inclúe na cantidade as provisións a maiores que NGB tería que facer a resultas do que conclúan as auditorías que están a facer as dúas consultoras internacionais (Wyman e Berger) Foi o propio subgobernador do Banco de España, Javier Aríztegui, quen na súa comparecencia na subcomisión de control do Fondo de Reestructuración Ordenada Bancaria (FROB) deu esta cifra. Subasta O número dous do Banco de España debullou na súa intervención o papel do banco na nacionalización de caixas como a que deu en NGB, e apuntou a que case que con toda probabilidade sexan subastadas. En concreto, o banco galego podería ser subastado despois do verán. No caso de que a subasta desta caixa quede deserta, o propio Goberno debería asumir o desembolso do capital preciso para cubrir as provisións que ten que facer para cumprir co saneamento inmobiliario. Reaccións do BNG Pola súa banda, Guillerme Vázquez, portavoz nacional do BNG, advirte: "ou imos a unha banca pública galega ou Novagaliciabanco desaparecerá como tal, ou ben absorbida por Bankia ou ben comprada a prezo de saldo polo gran capital internacional". Vázquez non partilla en absoluto a estratexia do Goberno español de "nacionalizar para privatizar", porque iso significa "que o pobo pague as facturas para que logo os beneficios vaian a petos privados". "Nacionalizar para privatizar é unha estratexia que terá como resultado que Novagaliciabanco acabe en mans foráneas", engade. Guillerme remarca que neste momento é máis urxente que nunca "que se constitúa unha Comisión de Investigación no Parlamento galego para depurarmos as responsabilidades pertinentes pola desastrosa xestión técnica e tamén política que conduciu ao desaparecimento do sistema financeiro galego". O portavoz nacional considera que a responsabilidade política no desastre de Novagaliciabanco atinxe "clarisimamente" a Feijóo, por non ter sabido liderar a defensa do aforro galego e por ter colaborado no deseño que conducirá a Novagaliciabanco á súa desaparición como entidade galega con centro de decisión en Galiza.


Summary: Os conservadores tomban unha iniciativa coa que o BNG apostaba por recortar os fondos publicitarios da Xunta. Rodríguez Miranda argumenta que estaría en "risco" a comunicación entre o Goberno e os cidadáns.

Sen recortes e, polo momento, tamén sen nova lei. Menos dunha semana despois de que o conselleiro da Presidencia, Alfonso Rueda, prometese no Parlamento por terceira vez a Lei de Publicidade Institucional que leva anunciando dende o inicio da lexislatura, o debate sobre o gasto do Goberno galego en anuncios regresou á Cámara galega. Fíxoo a través dunha iniciativa do BNG que, como as anteriores presentadas por socialistas ou nacionalistas, volveu bater na maioría absoluta do PP, se ben os conservadores renovaron o argumento para rexeitala. Se estas partidas fosen reducidas a Xunta estaría a arriscar mesmo as prácticas democráticas que sustentan a calquera Executivo, explican. Suárez Canal: "Non é de recibo que neste contexto os cidadáns vexan nos medios campañas de propaganda pura e dura" A proposición do Bloque tiña unha formulación sinxela. Impulsada por Alfredo Suárez Canal, viña reclamar a eliminación de "todos os gastos de publicidade e propaganda de diversa índole" da Xunta "que non estean obrigados pola normativa de contratación ou pola necesaria publicidade e información de procesos públicos que así o requiran". "Somos conscientes de que hai información á cidadanía que é necesaria", igual que o son "determinados procesos de contratación" e mesmo a publicitación de iniciativas financiadas con fondos europeos, "que levan obrigatoriamente a unha necesidade de publicitar as accións". "Estamos falando do que é propaganda pura e dura", sinala Suárez Canal. "Gobernar é priorizar", di o parlamentario do Bloque e, polo tanto, "o normal é que se tente mirar se hai gasto prescindible en propaganda para eliminalo" nun momento en que se lle está "a tocar ao gasto público" e mesmo aos "dereitos fundamentais" da cidadanía, caso por exemplo do funcionariado e persoal laboral da Xunta. "Neste contexto non é de recibo que os cidadáns vexan nos medios campañas de propaganda pura e dura", reitera. Pero a reclamación nacionalista non obtivo eco nas filas conservadoras, representadas na comisión por Antonio Rodríguez Miranda. Segundo o parlamentario do PP a proposta do BNG non é máis ca "unha escusa para meterse co Goberno" pola vía de criticar os recortes, aínda que noutras autonomías se tomasen "medidas máis drásticas que en Galicia. Esta circunstancia é posible comprobala "se saímos do Padornelo para alá", pero "xa sabemos que vostedes a iso lle teñen temor", espetou. Nesta liña, Miranda bota man da comparación co bipartito para gabar a "considerable redución" de gasto publicitario desenvolvida polo Goberno de Feijóo. Segundo o popular xa só se fan campañas en materias como "o pagamento de impostos, doazón de sangue, promoción económica" ou "turismo", ata o punto de ter acadado a "mínima relación obrigada polos usos democráticos" entre o Goberno e os medios de comunicación. "Non parece razoable que poidamos reducir" ese gasto, argumenta, xa que existiría "un risco de que a Administración deixe de prestar o servizo de relación comunicacional directa cos cidadáns". Pero a controversia en torno á publicidade e propaganda institucionais non rematou neste veto á proposta do BNG. Minutos despois e na mesma comisión Suárez Canal instaba o secretario xeral de Medios, Alfonso Cabaleiro, a "desglosar" o gasto publicitario de diversos organismos autonómicos ao longo de 2011. Ao non obter eses datos, o nacionalista rematou reclamando o "amparo" da Presidencia da comisión. O Goberno, di, "traspasa todas as liñas vermellas" ao negarse a responder ata "seis preguntas" sobre este asunto, o que demostra, na súa opinión, a vontade do Executivo de converter o Parlamento nunha mera "terminal" de San Caetano.


Summary: A Xunta vén de modificar a norma que limitaba a medio quilómetro os desprazamentos para atender os cultivos de autoncosumo. Desde hoxe está permitido trasladarse dentro do termo municipal da propia vivenda ou até cinco quilómetros se os cultivos están situados noutro concello.

Unha Orde do 23 de marzo de 2020 recollida no Diario Oficial da Galiza, daba conta da limitación dos desprazamentos para atender cultivos de autoconsumo a 500 metros. A nomativa foi criticada por sindicatos agrarios e outros colectivos, que denunciaron este impedimento. Hoxe o DOG recolle unha modificación daquel artigo, ampliándo o radio dos traslados a todo o termo municipal onde se localice a vivenda habitual da produtora ou produtor. En caso de que os cultivos se atopen noutro concello, os desprazamentos estarán limitados a cinco quilómetros como máximo. A maiores, para acreditar a necesidade de achegarse ás hortas, as produtoras deberán portar o carné de aplicador ou manipulador de produtos fitosanitarios ou a tarxeta de rexistro dispensada polo Consello Regulador da Denominación de Orixe no caso das viticultoras. Desta volta, a Consellaría de Medio Rural engade a obligatoriedade de achegar unha declaración responsábel na que especifique os predios nos que se localizan os cultivos, a identificación das parcelas, os cultivos realizados e, no caso de cultivos ecolóxicos, unha especificación que aclara o non uso de tratamentos fitosanitarios, xustificando así a carencia do carné de manipulación destes tratamentos. Unha medida, esta última, reclamada tamén polas produtoras en ecolóxico nunha entrevista con Nós Diario. No mesmo documento, a portadora deberá declarar que leva desprazándose aos predios en cuestión durante un período mínimo dun ano. Ao tempo, mantense a norma que impide a máis de dúas persoas traballar na mesma finca. Esas dúas produtoras deberán respectar as distancias de seguridade en todo momento, segundo especifica Medio Rural.


En España non é que non houbese unha revolución triunfante xamais, é que as reformas foron sempre de voo curto, galináceas até para os gustos menos esixentes. Máis aló dos méritos que se lle poidan atribuír á Santísima Transición -que os tivo- é claro que foi planeada para que o cambio político non perturbase os intereses das elites nin tampouco os dos seus acólitos máis menesterosos. A Lei de Amnistía foi concibida, sobre todo, para exonerar o réxime dos seus pecados. Un exemplo: Utrera Molina, ex-Secretario Xeral do Movemento, e sogro de Ruiz Gallardón, agora reclamado pola xustiza arxentina, seguiu tan campante coas súas reflexións falanxistas e joseantonianas en La Razón Española, a revista dos inasequibles ao desalento. Foi unha lei precavida nada dun empate na relación de forzas, que é o que marcou o momento. Os franquistas sabían que a ditadura non podía perdurar, os demócratas que non tiñan forza para impor a ruptura. Nesa equipotencia resúmese o período. O que se dá en chamar a cultura da Transición derivou da imposibilidade en España de establecer un relato compartido O que se dá en chamar a cultura da Transición derivou da imposibilidade en España de establecer un relato compartido. Non só polo pluralismo nacional, que o dificulta, senón porque o novo réxime só podía pór entre paréntese un pasado, que non era, nin podía ser, común. España non é Francia, nin Alemaña ou Italia: aquí a guerra gañárona os malos. E non houbo ruptura posterior, como en Portugal. Ortega decidiu que entre Cataluña e España o que se impuña era a conlevancia: o mesmo valería para España mesma e a súa circunstancia. A Transición só podía ser posible se se puña en sordina a tradición democrática e republicana e pasábase con luva de seda pola escura historia da represión que, segundo algunhas voces, parecería que non foi máis aló da losqueada cariñosa ao neno que desobedece e importuna. Cando espertamos, os franquistas seguían aí. Así que houbo que marear a perdiz. A explosión de narcisismo colectivo nos anos oitenta e noventa foi fenomenal. Está a afundir agora ante os nosos narices O que valeu para tecer o relato desde entón foi a posta ao día dos items do liberalismo español que arrinca do século XIX, incluídos os máis nacionalistas. 'El Maestro en el erial', o libro de Gregorio Morán sobre Ortega dá algunhas pistas sobre o particular. O aluvión de Modestos Lafuente foi impresionante, aínda que de cando en cando asomase o nariz algún Menéndez y Pelayo. España por fin ingresara en Europa, na Modernidade, o Progreso e etcétera e, por tanto, rompera coa súa excepcionalidade e as súas pantasmas, como declararon os historiadores máis conspicuos. A Lenda Negra esvaecía, mentres España ía como unha moto. A explosión de narcisismo colectivo nos anos oitenta e noventa foi fenomenal. Está a afundir agora ante os nosos narices. Foi José María Aznar, un dereitista de nova fornada, ao que por certo detestaba o antigo ministro de Franco, o que sentiu a necesidade de saír do armario e darlle unha forma aceptable, non avergoñada, aos tópicos do franquismo Por certo, non foi a esquerda a que levantou a perdiz. Non foi a Lei de Memoria Histórica o comezo da revisión do pasado. Nisto, coma no de Cataluña, se a memoria non me falla, e se non estiven todo o tempo nos biosbardos, foi Aznar o impulsor. Fraga nunca renegou do franquismo -podo testemuñalo en primeira persoa- pero tampouco tivo a necesidade de reivindicalo imperiosamente. Foi José María Aznar, un dereitista de nova fornada, ao que por certo detestaba o antigo ministro de Franco, o que sentiu a necesidade de saír do armario e darlle unha forma aceptable, non avergoñada, aos tópicos do franquismo. Había que facer unha dereita orgullosa e sen complexos. Conseguiuno. A retórica neocon anglosaxoa rendeu grandes servizos á causa. A dereita descubriu que aderezando o liberalismo con calquera cousa podíase servir unha ensalada dixerible para grandes públicos. Pio Moa, Jiménez Losantos, Cesar Vidal et altri compuxeron o retablo de publicistas á ofensiva, atrincheirados na Cope de Rouco Varela, o presumible ideólogo da contrarreforma. Podemos, considerado con perspectiva, podería ser expresión dunha demanda rexeneracionista, como hai máis dun século. Se algo debe asustar as elites non é o seu radicalismo, nin o dos seus posibles coaligados, senón o seu reformismo sen medos nin ataduras A liña do poder non sufriu, pois, máis que un corte mínimo. A técnica, en xeral, consistiu en cooptar nova xente, que se sentiu encantada de poder compartir mesa e mantel cos de sempre. As elites extractivas -ese grupo de xente chupando da sopa boba- afunden as súas raíces nesa continuidade xamais posta en cuestión. O mesmo fío condutor pode aclarar, aínda que só sexa un pouquiño, a extensión da corrupción, a naturalidade con que se practicou. Visto o visto, para que ía ninguén indagar nada? Podemos, considerado con perspectiva, podería ser expresión dunha demanda rexeneracionista, como hai máis dun século. Se algo debe asustar as elites non é o seu radicalismo, nin o dos seus posibles coaligados, senón o seu reformismo sen medos nin ataduras. Un azañismo 3.0. Se os seus resultados son bos e o seu relato de España rende forzará, xunto coa situación catalá, que foi conducida con enorme cegueira, unha nova transición que debe plasmarse nunha nova Constitución que modifique o edificio ou, o que non é probable, o levante de novo. É difícil que o PP poida subtraerse a esa discusión, aínda que iso lle poida custar unha escisión á súa dereita se entra nela, ou cara ao centro se se limita a confrontar con todo e con todos. Nestes días a neurose de Podemos fai que a xente fale moito da horrible disxuntiva que o PSOE pode afrontar se ten que escoller entre a Gran Coalición co PP e un goberno reformador con Podemos, pero tamén o PP verase obrigado a estar en cruces de camiños que preferiría evitar. Se escolle o camiño do muro, do dicir que non a todo e atrincheirarse, someterá a España a unha tensión insoportable e tamén ao que quede dos seus electores. Pódelle pasar calquera cousa. Manter o radicalismo aznariano pode levar á dereita a reducir as súas marxes, ou á escisión Nas dúas últimas décadas o PP puxo en práctica unha política neocon con bos resultados: deu a batalla das ideas, levou ao seu terreo aos seus competidores, buscou a polarización e conseguiu galvanizar certos segmentos de opinión con especial presenza en Madrid, Valencia e Galicia. É verdade que esa polarización lle deu éxito electoral e, máis importante aínda, significou o retorno do conservadurismo basal á sociedade española. Con todo, funcionou como un efecto bumerán en Euskadi en 2001 e en Cataluña e en toda España nas eleccións que levaron ao poder a Maragall en 2003 e a Zapatero en 2004. Nas actuais condicións de empobrecemento xeral, de estreitamento do perímetro das clases medias, de descrédito pola extrema corrupción, manter o radicalismo aznariano pode levar á dereita a reducir as súas marxes, ou á escisión. Terán que parar a pensar sobre iso.


Summary: Desde hai séculos, a noite do 31 de outubro ao 1 de novembro é diferente das demais na Galiza. É o tempo no que os defuntos e os espíritos do outro mundo cruzan ao noso. Pero cal é o nome co que a deberiamos chamar? O comercial Halloween? O celta Samaín? Defuntos? Noite dos mortos? Sermos Galiza fala con diversas persoas expertas no tema sobre esta e outras cuestións relativas á festa que dá inicio ao ciclo da invernía.

Antes de que por influencia estadounidense chegase á nosa sociedade a festa coñecida comercialmente como Halloween, na Galiza xa se celebraba a véspera do primeiro de novembro. Desde os anos 90, grazas ao mestre de Cedeira Rafael Loureiro, colexios, colectivos e asociacións reivindican a nosa tradición baixo o nome celta de Samaín. Mais, que tan galego é ese termo? Certamente, non hai vestixios de que ese nome se usase no país para denominar esta data concreta. A elección da palabra gaélica Samaín foi sen dúbida cun ollo posto na celebración irlandesa, que pon en valor as orixes celtas desta festa. Dun modo ou doutro, todos os países atlánticos e celtas conmemoran neste día o inicio do ciclo da invernía. Os costumes alén do nome Para Rafel Quintía, antropólogo e presidente da Sociedade Antropolóxica Galega (SAGA), o importante desta noite debería ser "non perder de vista a relación única e estreita que temos na Galiza coa morte". Así, indica que máis aló do nome —a estadounidense Halloween, a celta Samaín, ou as formas relixiosas galegas Defuntos e Todos os Santos ou a pagá Noite dos Calacús— o que realmente ten valor desta data é a lembranza dos antepasados". Que, "por desgraza, está a perderse", lamenta. Desde hai trinta anos, reivindícase na Galiza o nome celta de Samaín. Aclara Quintía que "non quere dicir que ti non te poidas lembrar dos teus todo o ano, pero as culturas necesitan ritos", co fin de crearen unha identidade colectiva. "O feito de que un día ao ano ou dous exteriorices e ritualices a lembranza dos antepasados, visibiliza esa relación cotiá que hai na Galiza coa morte", explica. "Non é unha noite para disfrazarse, nin unha noite de terror", insiste o antropólogo, "é unha noite para lembrar e ter presente a quen está do outro lado, e que segue a ter vínculos connosco, pois na nosa cultura a morte non rompe ese lazo". Conta o tamén antropólogo Xosé Ramón Mariño Ferro que antigamente as historias de aparecidos e defuntos tiñan unha dobre función: por un lado, amosarnos que existe vida alén da morte, e, igualmente, unha función pedagóxica: "mostrarnos que premios e que castigos recibe a xente no outro mundo, segundo o comportamento que tivo neste". A Santa Compaña e o Purgatorio Así, e malia que a figura do defunto é, no caso galego, próxima a quen visita —normalmente trátase de familia ou amizades— non sempre teñen por que ser imaxes inofensivas. "Temos mortos ou defuntos de todas as categorías porque están reflectindo condutas terrenais e a respectiva penitencia ou recompensa na vida despois da morte", esclarece Mariño Ferro. "A Santa Compaña, en realidade, non é máis que o Purgatorio, tal e como o entendía a nosa tradición", engade. "Na tradición europea", desenvolve Xosé Ramón Mariño Ferro, "o concepto do Purgatorio aparece no século XII mediante dúas imaxes: un lugar parecido ao inferno, onde son queimadas as almas, que se purifican temporalmente a través do lume, e unha penitencia, camiñando por este mundo, como cando fas peregrinación a un lugar sagrado". Así como o Samaín —ou Samhain en irlandés moderno—, festa celebrada polo primeiro de novembro, no mundo celta existían outras tres festividades estacionais: Imbolc, Beltane e Lughnasadh. Continúa o doutor en Antropoloxía, puntualizando que "exactamente iso é a Santa Compaña, pero despois de morto". Quen non se purificou neste mundo ha de purgar os seus pecados no outro."O exemplo máis claro é ir a Santo Andrés de Teixido, ou o propio Camiño de Santiago", di Mariño Ferro, para agregar, "esta crenza existe en moitos outros puntos do Estado español, así como en Italia ou no norte de Portugal, desde onde aínda peregrinan a Compostela para limparse de impurezas". Adopción do termo Samaín De onde vén logo a denominación Samaín na Galiza recente? O arqueólogo Felipe Senén pon a vista en cando hai cen anos xorde a xeración do 16, a das Irmandades da Fala. "Esta mírase no espello irlandés, na recuperación dunha cultura cargada de identidade celta, pero moi romanizada e moi cristianizada", comenta. "O movemento de reclamación da independencia irlandesa colle forza no Romanticismo do século XIX, en base á súa identidade cultural", explica Senén, "recuperan todas esas tradicións de carácter céltico, así que a xeración das Irmandades foise fixar nese exemplo dun país que buscaba a súa liberación non unicamente a nivel político senón tamén a nivel cultural". Pero, recalca, "nunca reivindicaron o termo gaélico Samaín, senón os nosos propios". Por outro lado, indica que, ao seu parecer, a cultura está sometida a moitos "movementos globais uniformizadores", como a "macdonalización", "unha cultura digamos de supermercadeo a nivel universal". Afirma Senén que "así é como unha tradición de carácter irlandés como o Halloween chega de volta desde os EUA, a onde a levaron os colonos irlandeses". Os magostos na tradición galega Por todo isto, para Felipe Senén está claro: "a festa que deberiamos reinvindicar por estas datas son os magostos", festa milenaria "que segue a celebrarse en toda a Gallaecia", entendendo esta como unha área máis grande que a Galiza actual, ao incorporar o norte de Portugal, así como Asturias e León. "A castaña é o froito do inverno e está estreitamente vinculada á noite de defuntos" concorda Rafael Quintía, "as castañas que quedaban do magosto deixábanse para as animas". Deste modo, relata o antropólogo, "no magosto, que normalmente se facía nunha zona boscosa fóra da aldea, tiñan moita importancia as últimas colleitas do ano: as castañas, o viño novo e os chourizos do San Martiño. Representaba o comezo do período escuro do ano e do ciclo da invernía, que termina polo Entroido. Era un momento de morte simbólica". "En Irlanda non teñen todo este mundo das castañas: os magostos, os zonchos (colares de castañas)... Nada", explica Felipe Senén. Ademais, apunta, "nós temos moita máis vinculación co mundo do Purgatorio, mesmo máis vivamente que eles. O que pasa é que cos anos perdeuse, malia que agora se estea a recuperar". "No magosto había tamén a tradición de emborrallarse a cara antes de baixar a aldea, o que simboliza a chegada das ánimas, e iso facíase igual en Escocia, por exemplo" continúa Quintía. "Está tamén, claro, todo o tema dos colares de castañas cocidas, os zonchos, ou as castañas con anís", confirma. A adaptacion do cristianismo Coincide Rafael Quintía en que "o termo Samaín é gaélico e aquí non se utiliza". Ao que engade "obviamente existen similitudes na forma de celebrar esta data vencellada ao recordo dos defuntos, tanto en Irlanda como na Galiza" e amplía, "hai contactos históricos, un substrato cultural e similitudes, como sucede con outras culturas europeas, mais tamén está a impronta do cristianismo". Para o presidente da SAGA, "non podemos dicir que estamos celebrando unha festa como se celebraba na Idade de Ferro porque non é verdade", razoa. "O cristianismo levou esta festa á súa esfera no seu proceso de apropiación de celebracións pagás, o cal non quere dicir que anteriormente non fosen relixiosas", expón Quintía. "Non é unha noite para disfrazarse, nin unha noite de terror. É unha noite para lembrar e ter presente quen está do outro lado", di Rafael Quintiá "Ás veces reivindícase o Samaín desde unha perspectiva de falso laicisimo", sinala. "Cando realmente dá igual como lle chames porque segue a ser unha festa relixiosa". Aínda que aclara, "o cal non quere dicir cristiá, senón que son crenzas de carácter espiritual, con elementos como as ánimas". "O noso calendario está cheo de celebracións cristianizadas, que antes eran na honra de divindades pagás, en relación cos diferentes ciclos agrarios", concorda Felipe Senén, "e nin a romanización nin a Igrexa puideron con estas tradicións de carácter celta, panteísta, animista e priscilianista", asente. Galiza vs.Irlanda A relación galega coa morte pode vir en gran medida do mundo celta, "onde incineraban os mortos na propia casa", formula o arqueólogo Felipe Senén. Con todo, a idea da morte varía segundo o país. "Os irlandeses degradaron esa idea da morte facéndoa máis triste e perigosa, que viste de negro e leva gadaña" comenta Senén, "mentres que na Galiza a morte é unha amiga, viste de branco e avisa dos perigos" atendendo á histórica convivencia da parroquia dos vivos coa parroquia dos mortos. Non obstante, para Rafael Quintía, Galiza e Irlanda si que partillan crenzas e costumes moi semellantes. E do mesmo modo que o que agora chega retornado dos EUA foi levado polos irlandeses no seu día, tamén os galegos levaron os seus costumes á diáspora mediante a emigración. "Está claro que non é algo novo", asegura Quintía. "Temos documentación do século XVI, cando o bispo cántabro Antonio de Guevara chega a Mondoñedo, na que relata que tanto fillos de pobres como de ricos andaban a pedir polas casas o día de Defuntos e o día de Todos os Santos". "Tamén era habitual tallar calacús e que algúns mozos saísen aos camiños a asustar", sostén Rafael Quintía, "porque é unha noite do ano na que acontecen cousas que non acontecen noutras, do mesmo modo que pasa na noite de San Xoán". Desta maneira, "non recoller a mesa de noite, deixar o lume aceso ou a porta entornada, porque veñen os defuntos" era habitual, conta Quintía. "Despois, claro, hai elementos novos, que non existían no cristianismo primixenio, como o Purgatorio", manifesta o antropólogo. "Por iso existen todos estes ritos de auxilio ás ánimas, como as candeas nos cemiterios ou as misas", argumenta. Devoción ás ánimas e axuda mutua "A relación que existe coas ánimas é unha relación de simbiose", explica Rafael Quintía. "Nós axudamos as ánimas a alcanzar a gloria eterna e non perderse no camiño: coas luces, coas misas, ou solucionando problemas que deixaron en vida", narra. Hai moitos motivos para que as ánimas volvan, como unha herdanza mal feita, un marco que se moveu ou unha promesa non cumprida. Pero, ademais, os defuntos poden volver para intermediar por nós, ilustra Quintía, "como son os nosos familiares podemos pedirlles que nos axuden". Por iso, no caso da relación galega coas ánimas, poderiamos falar de devoción e axuda mutua. A importancia de manter as tradicións A pesar do seu desacordo na elección da palabra gaélica Samaín, tanto Quintía como Senén destacan e agradecen o labor de recuperación de Rafael Loureiro. "Aprender esta tradición ás crianzas, e máis a recuperación da talla dos calacús, é un traballo moi importante", apunta Rafael Quintía. "Claro que podemos celebrar a festa, disfrazarnos e chamarlle como queiramos, pero non deberiamos perder os nosos costumes" sentencia. Para Senén, a popularización dos termos Halloween e Samaín responde a "unha forza da tradición do espírito da xeración do 16, animado por un consumo pouco intelectualizado e pouco reflexionado que acaba por impor moitas marcas", polo que conclúe, "eu creo nas relacións dos pobos célticos e na Galiza como célula de universalidade, mais sen deixar sucumbir as tradicións galegas fronte a fenómenos do noso tempo".


Summary: Coñecedes algunha persoa que se apelide Galiza? Pois haber, hainas. Só que non na Galiza pois non sería marca diferenciadora, como non o é ter sotaque galego.

Todo apelido ten un significado. Ás veces sinxelo; outras non tanto por nos faltar as chaves interpretativas. Entre os apelidos máis frecuentes están os de orixe toponímica. Podemos afirmar con case total seguridade que unha persoa que leve un apelido de orixe toponímica ten, tivo a súa familia, algunha relación con ese lugar. Pode ser que unha persoa nacese, ou vivise de maneira temporal, nun determinado lugar e ao se mudar para outro converte esa característica en marca que deriva en apelido, ben sexa por lembranza ou por se diferenciar de outras persoas. Neste caso o apelido-topónimo vai habitualmente precedido da preposición de: Rodrigo de Montaos, Pedro de Caldas, etc "Na Galiza ninguén se apelida Galiza, mentres que no Estado un total de cuarenta e sete persoas portan esta marca de orixe". Se o topónimo, e tamén un xentilicio, é marca de orixe, parece normal que na Galiza ninguén se apelide Galiza, pois non sería marca diferenciadora, igual que non o é "ter sotaque galego". Segundo os dados do INE e da cartografía de apelidos de Galiza, efectivamente, na Galiza ninguén se apelida Galiza, mentres que no Estado un total de cuarenta e sete persoas portan esta marca de orixe, vinte e catro como primeiro apelido e vinte e tres como segundo. Ninguén cos dous. Pola mesma razón non é de estrañar que o apelido España teña abundante presenza na Galiza e encontremos desde o século XV esta referencia: Afonso Yanes d ' España, veciño de Santiago en 1416 ou Johan d' España en 1420. Veciños de Compostela si, pero a orixe fica ben clara. Na Galiza o apelido España lévano hoxe algo máis de 600 persoas, delas a terceira parte en Boiro e Carballo. Tampouco a forma Galicia, como apelido, ten presenza entre nós. Das case dúas mil persoas co apelido Galicia no Estado só seis viven en Ourense, posibelmente procedentes de outro lugar. Máis de 200 residen en Madrid. "Na Galiza o apelido España lévano hoxe algo máis de 600 persoas, delas a terceira parte en Boiro e Carballo". Lugo é apelido con pouca frecuencia entre nós, mais con case seis mil portadores no estado, como primeiro ou como segundo apelido, deles case dous mil nas illas Canarias. Xa dentro dos limites da actual Galiza administrativa, 5 concellos do norte da Coruña acumulan as cento e cuarenta e unha ocorrencias do apelido Tui mentres que todos os apelidados Muros, once en total, viven no concello de Muros. Os Ferrol, cento e noventa e cinco, concéntranse case todos en Santa Comba e ningún en Ferrol e os mil cincocentos Negreira están agrupados na zona de Santa Comba, Negreira e A Baña . Hai sesenta e dous Allariz, todos en Marín e Pontevedra. Sen dúbida, non é a miña pretensión, seguir a pista aos apelidos de orixe toponímica aporta datos para coñecer as relacións -militares, comerciais, etc. e os movementos de poboación que ao longo dos séculos desenvolveron os galegos e as galegas que nos precederon. E tamén para demostrar que a marca da patria non é insignificante.


Summary: Afirma que "na práctica" supón a "paralización e suspensión de todas as consultas, revisións e operacións cirúrxicas".

CIG Saúde A Mariña denuncia que o Hospital da Costa, en Burela, na Mariña, fica sen especialistas en uroloxía durante a segunda quincena de xullo e a segunda quincena de xullo, "o que na práctica supón a paralización e suspensión de todas as consultas, revisións e operacións cirúrxicas". "Así o reflicte unha circular emitida pola dirección do Hospital da Mariña, onde ademais indica que para calquera consulta hai que poñerse en contacto telefonicamente co Hospital Lucus Augusti", explican desde o sindicato. Dende a central nacionalista lembran que o 30 de agosto de 2017 José Manuel Balseiro, explicou que a reforma da Lei de Saúde e a supresión da Área Sanitaria da Mariña permitiría seguir ampliando a oferta de recursos cunha atención máis próxima, "algo que no día a día vemos que é unha mentira máis do Partido Popular", sinala. "Gustaríanos saber onde andan agochados nestes momentos os señores Balseiro, Almuiña e Feijóo para que nos relaten cales son os máis e mellores servizos que ían implantar, onde está a blindaxe do hospital ou cales son os numerosos profesionais que ían vir para Burela", pregúntanse. Do mesmo xeito, CIG Saúde A Mariña, esixen tamén á Directora do Distrito Sanitario da Mariña, María José Cortés Canay, que exerza as súas competencias e que empregue os recursos necesarios "para garantir unha atención urolóxica de proximidade, e de non ser capaz de defender a atención sanitaria da veciñanza da Mariña que presente a súa dimisión". Por todo o anterior tamén animan a todos os usuarios e usuarias e presentar reclamacións oficiais a través do servizo de Atención ao Paciente.


Summary: Durão Barroso asegurou nunha entrevista na BBC que ve "moi difícil, se non imposíbel" a entrada dunha Escocia independente na UE. O portugués apuntou a un eventual veto exercido polo Estado español nunha situación que coida semellante ao acontecido con Kosovo.

Para o presidente da Comisión europea, unha Escocia independente non o tería fácil para se manter dentro da UE. Así o afirmou nunha entrevista no Andrew Marr Show da BBC. O político portugués, asegurou que será "moi difícil, se non imposíbel" que Escocia sexa recoñecida como Estado membro polos 28 que actualmente compoñen a UE e é que para entrar a facer parte da organización internacional precisaría o apoio unánime de todos os Estados Membros. Mais todo apuntaría a que non será Reino Unido quen impediría a adhesión dunha Escocia independente. En boa medida porque o acordo asinado entre os primeiros ministros escocés e británico --o Tratado de Edimburgo-- recolle o compromiso de ambas as dúas partes de dar cumprimento á vontade popular expresada no referendo de autodeterminación convocado para setembro deste mesmo ano. A adhesión de Escocia precisa do voto favorábel dos 28 Segundo Durão Barroso sería o Estado español un dos integrantes da Unión que poderían vetar a adhesión de Escocia. "Xa vimos que España se opuxo mesmo ao recoñecemento de Kosovo, por exemplo. E é até certo punto un caso semellante". Así, se ben o acontecido en Kosovo nos anos '90 foi resultado dunha declaración unilateral e Escocia conta cun proceso de autodeterminación pactado co Reino Unido, o certo é que para o Estado español recoñecer un novo país poría entre as cordas ao goberno de Mariano Rajoy en relación co pulso soberanista que lle bota Catalunya. Aliás, Mariano Rajoy tenta desde o comezo procurar alianzas contra o independentismo dentro e fóra da UE e ten en David Cameron un dos seus aliados. Así o amosaron en novembro de 2013 cando aseguraron estar a deseñar unha estratexia conxunta contra Escocia e Catalunya que en boa medida pasaría por lanzar unha campaña que tivese como idea forza a eventual saída da UE que suporía para ambos os dous territorios a súa independencia. Margallo di que non interferirán na independencia de Escocia Mais a actitude do presidente español contrasta coas declaracións do ministro de Asuntos Exteriores e a cuxas afirmacións se referiron desde Escocia para desmontaren as alarmas acendidas por Barroso na BBC. O Estado español "non ten ningunha intención de interferir" no proceso de autodeterminación escocés, asegurou en recentes declaracións ao Financial Times García-Margallo, ao tempo que, enfatizou, unha Escocia independente ha de porse "á cola" e pedir a reincorporación á UE. Así, Margallo subliñou que o Estado español estaría disposto a "considerar unha eventual petición" de entrada escocesa, o que non quer dicer que a fose aceptar. Sexa como for, a entrada de Escocia na UE sería un duro golpe para a campaña anti-independentista do Estado español e faría difícil explicar por que razón non apoia a convocatoria dunha consulta popular en Catalunya. No en tanto, as declaracións de Barroso non veñen senón a se sumar á estratexia comunitaria --defendida tamén por Londres-- que visa frear o avanzo soberanista que está a percorrer Europa.


Summary: O técnico do conxunto albivermello anunciou o seu adeus.

Confirmado. O Club Deportivo Lugo oficializou esta quinta feira a marcha do técnico Rubén Albés en canto remate a presente tempada, un segredo a voces que porá fin ao breve pero exitoso ciclo do preparador vigués á fronte da escuadra albivermella. Albés chegou a Lugo na xornada 36 da pasada tempada, co equipo situado en postos de descenso a Primeira RFEF. Sumido nunha terríbel xeira de 18 partidos sen coñecer a derrota, foi chave nunha reacción de última hora que levou o club a sumar 10 puntos dos últimos 12 posíbeis, abondo para certificar unha salvación in extremis. Xa esta campaña, e a pesar de perder no mercado invernal dous activos de alto nivel como Hugo Rama ou Gerard Valentín, logrou a primeira permanencia tranquila en catro anos, no que será o seu último servizo á causa albivermella. "Nunca estiven máis de dúas tempadas seguidas en ningún club", dixo Rubén Albés na rolda de prensa previa ao partido contra o Zaragoza, que pasou a un segundo plano logo de coñecerse a nova do seu adeus. "É unha decisión miña, sinto que o meu ciclo neste equipo, onde tan respectado e valorado me sinto, debe finalizar, pero loitar por dúas permanencias significa moito desgaste, e eu implícome moito persoalmente", engadiu un Albés que non recoñeceu ter xa club para a tempada 2022/23. O Lugo visita Zaragoza cun "título" en xogo O Club Deportivo Lugo visita esta sexta feira a icónica Romareda de Zaragoza (21 horas) para pór feche á súa travesía como visitante nunha tempada 2021/22 que encara a súa penúltima xornada. Lonxe quedan os tempos de gloria dun conxunto maño que levantou unha Recopa e seis Copas do Rei, entre outros títulos estatais e internacionais. Sumido no pozo da Segunda División desde o ano 2013, só lle quedan as lembranzas doutras épocas nas que vestiron a camiseta co escudo do león rampante xogadores do calibre de David Villa, os irmáns Milito, Poyet, Señor, Pardeza, Rijkaard, Cafú, Ander Herrera ou Savo Milošević. Hoxe, a única aspiración dos Vada, Narváez, Álvaro e compañía é a permanencia, algo que certificaron a pasada fin de semana, exactamente igual que o Club Deportivo Lugo. Non obstante, esta non é a única similitude entre lucenses e zaragozanos, pois ambos comparten, con 20, o título oficioso de "rei do empate" da Segunda División. Minguado desde que en 1995 a Liga de Fútbol Profesional adoptara o sistema de tres puntos por triunfo -co antigo formato o Zaragoza ascendería da décimo cuarta até a novena posición na táboa, mentres que o Lugo pasaría de ser décimo sexto a duodécimo-, o feito de que afronten este partido coa tranquilidade de saberse salvados abre opcións para que os seus técnicos, Juan Ignacio Martínez e Rubén Albés, aparquen o seu habitual conservadurismo e o público poida gozar dun choque máis aberto e vistoso que non remate -como o partido de ida- nunhas táboas eslamiadas. As expectativas dentro do seo albivermello ante o choque son positivas, pois tal e como sinalou Alberto Rodríguez -no marco da entrega do premio que o distinguiu como mellor xogador do Club Deportivo Lugo no mes de abril- "o Zaragoza é un gran equipo, moi perigoso nas transicións", pero tanto el como os seus compañeiros queren "fechar a campaña fóra da casa cos tres puntos". Na mesma liña falou o lateral Ricard Sánchez: "Como sempre, iremos a pola vitoria, porque a tempada foi moi boa e queremos rematala deixando un bo sabor de boca na afección". Un 'café' albivermello para Gonzalo Moi, moi pouco antes de que a irrupción da pandemia da Covid-19 cambiara as nosas vidas, o 20 de febreiro, Nós Diario publicaba unha reportaxe na que se daba a coñecer a pequena gran historia de Gonzalo Bobadilla, un cidadán arxentino sen ningunha vinculación persoal ou familiar coa Galiza que namorou do Club Deportivo Lugo grazas a un dos videoxogos futbolísticos máis populares de todos os tempos, o PC Fútbol 6.0. Agora, Gonzalo, que ten o soño de visitar a cidade da Muralla e seguir ao vivo as evolucións do equipo dos seus amores, lanza unha iniciativa para facelo realidade e que demanda a colaboración de toda a parroquia lucense. Trátase dunha campaña de micromecenado a través da plataforma Ko-fi na que, quen así o desexe, pode pagarlle "un café" virtual a Gonzalo, algo que, recoñece a este xornal, dáballe "vergoña", pero afeccionadas coas que mantén contacto sobre todo a través de Twitter animárono. "As persoas poden colaborar a partir de dous euros, e xa levamos 164 achegas recibidas, non teño palabras para agradecer á xente de Lugo", di.


Summary: Os lucenses impuxéronse na final aos composteláns Obradoiro por Obradoiro 79-82.

Ambiente de festa e partido apaixonante. A final da Copa Galiza de baloncesto volveu amosar como se vive unha final na que se citan os dous grandes do baloncesto galego, Obradoiro e Breogán, Breogán e Obradoiro; Lugo e Compostela. Todo un derbi de altura que non se resolveu até o derradeiro momento deste partido. De feito, nos tres primeiros cuartos foron por diante os de Moncho Fernández. Mais unha tripla do veterano Scott Bamfoth a falta de tres segundos, deu o triunfo ao Rio Breogán, que revalidou o título de campión da Copa Galiza. O baloncesto galego masculino ten unha cita coa Copa Galiza, desta vez en Ourense Os lucenses suman así tres das últimas catro copas (en total, 14) e eríxense como grande da Galiza, un título en disputa permanente co Obradoiro. A final xogouse en Ourense, no pavillón Paco Paz, até onde se desprazaron afeccións de ambas as dúas equipas. Un encontro no que o Obradoiro foi por diante boa parte do partido, se ben a reacción do Breogán levou a que se chegase ao tramo final con todo aberto. E aí o Breogán tivo maior acerto, sabendo ademais castigar os erros obradoiristas en pase. A falla de tres minutos para o final, había empate, 76 a 76. Os últimos 30 segundos foron un cara ou cruz e o Breogán soubo manexalo mellor, cunha tripla de Scott Bamforth que sacou ouro da última posesión dos lucenses. Unha Copa con historia A Copa Galiza de Baloncesto nace en 1986 coa primeira edición da competición sénior masculina. Na súa xestación participaron os equipos galegos que daquela formaban parte da chamada Primeira División Estatal de Baloncesto: eran o OAR Ferrol, o Club Ourense Baloncesto, o Obradoiro compostelán e mais o Breogán de Lugo.


Summary: Hai exactamente unha semana o satélite galego Serpens regresaba á atmosfera e desintegrábase totalmente no Atlántico sur, fronte ás costas do Brasil, após pasar seis meses en órbita e dar 3.000 voltas á Terra.

O satélite, que formou parte dun proxecto no que cooperaron a Agrupación Aeroespacial da Universidade de Vigo e outras institucións científicas e académicas do Brasil, EUA e Italia, lanzouse o 19 de agosto de 2015 cara á Estación Espacial Internacional e alí ficou até o 17 de setembro, cando foi inxectado na atmosfera. Até o 27 de marzo de 2016, xornada na que reentrou na atmosfera, o Serpens permaneceu 221 días en órbita, 29 almacenado na EEI e 192 operativo. Deu, en total, 3.000 voltas á Terra. Fernando Aguado, responsábel da Agrupación Aeroespacial da Uvigo, salienta nunha nota de prensa que o maior logro do departamento foi cumprir con éxito co seu primeiro contrato externo cunha axencia espacial –a Agência Espacial Brasileira, AEB-, "puidemos cumprir todos os nosos obxectivos científicos e a tecnoloxía desenvolvida na Universidade de Vigo demostrou a súa fiabilidade e potencial". Engade que acadaron "o 100% das expectativas" e que deixaron a axencia brasileira "enormemente satisfeita". O encargo do Serpens representou a primeira das colaboracións internacionais da Agrupación Aeroespacial da Universidade de Vigo nun proxecto que incluía de inicio o satélite, catro estacións en terra e unha vintena de sensores localizados en puntos tan distantes como Vigo, Ourense, Calpoly (EUA), Valdivia (Chile), a Antártida e o Brasil para enviar datos ambientais. Próximo reto Após fechar a páxina de Serpens, a Agrupación Aeroespacial da Universidade de Vigo traballa desde hai meses nun novo reto: a participación en AIDA, a misión conxunta entre a NASA e a Axencia Espacial Europea, ESA, para desviar un asteroide mediante o impacto dunha nave construída pola axencia do Goberno dos EUA. "Estamos a traballar nun nanosatélite que será levado até as inmediacións do asteroide por un satélite da ESA e que axudará a estudar os efectos do impacto", explica Fernando Aguado sobre unha misión "cun gran prestixio internacional que levará un nanosatélite onde nunca antes se levou".


Summary: No primeiro encontro após o confinamento, a sobrinhada trouxe de presente uma representação teatral.

Com silhuetas de pau contaram a estória de um monstro rosa infeliz porque vivia no país dos passaros brancos e nada quadrava para ele: nem casas nem árvores nem paisagens. Ra de tres ollos / Olga de Dios / Tradução de Mónica Lourido / Apila Edicións / 2020 / 44 páxinas / 13,50 euros Todo branco e todo pequeno. E pirou e botou a andar e descobriu que no mundo não todo eram pássaros ou monstros, e não todos eram brancos massa ou rosa solitário. Deu com o bicho-bola, o pássaro amarelo, o monstro azul, a rã de três olhos… E aí parei a obra! - Como que a rã de três olhos? Essa não pode estar nesse conto que é deste outro álbum que eu tenho cá. E as sobrinhas saíram de trás do pano e olharam para a capa do livro: Ra de tres olhos, igualzinha à rã de três olhos que elas desenharam para a obra. Fizemos assim duas descobertas partilhadas: elas, que havia segunda parte do Monstro Rosa, eu (inorantinha), que Ra de tres ollos fazia parte de uma saga da que as crianças gostavam como para fazê-la teatro numa quarentena. Ra de tres ollos chamou por mim pola sua presença gráfica. Com essa tripla vida ocular pensei nas criaturas mutantes de Chernobil ou o napalm. Porém, na capa, a rã mutante está a saltitar e sorrir e isso já ma fez atrativa. Rã de três olhos cria-se numa poça de água suja sob uma grande nuvem gris. Os bordos do estanque são em realidade um vertedoiro descontrolado com refugalhos de toda caste a ocupar o lugar de plantas e arvoredo. Ela aprende a viver assim e parece-lhe natural. Usa fato de banho para a água contaminada não a lastimar tanto e já. Mas quando aprende a choutar bem bem alto descobre que a nuvem gris não é nuvem mas fume. E decide procurar a origem até ela chegar à grande fábrica de cousas. Com ajuda dos outros bichos que povoam a coleção, o monstro rosa, o bicho-bola, o pássaro amarelo, o monstro azul, fará força para mudar a situação e com ela a poça e o mundo. A estrutura do conto é a mesma que a do Monstro Rosa, mesmo com um elemento comum: a nuvem. Uma personagem que vive a desgosto, que empreende uma viagem e que encontra, através das amizades, a solução ao problema inicial. Como é uma obra dirigida a criancinhas, a estrutura reiterativa facilita o seu achegamento e familiaridade. As ilustrações enriquecem o texto e podem gerar novos diálogos durante a leitura partilhada, comparando as lâminas iniciais e finais de poça e fábrica, por exemplo. Sejamos rãs mutantes das que mudam o planeta.


Summary: Eliseo Fernández é un dos investigadores de referencia para todo o referido á memoria democrática galega. Autor de abondosos traballos sobre o movemento obreiro na Galiza anterior a 1936 e de múltiples estudos sobre a represión e a resistencia ao franquismo na Galiza. Agora volve como coordinador de As guerrillas galegas ao descuberto, un coleccionábel de Nós Diario sobre a guerrilla que arranca o 2 de novembro.

Por que agora unha historia sobre a guerrilla antifranquista na Galiza? Aínda que nunca deixaron de aparecer novas contribucións e perspectivas sobre o asunto, tamén é verdade que a historia da resistencia armada á ditadura militar non chegou a callar como un dos grandes temas da nosa historia contemporánea, especialmente no eido académico. Ou polo menos non o fixo de xeito proporcional á pegada que a presencia da guerrilla tivo na nosa memoria colectiva. E antes de que esa memoria popular da actividade guerrilleira fique esvaecida por completo, faise máis necesaria aínda a súa confrontación cos acervos documentais accesíbeis neste momento, que permiten un coñecemento moito máis acabado e real daquela historia, con toda a súa pluralidade e complexidade. Que achega de novo esta publicación ás investigacións sobre a resistencia armada ao franquismo na Galiza e que prismas diferentes introduce? Os artigos que compoñen a publicación non pretenden ofrecer un relato alternativo sobre a historia da guerrilla, senón que máis ben tentan continuar na liña das investigacións precedentes, ofrecendo ferramentas para que os lectores e lectoras poidan compor a súa propia interpretación desta historia. Polo tanto, unha característica da publicación que consideramos importante é a de que a visión sexa plural e diversa: non se trata de facer un manual, senón de artellar un conxunto de contribucións que teñen a intención de lograr un coñecemento máis amplo do fenómeno guerrilleiro, de afondar no seu sentido político-social e ao tempo ampliar as perspectivas xeográficas, ideolóxicas e temáticas desde as que foi abordado. Pareceunos importante, polo tanto, pór á guerrilla en relación coa sociedade rural na que principalmente se desenvolveu, incorporar as novas contribucións da arqueoloxía, saber algo máis da historia da guerrilla en zonas menos coñecidas como por exemplo a Raia Seca, os Ancares ou Eo-Navia, recuperar personaxes como Victor García ou Juan Sorga, e tamén afondar na historia da participación feminina neste movemento, abordando aspectos onde as mulleres tiveron moita importancia, como foron a guerrilla do chan ou os desterros. Todo iso sen esquecer aos grandes personaxes individuais e colectivos do fenómeno guerrilleiro, achegando no posíbel novos datos e interpretacións que puideran abrirse paso nos últimos tempos. Coa perspectiva do tempo, que valoración fai vostede do papel desenvolto pola guerrilla e da súa contribución á loita contra a ditadura? Quizais a pervivencia continuada da resistencia ao golpe militar por case vinte anos sexa unha das grandes historias do país, expresiva tanto da presencia consolidada dos novos movementos de esquerda no mundo urbano como da lonxevidade de movementos de resistencia comunitaria no mundo rural. Nunha mestura complexa e aparentemente contraditoria, galvanizado pola brutalidade da represión franquista, a resistencia da guerrilla na Galiza foi excepcional. Está fora de toda dúbida de que Galiza foi unha das primeiras zonas en caer en mans dos sublevados de 1936, máis tamén é verdade que probabelmente foi a que máis resistencia colectiva amosou a dobregarse completamente diante do poder abusivo da ditadura militar nacente. En certa medida esa pervivencia da guerrilla estaba fundamentada na súa identificación coas clases populares e no seu papel xusticeiro fronte aos abusos das novas autoridades. Naqueles magoados tempos, a guerrilla era a única representación dunha certa xustiza cando actuaba contra sinalados represores, e tamén se convertía na única defensa das comunidades diante dos abusos de poder dos conglomerados corruptos conformados no novo réxime. Ese papel de contrapeso significou de facto un límite claro á impunidade coa que actuaban represores e as novas oligarquías. Malia que a guerrilla foi finalmente derrotada, a súa presencia no imaxinario colectivo ben pode axudar a comprender a emerxencia de novos movementos contestatarios nos últimos anos da ditadura franquista, a un nivel descoñecido noutras zonas do Estado. En certa medida pódese dicir que a guerrilla fixo que a vitoria e a paz dos militares sublevados nunca estivera realmente completa na Galiza. Estamos falando dunha publicación de 36 números, con autores de diversas xeracións, de formación e procedencia diferente, por que o estudo da guerrilla segue a ser un tema incómodo e que merece tampouco atención da historiografía? Tradicionalmente a filosofía política recolle como un dereito dos pobos o de rebelarse fronte a gobernantes de orixe ilexítima, como claramente era o caso da ditadura franquista. Nese sentido, é evidente o paralelismo da guerrilla galega con tradicións recoñecidas como as da resistencia francesa, os partisanos italianos ou iugoslavos fronte ao fascismo. Mais as circunstancias derivadas da inexistencia dunha ruptura política entre a ditadura e democracia nos anos da transición tiveron como consecuencia a ausencia da reivindicación dunha cultura democrática, ao estilo, por exemplo, da que está presente en institucións como o Museu Nacional Resistencia e Liberdade de Peniche, en Portugal. Dalgún xeito, esta ausencia puido trasladarse tamén aos ámbitos académicos, onde as investigacións sobre a guerrilla non son moi abundantes, de tal maneira que aínda hoxe, a mellor obra de conxunto sobre o tema continúa a ser a do historiador alemán Hartmut Haine, escrita hai case corenta anos. Probabelmente os debates sobre a relación entre o terrorismo e a loita armada contra os Gobernos inxustos puido ser tamén un factor que condicionara negativamente o desenvolvemento de liñas de investigación sobre a resistencia armada contra o franquismo. E malia todo, unha morea de historiadores e historiadoras da máis diversa condición, foron dando a luz traballos como os que compoñen esta publicación, conseguindo abrir camiño para o coñecemento desta parte da nosa historia. Publican este conxunto de traballos nun momento no que o Goberno do Estado vén de presentar publicamente o seu proxecto dun nova lei de memoria, que valoración fai da mesma e que consideración ten da súa utilidade? Aínda recoñecendo que a nova Lei de memoria significa un avance sobre a anterior, da a impresión de que estas normas van sempre varios pasos por detrás das reivindicacións e necesidades da sociedade civil, e mesmo das recomendacións de organismos internacionais de dereitos humanos. Un antigo militante das organizacións clandestinas de Ferrol nos anos 40 denunciaba hai xa moitos anos que os Gobernos socialistas lles deran diñeiro polos anos pasados nas cadeas, mais nunca lles fixeron un recoñecemento público. Agora cando dalgún xeito se produce unha tímida reivindicación do seu pasado combatente, tanto el como boa parte das persoas protagonistas xa faleceron. E tamén foron morrendo moitos dos familiares directos que desexaban recuperar os corpos dos seus familiares desaparecidos. Se á timidez e o retraso dos Gobernos de esquerda na reivindicación da memoria democrática se unen a paralización, os atrancos e os retrocesos dos Gobernos de dereita, o resultado é o importante déficit de cultura democrática que padecemos. En asuntos relevantes a lei tampouco semella moi ambiciosa, pois non parece que unha simple declaración de nulidade sobre as condenas poida ser abondo, pois recoñecendo a dificultade da condena das persoas responsábeis, si que debería existir tamén unha vontade clara de coñecer a verdade sobre as persoas que promoveron e executaron a represión, e que foron os beneficiarios das incautacións, os espolios, as violacións ou o traballo forzado. No caso da guerrilla, cando a maior parte das accións de represalia foron mesmo por fora da legalidade ditatorial, non parece que as vítimas poidan atopar nin verdade, nin xustiza, nin reparación nesta lei de memoria. Por outra banda, non só é necesario promulgar leis que promovan unha cultura democrática, senón sobre todo procurar que sexan efectivas na democratización integral de moitas institucións, evitando que aparezan xuíces que se inhiban diante da aparición de enterramentos da Guerra Civil ou xulguen a persoas que investigan a represión, e que existan arquivos das forzas de orde pública que impidan ou dificulten a investigación sobre a nosa historia contemporánea. 'As guerrillas galegas ao descuberto', o coleccionábel O vindeiro dous de novembro sae a rúa unha nova achega de Nós Diario sobre a memoria democrática galega. A publicación, que se vai distribuír co xornal da segunda a quinta feira ao longo dos meses de novembro e decembro, recolle 36 traballos sobre a loita guerrilleira na Galiza durante os anos do primeiro franquismo. O seu obxectivo é botar luz respecto dun período da historia do país sempre incómodo ao poder e favorecer un debate público sobre unha materia que a oficialidade continúa mantendo nas marxes. A investigación achega a información sobre o operativo armado en diversas comarcas e localidades galegas, poñendo o foco naqueles actores que até agora teñen merecido menor atención nos estudos sobre a guerrilla e reparando na lóxica do conglomerado clandestino. Ao longo do coleccionábel aparecen non só os nomes daqueles dirixentes guerrilleiros cuxas pegadas teñen chegado na memoria popular até senón o esforzo colectivo por erguer unha alternativa ao fascismo.


Summary: O recente congreso do PP —a vitoria do candidato aznarista fronte á marianista Soraya Sáenz de Santamaría— constitúe todo un regalo para a oposición galega no horizonte das eleccións municipais de 2019, considera o director deste diario dixital, Xosé Mexuto. Para Mexuto, un PP cun perfil máis duro ten menos opcións de recuperar posicións nas locais, nomeadamente nas cidades.

O congreso que entronizou Pablo Casado como novo líder do PP deixa dous titulares: o primeiro, subliñado pola práctica totalidade dos meios, o xiro á dereita da formación; o segundo, opacado pola imprensa amiga de Monte Pío, a emerxencia de fendas que revelan a profunda división que existe no seo do PPdeG. Fraga legou a Feixóo a "pax fraguiana", unha forma de entender o partido que basicamente consistía en deixar facer aos baróns territoriais. "Feixóo fixo o mesmo [que Fraga] o que pasa é que nos vendeu a moto de que o PPdeG era unha balsa de aceite e que por fin había un só mando, o mando de Monte Pío. Acabamos de ver que iso non é así, que o partido está profundamente dividido", relata no seu vlogue Xosé Mexuto. A división, esclarece, non é só territorial, non só ten que ver co feudo baltariano, senón que é máis complexa e remite tamén para aspectos ideolóxicos: no PP conviven desde saudosos do franquismo até centristas que queren disputar os votos colindantes coa esquerda ou o galeguismo máis mornos. "A división remite tamén para a visión que os distintos sectores teñen sobre o país. Iso si, o país sempre considerado como un apéndice de España", esténdese Mexuto. Que significa a guerra de faccións no interior do PPdeG, con sectores casadistas e sectores sorayistas? Pois basicamente que Feixóo "dista moito de ter controlado o partido", un hándicap notábel para Monte Pío á hora de lidar coas municipais de 2019. Nese sentido, o director deste dixital entende que, alén das fendas internas, o xiro á dereita é un lastre para as opcións electorais da formación conservadora. "Non lle vai dar votos para capturar as cidades, que é obxectivo do partido", engade. "Para a oposición, o congreso do PP foi todo un regalo. Iso habémolo ver nas municipais de 2019 que, creo que vostés son conscientes, son unhas primarias das galegas de 2020", conclúe o director do Sermos dixital.


O das residencias de maiores é, posiblemente, un dos maiores conflitos abertos entre a Deputación de Lugo, a Xunta e o PP durante, cando menos, os dous últimos mandatos municipais. O proxecto do ente provincial lucense, baseado na apertura de pequenos centros de maiores destinados preferentemente á veciñanza dos concellos rurais nos que se atopan, bateu primeiro coa negativa do Goberno galego a financiar prazas neles e despois, con diversos atrancos administrativos. A xuíza considera que a paralización das residencias promovida polo PP a través de Suplusa atrasaría "a futura apertura duns establecementos tan necesarios" e causaría "prexuízos de consideración para as persoas" que agardan por este servizoO último episodio deste desencontro chegou aos tribunais e, no seu primeiro intento, vén de fracasar. A través de Suplusa, a sociedade urbanística dependente da Deputación en cuxo consello de administración o PP ten maioría a efectos prácticos grazas ao voto do deputado non adscrito -o ex-socialista Manuel Martínez, alcalde de Becerreá-, os populares recorreron a apertura destes centros. Un deses recursos dirixiuse contra a contratación das prestacións para maiores -limpeza, manutención e asistencia básica- nas residencias da Fonsagrada e Pol e, no marco dese proceso, Suplusa pedía como medida cautelar paralizar o proceso.Pero nun acto datado no pasado 30 de abril o xulgado do contencioso-administrativo número 2 de Lugo desbotou paralizar cautelarmente estes contratos. Segundo sinala a maxistrada, en casos coma este debe "primar o interese público" por riba de calquera outro. Se atendese a petición reclamada polos populares, resalta, a posta en marcha dos servizos destes centros de maiores "veríase retardada en demasía a futura apertura duns establecementos tan necesarios na actualidade". A paralización pretendida, agrega a xuíza, "podería producir prexuízos de consideración para as persoas solicitantes destes servizos bastante considerables se os comparamos cos eventuais prexuízos" aludidos por Suplusa. Non en van, resalta, se finalmente "prospera a demanda", sempre podería haber lugar á compensación económica que corresponda.A Deputación prevé abrir "este mes de maio" a residencia de Pol e a da Fonsagrada, "se a Xunta concede o permiso cuxa concesión atrasa dende hai meses"Unha vez coñecido o auto o goberno da Deputación amosou a súa satisfacción, pero tamén a contrariedade polas "trabas" interpostas "polo PP e o deputado non adscrito". Segundo avanza a institución, a intención do equipo de goberno é "abrir este mes de maio" o centro de Pol, un dos afectados pola petición agora rexeitada. "E o da Fonsagrada tamén podería abrirse se a Xunta concede o permiso de inicio de actividade, cuxa concesión atrasa dende hai meses", censuran.Para o voceiro do goberno da Deputación, o socialista Álvaro Santos, este auto xudicial vén acreditar que "só o goberno está preocupado por acadar novos servizos" para a veciñanza destes concellos mentres que neste caso o resto da corporación provincial "non estivo á altura". "Preocupounos máis o desgaste do goberno e tentar que as residencias non abrisen para dicir que non as dabamos aberto". No entanto, subliña, "a realidade é que acaba de abrir a residencia de Trabada, imos abrir a de Pol" e despois "a da Fonsagrada, a de Ribadeo e todas as que temos proxectadas", conclúe.


Summary: Ataque de Feijóo ao portavoz do BNG. "Vosté representa a Galiza, pero Bildu ou ERC non representan a Galiza", dixo. O presidente da Xunta reprochou a Jorquera que criticase as medallas Castelao [en realidade, brincou con que Feijóo non sabe ben quen é Castelao]. "Castelao non era independentista", dixo Feijóo.

Feijóo dedicou boa parte da súa réplica a Jorquera a criticar o bipartito e a defender o actual status de Galiza dentro do Estado español. Foi especialmente contundente ao reprobar a aposta do BNG no concerto económico. Acusou á formación soberanista galega de tentar importar a Galiza as receitas de Bildu e ERC. "Vosté representa a Galiza, mais Bildu e ERC, non". Quixo polemizar con Jorquera a respeito das conviccións nacionalistas de Castelao, do que dixo literalmente que non era "independentista" nen soberanista. Na réplica a Jorquera, tamén deixou unha frase para a hemeroteca: "No meu gobenro non hai ninguén imputado nen ninguén implicado nun sumario". E logo engadiu: "Alá os gobernos e alá cada quen", como se quixese mostrar desdén a respeito da esperéntica situación que se está a viver na capital de Galiza, coa práctica totalidade da xunta de goberno imputada por prevaricación. Réplica a Beiras Feijóo descualificou a intervención de Beiras. "O único que lle faltou por dicer é que eu pertenzo a Resistencia Galega", dixo en alusión á frase do portavoz de AGE sobre que a Xunta é un "comando especial de exterminio". Dixo non saber moi ben que ideoloxía defende Beiras no debate, se a independentista ou a de Esquerda Unida, e brincou co feito de Anova ter anunciado que trasladará as súas iniciativas ao Congreso através do grupo valenciano Compromís "e non através do BNG ou de IU". Oposición a Zapatero e ao bipartito No discurso de réplica a Méndez Romeu, Feijóo tirou de hemeroteca e dos dados recopilados pola súa equipa de asesores para por uns momentos voltar a exercer o papel de xefe da oposición. Ao bipartito e a Zapatero.


Summary: As centrais sindicais denuncian que os cupos de pacientes por médica son demasiado elevados. Pídenlle, quer á Xunta quer ao Estado, que aposte por unha sanidade pública de calidade e presencial.

As centrais sindicais amósanse preocupadas pola falta de relevo das médicas e médicos de Atención Primaria no verán, máis aínda cando estes profesionais deberían ser a base do control da expansión da Covid-19. A queixa de que as cotas de pacientes por facultativas son demasiado elevadas non é nova, pero cunha pandemia que ameaza a poboación poñen de manifesto que non é lóxico que se acumulen listaxes de agarda para os centros de saúde. "As colas en Atención Primaria derivan xente aos Puntos de Atención Continuada (PAC) e ás Urxencias hospitalarias". Estas verbas son as de María Xosé Abuín, secretaria nacional de CIG-Saúde. Un dos problemas do que falan as centrais sindicais son as excesivas ratios de pacientes por facultativa. Ademais, quéixanse de que tampouco hai relevo xeracional nin contratacións para cubrir os días de lecer ou vacacións das demais. Isto fai que a Atención Primaria chegase a situacións de difícil explicación que se asemellan ás listas de agarda para as cirurxías. Desde Comisións Obreiras falan de localidades onde hai que agardar dez días para ver os médicos de familia. Noutros casos que puido coñecer este xornal, hai agardas de mesmo 15 días ou féchanse as citas pola internet porque non van máis alá desa quincena. Hai doutores que están atendendo pacientes por enriba das súas posibilidades, aínda en plena pandemia e sen cumprir horarios porque entenden que se deben á poboación, pero Abuín avisa de que "hai moita precariedade no emprego". En practicamente todas as cidades e nos seus entornos, as consultas teñen máis persoas asignadas do que estipulara no seu día o Goberno bipartito "para dar un servizo de calidade". Segundo a sindicalista, o PP mudou as normas sen aclarar moi ben as cifras. Sen cambios na sanidadeApós pediren en varias ocasións "un plan de ordenación de recursos humanos", pensan que o feito de que Feixoo volva ser presidente vai implicar "que non haxa un cambio na política sanitaria". Porén, advirten de que non hai relevo xeracional para as e os facultativos da Atención Primaria malia que agora a Xunta lle pida ao Estado que amplíe as prazas para os MIR. A formación, cando menos, "leva catro anos" e vanse ir "xubilando médicas que Almuíña prorrogou até os 68 anos por non quedar sen médicos antes". De feito, recorda que a anterior conselleira Rocío Mosquera (2012-2015), tamén do PP, acelerara as xubilacións antes. O secretario xeral de Sanidade do sindicato UXT-Galicia, Javier Martínez, quéixase tamén de que "a consulta telefónica ocupe case todo o tempo, e non debería ser así". As centrais pensan que non é normal e, menos, en plena pandemia. Sen "baixar a garda""Desta maneira a Atención Primaria podería ser atendida por teleoperadoras e teleoperadores", critica, pois a sanidade non é atender a distancia. "Hai que pensar que no outono vai haber un repunte da Covid-19 e hai que dicirlle a Feixoo que non baixe a garda", incide o representante da UXT, que demanda que se faga un acopio de material protector para todo o persoal. Sobre os cupos de pacientes dos profesionais, Martínez quere deixar ben claro que "se algo amosou a pandemia é que non podemos facer unhas ratios economicistas na saúde". Atrasos nas receitasA secretaria xeral da sección sindical de Comisións Obreiras na comarca de Ferrol, María Elena Rey Díaz, quéixase desas listas de agarda porque "non substitúen", o que fai que "as pacientes teñan que ir a Urxencias, porque hai listas até de cinco días só para receitas" nalgunhas consultas da zona. O persoal que non está de vacacións, con bolsas xa infladas de pacientes, asume ademais os das compañeiras que están de descanso, provocando unha "tormenta perfecta". "Este ano onde máis había que reforzar é na Primaria: hai un descontento entre todas e todos os profesionais porque así non se pode traballar", afirma, asegurando que se pararon moitos controis de pacientes con patoloxías crónicas que van reverter na sanidade con resultados peores. "Hai que cubrir as prazas de enfermaría e médicos de familia", exixe a sindicalista.


Moito se ten falado nestas semanas de confinamento desde tres grandes discursos ideolóxicos: o da saúde e a protección da vida da xente, o da produción económica e a crise, e o da psicoloxía como mecanismo de adaptación á situación de crise e pos-crise. Todos eles converxen ao meu ver nun outro grande discurso que é propio da biopolítica e do biopoder que tenta dominar actualmente o noso mundo, o noso corpo e a nosa mente. Isto é algo que podemos ver todos os días nas televisións e radios que nos sobre-informan con base no discurso "especialista" de médicos, psicólogos e economistas, asociado ao discurso da metáfora da guerra protagonizada polas forzas de seguridade do estado. Pero pouco se ten falado sobre a necesaria recuperación social e cultural despois do control do coronavirus, data sobre a cal aínda non temos certezas ata que a humanidade e a ciencia consigan unha vacina contra o COV-19. Pouco se ten falado sobre a necesaria recuperación social e cultural despois do control do coronavirus, data sobre a cal aínda non temos certezas ata que a humanidade e a ciencia consigan unha vacina contra o COV-19Desde esta perspectiva, propomos a necesidade de pensar nunha recuperación e reconstrución sociocultural pós-coronavirus, e desde unha perspectiva antropolóxica, é necesario reflexionar sobre o que estamos a vivir pero tamén imaxinar o futuro en sociedade e comunidade. O que estamos a vivir pode ser entendido por medio do concepto antropolóxico de ritual de paso ou de transición. Nesta transición hai tres pasos ou etapas, na primeira houbo unha separación mental, física e social da nosa realidade cotiá, unha identificación do problema e a creación de solucións persoais, familiares e societais. Nunha segunda fase, a que estamos a viver, a de limiar ou marxen, é como se estivésemos nun limbo, é o que oficialmente se denominou como confinamento, unha forma do Estado intervir na nosa privacidade e nos nosos dereitos civís. Este é un espazo liminar, ambiguo, de sacrificio, e borroso, onde a maioría de nós estamos distantes do noso universo cotiá público e recluídos na casa conectados co mundo externo por medio da nova función social das varandas e das novas tecnoloxías de información e comunicación. Nesta fase vivimos fortes tensións emocionais e psíquicas fronte aos riscos e ameazas da pandemia, pero tamén fronte a outros problemas de convivencia social derivados das presións laborais e do intenso roce familiar ou ausencia del. Nesta fase, os políticos que nos gobernan aplicaran o que Foucault chamou de modelo social da peste, que representa unha reclusión inclusiva para a poboación. Nesta fase a nosa identidade está en redefinición e adaptación psico-socio-cultural a un problema pensado como colectivo, e que xera problemas económicos, sociais e emocionais, aínda por avaliar, pois o cambio sociocultural que se esixe a unha sociedade aberta e de espazo público como é a galega, vai ter un custo social importante, que convén non menosprezar desde o discurso higienista, economicista e psicologicista dominantes. Réstanos a fase de reintegración. Nesta fase, que está por chegar, e que non conseguimos adiviñar, só imaxinar, temos que pensar nunha reconstrución dos lazos sociais, non porque estiveran rotos, senón porque estaban estancos no espazo dixital comunmentePero o certo é que vivimos o confinamento de forma desigual e de forma diferente. Desigual do punto de vista da estructura social e territorial de Galicia, porque non é o mesmo pasar o confinamento nunha casa con xardín do periurbano das cidades galegas, do que un pequeno apartamento no centro da cidade, do que na rúa como o fan algunhas persoas que non teñen casa, do que nunha vila ou nunha aldea do interior de Galicia. E diferente porque non é o mesmo estar confinado en familia, do que só (cerca de 130.000 persoas viven soas en Galicia), ou nunha residencia da "terceira idade" (afectadas intensivamente pola pandemia). É diferente quen teña can ou non o teña, quen traballe na UCI dun hospital na liña da fronte, nun supermercado, na agricultura ou nunha empresa de transportes, por dar só algúns exemplos significativos. Finalmente réstanos a fase de reintegración, que é aquela onde me quero deter un pouco máis. Nesta fase, que está por chegar, e que non conseguimos adiviñar, só imaxinar, temos que pensar nunha reconstrución dos lazos sociais, non porque estiveran rotos, senón porque estaban estancos no espazo dixital comunmente. O primeiro será para moitos facer unha fase de loito, pois algúns non puideron despedirse dos seus familiares mortos, e a morte en Galicia ten moita importancia cultural. Do mesmo modo poderá haber nesta fase un conxunto de rituais de recoñecemento e agradecemento aos profesionais que loitaron directamente contra a pandemia. Estes serán importantes para reforzar o sentido de sociedade e de comunidade e construír cadros de convivencia igualitaria, máis alén do tratamento das persoas como estatísticas ou como categorías sociais estancas (susceptibles de risco, infectados, mortos, curados...). A reintegración prevese lenta do punto de vista político e sanitario, así que teremos que adaptarnos a un novo modo de vivir, defensivo e con precaución fronte a novos contaxios de virus. Vainos obrigar a interiorizar un novo ethos biomédico. Esta adaptación exixirá unha boa comunicación política e unha concienciación colectiva sobre a necesidade de medidas de protección e distanciamento social, algo que deberá ser temporal, e que obrigará a unha nova forma de relacionarnos socialmente, que non debe criar traumas nin unha ecoloxía do medo. A nosa linguaxe verbal e non verbal vai mudar substancialmente, pero pouco a pouco temos que recuperar as funcións, sentidos e significados dos espazos públicos. Temos pouco a pouco que recuperar os ciclos festivos, os eventos aínda que non tan masificados, os abrazos e os bicos, os agarimos e as comidas familiares e amicais. Nesta terceira fase do ritual de paso, teremos xa outro statuo quo, outra experiencia da vida, outra ganancia espiritual, que debe servir para reforzar solidariedades, fraternidades, redes sociais de apoio e sociabilidades entre veciños, amigos, parentes e cidadáns. Do modelo da peste temos que recuperar pouco a pouco un modelo antropolóxico inclusivo e intercultural, que asuma algunhas leccións da crise da pandemia. Por exemplo, o abandono do "idadismo" (etnocentrismo de idade) cos máis vellos e do darwinismo social. Terá que ser necesariamente un modelo social resiliente e adaptativo, a facer máis con menos recursos e con o obxectivo de voltar a amarnos e a "humanar" as relacións sociais e culturais superando o medo ao contaxio, algo que só cando a ciencia, tan maltratada no estado español, nos proporcione unha vacina eficaz contra o coronavirus. Pero obviamente non podemos ter a fantasía do regreso ou reintegración a unha anterior "normalidade", pois considero que a pandemia pasará a producir unha "nova normalidade" en articulación con ela, polo menos nos primeiros tempos da reintegración. Temos que pensar en construír lugares pós-catástrofe, pós-pandemia, e pós-crise, pero tamén en conservar algunhas memorias de como temos vivido todo este proceso, para que nos sirvan de leccións para o futuroPero tamén é certo que nesta terceira fase, o hixienismo esaxerado e individualizante non deben ser as únicas medidas para combater o virus, tamén vamos necesitar outras vacinas, estas contra a exclusión social, a desconfianza do outro, a desigualdade económica que xa estaba e que se reforzará a seguir, e a falta de felicidade colectiva. Esas vacinas non poden servir para domesticar as persoas e precisarán dunha bioquímica cultural que reforce o sentido de comunidade como galegos e cidadáns non só dun estado como do mundo. Ademais esas vacinas deberán levar boa dose non só de diñeiro como de sociedade, educación e convivencia, para recuperar a o tecido social e a música na rúa, nos bares e nas casas. Para entón xa estaremos mellor preparados cognitivamente, cultural e emocionalmente falando, pero espero que tamén do punto de vista estrutural (destinar os recursos da guerra para a saúde pública, ciencia ao servizo da sociedade, educación pública, economía social, novo contrato social coa natureza). Necesariamente precisaremos de mediación antropolóxica, pedagoxía, comunicación dialóxica e unha antropoloxía da esperanza. Temos tamén que pensar en construír lugares pós-catástrofe, pós-pandemia, e pós-crise, pero tamén en conservar algunhas memorias de como temos vivido todo este proceso, para que nos sirvan de leccións para o futuro. NOTA E AGRADECIMENTOSEste traballo encádrase nas liñas de investigación do CETRAD, un centro que é financiado por fundos nacionais portugueses a través da FCT – Fundação para a Ciência e a Tecnologia, I.P., no ámbito do projeto UIDB/04011/2020. . O texto foi escrito durante unha bolsa de licenza sabática na Universidade de Santiago de Compostela, máis concretamente no Departamento de Xeografía, financiada pola FCT (Fundação para a Ciência e a Tecnologia) e co nº SFR/BSAB/150447/2019.


Summary: Os socialistas denuncian que Feijóo acudiu ao aeroporto para embarcar no avión dun "multimillonario" nun vehículo da embaixada española na Arxentina.

O Paxariño Novo segue dando que falar e que preguntar. Despois de que o pasado 3 de outubro saíse á luz que Alberto Núñez Feijóo empregou o avión privado do acaudalado empresario José Benito López Carballedo para desprazarse de Bos Aires a Montevideo durante a súa xira electoral por Sudamérica, este sábado o PSOE vén de albiscar un novo interrogante nos feitos, divulgados por, entre outros, o diario El País. Ademais de reclamar explicacións pola utilización da aeronave -a lexislación vixente estipula que este tipo de prestacións de servizos son doazóns aos partidos políticos- os socialistas recean doutro dos detalles que é posible apreciar nas fotografías que acompañan á devandita información: un vehículo oficial da embaixada española na Arxentina. A través do seu deputado no Congreso Antonio Hernando os socialistas véñense de dirixir ao Goberno central para "demandar información sobre a posible utilización, por parte do candidato popular, dalgún vehículo oficial das representacións diplomáticas ou consulares españolas". "De ser certo uso destes vehículos -di Hernando- o Goberno debe explicar porque permitiu esta utilización por parte dun canidato durante unha viaxe de promoción da súa candidatura". "Feijóo dixo que o jet era propiedade dun militante do partido", admite o PSOE, se ben "nas fotos aparece tamén un vehículo oficial da Embaixada de España, concretamente un Mercedes", ademais do propio embaixador, Román Oyarzum, que "levou a FEijóo no vehículo oficial da institución ata o aeroporto", onde o esperaba o Paxariño Novo. O PSdeG desmente que Pachi Vázquez recibise atencións semellantes Neste contexto, cabe preguntase pola veracidade das acusacións e tamén polo feito de se a presenza de vehículos e persoal da embaixada é habitual neste tipo de viaxes. Dende o entorno do presidente da Xunta e candidato á reelección asegúrase que este tipo de atencións entran dentro da normalidade, sempre que un político español comunica -como é preceptivo- a súa estancia nun país estranxeiro. Así, explican, a embaixada facilita determinados desprazamentos, algo que, aseguran, tamén acontece se quen viaxa é un representante da oposición. Pola contra, na oposición desméntese esta versión. Fontes socialistas consultadas por Praza aseguran que, por exemplo, na viaxe realizada por Pachi Vázquez aos mesmos países con tan só vinte e catro horas de diferenza, o candidato do PSdeG non foi obxecto de ningún tipo de privilexio. Si foi recibido por un representante da embaixada que, en calquera caso, aseguran, non puxo á súa disposición vehículo nin atención ningunha. Nova e imaxes da viaxe no avión privado, en El País


Summary: Ecoloxistas denuncian o inzamento de cianobacterias na presa de Salas. As presas da bacía Miño-Sil están a 41% da súa capacidade, dez puntos menos que a media da última década.

O pasado verán estivo marcado polo baleirado masivo da meirande parte dos encoros galegos, nomeadamente os que conforman a bacía do Miño-Sil. Nun momento no que o prezo da electricidade marcaba rexistros históricos, empresas como Iberdrola e Naturgy desaugaron as súas presas para maximizar os seus beneficios, ao ser a enerxía hidroeléctrica a máis barata de producir. As consecuencias desta práctica comezan agora a ser perceptíbeis en encoros coma o de Salas, no concello de Muíños. Ecoloxistas en Acción denuncia que se está a producir un proceso de eutrofización nas súas augas, que hoxe ocupan apenas 25% da capacidade total desta presa. "Isto acontece por mor da cota paupérrima de auga que ten o encoro. Concéntrase unha gran carga de nitratos que provoca un aumento de cianobacterias, que son toxinas que non deixan pasar a luz solar e a auga encorada queda sen oxíxeno, polo que morren todos os seres vivos", sostén, en declaracións a Nós Diario o portavoz da organización, Alberto Riveiro. Neste senso, salienta que nas presas da Galiza hai "unha gran presenza de especies acuáticas ameazadas" coma o espiñento, o furapresas, a toupa acuática ou a margaritífera. Esta última, explica Riveiro, é un bivalvo tamén coñecido como "mexillón de río" que ten unha función esencial nos encoros, filtrar e depurar as augas para oxixenar os sedimentos e ofrecer unhas condicións axeitadas para que determinados peixes poidan deixar os seus ovos. Este animal é moi común en Belesar, e a súa presenza garante a boa calidade da auga. Sen o mexillón de río, esta diminúe. A contaminación das augas por mor das cianobacterias tamén supón un perigo para a saúde humana. Alberto Riveiro lembra que no encoro das Cunchas se prohibe o baño "con certa frecuencia", cando as toxinas alcanzan niveis demasiado elevados. Outra das consecuencias negativas do baleirado dos encoros é, naturalmente, a escaseza de auga para sufocar incendios. "Encoros coma As Cunchas ou Salas están hoxe impracticábeis, non poderían abastecer un hidroavión. E non é a primeira vez que se producen lumes nestas datas, cómpre estar previdos", argumenta. Denuncia ante a Fiscalía por delitos ambientais Os colectivos ambientalistas xa viñan advertindo nos últimos meses do risco de baleirar de forma masiva os encoros, cuxas consecuencias son hoxe visíbeis en Salas ou As Cunchas. De feito, a finais de setembro Adega presentou unha denuncia na Fiscalía para investigar o seu modo de proceder e as supostas neglixencias cometidas. No escrito, a asociación ecoloxista alertaba da posíbel comisión dun delito contra a protección da fauna e a flora, e outro polos danos ocasionados á calidade das augas e a fauna acuática. O Goberno galego, así mesmo, tería incorrido presuntamente nun delito de "prevaricación por omisión", xa que recibira un aviso de Iberdrola semanas antes advertindo da súa intención de baleirar os encoros. A bacía Miño-Sil, por baixo da media dos últimos dez anos Os encoros que conforman a bacía do Miño-Sil están hoxe a 41% da súa capacidade, doce puntos menos que o ano pasado a estas alturas e dez por baixo da media dos últimos dez anos. As presas de maior envergadura deixan as cifras máis preocupantes, cun 28% de auga encorada en Belesar e 15% en Portas. Os dous encoros abranguen máis dun terzo da capacidade total desta cunca hidrográfica. Dos 25 embalses, só o de Cachamuíña mellora os rexistros.


Summary: CIG denunciou que o hospital privado, no que teñen asignada a súa asistencia sanitaria pública miles de cidadás de Vigo, ten como obxectivo reducir as actuacións en pacientes derivadas do Sergas "que non acheguen ningún valor engadido" para "mellorar o noso tempo de resposta a pacientes privados". Manuel Moreira, médico de familia e responsábel de CIG-Saúde en Vigo, indica a Sermos Galiza, que este sindicato xa pediu ao Sergas unha investigación sobre este tema.

Manuel G. Moreira cualifica como "preocupante" que Povisa se marque eses obxectivos. "Que poñan por escrito que hai que reducir recursos dos pacientes Sergas para destinalos á privada xera moitas preguntas. Hai que investigar se os cartos que lle paga o Sergas polo concerto [para atender a cidadanía que ten asignada a súa asistencia sanitaria pública nese hospital] Povisa emprégaos para a súa asistencia privada". A CIG xa se dirixiu ao Sergas para solicitarlle que se investigue este tema e que "faga público, cando estean, os resultados" desa pesquisa. Vigo foi e é un banco de probas experimental de privatización na sanidade" Este médico de familia e responsábel de CIG-Saúde en Vigo pregúntase tamén quen fixa os criterios en base aos que se van "reducir" as actuacións (consultas, probas, intervencións...) en pacientes derivadas do Sergas. "Vaino fixar a profesional ou vai ser a empresa? O criterio vai ser pensar no mellor para o paciente ou en reducir a débeda?". O que acontece en Povisa é, defende, una mostra máis da necesidade de "recuperar a área sanitaria de Vigo para a xestión pública 100%". Afirma que Vigo foi e é "un banco de probas experimental de privatización na sanidade" e que as consecuencias págaas a ciudadanía.


Summary: Os posíbeis fíos que cosen a música co gastronomía de Galiza preocupan a Xurxo Souto. Tanto que esta segunda feira, 11 de xuño, ofrecerá unha palestra de título Despensa Sonora sobre as interaccións das dúas disciplinas. Será na sala Numax de Compostela dentro do programa Música e Pratos das adegas Martín Códax.

"Este proxecto ten como obxectivo integrar a música galega como un ingrediente máis da nosa gastronomía", sinalan desde Martín Códax. Canda Souto, falarán a avogada Ania González -sobre Música e propiedade intelectual: dereitos e obrigas- e o cociñeiro Marcos Cerqueiro, copropietario do afamado restaurante compostelán Abastos 2.0, cuxa intervención titúlase Un ingrediente máis: a luz e o son. "Hai tempo que os obxectivos da hostalería pasaron de ser unicamente 'dar de comer' a querer xerar momentos exclusivos en torno á mesa", afirman desde a organización. E a vía de procurar unha banda sonora axeitada para a recente, e innovadora, cociña galega pode contribuír. De feito, a orixe da iniciativa atópase nunha experiencia da asesora cultural de Martin Códax, Rosa Bugallo. Hai uns meses, compartía mesa e mantel cuns amigos nun coñecido estabelecemento restaurador. O xantar era gastronomicamente inmellorábel. Mais de fondo soaba a colombiana Shakira. Bugallo pensou que, para que aquel intre fose completo, a música debía acompañar. Aos poucos, foi perfilando o seminario Música e Pratos, dirixido fundamentalmente a hostaleiras e hostaleiros. "Cómpre ofertar experiencias multisensoriais únicas que perduren na memoria e que fidelicen o cliente", expoñen desde as adegas, "deste xeito, cóidase tanto a calidade do alimento (kilómetro 0, ecolóxico, identidade cultural) como o espazo en que se ofrece (ambientación, arquitectura, iluminación, protocolo...)". Para Martín Códax, ao cabo, a música debe facer parte desta nova ollada sobre o fenómeno gastronómico. O seminario, cuxa etapa compostelá o 11 de xuño -entre as 10.30 e a 13.30 horas- será a primeira dunha xira polas cidades galegas, procura "debater cos hostaleiros as posibilidades que a música galega ten como valor diferencial da súa proposta gastronómica".


Summary: Critican o desleixo e incompetencia da Xunta. E chaman a se sumar ao proxecto a todos aqueles e aquelas interesados en "traballar pasiño a pasiño para devolver á vida o Monte Pindo".

Esta sexta feira, 1 de novembro, Día de Defuntos foi o elixido para o nacemento de SOS Monte Pindo, un proxecto "civil" e "voluntario" para sumar forzas, achegas, ideas, anceios...coa finalidade de recuperar o Olimpo Celta. Unha iniciativa que xorde ante "o desleixo e a traizón" dunha administración que non soubo defender este patrimonio natural. A páxina sos.montepindo.org é a ágora na que se disporá a información sobre o proxecto, "e na que calquera persoa que poida colaborar de calquera xeito coa recuperación do Monte Pindo poderá facelo". "Desde o día cero da catástrofe a Xunta abandonou á nosa sorte a veciños, medio ambiente e tecido produtivo, negándose unha e outra vez a dispoñer do fondo de emerxencias da Xunta ou cando menos de calquera outro investimento resarcitorio á veciñanza directamente prexudicada polo incendio e as súas consecuencias, rexeitándose a aceptar coma interlocutores tanto a veciñanza coma ao propio Concello de Carnota". Actuacións e propostas Entre as actuacións e posíbeis medidas a desenvolver, desde esta iniciativa achegan varias: Semente de gramíneas de crecemento rápido, estabelecemento de barreiras vexetais nas pendentes máis pronunciadas e próximas a cursos fluviais, zonificación e deseño do proecto de repoboación... Mais son iso, achegas, unidas a moitas outras. Para debater, valorar e, desde a solidariedade e cooperación cidadá, desenvolver.


Summary: O Goberno galego vén de aprobar o plan de incendios de 2017, exercicio no que seguirá a política de non informar dos inferiores a 20 hectáreas. Na etapa do bipartito Medio Rural ofrecía dous partes diarios con todos os incendios que afectaban aos montes galegos DOCUMENTO | Parte de incendios difundido pola Xunta no verán de 2006

DOCUMENTO | Parte de incendios difundido pola Xunta no verán de 2006 Este xoves o Consello da Xunta aprobou o Plan de Prevención e Defensa Contra os Incendios Forestais de Galicia (Pladiga) para 2017, a "actualización" anual do documento que dende hai unha década condensa todo o dispositivo de loita contra o lume en Galicia, tanto o que depende directamente do Goberno galego como o achegado polos concellos e polo Goberno de España. O proxecto ve a luz a escasos días do inicio do período de alto risco, o vindeiro día 1 de xullo, unha temporada de incendios na que por noveno ano consecutivo a Consellería de Medio Rural limitará a información que difunde ao respecto, evitando revelar a totalidade de incendios e hectáreas queimadas ata mediados do ano seguinte malia aos bos resultados dos últimos anos. A Xunta vén de aprobar o Pladiga 2017 Nas súas grandes magnitudes o Pladiga é practicamente idéntico ao do 2016. Así, volve contar con ata 303 "medios de actuación" -brigadas terrestes e aéreas-, ata 12 medios aéreos do Estado, ata 177 medios terrestres da Xunta e un total de 17 medios aéreos dependentes do Goberno galego, un menos que no ano anterior. No que atinxe ao persoal as tres Administracións suman un total de 5.767 persoas, as mesmas que en 2016, as cales, recalca a Xunta, poden chegar a roldar as 7.000 sumando o "reforzo ao dispositivo". Medio Rural só informa dos incendios superiores a 20 hectáreas Todas elas actuarán nun contexto no que a Consellería manterá a doutrina vixente dende o retorno do PP á Xunta en 2009, segundo a cal só son revelados aos medios de comunicación e á poboación en xeral os incendios que superan as 20 hectáreas de extensión ou os de menor superficie só se poñen en perigo á poboación pola súa proximidade a zonas habitadas. Dos demais Medio Rural só informa baixo "demanda", isto é, se a prensa ou a cidadanía se dirixe á Consellería e consulta por un foco en concreto. A razón, segundo indicara en 2009 o Executivo e recollera a desaparecida edición galega de El País, era non xerar "alarma social" e, adicionalmente, evitar que os medios "non reflictan" os datos de incendios e hectáreas ardidas "tal e como se dan". Estas son as directrices que seguen tamén a conta de Twitter creada pola Xunta en 2013 para informar sobre a incidencia do lume no monte. O modelo do bipartito e as críticas de Feijóo O modelo informativo implantado en tempos do conselleiro Samuel Juárez mantívose tanto no seu funcionamento como nas súas motivacións coas dúas seguintes titulares da Consellería. Tanto con Rosa Quintana -mentres Medio Rural estivo fusionada con Mar- como con Ángeles Vázquez, actual conselleira, óptase por unha política moi semellante á dos gobernos de Manuel Fraga -o director xeral con responsabilidade directa sobre os incendios dende 2009, Tomás Fernández-Couto, xa exercera este cargo entre 1996 e 2005- e radicalmente distinta á implantada na etapa do Executivo de PSdeG e BNG. Na etapa do bipartito Medio Rural ofrecía dous partes diarios con todos os incendios que afectaban aos montes galegos Nos anos en que este departamento do Goberno galego estivo dirixido por Alfredo Suárez Canal o sistema de información de Medio Rural incluía todos os incendios declarados en Galicia con detalle sobre o concello e parroquia en que se declaraban, as horas de inicio, control e fin, os medios que actuaban neles e as hectáreas ardidas. Estes partes eran difundidos pola Consellería dúas veces ao día -ás 13:00 e ás 19:00- a través do seu sitio web e por medio de comunicados á prensa, que ademais recibía información adicional se a solicitaba por vía telefónica. A mesma web ofrecía ademais datos acumulados por mes e ano e as súas comparacións. Información de incendios na web de Medio Rural no verán de 2006 e un dos partes diarios que difundía a Consellería na etapa do bipartito Este foi o sistema de información que a Xunta empregou durante a gran vaga de incendios do verán de 2006, a que segue sendo a peor no último cuarto de século. Os devanditos partes diarios chegaran a cuantificar nunha nefasta primeira quincena de agosto máis de cen incendios distintos por día. Se cadra por iso ao ano seguinte, en 2007, o departamento de Suárez Canal dera en anunciar unha mudanza de política informativa, restrinxindo algúns dos datos. Esa variación non chegara a realizarse, toda vez que ante as primeiras críticas o conselleiro dera en recuar, comprometéndose a fornecer de novo información "minuciosa, rigorosa e abundante". En 2007 a Xunta preveu reducir a información, pero recuou ante as primeiras críticas. Feijóo consideraba que ocultar datos era "un erro" que "non vale de nada" e vía a publicación "unha motivación para denunciar" os incendiarios Entre as voces máis críticas co recorte informativo que non se chegara a aplicar estaba a de Alberto Núñez Feijóo, que na altura levaba pouco máis dun ano no liderado do PPdeG. "En Galicia temos moi mala experiencia en limitación de información" no eido forestal, advertira o actual presidente a Suárez Canal, a quen instaba a non "sucumbir" á "tentación" de "ocultar" datos sobre os incendios, porque "non vale de nada". "Dar toda a información" sobre as hectáreas queimadas, sinalaba o líder do PPdeG, era "unha motivación para denunciar con máis énfase aos incendiarios e para traballar máis se as cifras van mal", por iso ocultar datos suporía "un erro", sinalaba. Tras a vaga de 2006 o PP receou da cifra oficial de 77.000 hectáreas ardidas e defendeu como "obxectivo" que arderan unhas 180.000 baseándose nunha web con fotos de satélites da NASA Aquel verán o PP polemizara tamén coa Xunta, tanto a través de Feijóo como dende a súa dirección estatal, sobre o número de hectáreas queimadas na gran vaga de lume. O 14 de agosto, véspera do remate dos grandes incendios pola chegada das chuvias, o propio Feijóo divulgou á prensa un informe baseado nunha web de mapas -a desaparecida mapasnet.com, que recollía fotografías de satélite da NASA- no que o PP concluía que nunha semana arderan 175.486 hectáreas. Poucos días antes antes Feijóo cifrara o ardido en 50.000. Tres días despois, o día 16, Medio Rural concluíu as medicións da catástrofe e ofreceu a cifra oficial, 77.000 hectáreas, que ficou ratificada despois nos balances definitivos tanto da Xunta como do Goberno central na súa estatística de incendios forestais. Tras a difusión destes datos o PP trasladara a controversia a Madrid a través de quen na altura era o seu voceiro parlamentario, Eduardo Zaplana, quen considerou "escandaloso" que a Xunta defendese que ardera menos de 180.000 hectáreas, dato que defendeu como "obxectivo" e produto da "descoordinación" dos gobernos galego e central. Entre as causas da "flagrante neglixencia" que dera lugar aos incendios Zaplana destacaba unha: a intención de Zapatero de "parcelar España e facer do Estado un mero residuo". Pladiga 2017


Summary: O Ministerio afirma que os nomes vinculados coa ditadura no Arsenal "lembran membros da Armada ou buques con vinculación coa cidade de Ferrol".

Defensa non semella polo labor de retirar os nomes e símbolos franquistas das instalacións que xestiona en Ferrol, o Arsenal Militar. Nos últimos anos multiplicáronse s peticións para que eliminase nomes como Marqués de Alborán, Crucero Baleares ou Almirante Fernández Martín por parte de colectivos de militares antifranquistas, oorganizacións políticas e sindicais ou ferroláns que foron presos políticos no franquismo. Mais o Ministerio de Defensa non considera que eses nomes deban retirarse. Así o expón nunha resposta a unha pregunta formulada polo deputado de Eh Bildu Jon Iñarritu. o abertzale fixera unha pregunta ao Goberno español sobre se valoraba eliminar os nomes destas rúas, cumprindo así coa Lei de Memoria Histórica. Na resposta, de hai unhas semanas, o ministerio de Defensa non se mostrou moi partidario do cambio de nome das rúas. Alegou que se revisaron " os símbolos e nomes" e consideran que se manterán "xa que lembran membros da Armada ou buques con vinculación coa cidade de Ferrol". En ningún momento, o Goberno incluíu na súa resposta a vinculación destes nomes co franquismo. Preocupación O pasado mes de decembro, 16 presos e presas políticas de Ferrol baixo a ditadura franquista remitiron unha carta á ministra de Defensa, Margarita Robles, na que instaban o Ministerio a que retire os símbolos franquistas que aínda perviven en instalacións da armada ferrolá. Na carta indicabann que "o propio ministerio de Defensa promociona ou permite a apoloxía, exaltación ou enaltecemento do franquismo. En Galiza permanecen hoxe 23 símbolos franquistas en instalacións que dependen de Defensa e 13 están en Ferrol".