Summary: En Marea, PSdeG e BNG coidan que o presidente non queda en Galicia por amor ao país, senón por temor ao complicado panorama electoral que o PP ten por diante en España e tamén, afirman, a posibles informacións comprometedoras Feijóo esgrime o seu compromiso persoal como aval dun novo impulso en Galicia tras non marchar a Madrid

Feijóo esgrime o seu compromiso persoal como aval dun novo impulso en Galicia tras non marchar a Madrid O propio do día despois da consecución dunha folgada maioría absoluta. Este era o ambiente imperante no seo do PP galego este martes, o día despois de que Alberto Núñez Feijóo confirmase a súa renuncia a participar na carreira sucesoria aberta na cúpula estatal do partido tras a dimisión de Mariano Rajoy. O clima de máxima tensión co que os conservadores galegos chegaron á xunta directiva que Feijóo convocou de urxencia o luns para dar a coñecer a súa decisión foi substituído por unha euforia desencadeada -con escasas excepcións, entre elas, a do propio presidente- e, xa no día despois, por un ton exultante combinado coa mofa cara a En Marea, PSdeG e BNG. Mentres, en Madrid e Toledo, Soraya Sáenz de Santamaría e María Dolores de Cospedal confirmaban cadansúas candidaturas á presidencia do PP, en Santiago comezaba un pleno do Parlamento marcado polo acontecido menos de vinte e catro horas antes. Tras unha noite na que numerosos dirixentes do partido en Galicia multiplicaron a súa ledicia a través das redes sociais mentres na prensa madrileña cundía o estupor, o secretario xeral do PPdeG, Miguel Tellado, deu en comparecer ante a prensa nos corredores do Pazo do Hórreo para valorar o novo escenario e multiplicar os eloxios a Feijóo. "É o noso líder, o noso referente, a peza fundamental do noso proxecto", "recoñecido dentro e fóra do PP, dentro e fóra de Galicia". Tellado (PP) insta os "líderes mediocres" da oposición a asumir que hai "Feijóo para rato" e "teñen que roelo, é o que lles toca" Alén das gabanzas a quen seguirá sendo o seu xefe de filas, a quen tanto nas devanditas declaracións como nunha entrevista previa na Radio Galega deu en suxerir a necesidade dunha cuarta candidatura á Xunta, Tellado detívose especialmente en mofarse dos grupos da esquerda. "Albergaban o desexo de que Feijóo marchase" pero "teñen que roelo, é o que lles toca" porque hai "Feijóo para rato" fronte a "líderes mediocres como Ana Pontón, Luís Villares ou ese señor que lidera o PSdeG e que os galegos nin saben o seu nome", caricaturizou en referencia a Gonzalo Caballero, secretario xeral do socialistas. "Disgustados", "chafados" ou "sen rumbo" foron outras das expresións que Tellado dedicou a uns grupos da oposición sen a "sorte" de contar cun liderado como o do titular do Goberno galego. Mentres, na banda esquerda a interpretación é ben diferente. Como xa sinalaran tras a comparecencia de Feijóo no serán do luns, En Marea, PSdeG e BNG coidan que o presidente non queda en Galicia por amor ao país, senón por temor ao complicado panorama electoral que o PP ten por diante en España e tamén, afirman, a posibles informacións comprometedoras que puidesen obstaculizar a súa proxección estatal como eventual líder da oposición ao Executivo de Pedro Sánchez. "Non era o merlo branco e en Galicia xa o sabiamos" "Non era o merlo branco do PP, en Galicia xa o sabiamos", ironizou no nome de En Marea o seu voceiro, Luís Villares, quen alude a unha "mochila" de "financiamento ilegal, corrupción, amizades perigosas e recortes" como causa da renuncia de Feijóo a competir por remudar a Rajoy. "Non o queren no seu partido", pero Galicia "non é o premio de consolación de ninguén" e por iso, afirma, a fin do seu "ciclo político" non vai chegar por un movemento interno no PP. Ben ao contrario, augura, "será derrotado nas urnas, como Fraga" no ano 2005. En Marea, PSdeG e BNG coidan que o presidente non queda en Galicia por amor ao país, senón por temor ao complicado panorama electoral que o PP ten por diante en España e tamén, afirman, a posibles informacións comprometedoras Tampouco Caballero ve "convincente" que Feijóo "tente xustificar a súa decisión" co "compromiso con Galicia" despois de "estar a pensar durante semanas que facer coa súa carreira política". Alén de que no PP non vexan "adecuada" a "figura política" do actual presdiente galego para "abrir un proceso de rexeneración", o secretario xeral do PSdeG coida que os "movementos de cambio" van máis alá e chegan a Galicia. "Igual que permitimos un cambio de ciclo pola esquerda en España, os socialistas estamos traballando arreo para facer o propio en Galicia", máis aínda fronte a un Feijóo sen "proxecto para Galicia", cre. Dende o BNG a súa portavoz nacional, Ana Pontón, lamenta que o presidente quedase en Galicia por "descarte". Con independencia da "lexitimidade" para concorrer ou non a un proceso interno do seu partido, Pontón ve unha "falta de respecto" o acontecido nas últimas semanas, coa dinámica da Xunta supeditada á "axenda persoal" do presidente. En calquera caso, a líder soberanista tampouco ve o "compromiso" co país entre as causas da decisión presidencial. Máis ben, di, o temor a facer unha "travesía no deserto" eser a "cara" do "batacazo" que vai levar o PP tras a súa "condena por corrupción" no caso Gürtel, di.


Summary: O paro tivo que desconvocarse ao fixar a empresa unha produción do 100% da capacidade. O comité anuncia que emprenderá accións legais por "vulnerar o dereito constitucional á greve".

A greve convocada polo Comité de empresa de Alcoa Inespal no departamento de electrólise quedou finalmente desconvocada debido ao "boicot da empresa, que impuxo uns servizos mínimos do 100% e obriga a traballar ao persoal deste departamento como nunha xornada habitual", denuncia a CIG. En greves anteriores, a dirección impuxera uns servizos mínimos só destinados ao mantemento e seguridade das persoas e das instalacións. Estes servizos mínimos, denuncia a Sección Sindical da CIG en Alcoa, non foron negociados coa representación do persoal e resultan tan abusivos que para cumprilos, a dirección mesmo tería que "contratar" persoal adicional para poder cubrir o servizo. Fronte a esta actuación patronal, o Comité de empresa da fábrica de aluminio da Coruña xa anunciou que vai recorrer os servizos mínimos nos tribunais de xustiza.


Summary: Alternativa Galega de Esquerdas (AGE) acusa á Xunta de levar a cabo unha política "de esganamento" do ensino público no rural, unha dinámica que, sostén, verase acentuada coa Lomce. E esa modificación vai implicar a redución dos centros de ensino públicos no medio rural, asinando así "a sentenza de morte definitiva"

A Xunta admitiu, a través do secretario xeral da Consellaría de Educación, Jesús Oitavén, que modificará o mapa escolar unha vez o Congreso dos Deputados aprobe a Lei Orgánica de Mellora da Calidade Educativa (LOMCE), sinalan desde a Alternativa Galega de Esquerdas (AGE). E esa modificación vai implicar, indican desde esta coalición, reducir os centros de ensino públicos no medio rural. AGE afirma que Oitavén "anticipou recortes no número de aulas e de profesores" e que tamén se referiu "á necesidade de adaptar a rede de centros á redución de alumnado dos últimos anos". É dicir, proseguen desde esta formación, a Xunta "continuará a política de esganamento do ensino público no rural. "A LOMCE, privatizadora, españolizadora, sexista, será, de non parármola, a sentenza definitiva de morte para o rural" Oitavén asegurou, ademais, que dende o ano 2007, Educación pechou en Galiza 108 colexios públicos. Para AGE, esta sangría educativa e, polo tanto, social afecta sobre todo ao castigado medio rural. "E Galiza, sen o seu medio rural, non ten ningún futuro, e a LOMCE, privatizadora, españolizadora, sexista, será, de non parármola, a sentenza definitiva de morte para o rural".


Summary: O decreto de aforro enerxético do Executivo estatal foi validado esta quinta feira no Congreso por unha folgada maioría de 187 votos a favor. A tramitación como proxecto de lei permitirá un período de catro semanas para a presentación de emendas. Tamén se aprobou a reforma das cotizacións de profesionais por conta propia, que será tramitada como proxecto de lei por urxencia.

O decreto de aforro enerxético, debatido esta quinta feira no Congreso, limita a temperatura de calefacción e refrixeración a 19 e 27 graos centígrados respectivamente en inmóbeis das Administracións públicas, estabelecementos comerciais, espazos culturais ou infraestruturas de transporte. A norma deixa fóra hospitais, centros educativos, ximnasios, salóns de peiteado ou cociñas de restaurantes. O alumeado dos escaparates terá que permanecer apagado a partir das 22 horas Así mesmo, obrígase a apagar as luces de escaparates e edificios públicos desocupados a partir das 22 horas e obrígase a que antes do 30 de setembro tanto edificios como locais dispoñan de fechamentos automáticos nas portas de acceso para impedir que queden abertas. A norma tamén contempla o complemento de 100 euros nas bolsas de estudo, axudas ao sector do transporte ou as medidas de fomento do transporte público ferroviario, como a bonificación de 100% nas viaxes de proximidade, Rodalíes e Media Distancia. Porén, na alta velocidade o desconto será só de 50%, o mesmo que nos trens Avant, os que unen A Coruña con Ourense vía Compostela. Aprobado con 187 votos a favor e unha abstención O Congreso avalou esta quinta feira por maioría (187 votos a favor) o decreto lei que inclúe este plan de aforro enerxético coas primeiras medidas dirixidas a rebaixar o consumo de gas para cumprir o compromiso adquirido polo Estado español coa Unión Europea (UE). A ministra española de Transportes, Mobilidade e Axenda Urbana, Raquel Sánchez, quen foi a encargada defender o decreto na Cámara Baixa, cargou contra o PP acusándoo de ser "a dereita máis rancia de Europa", propia dun "conservadorismo retrógrado e negacionista". Pola súa parte, o PP criticou que non fora a ministra para a Transición enerxética, Teresa Ribera, quen o defendera. Así, a portavoz parlamentaria do PP, Cuca Gamarra, afeou a Ribera que "é tan indefendíbel a súa errática política enerxética que parece lóxico que fuxa de dar a cara para a defensa dun decreto que a quen lle incumbe fundamentalmente é a vostede". Finalmente, o decreto foi validado cos votos do PSOE, Unidas Podemos, ERC, o PNV, EH-Bildu, PDeCAT, Más País-Equo, Compromís, Teruel Existe e o PRC. Pola contra, o PP, Vox, Ciudadanos, Junts, a CUP e Foro Asturias votaron en contra. O BNG foi a única forza do arco parlamentario que se abstivo nesta votación. O deputado da forza nacionalista galega, Néstor Rego, afirmou que "as medidas son inadecuadas e insuficientes". O sistema eléctrico: o oligopolio mimado Ademais, Rego censurou que o Executivo do Estado español "se negue a adoptar medidas estruturais como a reforma radical do sistema eléctrico porque non queren tocar o negocio do poderoso oligopolio eléctrico". O Congreso aprobou tamén a tramitación do decreto como proxecto de lei, polo que os grupos poderán presentar emendas para tentar introducir modificacións, tal e como comprometeu o PSOE con forzas que apoiaron a investidura do presidente do Goberno do Estado español, Pedro Sánchez, como premisa para a validación do decreto. O acordo contempla un prazo máximo dun mes para presentar emendas, polo que a norma podería aprobarse en outubro. Sae adiante a reforma das cotizacións de autónomos O Congreso tamén debateu esta quinta feira o decreto sobre a reforma da fiscalidade aplicada ás persoas traballadoras por conta propia. O ministro de Inclusión, Seguridade Social e Migracións, José Luis Escrivá, defendeu que a reforma do Réxime Especial de Traballadores Autónomos implantará un sistema de cotización "máis xusto, flexíbel e equitativo". O decreto, que finalmente será tramitado como proxecto de lei con urxencia, contou con 260 votos a favor, 64 en contra e 25 abstencións. Entre as abstencións atopáronse as de BNG, ERC e EH-Bildu. A cota mínima de autónomos será 230 euros en 2023 Estas tres forzas políticas recoñeceron avances mais cualificaron a medida de insuficiente por non resolver o problema de fondo da iniquidade tributaria. "Quen menos ingresa parte de 35 e pode chegar a pagar moito máis de 50%" mentres que "quen máis ingresa parte de 8% e pode chegar a pagar moito menos", engadiu Néstor Rego.


Summary: ENTREVISTA A bailarina Mónica García protagoniza a película Con el viento, de Meritxell Colell. Falamos con ela deste traballo e de toda a súa traxectoria nas artes escénicas.

Mónica é unha profesional recoñecida. Unha bailarina de éxito en Buenos Aires. Un día recibe unha chamada. Seu pai está morrendo. E ela volta ao seu lugar natural, nunha aldea de Burgos. Vén despois, primeiro, o shock. E máis tarde estala a treboada. Porque xa non pode seguir a agochar, diante dos demais e de si mesma, o seu conflito. A perda emocional que lle supuxera afastarse dos seus. Da orixe. Esta é a historia que conta Con el viento, de Meritxell Colell. Unha película protagonizada pola bailarina Mónica García, -ben coñecida en Galicia polo seu traballo con Matarile- e distribuída por Numax. O filme estréase o 23 de novembro; ese día chega á Coruña e o día 30, a Santiago e Lugo. É a túa primeira película. Mais supoño que o cambio non foi tan grande: o que fas en Matarile sitúase entre o teatro e a danza… Pois eu diríache que, xa non só polo feito de traballar con Matarile, que tamén, mais o feito de estar xa en escena, o percorrido que teño… fai que non difira tanto. Esta é unha película moi de presenzas, de silencios, de habitar o espazo, de ocupalo. É a historia dunha muller que, tras 20 anos, rehabita o lugar que a viu nacer. Interpretar toda esa desconexión que ela tiña tivo moito que ver coa presenza, que é algo que eu teño moi integrado: habitar o escenario. "Esta é unha película moi de presenzas, de silencios, de habitar o espazo, de ocupalo" O que si cambia é o dispositivo. Nun teatro tes diante o espectador. Nesta película había un equipo pequeno: só seis persoas. A cámara era, para min, como o ollo do espectador. As seis persoas do equipo eran como o meu público. Situeime moito aí. Unha vez afeita ao dispositivo, xa foi todo máis doado. Na parte de danza foi moi bonito: a cámara interpelábame directamente. Era coma un dúo con ela. Despois, na parte de texto, si que cambia moito do teatro ao cine. A forma da falar, na película, é distinta, no sentido de que no teatro fálaslle ao público e nunha película son conversas de ti a ti. Pero non deixa de ser, en conxunto, un traballo semellante a cando bailo: facéndoo desde dentro, desde un movemento interno, máis que desde a forma… Por iso, ao final non foi tan complexo. Mónica García / Polar Star Films Algo en común haberá, tamén, entre ti e a personaxe de Mónica. Ti tamén es unha bailarina que marchou da casa sendo moi nova. Que a personaxe se chame Mónica, coma min, foi casualidade. Eu si que teño cousas de Mónica. Converxemos nalgúns puntos, como que as dúas somos bailarinas e marchamos da casa sendo moi novas. Mais diferimos en que eu non me afastei da miña familia. O conflito de Mónica, a personaxe, está aí. Ela vive un momento de crise, artística, de identidade, emocional, debido á separación dos seus afectos, da súa orixe, das súas raíces. No meu caso non foi así. Eu marchei da casa aos 15 anos e levo moito tempo fóra, pero mantiven o vínculo. "Mónica vive un momento de crise, artística, de identidade, emocional, debido á separación dos seus afectos, da súa orixe, das súas raíces" Os xestos, as miradas que parece que nos interpelan directamente… expresan a evolución da personaxe. Tamén a danza. Hai unha danza inicial e unha final, co vento e coa montaña, moi significativas. Como as traballaches? A directora, Meri, optou por non pasarnos o guión. Pero si traballamos moito a personaxe: quen era, que lle pasaba… Escribimos o diario de Mónica… Meri deunos moita liberdade. A película sitúase entre a ficción e o documental, e hai unha dirección, claro, pero deunos completa liberdade. Eu son moi de planos curtos: teño tendencia a achegarme á xente cando bailo. E son moito de tacto, de tocar… Iso a personaxe de Mónica é o contrario: de manter a distancia. Cando traballamos a personaxe, tivemos moi presentes textos de Chantal Maillard, que mesmo nun principio ían aparecer en off. Son textos moi parcos, directos, con moita escuridade e moita dor, que funcionaron como o subtexto de Mónica. "A danza final é coma unha liberación: para a personaxe e para min" Canto á danza, a primeira, gravada en Buenos Aires, é moi fragmentada: só se ven anacos de luz. A idea era que a personaxe era coma un insecto, protexido co seu caparazón, tentando non deixarse ver. Por iso esa fragmentación, esa escuridade. A danza final é o contrario: aberta ao mundo, deixándose levar, atravesar polo vento, polo espazo… Eu son unha persoa bastante expresiva e, como dicía antes, esta película pedía un traballo de contención que para min non foi fácil. Porque é unha personaxe dura, introvertida, pechada en si mesma. Foron 11 semanas de rodaxe nas que Mónica tiña que estar contida, distante… Non podía nin rir. A danza final é coma unha liberación: para a personaxe e para min. Onde foi rodada a película? É unha paisaxe incrible. Nun pobo de Burgos, na casa dos avós da directora. Un lugar moi especial, si. E moi frío: o frío que transmite a película é real. Viña un aire xélido. E ademais rodamos bastante nas madrugadas e nas anoitecidas… Para chegar á pena na que rodamos a danza final, fomos andando… A min gústame que as escenas sexan reais. É o que preciso para traballar: que haxa verdade, que non sexa só forma. Eu teño formación de baile clásico, pero traballo desde aí, desde esa procura. E aí empatizo tamén moito con Meri. "A min gústame que as escenas sexan reais. É o que preciso para traballar: que haxa verdade, que non sexa só forma" Falabamos antes un pouco do conflito de Mónica. Como o interpretas ti? Penso que é algo máis complicado que unha escolla -e as súas consecuencias emocionais- entre a carreira profesional e os coidados, que tamén. O lugar desde o que eu entendín a personaxe é a distancia: ela, realmente, non atura a distancia. Non pode con ela. Cando algo nos resulta emocionalmente duro, o que facemos, ás veces, é afastalo de nós, no lugar de tentar xestionalo. Ela ten que marchar para desenvolver a súa carreira. Pero estaba moi unida aos pais, -sobre todo ao pai-. "O lugar desde o que eu entendín a personaxe é a distancia: ela, realmente, non atura a distancia. Non pode con ela" Mónica era unha nena alegre, xoguetona, que se converte nunha muller á que lle doe a distancia. Porque necesita vivir arraigada, perto dos seus afectos. Se fose unha egocéntrica, non se sentiría así. Pero a súa natureza non é esa. E iso prodúcelle dor. É como se metese nun caixón as emocións que non puido xestionar, ata que consegue liberarse. E como foi traballar con Concha Canal? Non é unha actriz profesional. E interpreta un papel que semella, precisamente, moi verdadeiro. Unha señora maior que acepta con naturalidade a fin do seu mundo. O peche da casa, as fillas que marchan… Non tiñamos o guión, como comentei antes. Era un traballo do día a día. Meri e eu fomos escribindo sobre Mónica, sobre a relación de Mónica coa súa nai… Despois apareceu Concha. Non nos coñeciamos de antes, e o que pasa na película pasou na vida real: fomos achegándonos. Ela non é, tampouco, de todo como sae na película: é máis dura, máis recia. Na rodaxe, ela tentaba achegarse e eu mantiña a distancia, porque tiña que ser así. Despois vamos achegándonos e encontrándonos cada vez máis. "Concha e eu non nos coñeciamos de antes, e o que pasa na película pasou na vida real: fomos achegándonos" Concha acababa de perder o seu marido na vida real, igual que na película, polo que tamén foi emocionalmente duro para ela. Que é unha auténtica jabata, malia todo. Mais si estou de acordo no que dis. Concha representa como é moita xente de campo. Persoas maiores, cunha vida dura, que aceptan a realidade, que están moito máis no presente, moitas veces, ca nós. Se os fillos teñen que marchar, marchan e eles acéptano. Tamén pode ser unha receita contra a idealización da vida no campo que agora se leva nas cidades. A ver se quereriamos vivir como viven eles. Describiches a película como moi sensorial. É moi importante a luz. Ou, máis ben, a escuridade. Aí hai que salientar o traballo de Aurélien Py e Julián Elizalde, directores de fotografía. A idea de Meri é que fose unha película con pouca parafernalia. Feita co mínimo. E ela tiña interese especial no traballo coa luz. Para min foi complexo: tanta escuridade, e eu cos ollos inchados, con alerxia… Hai un expresionismo claro, nos contrastes de luz, sobre todo ao principio. "Hai un expresionismo claro, nos contrastes de luz, sobre todo ao principio" Na primeira danza, rodada nunha antiga fábrica, case non había luz. Só de deixaba pasar un anaquiño de luz, que é a que se proxecta sobre a miña figura na sombra, fragmentando a imaxe. E esta ausencia de luz non é casualidade: o que representa é unha personaxe que está na escuridade. Ela ten ese baleiro interior. Despois a película avanza e hai máis luz, máis exteriores, luz natural.. Julián ten moita intuición e moita sensibilidade, e iso axudou moito. Unha escena de 'Con el viento' / Polar Star Films Hai cambios de estación que acompañan a evolución da personaxe. Meritxell Colell explicouno como o paso da desconexión ao silencio e deste a aprender a mirar e tocar. A primeira parte é o outono, despois vén o inverno e despois a primavera. O outono é a parte máis escura, máis pechada: a chegada a Burgos desde Buenos Aires e o shock do reencontro. Ela xa estaba en crise, mais non sabía o que lle pasaba. Entón volve á casa e todo estala. Porque antes non mirara dentro. Entón vén o inverno, o silencio, o conflito que estala. A treboada. Para despois pasar á primavera, a planos máis abertos, ao exterior, á luz… A primeira parte é máis expresionista. As imaxes están como suspendidas. Despois é todo máis físico. "A primeira parte é máis expresionista. As imaxes están como suspendidas. Despois é todo máis físico" Meritxell Colell e ti tedes outro proxecto, a película Dúo. Tamén protagonizada por bailaríns. Meri é unha muller con moito talento. Moi brillante e de grande sensibilidade. O que ten en mente é unha triloxía, da que Con el viento é a primeira parte. En Dúo está tamén mónica, a mesma personaxe. Pero non é unha secuela de Con el viento. Non continúa a historia de Con el viento. En Dúo estamos Gonzalo Cunill e eu. Se todo vai ben, rodaremos o ano que vén. É unha coprodución arxentina, española e chilena. Coma unha road movie na que unha parella de coreógrafos realizan unha xira polo noroeste arxentino. E eu estou encantada de volver traballar con Meritxell. "Meri é unha muller con moito talento. Moi brillante e de grande sensibilidade" Tiveches outro proxecto, Nielheim, relacionado co frío. É un proxecto de hai tempo, si, que fixera co cuarteto de corda Suelen Estar Quartet. Estreamos no Seiscordas de Vigo, o festival de Teatro Ensalle. Tiñamos intención de alongar a peza, pero ao final non foi así. Seis persoas en xira… Era moi difícil. Eu por iso tamén agradezo moito a oportunidade de traballar con outras compañías xa feitas, como é Matarile ou como foi con Carmen Werner. Porque é un esforzo autenticamente esgotador, a nivel artístico e de produción. Tiven a sorte de dar con xente coma Ana e Balta… Dos teus proxectos, supoño que La velocidad de las cosas é dos que tiveron máis repercusión. Lembro ben a prancha metálica, o ruído… Si, foi o primeiro só que fixen para escena. E funcionou ben na rede de salas alternativas, que é unha maneira de polo menos ter garantidos uns bolos e unhas condicións laborais dignas. Á xente gustáballe, impactaba, si. Para min foi un traballo duro, física e emocionalmente. Foi un pouco como abrirme en canal. E a peza moveuse, si, pero ao final, tanto esforzo, tanto deixarse a vida nun proxecto… non sabes se compensa. É moi difícil. Por iso me fun retirando de traballar soa. Escena do filme / Polar Star Films Tamén tivera bastante repercusión Bungaló. Diso hai moito tempo. Foi unha peza que me pedira Ana Vallés, que sempre digo que é a miña madriña. Levo dicindo que vou deixar de bailar desde que a coñezo. Pero sempre sigo… Esta peza movérase bastante despois, si, por escenarios de España e doutros países. Traballaras na Ópera dos Tres Reás. Si, en Galicia fixen a dirección de movemento e a coreografía do espectáculo Galicia Caníbal e despois tamén as coreografías da Ópera dos Tres Reás. Outros proxectos teus foron Abiba, con Abiba Thior, e I really want to stay here now. Abiba é unha peza que estrearamos no Museo Reina Sofía, feita para poñer en valor as mulleres inmigrantes. I really want to stay here now foi unha peza que compartín con Iván Marcos e Ricardo Santana. Estreada no Empape, na Coruña. Tamén tiñamos a idea de alongala, pero non foi posible. E, curiosamente, foi premonitoria do 15-M. Tiña un subtexto que levaba a iso, a un movemento da xente na rúa… Tamén fixeras mínimos e Naranjas de la China. mínimos fixéraa con Daniel Abreu, con quen tamén fixen Y eso que no me dejaban ver Dallas, coa que gañamos o certame coreográfico de Madrid. Naranjas de la China foi un dúo con Paloma Díaz, amiga e estupenda intérprete. Traballaches, en realidade, para moitas compañías. Larumbe Danza, Aracaladanza, El Curro DT, Provisional Danza, 10&10, Catherine Diverrés, o Staatstheater de Darmstadt ou Matarile Teatro. Que salientarías desa experiencia? Pois quizais a sorte que tiven de traballar con mulleres marabillosas e empoderadas coma Carmen Werner e Ana Vallés. Estou moi agradecida de todo o que aprendín con elas. E aí seguimos… "Estamos como condenados a unha exposición permanente na caixa das marabillas" Xa por último, cando dis que é moi difícil, que pensas en deixalo… Refíreste á dificultade para conseguir bolos, para ter condicións de traballo dignas? Si, é difícil mover as cousas, ter bolos. Temos que vivir, ademais, lonxe dos nosos afectos, como lle pasa a Mónica. Eu marchei primeiro a Madrid, e foi difícil. E despois, de adulta, seguiu a ser difícil. Ou tes unha compañía ou é moi difícil mover o teu traballo. E aínda así. E despois, este permanente nivel de exposición en escena… É algo que digo no Circo de pulgas de Matarile. Estamos como condenados a unha exposición permanente na caixa das marabillas. É o que queremos e o que necesitamos facer, pero este nivel de apertura en escena, de esgazamento… é esgotador. E a escena devólveche moito, pero é realmente esgotador ter estar sempre a pelexar polo mesmo, sempre igual…


Summary: Escribir como resistencia, como evasión e como necesidade. Como aproximación a un tipo de clausura e paixón, experimentada de maneira carnal e próxima ao sexo, que só pode espertar os celos de quen non quere ser compartido.

Branca Vilela atravesa varios sistemas culturais e linguas na súa obra, mais asenta os pés preferentemente na literatura galega, como amosa nos últimos libros. Isto percíbese na construción do imaxinario poético, moi atado á nosa tradición pero con referencias norteamericanas, neste caso perceptibles nos espazos do medo. O telúrico galego mestúrase co terror máis cinematográfico, mesmo cun arrecendo a Allan Poi, para tratar un tema que poucas veces se poñía no centro dos espantos, por moi atroz que resulte: o maltrato ás mulleres. Pesadelo da creación / Branca Vilela / Medulia / 2022 / 12 euros / 46 páxinas Tamén na lírica é posible achegarse ao tema desde diferentes perspectivas. De feito faise, moitas veces acentuando a denuncia. Aquí prevalece a descrición subxectiva dun lugar de reclusión e violencia vertida a través dunha sorte de monólogo. Unha descrición dura e física, feita desde as feridas abertas no corpo que afectan á linguaxe, experiencia tamén corporal: "cada consoante de cemento / polas cordas vogais formigonadas". As palabras rabuñan co seu son, mais tamén coa responsabilidade de expresar o que ocorre. A formulación lingüística que constrúe o pensamento parte do calvario e ten que ser fiel a el para que funcione a mensaxe. Por iso a tensión entre o desexo de esquecer e o de lembrar convértese en maldición. Non é posible pasar páxina sen ter consciencia do vivido para acertar cos novos rumbos. Esta contradición e o tremendismo, non só emocional, remite á Rosalía máis gótica, á máis xusticeira e á máis consciente do que supón o oficio de escribir cando se é muller. Escribir como resistencia, como evasión e como necesidade. Como aproximación a un tipo de clausura e paixón, experimentada de maneira carnal e próxima ao sexo, que só pode espertar os celos de quen non quere ser compartido, de quen non entende de sacerdocios gozosos que exclúen ao que quere ser amado de maneira única: "Unha man peluda / baixa as bragas / da lúa minguante / eclípsase o poema / entre nubes de opio". De novo a literatura como produción, de aí que se cite o parto frecuentemente, incompatible para o patriarcado coa reprodución: "deixeite farta / de que aldraxaras cada intre / que facía o amor cos meus acrósticos". Mais non é a única discordancia. O encerro monacal e as alusións relixiosas como sostén da fe ao carón da presenza máis crúa do sexo, o contraste entre transgresión e pulo vital ou a convivencia dos ataques coa loita pola liberdade encárnanse en imaxes potentes e efectivas que levantan a voz que di: "Quero ser poeta! Berro. / Quero ser poeta!! Repítoche".


Summary: Centos de persoas asistiron á protesta esta cuarta feira en Santiago.

Ao berro de "A lei de estranxeiría mata xente cada día" e "Ningunha persoa é ilegal", arrancou esta cuarta feira a manifestación antirracista e decolonial convocada pola Asemblea Antirracista Galega na cidade de Santiago de Compostela, que contou coa participación de varios centos de persoas. Nesta mobilización, a asemblea protestou contra as celebracións do 'Día da Hispanidade' con pancartas que amosaban lemas como "12-0: Nada que celebrar". A manifestación botou a andar ás 12.30 horas desde a Alameda con estradas cortadas e a presenza da Policía local, que desde antes da hora de inicio xa se desprazara ao lugar. O final do percorrido deu paso á lectura dun manifesto. Vicky Campoamor, encargada da intervención e membro da Asemblea, explica a Nós Diario que con esta protesta "queremos reivindicar que o 12 de outubro, o gran día do orgullo español, representa o comezo do maior xenocidio da historia da humanidade que acabou co 90% da poboación orixinaria de Abya Yala (América)"; con máis de 80 millóns de persoas exterminadas e polo menos 20 millóns escravizadas, como se recolle no manifesto. Lonxe de existir unha conciencia ao respecto, Campoamor critica que "nas escolas nunca se estuda nada do pasado e presente español colonizador". De feito, ela mesma conta que empezou a coller conciencia a raíz de estar en organizacións activistas e de "deconstruírse" pouco a pouco. Cal é o custo total para as arcas públicas do desfile militar polo Día da Hispanidade? Campoamor sostén que a mobilización nace da Asemblea Antirracista Galega, que funciona como lugar de "encontro das persoas migrantes racializadas que vivimos no territorio galego", mais tamén conta co apoio doutros colectivos "que se foron engadindo ao longo destes meses". Con esta protesta buscan "reconquistar este día e falar desde a nosa experiencia e a nosa perspectiva do que significa o 12 de outubro, deixar que o pasado colonizador siga sendo presente". "Non houbo encontro entre culturas, senón xenocidio e colonización" No propio manifesto, a asemblea fai un chamamento a renunciar aos festexos do día, pois "non houbo encontro entre culturas, senón xenocidio e colonización". Campoamor engade ao respecto que o Goberno estatal debería levar a cabo "políticas de reparación realmente efectivas cos territorios que conquistaron e nos que a día de hoxe o imperio español continúa a facer extractivismo, tanto económico como de recursos" e exixe que "as empresas españolas deixen de consumir os recursos [do pobo americano] se fosen propios". O manifesto rematou coa afirmación de que "Europa non é o centro do mundo nin unha realidade universal", senón o contrario, pois "o consumo capitalista", xunto coas "políticas migratorias" e "intervencionistas" que levan a cabo, son as causantes da "crise climática, ecolóxica, social e humana que afrontamos actualmente". 'Regularización Xa' Na mobilización tamén se incidiu na campaña "Regularización xa", que busca recoller 550.000 sinaturas para evitar a exclusión social e económica das persoas que se atopan nunha situación administrativa irregular. Para este fin, desde a asemblea exixen un cambio na "Lei de estranxeiría pois é tamén tremendamente colonial e racista". A xornada non rematou na lectura do manifesto. Durante toda a tarde, até ás 20 horas, leváronse a cabo diversas actividades organizadas pola Gentalha do Pichel como mesas redondas ou sesións de música e poesía.


Summary: Enceta unha campaña nacional en defensa da lingua galega entre a mocidade baixo o título 'Rebélate, fala galego'.

"Unha das cuestións que para nós é fundamental é potenciar o uso do galego entre a xente máis moza", unha franxa de idade na que se está a "abandonar case por completo o uso do galego". Olalla Rodil, integrante da Comisión Permanente de Galiza Nova e deputada no parlamento de Galiza facía estas afirmacións na presentación da campaña nacional en defensa da lingua que impulsa Galiza Nova, baixo o lema Rebélate, fala galego. A deputada nacionalista remarcou que, embora esta situacvión, é posíbel reverter a situación, asegurando que "a única maneira de manter viva a nosa lingua e falala día a día". Pola súa banda, Alberte Fernández, secretario xeral de Galiza Nova, explicou que con esta campaña pretenden incidir en que "dar o paso de falar galego no contexto actual é un grande feito de rebeldía". A intención desta campaña e achegar o galego a todas as mozas e mozos, para o cal realizarán unha campaña de concienciación por vilas e cidades de todo o país, onde levarán un photocall "animando á xente a falar galego", ademais de realizar repartos informativos e actividades con figuras destacadas da cultura galega.


Summary: Unha Rosalía punki, rockeira e pirata. Así é a poeta que Uxía canta no seu novo traballo "Rosalía Pequeniña" (Galaxia) un libro-cd con once cancións para poñerlle música á poeta desde crianzas.

"Rosalía pequeniña sería hoxe, como daquela, unha nena guerreira, gustaríalle o rock tocado con gaita e vestiría de punki". Así presenta á autora de "Cantares Gallegos" a escritora Begoña Caamaño no limiar que abre o disco-libro no que Uxía ofrece novos ritmos para que as crianzas canten á poeta. Na presentación do traballo no Dezaseis de Compostela, a música reivindicou unha Rosalía "insubmisa e pirata" que interpreta cun amplo abano de ritmos, desde a muiñeira ao rock. Para musicar os poemas, Uxía contou con boa parte da "troupe" musical que a acompaña nos seus múltiples proxectos. Aquí están as voces de Sés, Guadi Gallego, a Señora Carme ou Aline Franzao, os arranxos de Sergio Tannus, os sons de Isaac Palacín, Benxamín Otero, Pablo Seoane, Santi Cribeiro ou o propio Magín Blanco, que a acompañou na presentación de Compostela na que interpretou os temas que abren e pecha o disco, "Rosalía pequeniña" máis "A grasia non era moita". Unha Rosalía chea de alegría e enerxía que descobre á poeta "que todo o mundo leva dentro e que ten que descubrir", sinalou Uxía que ofrece tamén con este novo traballo un material que viña a ser demandado desde o ensino. A grasia si era moita Con este fin, do achegamento de Rosalía ás crianzas, a cantante ten programado arredor de 40 concertos en centros de ensino, como anunciou o director de Galaxia, Vítor Freixanes que enmarcou o proxecto dentro da conmemoración do 150 aniversario de "Cantares Gallegos" Como unha "aposta pola creatividade e por unha nova lectura dos seus textos" presentou o editor esta nova interpretación musical que lle porá ritmo a unha nova Rosalía. "Cada xeración le a Rosalía dun xeito distinto" afirmou para citar a Xoán Montes, Os Tamara, Amancio Prada ou Voces Ceibes como predecesores nese proxecto de facer canción dos poemas da escritora galega máis universal. Rosalía non é neste traballo reinterpretada só musicalmente senón tamén na imaxe, nunha poeta miúda creada pola ilustradora Marina Seoane nunhas imaxes que foron moi aplaudidas por todas as persoas participantes. "Como chove miudiño", "Has de cantar" "Paseniño", "Miña santiña, miña santasa", "Alborada" ou "Maio longo" son algúns dos poemas musicados nun disco que inclúe tamén unha recreación do poema de Curros dedicado a Rosalía. "A Rosalía de castro pola inspiración eterna e por deixarnos vestir os seus versos de cores e ritmos" escribe Uxía no comezo dunha longa dedicatoria que pecha dirixíndose ás Rosalías pequeniñas que soñan "non ser musas nin postais e si poetas e meniñas-mulleres dos nosos días" para citar a poeta Rosalía Fernández Rial.


Summary: O D.O.G. publica este xoves a autorización da Consellaría de Educación para a implantación destas ensinanzas oficiais na universidade privada coruñesa, adscrita á Universidad San Jorge, de Zaragoza.

O Centro de Estudos Superiores Universitarios de Galicia, S.L. (Cesuga), situado na Coruña poderá impartir no curso 2014-15 o grao oficial de Administración e Dirección de Empresas e o de Arquitectura, despois de que a Consellaría de Educación publicase a necesaria autorización, este xoves no Documento Oficial de Galicia. O Cesuga é un centro privado adscrito á tamén privada Universidad San Jorge de Zaragoza, de carácter confesional, e o seu obxectivo, finalmente acadado, de impartir esas ensinanzas oficiais, chocou nos últimos meses cun frontal rexeitamento por parte das tres universidades públicas galegas. O seu obxectivo, finalmente acadado, de impartir esas ensinanzas oficiais, chocou nos últimos meses cun frontal rexeitamento por parte das tres universidades públicas galegas O pasado mes de febreiro o Consello Galego de Universidades deu o seu visto e prace á adscrición do Cesuga á Universidade San Jorge, despois de que nos últimos vinte anos funcionase adscrita ao University College de Dublin. Porén, nesa xuntanza os reitores das tres universidades públicas amosaron a súa negativa a que este centro privado impartise titulacións oficiais destacando, entre outros aspectos, que os plans de implantación e crecemento do Cesuga chocaban contra as intencións do propio Goberno galego de racionalizar o mapa de graos e evitar a duplicidade de títulos. Sinalaban que "mentres a uns se lles pide eliminar os títulos que non sexan eficientes, outros ofertan graos que xa se imparten en Galicia". Ademais, temían que non se lle exixa tanto a este centro privado como ao Sistema Universitario de Galicia e que as regras de xogo sexan distintas, algo que negou a Xunta. O informe aprobado polo Consello Galego de Universidades non era vinculante, e dependía do Consello da Xunta que se autorizase a adscrición e o inicio da actividade docente por parte do Cesuga, que ademais dous dous graos que impartirá, aspiraba tamén a contar cos de Publicidade e Relacións Públicas e Tradución e Comunicación Intercultural. Será seguramente no curso 2015-16, xa que a Agencia Nacional de Evaluación de la Calidad y Acreditación (ANECA) xa lles deu o seu visto bo. Os tres reitores denunciaron que os plans de implantación e crecemento do Cesuga chocan contra as intencións do propio Goberno galego de racionalizar o mapa de graos e evitar a duplicidade de títulos Os responsables de CESUGA amosaron este xoves a súa satisfacción pola autorización concedida pola Xunta e destacaron que o centro "se seguirá caracterizando por preparar os seus estudantes para que poidan desenvolver a súa carreira profesional nun mercado cada vez más internacional, onde a calidade da formación e o dominio do inglés é decisivo". Tamén salientaron "as calidades da Universidad San Jorge", promovida pola arquidiocese de Zaragoza, "con quen compartimos a ilusión, a ambición, a aposta pola internacionalización e, sobre todo, o rigor e o compromiso coa calidade". Nos últimos meses os reitores da UDC, da USC e da UVigo lembraron así mesmo que levan tempo reclamándolle ao Goberno central que regule este tipo de centros adscritos, xa que a ausencia dunha normativa clara impide que se garanta que sigan as regras vixentes para as universidades públicas. Hai vinte anos, cando a Xunta aprobou a implantación do Cesuga como centro dependente da University College de Dublín, moitos xustificárono no feito de servir de complementar a oferta universitaria ao ter boa parte da súa docencia en inglés, algo que non ten tanto sentido agora.


Summary: O semanario, que atoparás mañá na rúa xunto co Nós Diario, afronta tamén a cultura galega desde dous puntos de vista: o lexislativo e o de promoción e proxección máis alá das fronteiras propias.

Novo sábado e nova cita co Sermos Galiza! E a música estará presente tanto na análise semanal das novidades como na entrevista, protagonizada por Xurxo Fernandes e a chegada do seu novo disco. O título é "Xurxo Fernandes. Ser en minoría". Nesta ocasión a reportaxe de apertura do semanario repara na estratexia cultural da Xunta da Galiza baixo o título "Política cultural? A cultura busca un marco lexislativo". No texto o xornalisma Manuel Xestoso sitúa na mesa todos os acontecementos que xurdiron vinculados ao cambio do estatuto de Agadic. Nunha análise pormenorizada amosa as dúbidas da "escena cultural galega" sobre o traballo da equipa de Alberto Núñez Feixoo, pois este vén sendo criticado por distintos grupos desde hai tempo. Aliás, o artista e investigador Xurxo Fernandes revela detalles do seu último traballo discográfico. Nunha entrevista que realiza Irene Pin, o intérprete, coñecido por proxectos como Radio Cos ou Pandereiteiras Sen Fronteiros (entre outros), repara na convivencia da voz e a percusión, no seu papel na investigación, nas músicas sefardís... Pola súa banda, Tensi Xesteira fai un exercicio de hemeroteca ao falar dos éxitos dos Premios Mestre Mateo. Na "Eclosión do cinema galego", subliña os éxitos acadados polo cinema galego feito en galego. Así, analiza a súa proxección a nivel do Estado español e mesmo desde o punto de vista internacional. Como cada sábado, repite a sección Andar e Ver da man e dos pés do Colectivo Xea (formado por Adela Leiro, Mon Daporta e Xan Colazo). Nesta ocasión o grupo proponche camiñar desde "A fervenza do Marraxón mais o río Belelle". Na cita coa literatura atoparás as sinaturas de Mario Regueira e Manuel Barreiro, que neste caso fala de banda deseñada. Tocando as notas chave da música estarán Olga Brañas e Mario Vilariño, mentres que os filmes pasan pola capacidade analítica de Andrés Castro. Pepe Barro destina a área de Deseño á influencia de Alberto Corazón e Lázaro Armental amosa o debate do ruído na sección de Arquitectura. Completan a oferta os pasatempos creados por Xerardo R. Roca e Xoán Costa pensando no teu tempo de ocio. Queres descubrir máis sobre o Sermos Galiza de mañá? Non hai máis traballo que ir aos quiosques ou acceder á nosa tenda en liña para mercar o número que acompaña ao Nós Diario. E para evitar mesmo esa actividade e descansar todo o sábado... Fai xa a túa subscrición!


Summary: O BNG anunciaba na mañá da quinta feira unha campaña nas redes para evitar que Vox participase no debate electoral que a CRTVG organizou para esta sexta feira, día 8. Vox anunciou a Sermos Galiza que non participará do debate.

Vox rexeita participar no debate electoral que a CRTVG organizou para esta sexta feira, día 8, que conta coa presenza de PP, PSOE, En Común-Unidas Podemos, Ciudadanos e BNG. O departamento de comunicación de Vox advirte en resposta a Sermos Galiza de que a decisión veu motivada por "razóns estritamente de axenda", mentres que responsábeis orgánicos do partido aseguraron a este medio que veu marcada desde o gabinete de prensa a nivel estatal. Fontes do BNG sinalan a Sermos Galiza a súa satisfacción por que Vox non participe do debate: "A nosa campaña fixo efecto", salientan as nacionalistas, que recorreron á web change.org e ás redes sociais para sumar apoios para evitar que "un partido de extrema dereita que defende posicións franquistas" utilice os medios públicos galegos para difundir a súa mensaxe. En moi poucas horas, o BNG logrou a adhesión de máis de mil persoas. "Opuxémonos a que participase Vox por dous motivos: porque formalmente non se xustificaba, por moito que dixese a Xunta Electoral Provincial, a presenza de Vox, que non ten ningún tipo de representación na Galiza, cero concelleiros e cero deputados, e porque entendemos que as forzas políticas a nivel estatal están cometendo o gravísimo erro de branquear e normalizar a Vox, tal e como vimos nos debates", afirman fontes do BNG, que salientan que Vox é un partido "antidemocrático, con actitudes xenófobas, contra as mulleres e contra a dignidade humana". "Defende, ademais, ilegalizar opcións democráticas como o Bloque ou suprimir os medios de comunicación contra os que aplicaron o recurso". O plan de cobertura da CRTVG non contemplaba Vox, que recorreu perante a Xunta Electoral para que os medios públicos o integrasen nas súas informacións. Finalmente, a Xunta Electoral deu luz verde ao recurso do partido ultraespañolista. O debate da CRTVG emitirase ás 10 horas desta sexta feira no programa Bos Días e na Radio Galega. A súa exclusión do prime time da grella provocou as críticas do Comité de Empresa do ente público e do movemento Defende a Galega.


Summary: O actor, nacido en Ribadavia hai 74 anos, finou esta noite en Compostela. Será velado no cemiterio de Boisaca. Moi coñecido polo seu papel de Miro en Pratos Combinados, interveu en 15 filmes e 35 obras de teatro, gañando os premios María Casares e Mestre Mateo. Dirixiu o CDG entre 1986 e 1987, foi o primeiro presidente da Academia Galega do Audiovisual e entre 2016 e 2017 foi presidente da AAAG

Morreu Ernesto Chao. O actor, nacido en Ribadavia hai 74 anos, finou esta noite en Compostela. Acadou unha enorme popularidade polo seu papel de Miro en Pratos Combinados, mais interveu en 15 filmes e nunhas 35 obras de teatro, obtendo os premios María Casares e Mestre Mateo entre outros recoñecementos. Ademais, dirixiu o CDG entre 1986 e 1987, foi presidente da Academia Galega do Audiovisual, de Escena Galega e en 2016 converteuse en presidente da Asociación de Actores e Actrices de Galicia (AAAG), cargo do que foi relevado o pasado ano por Nieves Rodríguez. Ademais, en 2001 puxo en marcha a súa propia compañía teatral, Lagarta Lagarta, xunto con Rosa Álvarez. Será velado no cemiterio de Boisaca. "Ernesto comezou cando todo estaba por inventar e, grazas a el, xunto a toda a súa xeración, impulsou o noso sector, tanto dende a súa vertente escénica como audiovisual", destaca a Xunta Directiva da AAAG A AAAG manifestou o seu pesar polo falecemento de Chao, "auténtico pioneiro da escena do noso país e un referente apreciado e querido tanto para a profesión coma para o público". A Xunta Directiva da asociación subliña que "era un referente para toda unha profesión, unha profesión que sería difícil de imaxinar sen o seu traballo e o seu tesón dende os comezos da súa traxectoria. Ernesto comezou cando todo estaba por inventar e, grazas a el, xunto a toda a súa xeración, impulsou o noso sector, tanto dende a súa vertente escénica como audiovisual". Destaca tamén que foi "un cohesionador da profesión". Chao dedicou a maior parte da súa vida á interpretación e ás artes escénicas. Iniciou a súa carreira no teatro en 1969, vencellado á Agrupación Cultural Abrente, e participou en máis dunha trintena de espectáculos, como Galileo Galilei, Fobias, Carambola, O país da comedia, As últimas Lúas, As vodas de Fígaro, Noiteboa, Aeroplanos ou Cásting (a comedia). Foi tamén un habitual no cinema e na televisión, converténdose nun dos rostros máis coñecidos do audiovisual galego. Por suposto, a través de Pratos Combinados, unha das series de máis éxito da TVG, emitida entre 1995 e 2006, que protagonizaba interpretando a Miro Pereira, de Ribadavia, ao igual que el. Tamén participou noutras producións, como Escoba, Efectos Secundarios e, máis recentemente, en Fariña, onde interpretou a Xerardo Fernández Albor, finado hai unhas semanas. Foi o primeiro presidente da Academia do Audiovisual, presidiu Escena Galega e a Asociación de Actores e Actrices e, ademais, dirixiu o Centro Dramático Galego No cinema, apareceu nuns 15 filmes, dende Divinas palabras (1987) ou Urxa (1989) ata Trece badaladas (2002), Os mortos van á présa (2009) e María (y los demás) (2016), pasando por Condenado a vivir (2001), na que interpretou a Ramón Sampedro, unha historia que se levaba á ficción por primeira vez e que despois recolleu Alejandro Amenábar en Mar Adentro, gañadora dun Oscar. Na súa longa traxectoria recibiu numerosos premios e recoñecementos, comezando polo Premio Chano Piñeiro do Audiovisual Galego ao Mellor actor protagonista por Condenado a vivir (2002), o Premio de Honra Abrente no Festival Internacional de Teatro de Ribadavia (2002) ou o Premio María Casares ao mellor actor protagonista por As últimas Lúas (2008). Ademais, foi galardoado co Premio de Honra Fernando Rey dos Mestre Mateo (2007), nos que tamén estivo dúas veces nomeado como Mellor Actor. Recibiu igualmente o Premio de Honra do Festival de Cans 2010. "Os gobernos non están a apostar pola cultura e o recorte de orzamentos é tremendo. Aquí ninguén se fixo rico coas subvencións, pero antes podías traballar con certa tranquilidade", denunciaba en 2016 Así mesmo, foi director do Centro Dramático Galego durante dúas tempadas (1986-87), presidente de Escena Galega, presidente da Academia Galega do Audiovisual e presidente da Asociación de Actores e Actrices de Galicia entre 2016 e 2017, despois de ter estado entre os seus fundadores en 1985. Nesta entrevista que lle fixo Alberto Ramos en 2015, Chao amosábase moi crítico coa xestión do Centro Dramático nos últimos anos: "A min dáme a sensación que dende arriba queren rematar co Centro Dramático, deixalo morrer aos poucos". Unhas críticas que reiteraba nestoutra entrevista, que lle realizou Montse Dopico no momento en que accedeu á Presidencia da AAAG: "Os gobernos non están a apostar pola cultura e o recorte de orzamentos é tremendo. Aquí ninguén se fixo rico coas subvencións, pero antes podías traballar con certa tranquilidade".


Summary: Os afectados polas participacións preferentes das caixas trasladan as súas protestas ao Parlamento, esixen unha xuntanza co presidente e increpan o conselleiro de Industria nos corredores entre unha forte tensión. O xefe do Executivo equipara o "engano" das entidades financeiras co BNG por esixirlle na sesión de control que "actúe" para que "lles devolvan ata o último céntimo" aos clientes "estafados".

A tensión dos tristemente célebres mercados trasládase de novo ao Parlamento de Galicia. Unhas horas despois de que a presión da especulación financeira puxese as finanzas españolas de novo contra as cordas mentres, no Senado, Mariano Rajoy fuxía das preguntas da prensa, o presidente da Xunta, Alberto Núñez Feijóo, enfrontábase a unha sesión de control centrada na economía ou, o que é o mesmo, na súa gran baza á hora de expoñer os seus propios logros tras tres anos de mandato. Co recorte de 10.000 millóns de euros en educación e sanidade do Goberno central pairando sobre a Cámara o secretario xeral do PSdeG, Pachi Vázquez, preguntáballe ao presidente se entra nos seus plans "tomar decisións para reactivar economicamente este país", elixir entre ser "o presidente do copagamento ou da reactivación económica". O líder socialista recupera neste contexto propostas concretas: un plan de emprego para a mocidade e "blindaxe" dos servizos públicos a través de novos impostos para a banca e as rendas altas. Como acontecera no debate de política xeral, a iniciativa do PSdeG atopouse co desdén do xefe do Goberno. Vázquez reclama novos impostos á banca e ás rendas altas e Feijóo retruca que "nin en 'Carballino' o cren xa" Ancorado na crítica ao gabinete de José Luis Rodríguez Zapatero, Feijóo situou por seis veces a economía española "ao bordo do precipio" ou do "abismo" a causa, di, das políticas aplicadas polo PSOE. Pero neste contexto, insiste, "Galicia está mellor ca o Reino de España" e, polo tanto, non hai lugar para as modificacións tributarias lanzadas por Vázquez, reducidas por Feijóo á categoría de ocorrencia. O titular da Xunta recompila diversas propostas do PSdeG nos últimos meses para, como xa ten acontecido en anteriores sesións, inverter os termos da sesión de control e lanzar preguntas á bancada opositora. "Cales son as medidas de estímulo?", pregunta Feijóo e, entre unha censura frontal ás medidas máis polémicas de Zapatero, como a redución de 400 euros no IRPF "para todos" ou o "cheque bebé", cuestiona se os socialistas galegos queren agora recadar "200 millóns de euros" en novos impostos, como "en decembro", ou facer o propio con 500, "como plantexaba en marzo". "Con cal quere que quede? Depende da pregunta parlamentaria e da semana na que se lle ocorre", descualifica". "Suba os tramos do IRPF" ás rendas altas, "non lle teña medo á banca e aplíquelle un novo imposto, traballe como presidente e non se renda, dobrou o xeonllo", censura Vázquez". "Deixáronnos un país chego de problemas económicos, laborais e financeiros, que nos sitúa ao bordo do precipicio", insiste Feijóo. "Nin en Carballino o cren xa", retrucoulle ao socialista". O conflito das preferentes no hemiciclo, na tribuna e nos corredores Ana Pontón e os afectados reclamáronlle ao presidente "solucións" pola "estafa" dos "aforros de toda unha vida" Pero para Vázquez quen "vén a esta Cámara" a dicir "mentiras" é Feijóo, tanto na área puramente económica como naquilo que lles "conta" aos afectados polas participacións preferentes das antigas caixas, un asunto que o presidente viña de abordar a preguntas da voceira do BNG, Ana Pontón. Mentres representantes dos afectados por estes produtos financeiros seguían a sesión dende a tribuna de convidados Pontón lembraba o escenario: unha situación "indecente" na que persoas "traballadoras ou xubiladas" teñen os seus cartos "secuestrados polas entidades financeiras". "Son, en moitos casos, os aforros dunha vida" e "a solución non virá pola paciencia dos afectados", senón que "o que ten que haber é vontade política" para que Novagalicia Banco "lles devolva o 100% dos cartos". "As persoas afectadas merecen máis máis consideración que os que evaden impostos ou que os alcaldes que non cumpren con Facenda", di. "Este asunto é o suficientemente grave como para tratalo coa seriedade que corresponde e co máximo respecto aos afectados", sinalou Feijóo quen, non obstante, despois de debullar as medidas postas en marcha pola Xunta -comunicación coas entidades, co Banco de España e a Comisión Nacional do Mercado de Valores, asesoramento aos afectados a través das oficinas de Consumo e consulta á Unión Europea, que tería que autorizar a devolución dos cartos por estar NGB intervida-, volveu trasladar o asunto á area partidaria. O xefe do Goberno amósase convencido da necesidade de "chegar a un acordo para a devolución dos depósitos a aqueles que foron enganados por entidades financeiras", pero, a continuación, reitera que a maior parte das preferentes, "1.000 dos 1.200 millóns" depositados, "foron desembolsados durante o Goberno bipartito". Os clientes das antigas caixas e doutras entidades foron obxecto dun "abuso da súa boa fe" e, nesta liña, equipara o xeito de proceder das caixas co do Bloque: "non abusen vostedes da boa fe destes aforradores enganados polas entidades financeiras, non os volvan enganar vostedes tamén", dille a Pontón. Guerra foi increpado nos corredores do Parlamento entre unha forte tensión O xefe do Goberno galego zanxaba deste xeito a esixencia de explicacións da voceira nacionalista, que incluía tamén a petición de que Feijóo se reúna coa plataforma de afectados. Desoída a reclamación lanzada polo Bloque, quen a reiteraba eran os propios afectados dende a tribuna de convidados. "Feijóo, reunión", "presidente, respéctanos e deféndenos, somos galegos", repetían mentres amosaban camisolas reivindicativas e a presidenta da Cámara lles lembraba que interromper un pleno parlamentario pode chegar a ser "constitutivo de delito". Non houbo xuntanza co presidente, que abandonou o hemiciclo como nunha sesión ordinaria, pero si houbo encontro co conselleiro de Industria, Javier Guerra que, rodeado e increpado nos corredores do Pazo do Hórreo, exerceu de faciana do Executivo ante os afectados en medio dunha importante tensión.


Summary: Sánchez Izquierdo alude á "valía incuestionable" de Milagros Otero para xustificar a súa incorporación aos debates dos medios públicos ao pouco de dimitir por facilitar un cargo á sobriña de Fraga e advirte de que seguirá participando

O director xeral da Corporación Radio e Televisión de Galicia (CRTVG), Alfonso Sánchez Izquierdo, volveu defender este xoves a incorporación á Radio Galega da ex-Valedora do Pobo, Milagros Otero, como participante nos faladoiros do programa Galicia por Diante tan só uns meses despois da dimisión do seu cargo.Como xa fixera hai algo máis dun mes, Sánchez Izquierdo aludiu ao "prestixio social e académico indubidable" da ex-Valedora para responder ás preguntas da oposición, desta vez da deputada socialista Noela Blanco, que denuncian que os medios de comunicación públicos acollesen a Milagros Otero pouco despois da súa dimisión por ter facilitado un cargo na institución á sobriña de Manuel Fraga. Sánchez Izquierdo aludiu ao "prestixio social e académico indubidable" da ex-Valedora para xustificar a súa fichaxe pola Radio Galega ao pouco de dimitirUnha sentenza do TSXG anulara por "desvío de poder" e "arbitrariedade" o nomeamento como xefa de servizo na institución que dirixía Otero dunha sobriña do falecido ex-presidente da Xunta, irmá do actual voceiro parlamentario do PPdeG, Pedro Puy. O proceso, segundo o Superior, fora trazado "á medida" da elixida. O pasado mes de xullo a daquela Valedora presentou o seu escrito de dimisión tres meses despois de presentar ante a Cámara unha renuncia que foi modificada para poder seguir no cargo por tempo indefinido. Tan só unhas semanas despois de confirmarse a súa marcha, a Radio Galega incorporouna como participante dos seus debates, unha decisión que Sánchez Izquierdo defende con vehemencia nas comisións de control da CRTVG no Parlamento, tamén nesta última, acusando a oposición de "quererlle dar alcance político a un tema o que a Corporación ten que estar á marxe". "A nivel académico e intelectual, a súa valía é incuestionable", asegurou Sánchez Izquierdo, logo de facer un detallado repaso polo currículo de Otero e de advertir de que a súa participación no programa Galicia por Diante continuará. Formará parte, xa que logo, dun grupo de tertulianos que cumpren, segundo engadiu, "coa pluralidade e a representación de todas as sensibilidades da sociedade galega". Sánchez Izquierdo defende a conveniencia do programa político 'Conexión Madrid', emitido desde a capital estatal: "Non acabo de entender cal é o problema""A ética é fundamental, non ó o currículo", retrucou a deputada Noela Blanco, que aproveitou a súa intervención na comisión para criticar que o debate electoral previsto na TVG estea marcado para as 10 da mañá dun día laborable, así como para preguntar pola conveniencia de que a canle pública emita un programa de debate político desde a capital do Estado, en referencia a Conexión Madrid. "Non acabo de entender cal é o problema", asegurou Sánchez Izquierdo, que gabou tamén o currículo dos profesionais que participan no programa por ser "referentes" e cunha "calidade argumental e de debate fóra de toda dúbida" nun "faladoiro de alto nivel". "O xornalistmo galego está pasando por unha época dourada na capital do Estado", rematou.


Summary: 1918 ficou para sempre na memoria popular das e dos lugueses como o ano da fame. Malia as terríbeis consecuencias da epidemia gripal que se desenvolveu na cidade e no resto do mundo entre os meses de outubro, novembro e decembro e que remataría coa vida de non menos de trescentas persoas, a grave crise alimentaria derivada da carestía da vida e da falla de produtos básicos será o que se perpetúe durante décadas no imaxinario dos residentes da cidade.

A fame foi o detonante do estoupido social que abalou Lugo en agosto de 1918. A orientación da economía do estado cara ás exportacións –medida que beneficiaba as oligarquías españolas, como consecuencia da demanda de alimentos das potencias europeas enfrontadas na Grande Guerra– desabasteceu os mercados locais de produtos básicos, aumentou o seu prezo e provocou unha grande vaga de fame. A revolta popular que chegou a continuación, homologábel ao acontecido noutras localidades galegas, respondía a un movemento máis de fondo, enmarcado na impugnación do réxime da I Restauración, na crise dun modelo económico que empobrecía a poboación pola vía da inflación e da perda de poder adquisitivo, na corrupción estrutural, articulada arredor dos oligarcas, os partidos da quenda e a monarquía, e no florecemento do problema nacional, do que Catalunya era punta de lanza. Ao tempo, o triunfo e as posibilidades políticas que abría a Revolución Soviética favoreceron o o desenvolvemento dun ciclo de protestas ao longo do planeta, que se alongarían en Galiza até o golpe de estado de Primo de Rivera. Os primeiros síntomas do malestar social fixéronse evidentes na festa da patroa da cidade. O 15 de agosto, mentres marchaba a procesión polas rúas do centro, varias as mulleres que a seguían desde os balcóns e beirarrúas apuparon as autoridades presentes, non dubidando en tachalas de "canallas" ao tempo que lles berraban "Temos fame. Queremos xustiza". Aínda non tiñan transcorrido quince días, estamos na tarde do sábado 25, máis de 2.500 persoas acoden a unha asemblea no Campo da Feira convocada polo Centro Obreiro, entidade orientada polos socialistas, de práctica moi reformista e que actuaba en connivencia cos liberais do concello, onde se acorda dirixirse en manifestación cara ao goberno civil para achegarlle as reivindicacións. As demandas populares serán asumidas polo gobernador civil diante da presión social, procedendo a prohibir a exportación fóra da cidade de patacas, trigo, centeo e carne de porco, fixando o tempo un prezo máximo para estes produtos. Porén, estas medidas chegaban tarde para unha poboación famenta, farta de falsas promesas e que xa tiña tomado a rúa. O 25 de agosto comezan o asalto aos almacéns dirixidos polas mulleres. Ao longo da xornada, manifestacións encabezadas polas que ían ser as lideres da protesta —como "A Sarera" do barrio de San Pedro ou a "Molondra" e "Vicenta Pérez" do barrio da Ponte— inician a revolta asaltando o establecemento de Carro na Porta de San Pedro, seguindo por outro comercio deste mesmo propietario da rúa Armañá, continuando polo de Delgado, cuxo enreixado é arrancado ao negarse os donos a abrir e onde están a piques de ser linchados varios números da garda civil, seguen polo de Bal Carro na Ronda, cuxos cristais son apedrados, e polo de Barxa, na actual rúa Castelao, onde as portas son rebentadas e nos que igual cos anteriores, as mercadorías son repartidas entre os participantes. As ocupacións rematan co intento de asalto á fabrica de fariñas de Pujol, que algúns manifestantes pretenden queimar, e no asalto á xamoneira de Carro en San Pedro. O 25 de agosto comezan o asalto aos almacéns dirixidos polas mulleres A revolta só será derrotada pola vía represiva. Os primeiros enfrontamentos entre os manifestantes e as forzas da orde prodúcense na tarde do día 24 na toma do almacén de Delgado; porén, os combates máis duros comezan após da concentración diante do goberno civil. A acción dos piquetes esténdese por toda a cidade, ficando desbordados os membros da policía local e da Garda Civil que non dubidan en abrir lume contra os manifestantes ás once da noite na Praza Maior, caendo moitos feridos por arma de fogo e non producíndose ningunha morte de casualidade. Á unha da madrugada o gobernador ordena a saída do exército á rúa e proclámase a lei marcial, en vigor até o mes de outubro, que non dobrega as e os lucenses que responden cunha convocatoria de folga xeral que se alongará practicamente durante unha semana. As protestas deixaron segundo a prensa do momento vinte e tres feridos e máis de noventa detidos, sinalando El Progreso que máis da metade eran mulleres. Os sucesos de agosto de 1918 terían continuidade entre novembro e decembro; porén, esa é outra historia.


Summary: O presidente da Xunta asegurou que case o 90% das enfermeiras son estables. Eventuais en Loita rebate as cifras e lembra que hai 10.787 profesionais nas listas de contratación temporal e que houbo 7.675 nas oposicións en Silleda. "Temos todas as praza e non nos enteramos?", pregúntanse.

A enfermería galega en precario responde a Feijóo. O presidente da Xunta negou o pasado mércores no Parlamento a situación de eventualidade que milleiros de profesionais denuncian desde hai tempo. Cualificou de "barbaridades" as denuncias de En Marea e asegurou que do total de 10.800 traballadoras no Sergas, "o 88% teñen contrato indefinido estatutario", "nomeamento definitivo" ou "contrato de nomeamento estatutario de carácter fixo". "As cifras que dá a Administración non son públicas nin fiables. Se as fixesen públicas, o Parlamento Europeo tremería e mandaría dar fin á precariedade enfermeira que eles negan"A afirmación, que contradí as cifras e as reivindicacións de sindicatos, organizacións profesionais e persoal, indignou o sector. Fontes de Eventuais en Loita, colectivo que tinguiu de negro as últimas oposicións cunhas 7.000 persoas mobilizadas, advertían xa en Praza.gal do truco empregado pola Xunta, ao incluír entre emprego estable "unha interinidade ou unha comisión de servizo" e contratacións no aire e sen praza definitiva no caso de que persoal fixo acceda a ela nos concursos de traslados que se fan cada ano. "Iso non é ter un contrato estable porque se pode perder en calquera momento", explican. Un día despois, preferiron desmentir as afirmacións de Feijóo --que antes xa fixera o conselleiro de Sanidade, Jesús Vázquez Almuíña-- cun vídeo explicativo e no que acusan a Feijóo de "tomar o pelo á enfermaría galega" e achegar datos "falsos". "Os galegos deben saber que as cifras ofrecidas pola Administración non son públicas nin fiables. Se as fixesen públicas, o Parlamento Europeo tremería e mandaría dar fin á precariedade enfermeira que eles negan", advirten.Eventuais en Loita, colectivo autoxestionado que agrupa a inmensa maioría das enfermeiras en situación de eventualidade en Galicia, esixe ante as cifra dadas por Feijóo que "a Xunta cumpra coa súa obriga de transparencia e faga públicos datos reais e actualizados. Ademais, contradí cada afirmación ou dato do presidente da Xunta con cifras que di ter tirado de estatísticas oficiais ou das propia listas de contratación, que si son accesibles. Así, rebate cada unha das súas frases deste mércores no pleno: "A ratio de enfermeiras en Galicia é superior á do Sistema Nacional de Saúde"Eventuais en Loita aclara que a enfermería galega presenta "o terceiro peor ratio doente-enfermeira" segundo os datos do INE de 2018. "Por cada mil galegos hai 5,37 enfermeiras", din, cando a proporción no Estado é de 6,55. "As palabras de Feijóo son falsas", insisten. Feijóo asegura que o 88% das 10.500 enfermeiras do Sergas son estables; Eventuais en Loita lembra que hai 10.787 profesionais "sen praza" nas listas de contratación temporal"Das 10.500 profesionais, o 88% teñen un nomeamento definitivo"Segundo os datos de Feijóo, lembra o colectivo, tan só 1.260 enfermeiras en Galicia son eventuais e 9.240 fixas. "Evidentemente, non son cifras certas. Só eventuais hai un total de 10.787 enfermeiras sen praza a día de hoxe". "Asinamos cos sindicatos un plan de estabilidade de emprego cun compromiso explícito: 5% de interinidade, 95% de estabilidade""Asinouse --din desde o colectivo-- ese plan para chegar a esas cifras ata 2018. Onde estamos traballando os 10.787 inscritos nas listas de contratación temporal? Temos praza e non nos enteramos?Feijóo fala logo de 10.800 enfermeiras e case o 90% con "contrato fixo estatutario": "As 7.675 que nos presentamos ás oposicións temos praza e non nos enteramos?""Se para cubrir as eventualidades desas 10.800 enfermeiras se necesitan un total de 10.787 nas listas de substitución temporal, onde está o 95% de estabilidade?, pregúntanse. "Como é posible que non se poidan cubrir os servizos mínimos cando as eventuais se presentan a un exame? É iso unha boa xestión?", vólvense preguntar en referencia ás dificultades do Sergas para ocupar as prazas da xente que se se presentou ao exame o pasado 12 de maio. "Das 10.800 enfermeiras do Sergas, o 88% teñen contrato fixo estatutario""Os seus números non dan", di Eventuais en Loita. "Agora di 10.800 cando antes eran 10.500; e asegura que non hai 8.000 en precario... Ou é que as 7.675 que nos presentamos ás oposicións en Silleda xa temos praza e non nos tiñamos enterado?"Faga autocrítica e non nos tome o pelo porque o que está a conseguir é enfadar, e moito, o colectivo máis numeroso da sanidade"A enfermaría é moi crítica con Feijóo. "Faga autocrítica e non nos tome o pelo porque o que está a conseguir é enfadar, e moito, o colectivo máis numeroso da sanidade e pilar básico da saúde das persoas".Ademais, advirte de que Feijóo fala do concepto de "interinidade" pero que, "segundo o Estatuto Marco dos Traballadores, o concepto correcto é persoal estatutario temporal" e que este pode ser "interino, eventual ou de substitución". Alén de dar cifras "que non se corresponden coa realidade", critican, "tampouco parece coñecer debidamente o estatuto marco do persoal estatutario.


Summary: Noa Presas, un dos rostros máis coñecidos do Movemento Galego ao Socialismo (MGS), detalla os vieiros que veñen por diante logo de en setembro acordarse por unanimidade no MGS fechar o ciclo deste partido comunista integrado no BNG e impulsar o proceso constituínte dunha nova organización.

"Sumarmos forzas pola ruptura" é o lema do proceso constituínte impulsado desde o Movemento Galego ao Socialismo (MGS) e que fecha o ciclo deste partido. Na web desta iniciativa (ruptura.gal) chámase a fortalecer "un espazo político desacomplexadamente independentista, que aposte nidiamente polo socialismo e que sexa consecuentemente feminista, apostando na suma de forzas na esquerda soberanista para avanzar no camiño da ruptura democrática co réxime español". O obxectivo, como relata a deputada do Bloque Nacionalista Galego (BNG) e membro da mesa nacional do MGS, Noa Presas, é a creación dunha organización estratéxica, centrada na construción de poder popular, e que teña na activación social e no traballo de base os alicerces sobre os que articular un proxecto que innove e adecúe as formas de participación política. —A III Asemblea Nacional do Movemento Galego ao Socialismo (MGS) acordou pór fin ao ciclo vital deste partido. Que circunstancias mediaron para tomar esta decisión? Antes de que a pandemia trastocara todas as nosas vidas, nós xa iniciáramos, con anterioridade aos debates que logo deron lugar á Asemblea Nacional, unha serie de encontros abertos e de diálogos que pretendían ir máis alá da nosa propia organización. Víamos ademais unha sobrepercepción: por unha banda constatábase un fin de ciclo no sobernaismo -no propio papel que xogamos como MGS nas frontes de masa en que participamos, como a Confederación Intersindical Galega (CIG) e o Bloque Nacionalista Galego (BNG)- e entendíase que había unha forte debilidade no soberanismo en canto a capacidade de intervención social. É claro que estamos nun momento de participación baixa da militancia, e que as entidades sociais están tamén debilitadas. Entendíamos pois que era o momento de facer algo diferente e nese sentido comezamos os nosos debates internos. Retomamos todo isto despois da primeira onda da pandemia e vimos como a crise certificou a vixencia das teses soberanistas e anticapitalistas e que claramente a Galiza de hoxe n0n é a de hai uns meses nin a de hai uns anos e que é hora de dar unha resposta valente e de artellar novas ferramentas. Eis precisamente a nosa intención: impulsar unha ferramenta que aproveite a bagaxe do que significou o Movemento Galego ao Socialismo, pero que vaia máis alá e contribúa a sumar máis persoas neste camiño. —E como teñen pensado desenvolver este proceso? Enfrontar esta fase no medio dunha crise sanitaria ten as súas dificultades pero entendemos tamén que hai unha urxencia: a crise económica, social e política xa chegou e é brutal, e máis que nunca estala o conflito entre reforma e ruptura e hai que actuar. Nese sentido, estivemos facendo actos ao longo do país, tendo moitas cautelas coas restricións sanitarias. Temos encontros previstos e estamos traballando en concretar outros, se as circunstancias sanitarias o permiten. A nosa idea é que isto conclúa a finais de ano ou a comezos de 2021 nunha Asemblea Nacional constiuínte que teña definida unha nova resposta para as necesidades deste país. —Como debe ser a nova organización que naza do proceso? Iso é algo que hai que articular colectivamente. As vidas da maioría de activistas do país están moi precarizadas e isto repercute negativamente na capacidade de organización que temos como pobo. ste feito obriga a pensar novas formas de actuar, tanto para chegar a máis xente como para autoorganizármonos. Con toda a modestia, aspiramos a que este proceso tamén contribúa a xerar novas ideas para a folla de ruta do soberanismo galego do século XXI. —As eleccións galegas de xuño romperon todos os teitos electorais do BNG. Hai máis nacionalismo hoxe na Galiza? E aínda que o proceso encetara antes dos comicios, axudou o resultado a tomar ese camiño no MGS? Si, aínda que xa tíñamos previsto encetar estre proceso, as eleccións certificaron a nosa lectura do contexto político. Os comicios, alén do coxuntural e do inmediato, fechan un ciclo político aberto antes de Amio [a Asemblea Nacional do BNG de 2012 decorreu no recinto feiral de Amio] en que o nacionalismo galego colleu un camiño de clarificación ideolóxica e de reactualización organizativa ao que nós, modestamente, tamén tentamos contribuír como colectivo. Por outra banda, os comicios viñeron a certificar que cunhas posicións claras no ideolóxico (abertamente soberanistas e de lado das clases populares) é posíbel romper teitos electorais e avanzar no campo institucional, ficando claro que avanzar na vía da autoorganziación e non relaxar as alternativas nin o discurso era o acertado. E iso historicamente para o nacionalismo e para o soberanismo é moi importante. —A nova organización que naza do proceso será un partido? Iso terémolo que avaliar ao longo deste proceso. —Mais sendo partido ou movemento, será socialista, independentista e parte do BNG? Si, entendemos que as coordenadas ideolóxicas están claras, apostando por unha folla de ruta independentista e socialista e tendo como referencia organizacións de masas como o BNG e a CIG. Aspiramos a que o novo impulso que queremos dar ao soberanismo sexa capaz de traer máis persoas a estes campos de traballo.


Summary: Confirmouno o ministro de Interior afgán.

Os talibán comezaron a entrar en Kabul, confirmou a primeiras horas deste domingo o ministerio do interior de Afganistán após anuncialo portavoces do grupo armado . A entrada na capital afgá ten lugar poucas horas despois de que o grupo tomase o control da principal cidade oriental de Jalalabad, asegurando estradas e comunicacións fulcrais que conectaban o país con Paquistán. Un líder talibán en Doha, que foi o lugar de negociacións de paz durante anos entre o Goberno afgán e o grupo, dixo que os combatentes o domingo recibiron a orde de absterse da violencia e ofrecer unha saída segura aos que desexen saír de Kabul. O presidente de Afganistán, Ashraf Ghani, abandonou o país após a entrada dos talibán en Kabul Os talibán publicaron un comunicado nas redes dicindo que instruíron ás súas forzas para non tomar a cidade pola forza. En lugar diso, din, "as negociacións en marcha para garantir que o proceso de transición se complete con seguridade, sen comprometer a vida, a propiedade e o honor de ninguén e sen comprometer a vida dos habitantes da cidade", segundo informa Al Jazeera. Organizacións de Dereitos Humanos contrapoñen estas declaracións á realidade dos territorios baixo control afgán, onde as violacións de dereitos e liberdades son constantes. Os talibán tamén publicaron outra declaración intentando tranquilizar bancos, comerciantes e empresarios de que as súas propiedades, cartos e institucións non serán perturbadas polo grupo armado. لحظه خروج #اشرف_غنی از افغانستان و حرکت به تاجیکستان pic.twitter.com/evBnbSKjjr— خبرگزاری تسنیم 🇮🇷 (@Tasnimnews_Fa) August 15, 2021 Un país ao bordo da catástrofe humanitaria As axencias da ONU alertaron este 13 de agosto do rápido empeoramento da situación no Afganistán. "Tememos que o peor está por chegar. A situación ten todas as características dunha catástrofe humanitaria", dixo Thomson Phiri, do Programa Mundial de Alimentos. Máis de 250.000 persoas víronse obrigadas a abandonar os seus fogares desde maio (80% mulleres e crianzas), sinalou Shabia Mantoo, da axencia da ONU para os refuxiados. Moitos informaron de extorsións por parte de grupos armados no camiño. A maioría foxe desde zonas rurais cara a Kabul. "Están a durmir ao aire libre, en parques e espazos públicos", afirmou Jens Laerke, portavoz da Oficina de Coordinación de Asuntos Humanitarios. "Unha das principais preocupacións neste intre é nada máis que atoparlles un refuxio", dixo. E a OMS tamén expresou a súa preocupación pola escaseza de materia médico. A ONU informou de que os seus 320 traballadores non abandonarán o Afganistán.


Summary: Presentado o programa cultural dixital para o Nadal

Este pasado luns prendeu a luz do Nadal en Muxía co acendido do alumeado, nun acto que serviu de homenaxe aos voluntarios de Protección Civil e membros da Policía Local de Muxía, "os verdadeiros heroes" durante o estado de alarma.O mesmo Alejandro Muíño, en representación da Policía Local, recoñecía o orgullo que supón este recoñecemento, e apuntou que "ogallá este acendido sirva para que en cada casa de Muxía entre algo de luz, e isto vai adicado a todas e todos aqueles que o están pasando mal, e ás persoas que non poden, por desgracia, estar con nós". Porgrama de Nadal O sábado 12 de decembro terá lugar a exposición telemática "A miña árbore de Nadal", na cal poderá participar calquera persoa que así o desexe enviando a foto correspondente ao número de Whatsapp 696 57 00 70. O sábado 19 de decembro, retransmitirase, a través do Facebook municipal, a obra teatral infantil "Roedores". Será ás 18:00 horas. O domingo 20 de decembro desenvolverase o lanzamento do vídeo inaugural da sala multiusos "A Camposa". Será ás 20:00 horas. O mércores 23 de decembro, Papá Noel chamará á casa das muxianas e muxiáns. Pódese participar entrando na web www.nadal2020.es do 18 ao 25 de decembro. O 27 de decembro, celebrarase un concurso virtual "Entrada de ano 2021", mediante o cal todas as persoas que o desexen poderán enviar unha foto con motivos destas festas a través do número de Whatsapp 696 57 00 70. Para comezar o 2021, o carteiro real visitará a sala "A Camposa", de 17:30 a 19:00 horas, e cun aforo máximo de 4 nenas/os. Haberá un agasallo para todas e todos eles. Para pechar esta programación, o 5 de decembro celebrarase a Cabalgata de Reis, na que haberá un percorrido polas parroquias do municipio e unha recepción, tamén na sala "A Camposa". Será necesario inscribirse previamente para os actos que se celebren no interior, tanto no teléfono 981 74 20 01 ou no 696 57 00 70.


Summary: A manifestación en imaxes

Uns 45 coches en caravana de Fisterra a Carballo, e unhas 200 persoas a pé por Carballo mobilizáronse pola hostalería da Costa da Morte, demostrando que polo menos, a pandemia, ten deixado ao sector máis unido que nunca. A Manifestación Salvemos a Hostalería era convocada pola Plataforma de Turismo e Hostalería da Costa da Morte, que aglutina as vontades de 11 Asociacións, máis de 600 soci@s e 3.500 familias da nosa zona.Foron as xentes das comarcas de Fisterra e Soneira as que máis encheron as rúas de Carballo, ata chegar ao Forum, onde Silvia Bouzas leu un duro manifesto. A entidade quere valorar o exemplo de "unión e loita" que está protagonizando o sector, deixando patente que esta crise afecta a todo o tecido empresarial dos pobos, non só aos mesmos hostaleiros. Por iso esixen un "rescate sectorial" ademais das "indemnizacións, non esmolas, ás que temos dereito que nos permitan manter vivos os nosos negocio". Plan de Rescate Real A Plataforma ten esixencias concretas a todas as administracións, ás que piden "diálogo e apoio": Unificación dos distintos ERTES Exoneración do 85% da parte da cotización empresarial e dá Seguridade Social. Exoneración da cota de autónomos durante os peches, e devolución con carácter retroactivo. Aprazamento, fraccionamento, supresión ou modificación de taxas e impostos da Facenda Estatal ate finais de 2022. Tipo de IVE reducido para as actividades de hostalería e turismo ata a recuperación do sector. Axudas directas para compensar as perdas ocasionadas polo peche obrigatorio. Reestructuración para a financiación feita a través das liñas do IGAPE e outros produtos. Compensación dos custes dos servizos non prestados no 2020, por parte dos Concellos. Exoneración das taxas e impostos do 2021: terrazas, auga, lixo, saneamento e ata o máximo permitido do IBI. Finalmente, a plataforma convocou a todo o sector a participar este 13 de marzo na manifestación a nivel autonómico convocada en Compostela por un "Rescate XA!".


Summary: Co quinto título mundial, o triatleta ferrolán xa é o mellor da historia ao desempatar co sudafricano Simon Lessing

O ferrolán Javier Gómez Noya conseguiu esta madrugada proclamarse pentacampión do mundo de triatlón após rematar a última proba das Series Mundiais de 2015 en Chicago na segunda posición, a tan só catro segundos do mallorquín Mario Mola, que tamén repetiu subcampionato.Ao triatleta galego abondáballe con rematar na terceira praza se Mola acadaba a vitoria, como así foi, nun esprint final co que contrarrestou a intención de Gómez Noya de vencer en Chicago para culminar así unha tempada inesquecíbel. A proba decorreu como de costume. O ferrolán saía da primeira parte, os 1.500 metros a nado, por detrás do grupo de cabeza, e foi na carreira a bicicleta e, sobre todo, a pé, onde o o galego, canda o propio Mola, puxeron terra de por medio co grupo se perseguidores. Os 10 quilómetos de carreira foron realmente prácidos para ámbolos dous triatletas, até o punto de se converteren nun man a man para dilucidar quen acadaría o triunfo.Co campionato logrado hoxe, Gómez Noya supera o mítico triatleta sudafricano Simon Lessing, que entre 1992 e 1998 acadara catro triunfos nas Series Mundiais. O deportista galego supera xa o sudafricano Simon Lessing, quen entre 1992 e 1998 conseguiu catro Mundiais Trala finalización da proba, o ferrolán asegurou que o seu obxectivo, para o que traballará os vindeiros meses logo dun pequeno descanso, son os Xogos Olímpicos de Rio de Janeiro. Como se lembrará, as anteriores participacións do triatleta galego no maior evento deportivo do planeta se saldaron cun cuarto posto en Pequín (2008) e unha medalla de prata en Londres (2012). O ouro olímpico é agora a prioridade dun deportista irrepetíbel, o máis grande triatleta da historia.


Summary: Os xornais son unánimes hoxe ao destacar a incontestable vitoria dos populares en Galicia e en sinalar a lectura de ratificación dos recortes que realiza o PP.

"Aliento a Rajoy" (El Pais), "Feijoo salva a Rajoy" (El Mundo), "Aval absoluto a Rajoy" (La Razón), "Galicia rescata a Rajoy" (La Vanguardia) ou "Aire para Rajoy" (El Periódico). As portadas das cabeceiras españolas son unánimes á hora de trasladar a vitoria dos populares en Galicia a unha lectura estatal. Dende a esquerda sobre todo -e dende o PP nos últimos días- tentouse sinalar que as eleccións galegas constituían un exame á política económica do Goberno central. A prensa galega céntrase pola súa banda nos méritos de Feijoo: "Feijoo se supera" (La Voz de Galicia), "Triunfo arrollador de Feijoo" (Faro de Vigo), "El PPdeG refuerza su mayoría" (La Región), "Aplastante mayoría de Feijoo" (La Opinión), "Feijoo supera su mayoría" (El Progreso), ou "Galicia entendió los sacrificios y le da aún más poder a Feijoo" (El Correo Gallego). En canto á opinión, Roberto Blanco Valdés analiza os resultados en La Voz como "una victoria y media, dos derrotas", en referencia ao triunfo do PP e ao "medio" triunfo de AGE. Tamén en La Voz Barreiro Rivas afirma que "estamos en un tiempo distinto porque, cuando creíamos estar en las primeras elecciones del tiempo de Rajoy, resulta que aún estábamos en unas elecciones contra Zapatero" e reclama que a esquerda de Galicia "se refunde sobre cuadros, ideas y modelos que no hayan tenido nada que ver con esta desfeita avasalladora". O Faro de Vigo publica un editorial titulado "Feijóo derrota a la oposición, y a la crisis, con un triunfo arrollador" no que afirma que Mariano Rajoy "recibe en su propia tierra un impagable balón de oxígeno para seguir adelante con su proyecto" e di que "Feijóo sale tan reforzado como debilitados los dirigentes de la oposición" pois "El liderazgo de Pachi Vázquez entre los socialistas gallegos, prendido hasta ahora con alfileres, queda manifiestamente en entredicho. Al igual que queda en el aire el de Francisco Jorquera en el Bloque". En El Correo Gallego Carlos Luis Rodriguez escribe que "Beiras le vino bien a Feijóo. Y Feijóo fue el reclamo con el que Beiras entró a saco en el caudal electoral de PSdeG y BNG. Captó el voto de la rabia, de la indignación, de la rebeldía contra todo". E Caetano Diaz afirma sobre o lider de AGE que "volve o Castelao do século XXI e podemos asegurar que non vai quedar mudo e que pola súa boca falará sempre o pobo". En canto ás cabeceiras editadas en Madrid, El Pais escribe no seu editorial que "de nuevo Galicia ha salvado políticamente a Mariano Rajoy" e engade que "el hundimiento socialista y el desplazamiento del voto de izquierdas hacia el nacionalismo reflejan no solo el fracaso de Pachi Vázquez, sino la fractura de la izquierda". El Mundo tamén fai esta lectura a través da súa cronista politica Lucia Méndez: "Rajoy tiene el horizonte despejado para continuar con sus medidas de ajuste. El rescate ya no aparece como un horizonte tan dramático. Rubalcaba había planteado las elecciones gallegas como un plebiscito sobre la política del PP contra la crisis. Lo ha perdido estrepitosamente". En ABC Luis Ventoso sitúa a Feijoo como "sucesor natural de Rajoy". Finalmente La Vanguardia salienta no seu editorial que "el nacionalismo gallego sale reforzado en conjunto: de doce a dieciséis parlamentarios". A prens internacional tamén fai esta lectura de "reforzo" a Rajoy. A BBC afirma que as eleccións se viron como una "proba de lume" para "as políticas de austeridade do Gobierno". Le Figaro escribe que a vitoria en Galicia supón un "balón de oxígeno nun momento no que a súa política de austeridade parecía condenalo á impopularidade". Pola súa banda, La Repubblica destaca que o seu triunfo afianza a Feijoo como posible sucesor de Rajoy.


Summary: O grupo atende así a aposta das e dos eurofanáticos, que nunha das plataformas máis importantes sobre o festival, elixíronas como as gañadoras grazas á canción 'Figa'. O grupo confirmou a súa candidatura ao Festival de Benidorm -recuperado para elixir a representación estatal a este concurso- a través das redes sociais.

Tanxugueiras vén de confirmar a través da súa conta oficial en Twitter que enviou a súa candidatura ao certame no que se elixirá a representación do Estado español para o festival de Eurovisión do ano próximo. Comunicouno esta terza feira, dando por certo o anuncio da plataforma e medio de comunicación especializado EurovisionSpain.com, que situaba á banda na carreira ao recuperado Festival de Benidorm. Confirmamos, si! Presentámonos, en galego, con pandeiretas e coa nosa sonoridade, abofé que si! 😌😌 https://t.co/anVWZJ5M1X— T A N X U G U E I R A S (@tanxugueiras) November 16, 2021 Segundo explicou un dos grupos punteiros do panorama musical galego neste momento, a súa proposta está en galego e non deixa atrás os seus sinais de identidade, tales como a "sonoridade" que o converteu nun dos indispensábeis nos carteis dos grandes festivais do país. Aliás, as pandeiretas tan apegadas á cultura tradicional da Galiza son protagonistas na canción achegada a RTVE. EurovisionSpain.com avanzou que a achega de Tanxugueiras segue na liña de temas anteriores como o propio 'Figa' -todo un descubrimento para as e os seguidores do evento musical- e 'Midas'. Esta candidatura das galegas responde, dalgunha forma, ao resultado do macrosondeo "La Elección Interna" que realizou a plataforma. "Queremos que a xente coñeza a nosa tradición e a nosa lingua", di Tanxugueiras Nunha listaxe de múltiples cancións -na que tamén tiveron espazo Baiuca, Verto e Sen Senra- e fronte a artistas coñecidas en todo o Estado, elas foron as gañadoras tanto nas fases previas como na final. Agora que fan realidade a demanda, destacan que este proceso de selección inicial de RTVE "abre unha ventá á riqueza cultural e musical que temos, especialmente aquela que non se recoñeceu durante moito tempo". Con elas o galego podería ter un novo altofalante. "Queremos que a xente coñeza a nosa tradición e a nosa lingua. É unha boa oportunidade para dar a coñecer a calidade musical que temos na Galiza e amosar que un idioma cooficial pode ocupar un gran escenario como é Eurovisión", sinalaron ao medio especializado.


Summary: A derrota (1-3) perante o combo de Simeone obriga o Celta a abeirar a perfección nos tres xogos que fican para a conclusión do campionato. Desta volta Balaídos (de novo cunha entrada extraordinaria) non foi abondo para pontuar perante o terceiro clasificado do campionato.

O Celta xa non pode ceder nen un só ponto máis no que fica de campionato, se quer manterse unha tempada máis na élite. A boa noticia é que se conseguise gañar os tres xogos que ten por diante (Betis e Valladolid fóra de casa, Espanyol en Balaídos) probabelmente puidese safar do abismo. Problema: o fútebol que están a despregar os celestes -voluntarioso, mas moi plano e previsíbel- non agoira nada bon. Non se lles pode negar entrega e sacrificio, sudor, e quilómetros. Atletismo e ximnasio, ben. Mas con iso non chega. Hai que ter máis clarividencia nos metros finais, maior mobilidade dos puntas, filtrar mellor a bola detrás dos centrais rivais, rachar os cadrís contrarios con desmarcaxes de ruptura, esa clase de destreza (talento se quiseren) que se precisa para furar a portería contraria e que fai a diferenza entre pelexar por Europa ou por non descer aos avernos da Segunda División. Balaídos empurrou o Celta, que saiu ao relvado con determinación e coraxe. Os tres pontos eran vitais para apañar osíxeno. Claro que enfrente estaba a terceira mellor escadra da liga. E notouse. Xa non estamos perante o Atlético anárquico e guerrilleiro de toda a vida. Simeone construiu unha equipa rigorosa e disciplinada. Unha equipa que, ante todo, ocupa moi ben o terreno. Sempre hai algún atlético agardándote á volta da esquina. Multíplicanse en ataque e en defensa. Son solidarios. Cobren moi ben os espazos. Relévanse. É unha equipa moi difícil de gañar. Desde Febreiro non perde nen un só partido fóra de Madrid. O Celta tivo as súas oportunidades, mas desta volta a inspiración non visitou o planeta Aspas O Celta tivo as súas oportunidades, mas desta volta a inspiración non visitou o planeta Aspas. Krohn-Delhi fixo das súas. Mágoa que tamén as fixera Courtois. Ollo a este gardamallas. Apenas ten 20 anos. Está chamado a ser un dos grandes da súa demarcación na vindeira década. Non dramaticemos. Dos 4 partidos deste mini-ciclo final, este era o que máis doadamente se podía perder. O mau é que a equipa viguesa fica agora sen marxe de erro. Está abocado á un exercicio heroico, homérico. Está abocado a facer un pleno. Gañar ou morrer. Non hai termo medio. Todo ou nada. Próxima estación, o Benito Villamarín. Celta: Javi Varas, Jonny (Mario Bermejo, min.64, De Lucas, min.76), Vila, Túñez, Roberto Lago, Oubiña, Natxo Insa, Augusto, Álex López (Orellana, min.53), Krohn-Dehli e Iago Aspas At. Madrid: Courtois, Juanfran, Godín, Koke (Cebolla Rodríguez, min.74), Filipe Luis, Mario Suárez (Tiago, min.46), Miranda, Gabi, Adrián, Diego Costa (Arda, min.66) e Falcao Goles: 0-1, min.47: Diego Costa; 02. min.65: Juanfran; 1-2, min.83: Augusto; 1-3, min.86: Falcao Árbitro: Teixeira Vitienes, do comité cántabro. Cartóns amarelos para Álex López, Jonny, Roberto Lago, Mario Suárez, Godín, Gabi, Tiago Balaídos: 23.375 espectadores.


Summary: A Xunta pro devolución do Pazo de Meirás reuniuse esta sexta feira para analizar a situación tras a sentenza que obriga aos Franco a devolver o inmóbel e facer propostas de cara aos usos futuros do edificio mais da súa contorna. A plataforma, na que participan institucións fundamentais para a recuperación do pazo, acordou a creación dunha mesa aberta a diferentes achegas para definir a xestión das torres como ben público mais a súa dedicación á memoria histórica e ás vítimas do franquismo.

"Un faro para a igualdade e para reivindicar o papel e a forza creativa da muller". Este é, segundo a Xunta da Galiza, o uso esencial que debe asumir o Pazo de Meirás en caso de que o Estado resolva ceder a xestión do inmóbel á Administración galega, unha vez deixe de ser propiedade da familia Franco. Segundo avanzou o conselleiro de Cultura, Educación e Universidade, Román Rodríguez, o Goberno da Xunta traballa na elaboración dun plan de usos para o futuro das instalacións que pasa por recuperar o obxectivo inicial de Emilia Pardo Bazán. A pegada de Emilia Pardo Bazán ten que estar presente en Meirás. O pazo "defínese como unha fantasía persoal de dona Emilia, que foi pioneira do feminismo en España, e foi un lugar para a creación cultural e literaria", afirmou Rodríguez. Neste sentido, a Xunta aspira a converter o edificio "nun faro da igualdade", mais "sen obviar en ningún momento que aí viviu un ditador", subliñou o conselleiro, e que se trata dun lugar de creación que "foi deturpado polo Franquismo". Porén, o Executivo galego refusa asentar a futura xestión do inmóbel na reivindicación da memoria histórica e democrática da Galiza, como solicitaron BNG e PSdeG na comisión de Cultura decorrida esta mesma semana no Parlamento, onde tamén reclamaron unha administración plural que teña en conta as diversas entidades que traballaron para lograr a devolución do pazo ao pobo. Polo momento, a Xunta defende facer de Meirás un espazo de concordia, "un lugar aberto á cidadanía, de convivencia e reivindicación" creativa, partindo "da idea inicial de dona Emilia". Futuro inmediato "A pegada de Emilia Pardo Bazán ten que estar presente", asegura o investigador Carlos Babío, quen sinala outros dous usos necesarios e "razoables" para o Pazo de Meirás. Con todo, primeiro advirte que estamos ante unha situación provisional a falta dunha resolución definitiva. "Neste impasse, o lóxico é que o Estado ceda, estabeleza un convenio ou busque unha maneira de participación conxunta das tres Administracións galegas implicadas no futuro inmediato do pazo: Xunta, Deputación da Coruña e Concello de Sada". E que estas, á súa vez, procuren a colaboración social, xa que a recuperación do inmóbel para o patrimonio público foi algo demandado e asistido por diferentes sectores. "O pazo é de todos e debe ser participado por todos", aclara Babío. O pazo é de todos e debe ser participado por todos. En canto ao que ten que ser e acoller Meirás no futuro, o investigador e autor do libro Meirás: un pazo, un caudillo, un espolio, a canda Manuel Lourenzo, defende tres usos esenciais. O primeiro, ligado orixe das torres, inseparábel de Pardo Bazán e da súa obra literaria. O segundo, relacionado "cos 80 anos de ignominia, abusos e represión" que supuxo a transferencia de uso a Franco do edificio . "Os 37 veráns que pasa alí non se poden esquecer. Teñen que estar recollidos. Polo tanto, Meirás é un lugar moi significado para facer un centro de interpretación da memoria democrática, dos valores democráticos e de estudo dos neofascismos". A maiores, Babío indica un terceiro uso, turístico, ligado ao Concello de Sada. "A parte das torres, Meirás integra outras edificacións, un bosque e xardíns que deberan ser de desfrute público", canto antes sexa posíbel, conclúe. Proceso aberto e colectivo O investigador asistiu onte á reunión da Xunta pro devolución do Pazo de Meirás convocada polo deputado de Contratación e Patrimonio da Deputación da Coruña, Xosé Lois Penas. A plataforma creada en 2017 en resposta á Xunta pro Pazo de Meirás como ferramenta ao servizo do espolio que puxo nas mans do ditador a propiedade, volveuse concentrar tras a sentenza que obriga á familia Franco a devolvela ao patrimonio público. Neste novo escenario, o presidente da Deputación da Coruña, Valentín González Formoso, instou a definir os usos de Meirás coa participación de Administracións e organizacións que levan anos traballando pola recuperación deste espazo para o público. A canda representantes dos Concellos de Sada e A Coruña, da Real Academia Galega, das tres universidades e das entidades pola recuperación da memoria histórica, González Formoso e Xosé Lois Penas analizaron como e "a que se vai a dedicar" o inmoble unha vez reverta no patrimonio público. Sobre a proposta da Xunta de converter Meirás "nun faro de igualdade", o presidente da Deputación salientou que se pode acoller "pero adoece dun uso importante que non debe obviarse, como é a recuperación da memoria histórica nun espazo que foi de exaltación do franquismo durante décadas e que ten que servir para interpretar os valores democráticos que prevalecen hoxe na nosa sociedade", engadiu, unha función que chaman a definir de forma colectiva e coordinada. Neste sentido, avanzaron a creación dunha mesa participada por todas as institucións e entidades implicadas no proceso. [Podes ler a reportaxe completa no Nós Diario en papel, que podes atopar nos quioscos e puntos de venda habituais ou na loxa. Se aínda non es subscritora ou subscritor, podes sumarte aquí]