Summary: "Botarémoste en falta, Pedro. Sempre. Que a terra che sexa leve", lamentou a actriz Neves Rodríguez.

O actor e contacontos Pedro Brandariz faleceu no día de hoxe durante un pase de contacontos no CEIP A Igrexa-Calo (Teo), sen que se coñeza aínda a causa do seu pasamento. Brandariz, coñecido polos seus monólogos humorísticos e espectáculos nas rúas e centros educativos, sentiuse mal no medio dunha sesión e desmaiouse. A pesar de que os docentes do centro educativo chamaron unha ambulancia, os servizos sanitarios xa non puideron facer nada pola súa vida. O actor atopábase nestes días inmerso nunha xira por toda Galiza. A pasada semana, estivera no Luar da CRTVG, e hoxe mesmo tiña outra actuación no Casino da Coruña. Até o lugar do pasamento desprazáronse efectivos da Garda Civil, que custodian o corpo de Pedro Brandariz até que chegue a médica forense. Ampla experiencia nos escenarios galegos Natural de San Pedro de Nós, no concello de Oleiros, Pedro Brandariz converteuse nun habitual dos escenarios galegos, tanto nos grandes teatros do país como en espectáculos de rúa e en centros educativos. Asemade, era un colaborador da CRTVG, e participaba habitualmente no programa de Luar. O presentador, Xosé Ramón Gaioso, explicou na Radio Galega que estaba previsto que nesta sexta feira volvese participar. Entre os seus espectáculos, destacan 'Os Poderes de Rosalía', 'Contos Choqueiras' e 'O Inventor das Palabras'. Primeiras reaccións Após coñecerse o pasamento do actor, comezaron a producirse as mostras de afecto e condolencias á familia de Brandariz. A primeira en facelo foi a deputada do BNG no Parlamento galego Olalla Rodil, quen afirmou estar "sobrecollida" pola noticia, e trasladou "unha fonda aperta" aos seus achegados. Compañeiros de profesión como Roi Costa e Neves Rodríguez expuxeron a súa consternación polo falecemento. "Botarémoste en falta, Pedro. Sempre. Que a terra che sexa leve", lamentaba Rodríguez. Tamén institucións e certames, como o do Festival de Cans, quixeron sumarse ao pesar colectivo pola morte de Brandariz. "Na última edición do festival estivo en Cans, presentando o avance das imaxes de 'Jacinto' de Javi Camino, da que foi protagonista", detallou a organización do festival.


Summary: O fondo suízo presentou no día en que remataba o prazo os 27 millóns de euros en avais que demandaba a multinacional alumineira para fechar o acordo. O novo nome das factorías pasa a ser 'Alu Iberia'.

Desde esta quinta feira, 1 de agosto, as factorías de Alcoa na Coruña e Avilés pasarán a ser do fondo suízo Parter Capital, que xa decidiu que terán un novo nome: Alu Iberia. Este 31 de xullo, derradeiro día para facelo, o fondo presentou os avais por 27 millóns de euros que pedía Alcoa por estas plantas para fechar o acordo. Evítase así o fechamento das plantas e o despedimento de 700 traballadores e traballadoras mais fica "moito por facer", como indican desde o comité de empresa da factoría coruñesa. Por exemplo, lograr un estatuto para a industria electrointensiva que evite que os custos en electricidade sexan tan altos. A propia ministra de Industria, Reyes Maroto, foi quen comunicou a noticia do acordo após a xuntanza da comisión de seguimento. "É un día para a satisfacción e a esperanza", dixo. Alcoa anunciou o pasado 17 de outubro o feche definitivo destas plantas na Coruña e Avilés alegando que non eran competitivas e acumulaban perdas.


Summary: A consellaría do Medio Rural deixou de pagar as bonificacións polos danos causados polo xabarín. A federación agrogandeira esixe que o departamento de Rosa Quintana "asuma a súa responsabilidade".

Que a Xunta "asuma a súa responsabilidade" a respeito dos danos causados pola fauna salvaxe comezando pola elaboración dun censo "rigoroso" e que se poña en marcha "un control efectivo do xabarín" na Galiza. Son algunhas das esixencias que a Fruga transladou este 31 de xaneiro na delegación do Goberno galego en Lugo, avaladas por 3.000 sinaturas doutras tantas persoas "que dan voz ao sentimento de abandono que existe no rural". A federación agrogandeira reclama que se habilite "de maneira urxente" un fondo de danos de compensación que cubra todos os danos causados pola fauna salvaxe, tamén as perdas de colleitas e de animais. Nas principais feiras do País, a Fruga emprendeu unha campaña informativa e debates coa veciñanza para artellar solucións e poñelas riba da mesa da Xunta.


Summary: Para Antón Gómez, Paco Carballo foi amigo e mestre. No A Fondo desta semana, lembra ao teólogo nacionalista que foi para el estrela guía.

-Ti pertenciches á congregación relixiosa dos paúis como Paco Carballo e estudaches en Salamanca cando el era reitor do teologado de San Vicente de Paúl alí. Como coñeciches a Carballo? - Coñecino cando cheguei a Salamanca para estudar teoloxía. El estaba como reitor dende o 65 e eu cheguei no 67. Para min supuxo un renacer, porque me encontrei cunha persoa aberta, que intentaba abrirse ao exterior. -Como foi o papel renovador de Carballo en Salamanca? -Carballo chegou cando se cerraba o Concilio Vaticano II. Cando eu comecei, el xa levaba dous anos no teologado e aquilo xa cambiara un pouco. Até entón, dende que entrabas no noviciado pasabas sete ou oito anos sen ver a familia. Eu, porén, xa podía saír sábados e domingos a actividades de todo tipo de carácter solidario. No verán, autorizábannos a que fosemos como asalariados a desempeñar diferentes traballos. Uns ían ás minas, outros á agricultura... A teoloxía íase renovando, a Universidade Pontificia ía dando un paso adiante. Todo iso deunos unha visión da realidade moi distinta da que tiñamos. Eu, en Salamanca, nacín ao galeguismo. -En que momento Paco e mais ti decidides volver a Galiza? -Despois de terme ordenado, convidoume a unhas misións na zona de Mieres, en Asturias, e no verán do ano 73, propúxome virme con el a Vigo para inserirnos no mundo obreiro. -Como foi esa volta a Galiza e a Vigo, ti xa como cura obreiro? -Como cura obreiro, estiven 17 anos traballando nunha empresa en quendas de mañá, tarde e noite. Carballo, aos 48 anos, xa non estaba para ir ao mundo obreiro. Despedíronme, sancionáronme, detivéronme, como a calquera cura obreiro. Houbo un tempo no que eu estaba máis dedicado ao sindicatos obreiros e el ao mundo sindical do ensino e a actividades culturais. Nese tempo tivemos menos contacto pero seguimos mantendo esa relación até que morreu. -Sospeito que o perfil do cura de esquerdas e nacionalista, é bastante incomprendido... -Si. Hai un anticlericalismo extremolaicista que considera que todos os cristiáns son iguais, e non. Eu penso que o evanxeo está máis cerca da esquerda ca da dereita. Coido que un cristián comprometido ten que implicarse tamén politicamente. Paco tíñao moi claro e eu tamén, e o papa vai por aí. "Para el a política era básica. Tiña clara a súa militancia, e nunca se reservou. El estaba pola unidade da esquerda e de superar certos matices partidistas." -A morte de Paco Carballo deixouvos, nese sentido, un pouco máis sós. -Si, en Galiza Paco Carballo era unha institución. A todos os niveis. El era capaz de escoitar a todo o mundo, de dialogar con todo o mundo. Tiña unas bases históricas moi elaboradas. Co que deixou escrito temos unha pequena biblia. O que sabía, sabíao transmitir, facíase escoitar, e era acolledor. Era un home entregado, nunca pretendeu nin carreiras nin honores, senón ser unha persoa normal, cando como historiador e teólogo podía falar de ti a ti con calquera porque estaba ao día en todas as correntes. Aínda que nunca se dixo que era teólogo da liberación, a súa liña ía pola teoloxía da liberación. -O seu era un perfil singular, no sentido de que se involucrou directamente en política, mesmo nalgún momento en primeira liña do nacionalismo. -Para el a política era básica. Tiña clara a súa militancia, e nunca se reservou. El estaba pola unidade da esquerda e de superar certos matices partidistas. Tiña a espiña cravada de que a esquerda, en Galiza, en España e en todo mundo, non fora capaz de superar pequenas diferenzas, malia a que o que nos une é máis do que nos separa. El sentía non ter conseguido máis do que se conseguiu, a pesar do tempo que lle dedicou. -Carballo puido ter cargos de poder e renunciou a eles. Por que? -Porque tería que cambiar o seu rumbo, e el foi fiel ao seu rumbo. Carballo estivo marcado pola súa fe cristiá, que foi madurando, e pola interpretación histórica da biblia. Para el non bastaba con anunciar o evanxeo, había que levalo á práctica. El coñecía moi ben os curas obreiros franceses. E o movemento obreiro en España foi o que o animou a virse para Vigo. "Queríano e respectábano, o que quere dicir que non só era unha persoa que se entregaba senón que era recibido. Sentiuse co deber cumprido" -Ti remataches secularizándote e deixando a congregación. Carballo, a pesar das ideas tan progresistas que profesaba, non deu ese paso. -A xente máis aberta mentalmente fómolo deixando porque non era fácil, mais Carballo mantívose fiel até o último momento. Ir morrer a Salamanca foi moi doloroso para el, mais el morreu dentro da congregación e satisfeito. Estaba satisfeito de ser paúl até as últimas consecuencias. -Viviu entregado ao compromiso nacionalista e a unha práctica progresista da fe, na liña do Concilio Vaticano II. Mais morreu en tempos en que ambas as dúas causas pasan por momentos complexos. Con que sensación cres que se foi? -El adoitaba dicir que se sentía feliz porque a súa semente caera no suco. Tiña claro que a congregación de San Vicente Paúl en España ía desaparecer, que a Igrexa así non tiña futuro, pero tiña a esperanza de que as cousas cambiaran e que había que loitar para que así fora. El non morreu. É un símbolo para moitos de nós. Estou sorprendido do que lle quería a xente, na editorial, no ámbito político, no BNG... Queríano e respectábano, o que quere dicir que non só era unha persoa que se entregaba senón que era recibido. El sentiuse co deber cumprido.


Summary: Trece anos despois de abrobada a Lei de memoria histórica, o Goberno español retira 13 destes símbolos de cuarteis do instituto armado en todo o Estado. Deles, 1 en Ferrol e outro en Portomarín

O Goberno español retirou un total de 13 escudos franquistas de fachadas de cuarteis da Garda Civil en distintos puntos da xeografía do Estado, durante os anos 2019 e 2020, segundo unha resposta do Executivo ao senador de Compromís, Carles Mulet, quen acusou o Goberno estatal de "ocultar información durante meses, marear e non contestar" e afirmou que o feito de que non se retirar esta simboloxía antes "demostra que a lexislación é insuficiente". Entre os cuarteis da Garda Civil de onde se retiraron símbolos franquistas están na Galiza os de Ferrol e Portomarín. O senador insistiu en que é "completamente inxustificábel" que en 2020 pervivan estes símbolos e sinalou que, "despois de tantos anos de democracia e 13 anos despois de aprobar unha lei que prohibe estes símbolos", que o Goberno español non os retirara "demostra que a lexislación é insuficiente e que aos sucesivos gobernos e ministros competentes non lles preocupou o máis mínimo borrar estes vergoñosos rastros de franquismo". "É máis conivencia que desidia, xa que esta non pode existir cun réxime criminal", apostilou. O senador presentou durante até en seis veces interpelacións escritas ao Goberno estatal para esixir esta retirada e, agora, celebrou que, "por fin, parece que foron atendidas". En concreto, o Goberno afirma que durante os anos 2019 e 2020, retiráronse estes elementos franquistas de, ademais dos mencionados cuarteis galegos. Vejer de la Frontera (Cádiz), Cortegana (Huelva), Marchena (Sevilla), Noreña (Oviedo), Benimaclet (València), Grau Cantarranas ( València), Patraix ( València), Albacete, San Salvador de Cantamuda (Palencia), Segovia e na Dirección Xeral da Garda Civil. Doutra banda, noutra resposta, o Executivo detalla o traballo da Comisión Técnica de expertos da Lei de Memoria Histórica, encargada de valorar as excepcións en relación coa obriga de retirada de símbolos franquistas en edificios propiedade da Administración do Estado e os seus organismos públicos dependentes. Desde a súa creación, esta Comisión reuniuse en 14 ocasións coa referencia dunha base de datos de 705 vestixios franquistas existentes en dependencias da Administración, a partir da información facilitada polos ministerios.


Summary: O Foro Peinador e a Irmandade Galega de Adegueiros reactivan de cara ao Nadal a campaña 'Consumo gusto. Etiquetados en Galego' e piden aos defensores "da identidade e da lingua" que se manifesten tamén á hora de facer a compra. "O obxectivo é dobre: colaborar na galeguización do país e axudar os sectores produtivos galegos nesta crise".

O Foro Peinador e a Irmandade Galega de Adegueiros reactivan neste Nadal a campaña Consumo gusto Etiquetados en Galego, apoiada, entre outros, por Antón Reixa, Alba Nogueira, os actores Rubén Riós, Antonio Durán Morris, Uxía, Farruco Bernal, Ernesto Chao, Rosa Álvarez ou a xornalista Julia Otero e o cantautor Amancio Prada. Este pasado luns, na Casa da Cultura Galega de Vigo, presentouse unha iniciativa que pretende conseguir a fidelización dos consumidores cos produtos etiquetados en galego, o que implica un dobre obxectivo nestas festas: "colaborar na galeguización do país e axudar os sectores produtivos galegos nestes tempos de crise". "O obxectivo é dobre: colaborar na galeguización do país e axudar os sectores produtivos galegos nestes tempos de crise" Quen así o explica é Xosé González, presidente do Foro Peinador, que máis aínda de cara ao Nadal amosa a súa "preocupación" polo feito de que "os centos de milleiros de persoas que defenden a identidade e a lingua galega", non teñan "esa conciencia para saber ser galeguistas no supermercado". "Antes de mercar os produtos, deberiamos mirar o que é do país e que marcas se identifican co noso a través da lingua", asegura. Ademais, González destaca que "nun momento de crise coma este", apoiar os produtos galegos e etiquetados en galego é tamén unha forma de "apoiar a economía do país e a economía sostible", sobre todo no agro, "onde máis se padecen os problemas". "O exemplo é o sector leiteiro", di. "Se nós pedimos estes produtos, obrigaremos tamén aos intermediarios e aos distribuidores a telos nos andeis das grandes cadeas", engade. O obxectivo, xa que logo, "é dobre". "Os galegos concienciados deberían reflexionar sobre as súas condutas ao consumir" Para Xosé González, os consumidores galegos, especialmente aqueles que se moven en clave galega electoral, sindical ou activista, "deberían reflexionar sobre as súas condutas á hora de consumir". "Elixindo produtos etiquetados en galego estamos levando a cabo unha forma de manifestacións, unha manifestación e reivindicación individual que se pode facer nunha cea cos amigos, nunha voda ou no supermercado; pidamos produtos con etiqueta en galego", reclama, logo de solicitar facelo "con pedagoxía e sen acritude". "Esa é a fórmula", insiste. A campaña está apoiada tamén pola Irmandade Galega de Adegueiros, constituída por ao redor de 35 adegas de todo o país comprometidas coa lingua e cos produtos da terra e que impulsan un proceso de galeguización dos produtos agroalimentarios, para nunha segunda fase artellar unha estrutura capaz de establecer alianzas para unha mellor comercialización. Precisamente, Xosé González repara no caso do viño galego como exemplo "do que se pode facer con pedagoxía e concienciación" na cuestión da lingua. En nove anos, o número de adegas con etiquetaxe en galegou pasou de doce a case 200 En 2003, había tan só doce adegas galegas que etiquetaban en galego, unha cifra que se aumentou até as case 200 en menos de dez anos. "Isto demostra que na galeguización do país queda moito por facer e que son moitas as dificultades, pero tamén que poden ser moitos os éxitos", explica González, que cre que hai que deixar "ese discurso vitimista" de que "non se pode vivir en galego". "Claro que se pode; ninguén nos impide galeguizar o nome, reclamar instancias en galego, falar o idioma ou redactar as esquelas na nosa lingua", remata.


Summary: O investigador Luis Lamela atopa no Arquivo Xeral da Administración do Estado as comunicacións que acreditan as xestións dos sublevados ante o Banco Pastor para tentar "incautar" o diñeiro do Comité Central da Autonomía, responsable do plebiscito celebrado o 28 de xuño de 1936

O 28 de xuño de 1936 Galicia plebiscitou nas urnas o seu Estatuto de Autonomía. Coas garantías procesuais propias da época o texto estatutario saíu adiante cun 99% dos votos escrutados, unha xornada de votación "espléndida" á que se chegou tras unha intensa campaña impulsada por forzas políticas e persoeiros do mundo da cultura, pero tamén por concellos como os da Coruña, Santiago ou Vigo, que xunto a outros de todo o país deron soporte político e tamén económico ao Comité Central da Autonomía. Mitins en todo tipo de locais, pero tamén eventos festivos e a edición de abondosos materiais gráficos encheron de cor unha campaña que chegou a manexar un orzamento dunhas 180.000 pesetas cuxos restos os franquistas tentaron, sen éxito, roubar tras o golpe de Estado mentres perseguían e, nalgúns casos, asasinaban os impulsores do Estatuto.Os detalles deste roubo frustrado foron achados recentemente polo investigador Luis Lamela -quen este 29 de xuño será premiado pola Fundación Luis Tilve polos seus traballos de memoria histórica- no Arquivo Xeral da Administración do Estado, en Alcalá de Henares, onde se atopa o libro xeral de entrada de correspondencia do Goberno Civil da Coruña. Nese rexistro ficaron reflectidas as comunicacións que o ascendido a gobernador e delegado de Orde Pública, Florentino González-Vallés, mantivo durante meses para tentar "incautar" os cartos.Os golpistas detectaron "importantes sumas" dedicadas "ao desmembramento da patria" e tentaron sacalas dos bancosO primeiro deses movementos chegou apenas dúas semanas despois de que o Estatuto plebiscitado fose entregado ás autoridades da II República, o 30 de xullo, cando un dos militares sublevados advertiu por telegrama de que "en bancos e outras entidades da rexión galega existen contas correntes abertas" con "importantes sumas" dedicadas "ao desmembramento da patria". "As autorizacións para dispoñer destas contas son sinaturas de significados elementos da Fronte Popular e de sociedades obreiras" que "se dispoñen de tempo utilizarán tales fondos en beneficio seu e prexuízo de España", concluía o texto.O Banco Pastor informou os franquistas da existencia dun crédito de 100.000 pesetas para a campaña avalado por Ánxel Casal e López BouzaDiante desta notificación o gobernador dirixiuse a "todas as entidades bancarias da provincia" para pedir información ao respecto e esixir que, de existiren, os fondos quedasen á "disposición" da Delegación de Orde Pública. Ao pouco tempo, o 1 de agosto, chegou resposta procedente do Banco Pastor, cunha aclaración. "Non existe nin existiu neste banco conta corrente de metálico Pro-Estatuto", senón "unha conta de crédito aberta ao Comité Central da Autonomía", isto é, un préstamo de ata 100.000 pesetas que sería sufragado "por conta das subvencións concedidas a dito comité" polos concellos da Coruña e Vigo e as Deputacións da Coruña e Pontevedra. Esta póliza de crédito tiña a "garantía persoal e solidaria", o aval, do alcalde de Santiago, Ánxel Casal, do presidente da Deputación da Coruña, José López Bouza, e mais de Esteban Mariño.O director do banco, Ricardo Rodríguez Pastor, facilitou aos golpistas -aos que nos anos seguintes financiaría- un extracto de operacións segundo o cal o Comité da Autonomía retirara ata 80.000 pesetas do crédito, do que restaran só 20.000 dispoñibles e subliñou, ademais, que o Pastor se "limitara, estrita e rigorosamente, a acceder a unha operación bancaria solicitada e garantida por persoas que daquela ostentaban cargos públicos". Nas seguintes semanas os militares localizaran ademais un saldo de 464,76 pesetas noutra conta do Banco Hispano Americano.Intentos de incautaciónNos primeiros días de 1937 e despois de múltiplas cartas e telegramas o coronel Enrique Cánovas, gobernador militar da Coruña, coidaba ter xa claro o roteiro para "incautar" os cartos e emitiu unha orde ao respecto. "Tendo en conta que o Comité Central de Autonomía era un organismo afecto por coincidencia de orixe e fin ao chamado Fronte Popular tendente á criminal desintegración da Patria, acordei a incautación a favor do Estado Español das 20.000 pesetas non investidas do crédito concedido polo Banco Pastor da Coruña. (...) Ditas 20.000 pesetas serán ingresadas polo Banco Pastor na conta do Tesouro do Banco de España", ordenou.A investigación de Luis Lamela amosa como os golpistas acabaron concluíndo de que as 20.000 pesetas que tentaban roubar non existíanEse requerimento foi trasladado fisicamente o 7 de xaneiro do 37 á sede do Pastor, onde os militares foron informados de que os cartos do Estatuto, como tales, non existían. A póliza de crédito xa "vencera" e o Pastor iniciara os trámites contra "os avalistas" para procurar recuperar o diñeiro que "adiantaran" para a campaña estatutaria, polo que pediu "demorar" a incautación. Días despois, explica Luis Lamela, os franquistas erixidos en "novas autoridades" fixeron ver aos militares a través da 'Avogacía do Estado' que as 20.000 pesetas que tentaban cobrar realmente "non pertenceran en ningún momento" ao comité autonomista, xa que nunca chegaran a retiralas e seguían a ser, en sentido estrito, "patrimonio do banco". O banco tentou executar os avais cando Casal e López Bouza xa foran asasinadosEn abril de 1937 a orde de incautación ficou definitivamente "sen efecto" por ser imposible de executar pero, explica o investigador, quen "non quedaron libres de responsabilidade patrimonial ante o Banco Pastor" foron "os avalistas que se prestaran a asinar o crédito para levar adiante o plebiscito do 28 de xuño", polo que a entidade procurou ir contra os seus bens, toda vez que os concellos e deputacións que subvencionaran a campaña se negaron, xa en mans dos golpistas, a librar os cartos que concederan. Ánxel Casal fora asasinado o 19 de agosto de 1936 en Teo e López Bouza matárono apenas dez días despois, o 30 de agosto, no cemiterio ferrolán de Canido.


Summary: Votará contra a proposta actual de orzamentos xerais presentada polo goberno español: "Non cumpre nin as necesidades nin as expectativas para Galiza". Luis Villares afirma que é a dirección da formación "a que fixe a posición definitiva" sobre as contas xerais do Estado.

A día de hoxe a proposta de orzamentos xerais do estado (OXE) presentados polo goberno de Pedro Sánchez merecen para En Marea un "non rotundo". Son unhas contas que "non cumpren nin as necesidades nin as expectativas para Galiza", manifestaron Luis Villares e Alexandra Fernández aós o Consello das Mareas que este sábado se reuniu en Compostela. O non, dixeron, é "firme e contundente mentres os números non atendan as necesidades que ten o país". Será En Marea quen negocie bilateralmente co goberno do Estado o seu apoio aos orzamentos, advertiron Fernández considera que houbo un recoñecemento "conxunto e unánime de que estes orzamentos pésimos para Galiza", significan "mazazo" e que serán contestados "cun non rotundo" pois o que se visibiliza nestes orzamentos é que son unha "continuidade" do modelo do Partido Popular. A dirección de En Marea fixou no Consello das Mareas cal é a posición para a negociación dos orzamentos do Estado co goberno central. Basearanse na Axenda Galega do Cambio, documento que será a referencia para establecer as liñas vermellas que non se poderán cruzar para aprobar os orzamentos. Outros dos puntos imprescindibles para En Marea, dixo, é que adebe haber "unha negociación directa co goberno central". Para Villares "só nunha negociación directa poderemos facer entender cales son as necesidades do país". Neste sentido, o voceiro apuntou que non se estaba falando só "de cifras arribas e cifras abaixo, estamos falando dun modelo de Estado". Luís Villares tamén sinalou que será a "dirección de En Marea a que fixe a posición definitiva de voto a estes orzamentos tanto no debate á totalidade como nas emendas parciais".


Summary: En Galicia, tendo en conta as estimacións do estudo de seroprevalencia do Goberno central, serían unhas 60.000 persoas as que foron infectadas polo virus.

Unha ínfima porcentaxe da poboación galega pasou xa o coronavirus e tería desenvolvido inmunidade á Covid-19, segundo as primarias fases dos estudos de seroprevalencia do Goberno central e do Sergas adiantados este mércores. Mentres a Xunta adianta que as cifras do seu estudo indican que arredor dun 1% da cidadanía foi infectada, o Ministerio de Sanidade sitúa entre o 1,8% da provincia da Coruña e o 2,8% da de Ourense a afectación en Galicia do virus. O estudo da Xunta apunta a que só un 1% da cidadanía galega foi infectada, mentres que o do Estado varía entre o 1,8% da Coruña e o 2,8% de OurensePersoal sanitario encargado das probas do estudo encargado pola Xunta xa vaticinou no seu inicio que o resultado sería de "arredor do 1% de positivos", ante a escasa fiabilidade que lle presupoñía. A Asociación Galega de Medicina Familiar e Comunitaria (Agamfec), pola súa banda, instou directamente o Sergas a que o paralizase ao considerar que o resultado final non ía variar. Feijóo, o pasado venres, abría a porta a suspendelo logo de dar por concluída a primeira vaga, con case 51.000 tests e ante a ínfima cantidade de positivos detectados. Este mércores, o presidente da Xunta aseguraba que o avance de datos provisionais desta primeira parte do estudo permitía "chegar a unha conclusión: Galicia contivo máis o virus e a poboación galega afectada sitúase na contorna do 1%". Así o aseguraba, tirando destas cifras provisionais que xa advertira que ía "cruzar" coas máis de 5.000 probas encargadas polo Ministerio de Sanidade en Galicia no seu estudo epidemiolóxico estatal para comprobar se houbo "disfuncións" no do Sergas e dado que o do Goberno central usaba tests máis fiables, de dobre banda e con extracción sanguínea. En Galicia, e tendo en conta estas estimacións do estudo do Ministerio, serían unhas 60.000 persoas as que tiveron contacto co coronavirusOs resultados de ambos estudos para Galicia indican escasa afectación pero con diferenzas. Mentres a Xunta indica unha porcentaxe de cidadanía que desenvolveu anticorpos é de arredor do 1%, o Goberno central adianta que a porcentaxe se eleva ao 1,8% na provincia da Coruña, un 2,3% na de Lugo, ao igual que na de Pontevedra, e un 2,8% en Ourense, segundo as cifras derivadas da primeira fase levada a cabo polo Ministerio de Sanidade e o Instituto de Saúde Carlos III, presentado este mércores. Galicia é, xa que logo, un dos territorios con menor afectación do virus. No conxunto do Estado, sería tan só un 5% da poboación a que pasou xa a doenza, unha estimación que supón que sobre 2,3 millóns de persoas superou o coronavirus. Con todo, as diferenzas son importantes por territorios, xa que a Comunidad de Madrid ou outras provincias achegadas superan o 11%, fronte ao menos do 2% en provincias como Asturias, A Coruña ou Murcia. En Galicia, e tendo en conta estas estimacións do estudo do Ministerio, serían unhas 60.000 persoas as que tiveron contacto co coronavirus. Segundo o ministro de Sanidade, Salvador Illa, os resultados do estudo de serprevalencia non suporá cambios no proceso de desescalada previsto, máis alá de ter en conta a situación da epidemia en cada unidade territorial.


Summary: A exposición organizada pola artista Isabel Pintado poderase visitar entre o 15 de outubro e o 6 de decembro.

Pintura e letras únense na mostra Mar de Libros, unha homenaxe á Xeración Nós da man de Isabel Pintado no Museo do Pobo Galego. Esta quinta feira, ás 19 horas, terá lugar a inauguración da mostra cunha capacidade reducida de vinte persoas de entre o padroado e amizades da institución. A exposición permanecerá aberta ao público desde hoxe e até o 6 de decembro. A exposición concede un protagonismo especial á pintura, cunha selección de pezas que poñen o foco no libro. Os cadros foron seleccionados por Isabel Pintado dos seus propios fondos e mais de coleccións particulares da Galiza, Madrid ou do veciño Portugal. Unha intervención en distintos libros formará parte da mostra. As intervencións construíronse como unha sorte de diálogo entre a escrita das obras e a pintura por parte da artista, transformando cada publicación nunha peza artística senlleira. Por último, os libros de artista, exemplares únicos que gardan unha conexión con algunhas obras intervidas, completan esta mostra homenaxe. Patrocinada pola Xunta da Galiza ao abeiro das actividades programadas polo Xacobeo 2021, Mar de Libros busca salientar a riqueza cultural, artística e intelectual que supuxo para Galiza e mais a nivel internacional a xeración Nós. A responsábel da mostra, Isabel Pintado Palacio, licenciouse en Belas Artes pola Universidade Complutense de Madrid e reside na Galiza desde 1991. Foi profesora de Debuxo no INB Gregorio Marañón de Madrid, de Expresión Gráfica no Centro Español de Novas Profesións e de Talleres de Arte na Escola Ocupacional da Universidade da Coruña e impartiu cursos en diferentes universidades, ademais de obradoiros.


Summary: A asociación Aliad Ultreia realiza a vindeira quinta feira, 19 de decembro, ás 20:00 horas a primeira edición dos faladoiros "Referentes", centrado na fundación cubana Fillas da Galiza. María Xosé Porteiro e Belén Regueira percorrerán a historia deste colectivo, que durante décadas deu apoio ás mulleres galegas forzadas a exercer a prostitución na illa. O avogado Gerardo Pardo de Vera debullará a realidade das mulleres latinoamericanas que hoxe vense forzadas a exercela en territorio galego.

A asociación lucense Aliad Ultreia organiza esta quinta feira ás 20 horas no Vello Cárcere o faladoiro "Referentes galegas: Fillas da Galiza". Nel a escritora María Xosé Porteiro e a xornalista Belén Regueira recordarán un proxecto nado en Cuba, o das Fillas da Galiza, que deu refuxio ás mulleres galegas forzadas a exercer a prostitución na illa. Entre finais do século XIX e comezos do XX máis de 60.000 mulleres desembarcaron nas costas cubanas. A meirande parte eran mozas solteiras, analfabetas e sen redes de apoio. O servizo doméstico ou a prostitución constituían os seus principais refuxios laborais. Os homes valéronse da vulnerabilidade destas mulleres para explotalas. Fillas da Galiza nace en 1912. Daquela mulleres non tiñan acceso aos hospitais ou clínicas da Habana, que non atendían unha saúde agravada polo contacto con enfermidades de transmisión sexual. Estas infeccións, como a sífilis, provocaban a súa morte. O presidente cubano Jesús Rodríguez Bautista decidiu reformar o regulamento da sociedade e construír un sanatorio. As actas da propia institución recollen 36.000 mulleres e crianzas asistidas até 1956. O cubano de raíces galegas Julio César González recolleu a historia no libro Galegas en Cuba. Os camiños á inversa No faladoiro tamén se analizará a situación das mulleres latinoamericanas que percorren o camiño inverso ao das galegas. Gerardo Pardo de Vera, representante de vítimas de trata no marco da Operación Carioca que investigou en Lugo unha rede de prostitución, será o encargado de retratar a realidade destas mulleres e das organizacións que tratan de axudalas.


Summary: A violencia machista no traballo, as carencias da xustiza contra a violencia machista, o teatro como medio de combate ao feminicidio, entrevista a antropólaga feminista marcela Lagarde… Estes son algún dos contidos deste número do semanario ás portas do 25N, Día Internacional pola eliminación das violencias contra a muller. Un semanario no que tamén entrevistamos a poeta Yolanda Castaño e o marxista Néstor Kohan, adentrámonos en mapas alemán do século XV que falan de Galiza u debullamos a Carta de dereitos do pobo galego… Todo isto, e máis, xa na nosa loxa.

'As carencias da xustiza contra a violencia machista' A violencia contra as mulleres ocupa unha parte cada vez máis ampla do debate público. E, porén, a lexislación non acaba de funcionar. As carencias materiais dificultan o desenvolvemento de pactos e normas ao respecto. Os xulgados especializados, só dous na Galiza, non dan feito. Algunhas voces esixen iren máis alá e piden unha "despatriarcalización da xustiza". Sobre as táboas, sete testemuños reais de maltrato aos que dan vida as actrices Mela Casal, Sheyla Fariña e Nieves Rodríguez. Elas representan, baixo a dirección de Marián Bañobre, tres xeracións de mulleres que evidencian que non hai unha idade nin un perfil para as vítimas da violencia machista. Referímonos a Invisibles, a adaptación do libro de Montse Fajardo producida por Redrum Teatro, a Concellaría de Igualdade de Pontevedra e o Centro Dramático Galego. 'Facer visíbel o que fica oculto'. 'A violencia machista no traballo'. O machismo ten moitas facianas. A realidade indica que a violencia sobre as mulleres atinxe todos os eidos da vida, incluído o laboral, un ámbito sobre o que apenas hai estatísticas, mais no que as denuncias aumentaron máis dun 17% no último ano. Entrevistamos a antropóloga, académica e investigadora, Marcela Lagarde (Cidade de México, 1948), unha das figuras con maior relevancia no feminismo: "Son tan crítica co matrimonio como coa prostitución". Vía Galega, Plataforma Social en Defensa dos Dereitos Nacionais de Galiza, proclamou unha Carta de Dereitos do Pobo Galego ao redor dos seguintes eixos: dereito á existencia, dereito de autodeterminación, dereitos e liberdades, dereitos económicos, sociais, culturais, ambientais, dereito á memoria para ter futuro e dereito ás relacións internacionais propias. 'Carta de dereitos do pobo galego'. A Lei de Acompañamento dos Orzamentos volve estar no albo do debate político. A oposición acusa o Goberno galego de "abusar" desta ferramenta para modificar leis evitando debates e fuxindo do control parlamentar. Unha práctica, critican, habitual desde que Feixoo chegou á presidencia. 'A lei da porta de atrás'. Entrevistamos Néstor Kohan (Bos Aires, 1967), unha das voces máis poderosas, tamén máis rigurosas, do marxismo en Latinoamérica. Na súa conversa convoca con naturalidade quer o pensamento dos grandes vultos da tradición marxiana quer un vídeo de Youtube ao que debruzarnos se queremos estar á última dun movimento que, persuádeme diso, está moi vivo. "Se fas concesións ao neoliberalismo, parte do pobo che vai virar as costas". Se o PSOE valora agora seriamente a hipótese de avanzar as eleccións non é só polas dificuldades para pactar os orzamentos co bloque independentista catalán. Ten tamén a ver coa convicción de que Pedro Sánchez é neste momento un activo demoscópico por cima do propio PSOE. 'O PSOE xoga todo á carta de Sánchez'. 'Un músculo que atrofia'. En 2017 comercio e hostalaría achegaban máis á economía galega que industria e construción. En 2018 eran a hostalaría e a construción quen tiraban da economía do país. De 2009 a mediados do presente ano na Galiza perdéronse 18.000 empregos industriais, unha cifra que pode seguir a alargarse. 'O Reino de Galiza nun mapa alemán de 1472'. O Rudimentum Novitorum, do tipógrafo alemán Lucas Brandis, recolle o primeiro mapamundi impreso, de 1472, que presenta Galiza e España como dúas realidades diferentes. Trátase dunha monumental historia da humanidade de 475 páxinas. "Eu quero baixar a poesía das torres de marfil e contaminala de vida e mundo". Dínolo Yolanda Castaño, con quen conversamos neste número. Corenta poemas virados a banda deseñada por corenta debuxantes diferentes conforman 'O puño e a letra' (Xerais, 2018), o volume antolóxico co que a poeta quixo celebrar 40 anos de idade, a inminencia de 25 publicando poesía, e inaugura un novo territorio para as letras galegas: o cómic poético. O estudoso do patrimonio histórico-artístico, escritor e ilustrador Héitor Picallo documenta a existencia da base dunha columna romana achada na actual igrexa de Santa María de Caldas de Reis e da que non se tiña constancia. Con tal motivo, achéganos á beleza que debuxan as pedras do templo. 'Observacións romanas na 'Aqua Celenae'. E non faltan as achegas e colaboracións, como as de Xoán Costa, Iria Veiga, Marilar Aleixandre, Guillerme Vázquez, Mario Regueira, Ciolectivo Xea, Mercedes Espiño, Andrés Castro, Nachortas e Tokio, Manuel Xestoso, Iolanda Gomis. AFondo Sae este Sermos Escola número oito nun momento en que se fala novamente de reformas educativas. Na LOMCE os elementos ideolóxicos son de especial relevancia e teñen como finalidade adaptar o sistema ao modelo neoliberal, xustificando as medidas postas en marcha cun duplo argumento: a loita contra o fracaso escolar e a loita contra o desemprego. Que hipocrisía. Se as reformas que insinúan non asentan en principios que teñan en consideración o fin último da educación, que non é outro que formar persoas cultas, críticas, solidarias e comprometidas para o cal se precisa un sistema público, laico, democrático, de calidade e galego, podemos anticipar que esa reforma, caso de se chegar a pór sobre a mesa, será unha fraude máis.


Un gran amigo díxome, hai xa algúns anos, algo que ninguén me dixera antes, pero no que non puido estar mais atinado: "Nunca coñecín a unha persoa coma ti, que falara tanto e contara tan pouco", referíndose, por mais que poida semellar o contrario dada a miña mais que coñecida locuacidade, ao pouco que revelo sobre a miña vida persoal e, porén, as miñas relacións de todo tipo.Tal vez por isto moi pouca xente me escoitou falar de Enrique, meu padriño, e, precisamente, unha conversa con ese mesmo amigo, na que estábamos a tratar temas referentes ao traballo de Si, hai saída, o colectivo do que formo parte, na loita contra a violencia de xénero,fixo que viñera a miña mente.Enrique foi policía, hai moitos, moitos anos.De feito hai xa unhos cantos que morreu, e o fixo chegando ao ecuador dos noventa.Apenas o recordo en activo, porque se xubilou sendo eu pequena. Lembro vagamente a súa imaxe uniformada, de gris, claro, como era o preceptivo naquela época, e tamén velo facendo garda diante da Subdelegación do Goberno de Lugo, a miña cidade.Non creo que Enrique se fixera policía por vocación, sinceramente, se non buscando un medio de vida que o sacara da aldea onde nacera e na que as expectativas de futuro eran escasas, por non dicir prácticamente inexistentes, pero, do mesmo xeito, penso que unha vez que chegou a selo, foi, ademais de honrado, un fiel cumplidor do seu deber. Era home de poucas palabras, moi poucas. As xustas e necesarias e mesmo esas semellaba escatimar, mais as poucas que pronunciaba dictaban sentencia.Ese mutismo o aplicaba tamén a súa actividade policial, e lembro, ademais, como en ocasións, sobre todo despois da súa morte, a súa viuva comentaba que algunha vez, cando ela lle reprochaba eses longos silencios, principalmente cando volvía a casa despois dun esgotador servizo, acababa por contestarlle que tentaba esquecer o que vivira e que non quería poñerlle mal corazón contándollo, porque algúns episodios eran realmente duros.E optaba por calalos e supoño que por tentar dixerilos do mellor xeito posible.Hoxe, restrospectivamente, penso que eses episodios estaban, con toda probabilidade, estreitamente relacionados coa época na que exerceu a súa labor policial, a época na que o uniforme ía unido a esa frase de "Usted no sabe con quien está hablando!", así, en castelán, porque nesa época, as persoas "de ben", e, por suposto, as que tiñan certa autoridade, non se podían expresar, baixo ningún concepto, en galego, idioma reservado aos ignorantes e paletos. Moi lamentable, pero así era.Non obstante, en contadas ocasións, eu mesma lembro ter escoitado da súa boca algún relato ao que, naqueles momentos, pola miña idade, lóxicamente, non lles prestaba demasiada atención, e que hoxe, cando precisamente o eido policial é un dos maiores cabalos de batalla de Si, hai saída, cobran un especial significado.E, entre eses escasísimos relatos, contados a medias, nun ton baixo e cun xesto algo mais que serio, de cando en vez aparecía algún relacionado cunha muller a que, e cito textualmente "o marido lle pegaba", porque claro, naquela época, se falar de maltrato sobre a muller xa era pouco menos que impensable, nin que dicir ten que se non había evidencias físicas do mesmo, por descontado, non existía, e ainda así…….!.A alguén lle soa isto?.Tampouco os golpes ou as mazaduras que deixaban mais que clara a malleira que a muller recibirá eran garantía de que o agresor fora castigado, nin moito menos.Pola contra, nun feudo machista como era a institución policial sempre se tendía a buscar unha xustificación para a súa barbarie. Non atendía a casa e ao marido como era debido, e no da atención ao marido tamén ían incluidos os requerimentos sexuais, aos que eles tiñan todo o indiscutible dereito de que foran acatados si ou si, enganábao, ou, sinxelamente, non fixera nada e a paliza fora tan so o resultado dunhas cantas copas de mais que o seu marido trasegara, e ese, por suposto, non era delito ningún, faltaría mais!, se non cousas de homes, de "machotes",que toda muller casada tiña a obriga de aturar, polo cal o asunto se saldaba cunhas palmadiñas nas costas ao "superhome", mesmo cunhas risas cómplices, porque, entre homes, xa se sabe, hai que apoiarse, e o consello de "Home, non o fagas mais. Ben sabemos que as mulleres as veces ben o merecen….pero que non teñamos que volver por ti".Excuso dicir que se o maltratador chegaba a comisaría era, case sempre, por mor dunha rarísima excepción na que un veciño, escoitando os berros e os golpes, probablemente non por primeira vez, e temendo que esa mala besta acabara por matar a muller, daba a voz de alarma as agochadas, eso si.Nin que dicir ten que as cousas se tornaban ainda peor se o "home de ben" era alguén coñecido, con posición social relevante…..ou alguén do corpo, que tamén pasaba as veces!.Imaxinádesvos como sería a volta a casa desa muller, o futuro que lle agardaba?.Mellor non pensalo.E de novo pregunto, a alguén lle soa isto, malia os anos transcorridos?.Realmente mudaron tanto as cousas?Porque a min soame familiar, demasiado familiar, e prego que ninguén me entenda mal.Teño claro que na policía, coma en todolos eidos, hai de todo. Persoas moi humanas que tentan dar o mellor de si, pero tamén auténticos castigos, principalmente cando se trata de temas tan dolorosos como a violencia de xénero e as súas vítimas.Hai cousas que fican exactamente igual que cando Enrique, meu padriño, exercía de policía.Demasiadas veces ainda se cuestiona a vítima, demasiadas veces se xustifica ao agresor, e, por suposto, os malos tratos psicolóxicos seguen a ser algo que prácticamente garante a impunidade do maltratador, porque, que evidencias pode unha vítima amosar das humillacións, das vexacións, dos insultos aos que é sometida cada día, na privacidade da súa casa, que a van afundindo cada día un pouco mais?.Ningunha, polo que non existe delito, o mesmo que hai tantos anos.Quen lle ía dicir a Enrique, o policía dos longos silencios, que, tantos anos despois, a súa única afillada ía andar metida nesta batalla, da que, se vivira, estou segura que xa me tería anticipado hai moito a derrota?.Quen lle ía dicir a Enrique que se hoxe, por unhos momentos poidera volver a a vida e a súa antigua actividade, probablemente non se sentiría estraño, ni desubicado, porque certos comportamentos case non mudaron?. E quen lle ía dicir a Enrique, que, malia que, non soamente pasaron os anos, se non que mesmo cambiamos de século, ainda segue existindo, en certos sitios e en certos momentos, aquelo de "Vd. no sabe con quien está hablando!".E, xa para rematar, se Enrique, meu padriño, poidera escoitarme de novo, teño claro ó que lle diría: Que agora entendo os seus longos silencios.


Summary: Cos seus mil setecentos quilómetros de costa, a Galiza é un paraíso para as gaivotas. A patiamarela é de todas elas a máis estendida e podemos atopala por todo o litoral pero tamén en vilas e cidades do interior do país. A súa determinación á hora de defender o seu niño tenlle causado conflitos cando convive cos humanos. A pesar do seu número, e aínda que sexa difícil de crer, está en regresión desde hai uns anos.

Karl Michahelles foi un zoólogo e médico alemán especializado en ornitoloxía e herpetoloxía do século XIX que estudou varias especies de gaivotas. Distribución Ten distribución paleártica, desde o oeste do mar Negro até a conca do Mediterráneo, ocupando a península Ibérica e chegando ao norte de África e mesmo a Macaronesia. Na península Ibérica ocupa boa parte do litoral e tamén pasou a colonizar treitos fluviais e encoros do interior. Na Galiza ten presenza durante todo o ano, é a gaivota máis común e estendida por toda a costa, e, como xa dixemos, tamén con presenza en vilas e cidades do interior como poden ser Ourense ou Santiago de Compostela, nas que é reprodutora. Como recoñecelas? Foi durante un tempo considerada unha subespecie da gaivota arxéntea (Larus argentatus), e así aparece aínda en guías de aves e publicacións de hai uns anos. Hoxe considérase unha especie distinta baseándose en criterios morfolóxicos e na súa area de distribución. Aínda que aparentemente non hai grandes diferenzas entre macho e femia, nomeadamente na coloración, os machos son lixeiramente maiores e a súa estrutura tamén pode dar pista dos sexos cando nos familiarizamos con elas. As adultas poden ser relativamente sinxelas de identificar cun pouco de experiencia pero as aves inmaturas poden resultar complicadas nun principio. A cuestión é que as chamadas gaivotas grandes, como a patiamarela, a gaivota escura ou o gaivotón teñen catro grupos de idades con plumaxes diferentes en cada un deses ciclos. As aves do primeiro ano até o terceiro son quizais máis difíciles de identificar e require paciencia e tempo chegar a facelo. Unha das características máis distintivas dos exemplares adultos de gaivota patiamarela son as patas de cor amarela, que na gaivota arxéntea serían de cor rosa. Outra é o manto das partes superiores, lombo e ás son grises, máis escuro que a arxéntea que é de cor prateada, de aí o seu nome científico, Larus argentatus. As partes ventrais, peito e barriga, e tamén a cola son brancas ao igual que a cabeza na que resaltan os ollos de cor amarela rodeados dun anel vermello. Teñen un peteiro forte tamén amarelo cun punto vermello. Os estremos das ás son negros con machas brancas e un deseño específico mediante o cal as persoas experimentadas as poden chegar a distinguir doutras especies semellantes como a citada arxéntea ou a gaivota do Caspio, alén doutras características. Os exemplares do primeiros anos son os máis complicados. Nos do primeiro ano dominan as cores pardas pencadas de escuro e peteiro e ollos tamén escuros. Nos exemplares de segundo ciclo, o lombo xa vira a cincento e a base da cola é branca pero aínda manteñen boa parte das plumas das ás apencadas e escuras. No terceiro ano xa case toda a plumaxe das ás é gris cos extremos escuros pero conservan algo de negro na cola e na cabeza. Voz Especie moi vocal. Ten reclamos moi característicos, nasais e profundos, un estridente kaiou de alarma e un ka-ka-ka-ka. Outro dos reclamos consiste nun auua profundo, que pode ser longo ou curto, e tamén un aviso de alarma semellante a unha risa parecido a ag-ag-ag. Onde atopalas? Frecuentan praias areosas e rochosas, peiraos, prados da beira do mar, pero pódense observar tamén en vertedoiros e zonas urbanas.Calquera destes lugares será logo bo para observalas. Porén, canto máis humanizados sexan, maior facilidade teremos de observar todas as súas características con maior detalle ao estar familiarizadas coas persoas. Nas illas do Parque Nacional Marítimo Terrestre das Illas Atlánticas da Galiza, espazo natural protexido, podemos observar parellas que crían á beira dalgúns dos seus camiños. Pero ollo, polo seu ben, e tamén polo noso, é mellor non achegarse moito xa que as gaivotas patiamarelas son aves territoriais que comezarán a realizar voos ameazantes con gritos de alarma, e se pasamos a liña vermella imaxinaria realizarán picados para tentar golpearnos coas patas. Alimentación Calquera que teña estado nunha terraza do litoral galego tomando algo sabe, que de despistármonos o máis mínimo, poñamos por caso para ir ao baño ou atender unha chamada telefónica, unha gaivota patiamarela poderá aparecer da nada para dar conta da ración de tortilla que viña coa cervexa ou o anaco de bolo que acompaña o café. Si, as gaivotas comen de todo. En "de todo" entran as viandas que poidan atopar nunha das nosas fermosas praias como caranguexos (patexos especialmente) ou estrelas de mar. E calquera outro alimento que atopen nun vertedoiro, como no de Sogama onde se xuntan milleiros, até os restos dun bocadillo esquecido a carón dunha toalla na praia. E por suposto, unha gran e importante fonte de alimento é a que lle proporcionan os barcos de pesca, outra das estampas habituais da xeografía litoral galega; unha nube de gaivotas perseguindo un barco mentres faena. Reprodución Nidifica en cantís de illas e illotes de boa parte da costa galega aínda que tamén está presente como reprodutora, como xa se comentou, en vilas e cidades. A colonización urbana, onde se instala para criar, comezou cara a finais do século pasado, sendo coñecidos os conflitos que pode chegar a xerar coa veciñanza humana ao ser unha ave moi territorial. Porén, se se lle deixa, ocupa tamén ecosistemas dunares como se pode constatar na Illa de Sálvora. Nas dunas da zona norte da illa, nas que está restrinxido o paso para as persoas, as gaivotas espállanse ao longo dos areais e mesmo recolonizaron os campos de labor abandonados. As gaivotas patiamarelas teñen sido ben estudadas na Galiza. En febreiro comezan a fixar os territorios de nidificación e pódense observar xa as parellas nas zonas nas que se reproduciron en anos anteriores. A pesar da presenza temperá, as primeiras postas non chegarán até finais de abril ou maio e as últimas en xuño. Nesta época, a parella dedicarase á elaboración do niño que consiste nunha pequena depresión no terreo, tapizada con algas, herba e outros restos vexetais que situarán case sempre ao abrigo dunha pedra ou dunha planta como pode ser un toxo. Pon a femia dous ou tres ovos apencados de cor olivácea que chocan os dous proxenitores, pero especialmente a femia, ao longo de 26 a 29 días. Os polos son semi-nidífugos, é dicir, abandonan o niño pero quedan nas proximidades deste. Están cubertos dun denso plumón de coloración críptica que lles permite estar agochados perto do niño. Pasadas unhas 6 semanas xa poden voar e aos 45 independizaranse dos adultos e dispérsanse. Depredadores O azor é unha das aves de rapina que máis temen as gaivotas xa que dan boa conta delas. O falcón é outra das aves de rapina que as teñen no seu menú. Tendencia e status xurídico No último Atlas Libro Vermello das Aves da SEO/Birdlife publicado neste ano 2022, que actualiza e recolle aquelas especies que están ameazadas baixo diferentes categorías, entrou a gaivota patiamarela. Concretamente na categoría de "Case ameazada" xunto coa curuxa común e o moucho entre outras. Atópanse moi próximas á categoría de "Vulnerábel" e ás que haberá que prestar moita atención para poder avaliar se aumenta o seu risco de extinción nos próximos anos. Nalgúns lugares como a costa occidental da Coruña, o declive poboacional da gaivota patiamarela acadou 70% na última década. Non se coñecen con exactitude as causas do descenso aínda que entre elas podería estar a desaparición de fontes de alimentación que as persoas facilitamos por medio de vertedoiros ou en forma de descartes pesqueiros, recursos que mudaron a súa xestión e reduciron a súa dispoñibilidade. Tamén, e durante os últimos tempos, estase a dar unha enfermidade paralizante que está provocando a morte de moitos exemplares. Todas estas causas están contribuíndo ao seu descenso. A terra das gaivotas Como comentabamos ao inicio, o noso país co seu extenso litoral acolle, nomeadamente durante os meses de inverno, unha nutrida cantidade, e tamén diversidade, de especies de gaivotas que se veñen sumar ás residentes. Nunha xornada de paxareo pola nosa costa podemos observar, sen moita dificultade, unhas dez especies diferentes e con algo de dedicación podemos chegar á ducia de gaivotas diferentes. Entre as gaivotas de menor tamaño está a gaivota pequena, a chorona ou a gaivota de cabeza negra e tamén aves raras, pero que teñen presenza case anual, como a gaivota de Bonaparte. A gaivota tridáctila ou garrucho é outra especie que, especialmente nos días de temporal podemos observar nos areais. Outra especie corrente, aínda que localizada e en escaso número durante o inverno é a gaivota cana. Entre as gaivotas de tamaño grande está a nosa protagonista, a patiamarela, pero tamén a gaivota escura, a arxéntea da que xa falamos e o gaivotón. Tamén a gaivota patiamarela do Caspio pode verse nas nosas costas e case todos os invernos, aínda que sempre en función das condicións meteorolóxicas podemos observar aves como a gaivota polar ou a hiperbórea, as chamadas gaivotas brancas que proceden das evocadoras paisaxes árticas. Galiza é tamén, durante os meses de verán, un lugar privilexiado, pode que dos mellores de Europa, para observar unha das especies máis fermosas, a gaivota de Sabine, ben desde algún cabo como Estaca de Bares ou nunha saída peláxica en barco. As gaivotas nidificantes da Galiza Na Galiza, alén da gaivota patiamarela, temos dúas máis reprodutoras e outra que o facía até poucos anos e que precisamente no Atlas Libro Vermello das Aves da SEO/Birdlife, ao que vimos de referirnos, considera como "Extinta". Gaivota escura, de nome científico Larus fuscus, ten a plumaxe máis escura, lombo e ás de cor gris escura, case negra. Lixeiramente máis cativa que a patiamarela e coas patas algo alaranxadas. Os xuvenís son de cor parda apencada e resulta complicado nesas idades diferencialas das inmaturas das patiamarelas. Alén das parellas que crían na Galiza, nomeadamente durante os pasos de primavera e outono, podemos observalas en bandos numerosos, ben desde os cabos ou pousadas nas praias descansando. A poboación de gaivota escura que nidifica no Parque Nacional Marítimo Terrestre das Illas Atlánticas da Galiza representa unha parte considerábel de toda a poboación da Península Ibérica que as persoas que as seguen e estudan estiman entre un cuarto e unha terceira parte. O gaivotón, por nome científico Larus marinus é a gaivota máis grande de toda Europa e cría en escaso número espallada por illas e illotes do litoral. Os exemplares adultos teñen as partes superiores e as ás de cor practicamente negra. É unha gaivota potente, cun peteiro poderoso e forte, ten as patas de cor rosa pálida. Os xuvenís son pardos pero apencados de branco e negro e distínguense pola súa estrutura e peteiro forte. Durante o inverno recibimos exemplares de Europa. A gaivota tridactila (Rissa tridactila) criaba até apenas hai uns anos pero hoxe considerase extinta tanto na Galiza como no resto da Península Ibérica. É unha ave peláxica que pasa longos períodos no mar. O lombo e as ás son de cor cincenta co extremo negro e ollos escuros. Os exemplares adultos teñen o peteiro amarelo e as patas negras.


Summary: A Marea Atlántica convoca as iniciativas "que procuran un proceso de confluencia liderado pola cidadanía" a un encontro na Coruña o vindeiro sábado 4 de outubro para "poñer en común metodoloxías" e "afrontar colectivamente os desafíos e preocupacións" de cara ás eleccións locais.

As distintas mareas cidadás xurdidas en cidades e vilas galegas están convocadas o vindeiro sábado 4 de outubro a unha gran Marea municipalista para "atoparse, falar e poñer en común metodoloxías" de cara ás eleccións municipais de 2015, onde a aparición destas iniciativas cidadás promete cambiar o panorama electoral en numerosas localidades. A Marea Atlántica propón un encontro entre os procesos que "perseguen unha confluencia liderada pola cidadanía e capaz de producir un cambio en maio de 2015" É a Marea Atlántica da Coruña, primeiro dos procesos cidadáns en crearse e en validar mediante sinaturas a súa intención de se presentar aos comicios locais, quen propón "un encontro para dialogar e intercambiar ideas e experiencias con aqueles procesos" que, como o seu, "perseguen a construción dun proceso de confluencia liderado pola cidadanía capaz de producir un cambio nas institucións en maio de 2015". Así o vén de anunciar nun comunicado o proceso cidadán da Coruña, que xa a principios deste mes de setembro chamara a crear un espazo de encontro e un ámbito de cooperación entre as diferentes mareas ante o desafío das municipais. O chamado vai dirixido a Ourense en Común, Marea Ártabra de Ferrol, Marea de Vigo, Marea de Pontevedra ou a Asemblea Cidadá de Compostela, ademais doutros movementos onde, como lembra a Marea Atlántica, "o esencial, ademais de deseñar un marco democrático de confluencia entre actores sociais e políticos, ten que ser a composición dun espazo amplo liderado polo protagonismo cidadán". "O horizonte está cheo de esperanza pero introduce tamén desafíos e preocupacións que debemos abordar colectivamente" "O horizonte que se abre está cheo de elementos para a esperanza e evidencia que o desexo de recuperar o poder municipal para a xente está en marcha. Con todo, o escenario introduce tamén desafíos e preocupacións que debemos abordar colectivamente, de forma honesta e transparente", propón a Marea Atlántica, que se refire fundamental a dous elementos de preocupación. O primeiro deles é "a necesidade de garantir e potenciar o liderado cidadán e non partidario das iniciativas que están a agromar", algo no que sempre insistiu o movemento da Coruña, que naceu á marxe dos partidos e organizacións políticas e que puxo o alicerce cidadán e apartidario como base dunha iniciativa onde aquelas formacións que coincidan nos postulados e a apoien deben diluírse como cidadáns na Marea. Os diferentes movementos buscan "garantir e potenciar o liderado cidadán e non partidario" das súas iniciativas A outra preocupación son "as problemáticas derivadas do deseño institucional do Réxime, que baleira de competencias, e polo tanto de ferramentas de transformación, as administracións municipais". Por iso, a Marea Atlántica cre que "para canalizar a esperanza, analizar colectivamente as preocupacións e poñer en común metodoloxías é necesario atoparse e falar". Entre as cuestións a tratar, ben seguro, estará a necesidade de procurar unha fórmula electoral que -no caso de compartir obxectivos e bases programáticas- permita a estas mareas non desaproveitar a súa forza nas deputacións, onde a lei electoral impón uns duros requisitos para poder xuntar a representación de diferentes candidaturas. Así, os distintos movementos cidadáns están convocados a esta Marea municipalista que, en forma de encontro e obradoiro de traballo, se celebrará o vindeiro sábado 4 de outubro, de 11.30 a 18 horas na Coruña, nun lugar que aínda está por determinar. O chamado coincide coa decisión case unánime de Somos Maioría de impulsar as candidaturas cidadás en toda Galicia O chamado da Marea Atlántica e a intención de conformar un ámbito de cooperación común entre os diferentes movementos cidadáns coincide coa decisión maioritaria de Somos Maioría de confluír con estas diferentes iniciativas e impulsar as candidaturas cidadás, logo de que máis do 95% dos asinantes do seu manifesto apostaran por esta unión da esquerda alternativa nos concellos do país. Á marxe das diferentes mareas creadas nas principais cidades, arredor da iniciativa Somos Maioría tamén naceron procesos de confluencia en localidades como Vilagarcía, Noia, Fene, Redondela, Noia ou Narón, entre outras.


Summary: O país deixou de achegarse á renda media da Unión en 2009, cando chegou ao 92%. Os salarios baixan máis que no Estado e Europa dende 2010.

A converxencia coa Unión Europea en niveis de renda foi, xunto ao consabido "plus de resistencia", un dos argumentos máis reiterados dende instancias oficiais e partidarias. "A economía galega viviu un importante proceso de converxencia coa UE", reiteraba aínda a Xunta en 2010, ano no que o país xa iniciara o afastamento a respecto da Unión nun dos indicadores que mellor retratan a marcha da economía da cidadanía: a renda per cápita. Os datos de Eurostat, o organismo estatístico comunitario, revelan que dende o ano 2009 esta cifra está a decaer e, malia á recente incorporación de Estados con evidentes dificultades, a renda individual do país está uns 3.200 euros por baixo da media continental. Dende 2000 a renda per cápita galega foise achegando ano a ano á dos socios europeos, gañando máis de dez puntos en apenas media década e chegando ao 91% en 2007. Este indicador, que Eurostat corrixe para eliminar efectos que o poderían distorsionar como a diferenza de prezos entre territorios, chegou ao seu cumio en 2008 e 2009, cando se situou no 92%. Dende ese exercicio económico comezou a baixar ao 90% en 2010 e ao 87% en 2011, último dato dispoñible na oficina estatística europea. Eurostat revela que a renda galega per cápita deixou de achegarse á da UE en 2009 A perda do tren da converxencia europea está ligado, entre outros factores, á caída dos salarios. Mentres dende os gobernos central e galego se proclama a saída da crise e mesmo o incremento moderado das remuneración do persoal asalariado o certo é que os datos indican todo o contrario. Os datos recompilados polo Instituto Galego de Estatística acreditan que os soldos levan caendo no país dende 2007, ano no que medraban por riba de España e da UE. Entre 2007 e 2009 os salarios comezaron a medrar menos interanualmente e, de 2009 en diante, a caída agudizouse ata que, en 2010, xa eran recortados en Galicia máis que no resto do Estado e que na media da Unión, onde veñen medrando nos últimos tres exercicios. Os datos do estudo de salarios do IGE complétanse, nun sentido semellante, pola información relativa aos soldos publicada polo INE este mesmo mércores, neste caso provenientes da enquisa de estrutura salarial. Este estudo revela que as persoas asalariadas do país perderon, de media, máis dun 4% do seu soldo anual entre 2010 e 2012, ano no que o salario medio quedou en pouco máis de 19.300 euros. Estes números, non obstante, son aínda peores se o sector da poboación cara ao que se olla son as mulleres, que nin sequera nos anos da considerada bonanza económica conseguiron chegar a estes valores. As traballadoras galegas cobran 5.300 euros menos que os homes No ano 2010, cando a media dos salarios galegos estaba por riba dos 20.200 euros os homes superaban os 22.600 e as mulleres non chegaban aos 17.700. Un ano despois, en 2011, os soldos xa comezaran a caer e a poboación masculina baixaba aos 22.300 euros por ano e as mulleres, aos 17.200. O último dato dispoñible, o de 2012, indica que os traballadores cobran en Galicia unha media de 22.059 euros ao ano e as traballadoras, 5.332 euros menos.


Summary: Este domingo, 3 de marzo, terá lugar en Lugo a manifestación nacional que quecerá motores de cara á folga do 8 de marzo. "Unha xornada para vivir xuntas, un día cheo de reivindicación, música e sororidade", sinala a plataforma Galegas 8M.

Lugo será o epicentro do feminismo galego este domingo, día 3 de marzo, ao acoller a manifestación nacional previa ao Día Internacional da Muller Traballadora. A mobilización partirá ás 12 horas da Porta Falsa e percorrerá as rúas Rolda da Muralla, Montevideo, Bolaño, Rivadeneira, Quiroga Ballesteros, Sto. Domingo, Rolda da Muralla, praza da Constitución e Anxo López Pérez antes de chegar á Horta do Seminario. Prevese que a mobilización, que decorrerá co lema "Por todas as mulleres, por todos os dereitos, revolta feminista", finalice coa lectura do manifesto ás 13.30 horas. Concertos e un xantar colectivo porán o ramo á xornada, na que se pide "ouvear contra o sistema patriarcal". Festexando que o feminismo é o camiño, a plataforma Galegas 8M concibe a xornada do domingo como "un día cheo de reivindicación, música e sororidade".+ Papel dos homes na manifestación O colectivo explica que "as mulleres somos as artífices e suxeitos políticos destas mobilizacións. O protagonismo da manifestación é para o feminismo e as organizacións de mulleres". De aí que empracen os homes que acudan a facelo "en papel de aliados e non de protagonistas". Ínstanos a non ir nas faixas nin a portar altofalantes. "Que os homes tentedes liderar e ser protagonistas nunha folga de mulleres é outro modo de violencia que imos rexeitar; o voso papel é secundario e ten que ser asumido sen estridencias", sinala a plataforma. Autobuses Para facilitar o deslocamento a Lugo, existe servizo de autobuses que partirán das seguintes vilas: A CoruñaContacto: acorunha3m@gmail.com | 981169293 | 981900633Recollida bonos de transporte Local da CIG na Coruña (Avd Alfonso Molina s/n 6º andar, en horario: de 9:30 a 13.30 e de 16:30 a 20:00, de segunda a sexta feira) | Bar La Campana (Rúa Torreiro 12, baixo, quintas, sábados e domingos de 17:00 a 00:00). A EstradaContacto: cfeministadezatabeiros@gmail.com | cim@aestrada.esReservas: Nobelo a Nobelo (R/Galerías 2000, A Estrada) ou cim@aestrada.esSaída: 9:30 Estación de Autobuses.Volta: 16:30 Pavillón Vello, LugoBus gratuito do Concello. É preciso reservar praza. A MariñaViveiro | Burela | RibadeoContacto: 699191904 BetanzosSaída: 10:30. Contacto e reservas: do 26/02 ao 01/03 nas oficinas de Servizos Sociais (Praza do Emigrante 3ºD) de 9:00 a 14:00 | Por teléfono (981 77 07 07). As prazas son limitadas por estrita orde de inscrición. ChantadaContacto: polamiuda@gmail.com | 680722322 Saída: 10:30 Volta: 18:00h FerrolRuta e paradas: Narón, Ferrol, Caranza, Fene, Vilar de Colo, San Sadurniño, As Pontes.Contacto: transporteferrol@gmail.com | 981358750Recollida de bonos de transporte: En Ferrol: Papelería Dar (R/ Naturista López Seoane 21-23) | Libraría Galiano (R/ Galiano 15) | Café Cultural Maltés (R/ María 206) | CCOO Ferrol (R/ María 42) | CIG Ferrol (R/ Eduardo Pondal 41-43).Nas Pontes: LIbraría Letras (Avd da Habana 112) | Herboristería Saúde (Avd da Habana 18).En San Sadurniño: por teléfono no 607 724 980. LalínSaída: Praza de Galiza (diante do Concello), 10:00h. Contacto e reservas: até o 1 de marzo na Oficina de Igualdade de Lalín (Praza de Galiza 1) | Tfnos: 986 18 10 45 ou 986787060 | Mail: igualdade@lalin.gal MonforteContacto: 625 350 233 | 600 066 951Saída: Parque dos Condes, 10hVolta: 16:30. OrtegalContacto: 677 292 297Saída: 10:00, Estación de Tren de Ortigueira. Volta: 17:30. Ourense – AllarizContacto: galegas8mou@gmail.comSaída: Alameda (Ourense) 09:30h.Recollida de bonos de transporte (7.5€/persoa).En Ourense Tetería Grándola (Praza de san Marcial, 629352269) | Xeracción S.Coop (R/ Moratín, 2)En Allariz Libraría Aira das letras (Emilia Pardo Bazán 5, baixo). RibeiraContacto: Rabudas en Loita (mensaxe privada en Twitter | Facebook) ou mulleresenaccion@gmail.com. Paradas e horarios: Saída 9:30 Estación Autobuses de Ribeira. Paradas en Pobra e Boiro.Volta: 17h. Santiago de CompostelaContacto: compostelatransporte@gmail.comRecollida de bonos de transporte: Local da CIG (R/ Miguel Ferro Caaveiro, 10) | Libraría de Mulleres A Lila de Lilith (Rúa Travesa 7) | Gentalha do Pichel (Rúa do Espírito Santo 21). Pontevedra Liña de autobús xestionada polo ConcelloContacto e reservas: presencialmente no CIM de Pontevedra (Praza José Martí 3º), de segunda a sexta de 09.00 a 14,00 horas | Por mail, escribindo a igualdade@pontevedra.eu cos seguintes datos: Nome e apelidos, DNI, enderezo, idade, teléfono e correo electrónico.Horarios e paradas: 8:30, Capela de San Roque 8:45 no Mercado de Abastos. Volta: 16h VedraContacto: berenguelasociacion@gmail.com | 646153179Saída: 08:00 fronte ao Concello. Paradas: Boqueixón 8:20 Touro 8:50 Arzúa 9:30 (recollida fronte os Concellos de cada localidade).Volta: 18.30 (mesmas paradas). VigoContacto: 665 808 404 (Mª Luz).Recollida bonos de transporte Casa das Mulleres (Romil 20, de segunda a sexta de 17.30 a 21:30 hs) | Local da CIG (Gregorio Espiño 47, de 10h a 13h e de 16.30h a 20h). VilagarcíaContacto: galegas8msalnes@gmail.comSaída: Zona TIR VilalbaContacto: 646 845 949 | 630 031 864Saída: Biblioteca Municipal de Vilalba. 10.30hPrezo: 5€


Summary: Os galardóns, que se entregaron este xoves pola noite na Coruña, estiveron bastante repartidos. Commedia, de Contraproducións, levou tres galardóns, entre eles o de mellor espectáculo; e Invisibles, de Redrum Teatro, gañou outros tres, comezando polo de mellor dirección

"Compañeiros e compañeiras, temos o futuro nas nosas mans". Con estas palabras rematou a súa intervención a vicepresidenta da Asociación de Actores e Actrices de Galicia, Mabel Rivera, na gala dos XXIII Premios de Teatro María Casares. Fíxoo despois de lembrar o que queda por facer no sector. Conseguir unha igualdade real -e acabar coa violencia machista-. Ou que se respecten o dereitos laborais e a liberdade de expresión, sen represalias a quen a exerza, entre outras cuestións. Lanzou, tamén, unha mensaxe clara á TVG, que centrou parte dos discursos dunha noite, polo demais, dun ton moito máis celebrativo -e esperanzado- que reivindicativo. "Nós somos os rostros, as voces, o talento nunha palabra, do audiovisual deste país. Moito antes de existir a canle autonómica, moitas de nós xa estabamos traballando nisto", dixo.Tras lembrar que a canle autonómica non retransmitiu este ano, por primeira vez en toda a historia dos María Casares, a gala, tras revelarse imposible un acordo que non puido chegar pois, segundo contou "este ano nin nos recibiron", asegurou que "a resposta por parte da canle pública non estivo nunca á altura desta contribución, e non só no tocante ao teatro senón a todo o panorama cultural de Galicia na súa diversidade, na súa calidade, na súa creatividade, na súa profesionalidade, nas diferentes manifestacións que enriquecen a vida cultural, a intelixencia e o espírito crítico da xente do País, e que a canle pública ten a obriga de ofrecer en toda a súa amplitude".O discurso de Mabel Rivera marcou o inicio da gala tras a presentación dun espectáculo que este ano levou ao público do Teatro Rosalía, na Coruña, ao tempo do Imperio RomanoO discurso de Mabel Rivera marcou o inicio da gala tras a presentación dun espectáculo que este ano levou ao público do Teatro Rosalía, na Coruña, ao tempo do Imperio Romano. Cun César non moi proactivo, unha emperatriz da que ben deitaba para, polo menos, non quedar durmido demasiado tempo, unha fiel comitiva e unha serie de plebeos que foron aparecendo para entreter o pobo -o público- e o emperador con números de corda lisa e teas aéreas -de notable beleza e ben resoltos tecnicamente-, clown, teatro xestual ou parodia cómica -máis ou menos lograda- cun elenco formado por Pablo Sánchez, Vanessa Rivas, Eduardo Rodríguez Cunha Tatán, Miguel Borines, Raquel Veganzones, Sue Moreno, Josito Porto, Natalia Outeiro Pajarito, Marta Iglesias, Akira Valero e Álvaro Reboredo Fiti.Nun dos mellores momentos, o 'Claudillo' (Josito Porto), procónsul romano con certo aire franquista, deu paso ao "inimigo do imperio" que se atrevera a usar as festas saturnais -o Entroido- para o que son. Tras pedir o castigo do culpable -Comicus Maximus-, ao que xa deixaran sen lingua, tivo que saír o dramaturgo e director Carlos Santiago para facerlle de avogado. "Non se entrega" -lembrou- "unha vida ao teatro porque si. Hai un compromiso esencial que mantén viva a nosa paixón. E ese compromiso é precisamente o de ter a coraxe obscena de expresar o que a sociedade moitas veces non quere, ou non pode, ver nin escoitar. Sexamos pois coherentes con tal compromiso e como nos pedía o propio Shakespeare enfrontemos a nosa época tal e como ela se nos presenta. Viva o teatro e vivan os homes e as mulleres libres que o fan posíbel".Non houbo, polo demais, grandes sorpresas nunha gala na que estiveron os premios, desta volta, bastante repartidosNon houbo, polo demais, grandes sorpresas nunha gala na que estiveron os premios, desta volta, bastante repartidos, xa que 'Commedia', de Contraproducións, levou tres galardóns: espectáculo, actor secundario (Marcos Orsi) e vestiario (Suso Montero) e 'Invisibles', de Redrum Teatro, gañou outros tres: dirección (Marián Bañobre), iluminación (Laura Iturralde) e adaptación-tradución (Santiago Cortegoso e Marián Bañobre).'O servidor de dous amos', de Talía Teatro, acadou, pola súa banda, outros dous premios: maquillaxe (Martina Cambeiro) e actriz secundaria (Marta Lado); Casa O Rei, de Ibuprofeno, tamén dous: actor protagonista (Miguel Borines) e música orixinal (Caxade) e 'Anatomía dunha serea', de Iria Pinheiro, fíxose con outros tantos: actriz protagonista (Iria Pinheiro) e mellor texto orixinal (Iria Pinheiro e María Lado). Por último, 'Divinas palabras Revolution', do Centro Dramático Galego, leva un premio María Casares: escenografía (Suso Montero) e 'Patapatúm', de Elefante Elegante, tamén un, mellor espectáculo infantil.Ademais dos esperables agradecementos a compañeiros de compañía teatral, familiares e amizades, houbo algunha mensaxe, nas recollas de premios, especialmente salientable. Foi o caso de Iria Pinheiro, quen asegurou que o contido da súa obra 'Anatomía dunha serea' -crítica da violencia obstétrica- está a ser utilizado como argumento, na busca de probas absolutorias, pola súa contraparte no proceso xudicial que ten aberto tras denunciar acoso. Ou de Laura Iturralde -que non puido estar na gala, mais mandou recado por teléfono móbil-, quen celebrou que por fin se lle dese o premio na categoría de iluminación a unha muller: "por Deus, que estamos en 2019", dixo.Marián Bañobre lembrou as auténticas heroínas -sete mulleres sobreviventes de violencia de xénero- cuxo testemuño deu lugar a 'Invisibles', o libro de Montse Fajardo do que a homónima montaxe teatral é adaptaciónMarián Bañobre lembrou as auténticas heroínas -sete mulleres sobreviventes de violencia de xénero- cuxo testemuño deu lugar a 'Invisibles', o libro de Montse Fajardo do que a homónima montaxe teatral é adaptación e Miguel Borines subliñou, pola súa banda, que era a primeira vez que un titiriteiro gañaba o María Casares a mellor actor protagonista.Ao recoller o premio de Honra deste ano -outorgado ás aulas de Teatro Universitarias de Ourense e Santiago-, Fernando Dacosta desexou que as aulas de teatro da Coruña, Ferrol e Pontevedra recuperen a súa actividade e que o conxunto das que se manteñen vivas continúen, "polo menos", e brindou pola "democracia verdadeira", a República, mentres que Roberto Salgueiro sinalou a importancia do teatro -e a, ao seu ver, conveniencia de que estea no ensino obrigatorio- para facernos "mellores persoas". En confluencia con el, María Torres, de Elefante Elegante, sinalou a dificultade de facer teatro -e de facelo ben- e sinalou que hai países europeos nos que o Estado paga entradas para que o estudantado vaia polo menos unha vez por trimestre ao teatro.A gala tivo tamén, como cada ano, un espazo de memoria para os que xa non están que lembrou a Xosé Lois, Xan Cejudo, Mario Roldán, Manu Lago, Gustavo Pernas e Ernesto Chao. E aos que xa nos deixaron -xunto cos e coas que levan toda a vida adicados ao teatro, e cos e coas que aínda non fixeron o cuarto século sobre as táboas, mais que o farán- faloulles tamén Cándido Pazó ao recoller o María Casares ao Mellor Espectáculo por 'Commedia'. Un espectáculo que -lembrou- naceu hai 25 anos como un xogo e que decidiron retomar 25 anos despois para celebrar toda unha vida xogando a ese mesmo xogo. "Sei" -dixo- "que hai que queixarse", pero -asegurou tamén- a recompensa da comunicación co público é tan grande que case "dá vergoña queixarse", pois dá os folgos que se precisan para seguir.


Summary: Unha querela do Estado de Mississipi podería, coa incorporación de dous maxistrados e unha maxistrada durante a presidencia de Donald Trump ao Tribunal Supremo dos Estados Unidos de América, dificultar a realización de abortos. A decisión daríase a coñecer en xuño de 2022.

O Tribunal Supremo (TS) dos Estados Unidos de América (EUA) podería aprobar unha importante limitación dos dereitos ao aborto nese país aproveitando a súa actual maioría conservadora. A actual lei, estabelecida en 1973 e denominada Roe v. Wade, avala até agora que os Estados non poidan prohibir o aborto antes do punto de viabilidade fetal, que estiman, en xeral, entre as 22 e as 24 semanas de embarazo. Unha querela do Estado de Mississipi contra a única clínica que practica a interrupción do embarazo nese período legal chegou agora ao Supremo e ameaza con reducir ese período ás 15 semanas. Nun principio, esta mesma sexta feira podería ter lugar a votación, aínda que o resultado chegaría en xuño ou en xullo, segundo The Washington Post, antes do remate do curso xudicial. Maioría conservadora no actual Supremo A decisión que tome o TS non só afectaría ese caso. Serviría para sentar un precedente que abriría outros litixios nos Estados máis conservadores. A actual composición deste alto tribunal, após as incorporacións de Neil M. Gorsuch, Brett M. Kavanaugh e Amy Coney Barrett realizadas por Donald Trump, deixan en seis os votos o sector máis conservador fronte os tres no máis progresista. Nas declaracións realizadas por parte de maxistradas e maxistrados esta semana percibiuse a polaridade dunha determinación que podería deixar en mans dos propios Estados a última palabra sobre o tema. A parte liberal do TS sinalou que a decisión final podería danar a propia reputación da institución, tendo en conta que só este ano tribunais inferiores promulgaron máis de 100 leis que limitan o dereito ao aborto.


Summary: A participación na consulta foi a máis altas das realizadas agora pola formación, un 68%. O 75% optaron por repetir En Marea para as eleccións

As bases de Anova participaron de forma masiva na consulta para que se expresasen tanto sobre se deberían ir En Marea nas eleccións do 26 de xuño como sobre a fórmula máis acaída, partido ou coligazón, "para garantir os obxectivos políticos de En Marea". Ambas as dúas preguntas tiveron respostas contundentes: un 75,5% da militancia votou si a repetir En Marea para a cita coas urnas do 26X ( un 15,7% votou en contra e un 8,6% abstívose), e un 79,9% votou polo partido instrumental como mellor fórmula xurídica (un 14,5% optou pola forma actual, coligazón). Anova indica que "deste xeito, e por mandato da militancia de Anova-IN, o resultado será comunicado á Mesa de Coordinación de En Marea para seguir co vieiro marcado cara ás eleccións ás Cortes do Estado do 26X". A formación liderada por Xosé Manuel Beiras destava a participación, do 68%, "a máis elevada das consultas telemáticas realizadas até agora pola organización".


Chega Setembro con vocación de diplomático destinado a un país situado entre o verán e o outono. En Compostela aínda é verán. Aquí dura o que duran os turistas que sinalan, cada vez durante máis meses, o ritmo do paso e os prezos dos alugueiros nas rúas da cidade. As follas no chan, chegarán tarde en Novembro, un día antes do San Martiño.Os profesionais da democracia estreita fixeron e fan un bo traballo na capital galega e tamén, en moitas das cidades dos gobernos do cambio que no 2015, tiveron a responsabilidade de por en marcha políticas públicas alternativas para máis de 7 millóns de homes e mulleres. Ás veces, as cousas que acontecen no local explican o que pasa noutros ámbitos. Neste caso, o acoso e derrubamento municipal precedeu ao esperpento do que aconteceu no estado estes últimos cinco meses (e o que queda por vir). Os profesionais da democracia estreita, neste lifting do réxime do 78, teñen franquías en cada recuncho. Puxeron todo o capital á reedición dun Canovas-Sagasta 3.0.A cidade está en orde baixo o mando dos que partillaron, a esquerda e dereita, portadas de salvación no "Correo Gallego"Tornando ao próximo e dado que imos por diante no espazo-tempo, na actualidade nada do que eles dicían que acontecía na cidade acontece ou se acontece non interesa ou cando menos, non sae nos xornais e por iso non existe.No caso de Santiago as fochancas, o lixo nas rúas, a teimuda ocultación sobre todo o positivo que agochaban os datos, a aporofobia cos excluídos, os problemas de convivencia, o balbordo da noite universitaria, a insatisfacción permanente coas grandes infraestruturas desbloqueadas, as concentracións do sindicato da Policía Local que en escrache semanal esixían ás portas do concello o que agora xa non esixen, a Conselleira con nesgo partidario que agora cala, o Presidente de parte dunha Xunta que tamén cala, os recursos xudiciais contra as municipalizacións que misteriosamente, pronostico, serán retirados nos vindeiros meses, as polémicas permanentes coa dimisionaria valedora do PPobo substituída por unha holografía de homenaxe nos lumes do apóstolo, as difamacións, o pregón herexe de Entroido do Carlos Santiago (co Jabois non se atreveron), o movemento okupa ou os insultos e os ataques aos achegados familiares de cargos públicos, xa non están nin se lles agarda nas crónicas diarias dos xornais, nin nos espazos políticos que as alimentaron. Todo iso e máis son debates e polémicas dopadas e inxustas que ficaron na desmemoria deste porto de Maio do mar dos últimos catro anos.O cóctel do local para os vindeiros anos levará na nosa cidade menos social, menos participación, menos cultura, menos igualdade e menos transparenciaA cidade está en orde baixo o mando dos que partillaron, a esquerda e dereita, portadas de salvación no "Correo Gallego", os representantes do público na misa e na procesión, a publicidade institucional coa lealdade xornalística, as grandes contratas nos palcos deportivos coas boas empresas, os diferentes plans estratéxicos encargados polos que dicían ter un plan, o padrasto escollido pola democracia agardando que os fondos europeos captados e os proxectos de cidade que antes non valían digan papá, a pía bautismal preparada e os pactos das cousas serias en marcha coas organizacións serias (PSOE-PP) e as institucións aínda máis serias.Listen and repeat. O cóctel do local para os vindeiros anos levará na nosa cidade menos social, menos participación, menos cultura, menos igualdade e menos transparencia. Pola contra novos ingredientes intúense na composición. Turismo a granel en parque temático, desenrolos urbanísticos, máis luces de Nadal, máis liturxia, máis autonomía para as contratas, máis Große Koalition, máis exencións fiscais para os que máis teñen e moito, moito Xacobeo 21.Lembrando a Valle e fuxindo de dramatismos na situación actual, facemos noso para todo o diálogo entre Max e Don Latino en Luces de Bohemia (- A nosa traxedia non é traxedia, - Pois algo será, - O esperpento).Quen pretenda definir a vida dunha cidade dende a súa acción institucional despreza á cidadeQuen pretenda definir a vida dunha cidade dende a súa acción institucional despreza á cidade. O mesmo acontece nos países e nos estados. Santiago é un lugar de encontro de múltiples motores que acompañan no tempo unha capital dun país decapitado nun estado intervido. A institución local ten que decidir nese relato coral de que lado está. Foi quen de facelo durante os últimos catro anos, desafiando ao statu quo da cidade e pagou un alto prezo, máis aló dos seus acertos e os seus erros que sempre pesaron no lado da honestidade na balanza. Manter ese desafío dende roles diferentes individuais e colectivos é a única maneira de manter a compostura e tamén de alimentar eses outros motores da cidade vizosos e cargados de futuro. Manter ese desafío é tamén manter unha praxe dende a incomodidade, o mínimo esixible para militar coas que están implicadas en mudar o estado das cousas ou ao menos en dicir, que o futuro que ven en camiño non tivo o noso plácet.As derrotas, sinalan os límites da nosa loita desigual. Son destas últimas das que toca aprender para impugnalo todo unha vez máis, e outra, e outra, e sempre, coa esperanza de que a historia mude de rumboRetornando a Valle, sempre queda a esperanza de escoitar a Dorio de Gádex mudar o "Santiago y cierra, España" por "Santiago e abre España, á liberdade e ao progreso". Para o primeiro e o de sempre, xa están os de sempre.As vitorias dos que estamos coas derrotadas da historia, certifícanse as veces nos controis de alcoholemia dunhas institucións cada vez máis afastadas da rúa. As derrotas, sinalan os límites da nosa loita desigual. Son destas últimas das que toca aprender para impugnalo todo unha vez máis, e outra, e outra, e sempre, coa esperanza de que a historia mude de rumbo.


Summary: O secretario de Organización do BNG, Bieito Lobeira, sinala que "a pelota está no tellado das outras organizacións", en referencia á elección da Presidencia da Deputación.

En resposta aos medios de comunicación, o secretario de Organización do BNG, Bieito Lobeira, sinalou que "a aritmética ou a correlación de forzas na Deputación da Coruña dá pé a un tipo de solución que, mecánicamente, non é a presidencia do PSOE". "Neste momento a pelota está no tellado doutras organizacións", engadiu Lobeira, en alusión á Marea Atlántica (con tres representantes na Deputación, a Compostela Aberta (con un) e a Alternativas dos Veciños (con un). Bieito Lobeira puxo de manifesto que as citadas formacións políticas "teñen a posibilidade de escoller a súa preferencia: unha presidencia do PSOE ou unha presidencia nacionalista que aposta por un proceso de adelgazamento das deputacións e pola democracia real". "Neste momento, a propia aritmética democráctica dentro da Deputación permite esa posibilidade e nós queremos explotala até o último momento", salientou en declaración recollidas por Europa Press. Ángel García Seoane, alcalde de Oleiros e líder de Alternativa dos Veciños, en conversa con Sermos Galiza xa avanzara o seu voto para o Bloque, pois asegurou que concorda co 90% da proposta política do BNG para as Deputacións. Esta tarde, a Marea Atlántica celebra unha asamblea para decidir o sentido do voto dos seus tres representantes na Deputación da Coruña.


Summary: A proposta da Comisión pola Recuperación da Memoria Histórica foi aprobada cos votos de Marea, PSOE e BNG e a abstención do PP. Inclúe unha Oficina de Atención ás Vítimas da represión franquista e pode servir de apoio á Querela Arxentina contra os altos cargos da ditadura

O pleno municipal da Coruña aprobou este luns a creación dun Consello da Memoria Democrática e dunha Oficina de Atención ás Vítimas da represión franquista. A proposta, impulsada pola Comisión pola Recuperación da Memoria Histórica (CRMH), foi aprobada cos votos de Marea, PSOE e BNG e a única abstención do PP, que rachou a unanimidade neste asunto, incluíndo na súa argumentación sobre os motivos polos que non apoiaba a iniciativa mencións a Cuba ou a Venezuela. A proposta foi aprobada cos votos de Marea, PSOE e BNG e a única abstención do PP, que rachou a unanimidade neste asunto O Consello da Memoria Democrática estará presidido polo alcalde ou a persoa na que delegue e estará aberto á participación de todos os grupos municipais, asociacións que traballen pola recuperación da memoria histórica, entidades, investigadores e historiadores. O obxectivo desta entidade pasa por amosar nas súas accións un "compromiso decidido coas vítimas da represión e as súas familias", así como atender ás mesmas "en termos de verdade, xustiza e reparación, establecendo un mecanismo oficial que promova a participación". A moción inclúe unha relación das funcións concretas que deberían ter eses órganos, desde elaborar informes para a eliminación da simboloxía franquista, recoller documentación sobre as vítimas e testemuñas da vulneración de dereitos humanos durante a Guerra Civil e o franquismo, ata participar na dignificación dos lugares da represión que serán convertidos en espazos da memoria. A CRMH lembra que nos últimos meses se veñen creando organismos semellantes noutras localidades. "Hai unha comisión municipal de memoria democrática no concello de Puerto de Santa María (Cádiz), en Marchena (Sevilla) e en Quart de Poblet (Valencia), entre outros. O concello de Cádiz mesmo creou unha concellaría de memoria, e o de Barcelona dispón dunha comisión de estudos e programas de memoria". É dende os concellos dende onde "institucións do Estado empezan a recoñecer os dereitos das vítimas e traballar en organismos específicos como as oficinas de atención ás vítimas", destaca a entidade. Espérase que a Oficina de Atención ás Vítimas da represión franquista poida servir de apoio á Querela Arxentina contra os altos cargos da ditadura Asi mesmo, espérase que a Oficina de Atención ás Vítimas da represión franquista poida servir de apoio á Querela Arxentina contra os altos cargos da ditadura. Xa o pasado 10 de outubro o pleno municipal da Coruña aprobou a colaboración do Concello con esta investigación e este proceso xudicial contra as persoas que colaboraron na represión. A CRMH, integrante da plataforma Proxecto Cárcere, propuxo que a futura Oficina de Atención ás Vítimas se instale no recuperado cárcere provincial da Coruña, que nestes momentos está a ser rehabilitado para comezar a acoller actividades esta primavera. A moción aprobada pide ademais que o Concello da Coruña se incorpore á Rede de Municipios polo Acceso á Xustiza das Vítimas do Franquismo, dando cumprimento ao manifesto municipalista de Pamplona, asinado en outubro de 2016 polo alcalde Xulio Ferreiro xunto con representantes de Pamplona, Barcelona, Vitoria-Gazteiz, Rivas, Zaragoza, e Cádiz. "Os municipios que hoxe subscribimos este Manifesto queremos expresar a nosa firme vontade de continuar ata o final a vía emprendida coas nosas querelas, tecer entre os nosos Concellos lazos de colaboración e solidariedade municipalista e convidar ao resto de municipios das nosas Comunidades e de todo o Estado a sumarse a esta iniciativa que procura rematar con todas estas décadas de impunidade e reclamar Verdade, Xustiza e Reparación polos crimes franquistas", destacábase naquel manifesto.


Summary: A formación republicana anuncia un 'non' á investidura de Pedro Sánchez e dinlle que, se quere que ERC reconsidere a súa postura, debe dialogar e recoñecer que o problema en Catalunya non é interno e de convivencia, senón político e co resto de España.

A portavoz e secretaria xeral adxunta de ERC, Marta Vilalta, afirmou que a súa formación parte do 'non' á investidura de Pedro Sánchez, mais engadiu que, se o candidato de PSOE quere que Esquerra reconsidere a súa postura, ten que volver apostar polo diálogo e recoñecer que o problema en Catalunya non é interno e de convivencia, senón político e co resto de España. «Ten que sentar e falar. Entender que aquí hai un conflito político que require dunha solución democrática e política. Se queren algo de nós téñense que sentar e falar, e, se non, non hai nada que facer», expresou Vilalta nos corredores do Parlament, esta terza feira 12 de novembro en relación ao preacordo para a conformación dun Goberno no Estado alcanzado en PSOE e Unidas Podemos. ERC abstívose no último debate de investidura de Sánchez, mais consideran agora que a situación cambiou e lembran que en xullo xa advertiron que no «escenario postsentencia do 1-O sería moito máis difícil». A isto engádese que que Sánchez aplaudiu «a sentenza do Supremo contra as e os líderes independentistas, negou reiteradamente o diálogo coa Generalitat, e en campaña propuxo medidas en contra da educación en Catalunya, dos medios de comunicación cataláns e amosouse disposto a incluír no Código penal o delito de convocatoria dun referendo, ademais de novas ameazas de 155», denunciou Vilalta. Tampouco axuda que no preacordo que presentaron esta terza Sánchez e o secretario xeral de Podemos, Pablo Iglesias, incluísen no punto nove «garantir a convivencia en Catalunya». «O Goberno de España terá como prioridade garantir a convivencia en Catalunya e a normalización da vida política. Con ese fin, fomentarase o diálogo en Catalunya, buscando fórmulas de entendemento e encontro, sempre dentro da Constitución. Tamén se fortalecerá o Estado das autonomías para asegurar a prestación adecuada dos dereitos e servizos da súa competencia. Garantiremos a igualdade entre todos os españois», reza o punto. A portavoz republicana explicou que non mantiveron contactos nin con membros do PSOE nin de Unidas Podemos e que non tiña constancia de que este preacordo se ía producir.


Summary: A decisión do Executivo de Pedro Sánchez de delegar nos Gobernos autonómicos a iniciativa sobre os confinamentos segue a centrar o debate político no Estado español.

A polémica arredor desta proposta derívase da mudanza que representa na xestión da pandemia en relación ao período anterior e tamén das súas repercusións tácticas no xogo político. As críticas máis duras proceden neste momento do ámbito da dereita, mais tamén se teñen sumado ás mesmas sectores do propio Executivo, que entenden a proposta como unha renuncia do Goberno a liderar a resposta á emerxencia sanitaria no conxunto estatal. A proposta da equipa de Sánchez significa unha emenda á totalidade á alternativa defendida durante a primeira vaga da pandemia. A este respecto, o discurso oficial do Executivo vén definido porque "o virus non coñece de territorios" e pola necesidade dunha "resposta sanitaria única" para o Estado. Porén, na súa comparecencia desta semana, o mandatario español afirmou que "a situación non é homoxénea territorialmente. Non o foi inicialmente, nin sequera durante o estado de alarma, e non é despois do estado de alarma. Hai territorios que traballaron con máis eficiencia e polo tanto teñen unha situación máis tranquila, outros loitan con máis dificultades". As explicacións respecto deste cambio nas políticas gobernamentais son diversas. Así, desde o Executivo apuntan a que a xestión pandemia ten demostrado que a centralización de determinados servizos non é eficaz na loita contra o virus, até o punto de que a centralización da compra e da distribución dos equipos de protección básico do persoal sanitario ten contribuído a agudizar os problemas de abastecemento deste material nos comezos da pandemia. Na mesma liña, defenden que ao estaren transferidas ás autonomías as competencias en materia sanitaria semella máis axeitado que as propostas sobre os confinamentos procedan daquelas administracións que posúen os datos sobre o desenvolvemento da doenza. A oposición de dereita cuestiona os argumentos do Executivo e considera que o Goberno se move polo cálculo electoral. "Non queren asumir os custos políticos desta segunda vaga da pandemia e pretenden responsabilizar os Gobernos autonómicos do problema sanitario que imos sufrir nos próximos meses", sinalan a Nós Diario fontes do PP, moi críticas "coa negativa de Sánchez a liderar unha resposta de país diante da pandemia".


Eu comecei a miña actividade política no terreo sindical, mais tiña convencemento de ser insuficiente isa aportación, e buscaba máis acción e máis relacionada co galeguismo que sen sabelo ía collendo. Botei unha man no Grupo de Teatro do Círculo de Perlío, que colleu muito aquel nos anos 70, e, forzado, tocoume tamen actuar, subir ao esceario. Fixen varios persoaxes na obra de Brecht "O circo caucasián", e nunha escea fun comisario do Soviet nun koljós, onde os protagonistas da comuna debatían acedamente sen atopar conclusión algunha. Eu, comisario responsabel, xa canso finalmente, e aproveitando un silenzo preguntei: "e eu que fago coa miña acta? A comuna hoxe está no redondel, expectante e participativa, escoita aos voceiros e todos eles parecen servir á revolución, mais cada un atopa matiz, condición, disteramento ou guinda que pórlle ao pastel ainda non cociñado. E como toca marchar, que o Soviet Supremo tenme convocado, decido facer acta senon de conclusións, sí de relato veraz, fedatario, do que na asemblea se dí. 1.- Unha parte boa da comuna dí que non espera por instruccións de ninguén e xa está a argallar os traballos. Chámanse entre eles Encontro e son xente nova, con algunha freba nervosa de vellotes pouco dados á norma ou disciplina. Amañan tractores, reparten o traballo nas leiras, organizan as quendas, e din que cando os outros se poñan a elo, se acaso se reparten outra vez, amáñanse máis tractores e distribúense novas ferramentas. A comuna hoxe está no redondel, expectante e participativa, escoita aos voceiros e todos eles parecen servir á revolución, mais cada un atopa matiz, condición, disteramento ou guinda que pórlle ao pastel ainda non cociñado 2.- Outra parte intervén para falar de cómo a revolución ten que ser, sabe ben quen e como son os enemigos, e como han de agruparse as diversas capas comunais, ao tempo que explica con acerto e coincidencia cos anteriores os procedementos para a organizacións dos traballos da comuna. Din chamarse os Anovos. O seu voceiro é un vellote enérxico, veterán asembleísta, vibrante, extenso e rigoroso no discurso, escoitado con atención polos seus, xente tamen mui nova, mais acompañada de taludos camaradas. Non acometen os traballos porque agardan definir ben as alianzas, blindar os acordos e asegurar a boa marcha das repúblicas para que o koljós non fique fora da revolución. 3.- Un sector pequeno da asemblea está formado por xentes tamen bastante novas, de variada presencia e condición, que din ser capaces prácticamente eles sós de amañar a producción e a convivencia, e así se chaman Podemos, fan poucas intervencións, que máis ben dan conta de cousas que se din na Praza Roxa, e comunican que está ben, que están para escoitar, que atenderán o que se decida na comuna, mais sempre nas coordenadas da Revolución, cuxos intérpretes máximos polo Soviet andan. Saúdan en cada aserto ao petrucio dos Anovos, e esperan instruccións. 4.- Nótase que unha grande parte da asemblea está calada, e asinte con olladas e inclinacións de testa cando un voceiro seu, vestido sinxelamente, con casaca sen adornos, toma a palabra no nome do que dí ser o Bloco, e explica que xa eles saben, que levan muito tempo a dicilo, o que a comuna necesita, as alianzas e os medios que se deben usar, para o mellor futuro da colectividade, incardinada na revolución. Antes e despois ca él, xentes mui celebradas saen á palestra falar da unidade, da revolución, da comuna, do mundo, do benestar, e dinse dispostos a camiñar XA cos Encontros e comezar laboura efectiva. Algún deles rosma polo baixo non sei que. 5.- O resto da comuna non parece ter voceiros, ainda que polo que se vé, coinciden con algún agochado rosmón que dí estar todo ben como antes. Eu recollo a miña acta, sabendo que ao mellor en canto dea a volta, ou fique durmido no tren de retorno, calquera dises da en arrimarse a outro, ou falarlle mal, ou non falarlle e daquela haberá tractores en marcha, xentes nos campos, fume nas chemineas. Ou irá tomar polo cú o koljós e de paso a revolución.