Summary: O prezo situarase esta segunda feira nos 160,57 euros/MWh, segundo os datos provisionais da Operadora do Mercado Enerxético Ibérico (OMIE).

O prezo medio da electricidade para os clientes de tarifa regulada vinculados ao mercado almacenista subirá esta segunda feira un 77,7% respecto a este domingo, cando caeu por primeira vez desde o pasado mes de abril por debaixo da barreira dos 100 euros por megavatio hora (MWh). En concreto, o prezo situarase esta segunda feira nos 160,57 euros/MWh, segundo os datos provisionais da Operadora do Mercado Enerxético Ibérico (OMIE) recollidos por Europa Press. Este prezo é o resultado de sumar a media da poxa no mercado maiorista á compensación que a demanda pagará ás centrais de ciclo combinado pola aplicación da 'excepción ibérica' para limitar o prezo do gas para a xeración de enerxía eléctrica. Na poxa, o prezo medio da electricidade no mercado maiorista -o denominado 'pool'- sitúase esta segunda feira en 119,77 euros/MWh. O prezo máximo rexistrarase entre as 20:00 e as 21:00 horas, con 218,60 euros/MWh, mentres que o mínimo da xornada, de 75,64 euros/MWh, producirase entre as 02:00 e as 03:00 horas. A este prezo do 'pool' súmase a indemnización de 40,80 euros/MWh ás gasistas que deben pagar os consumidores beneficiarios da medida, os consumidores da tarifa regulada (PVPC) ou aqueles que, a pesar de ser no mercado libre, teñen unha taxa indexada. Bruxelas anuncia unha "intervención de emerxencia" no mercado eléctrico Un 27,6% menos que sen aplicar a medida A falta do mecanismo da 'excepción ibérica' para limitar o prezo do gas para a xeración eléctrica, o prezo da electricidade sería de 221,93 euros/MWh de media, o que supón 61,36 euros/MWh máis que coa compensación dos clientes de a tarifa regulada, que pagará así un 27,6% menos de media. O 'mecanismo ibérico', que entrou en vigor o pasado 15 de xuño, limita o prezo do gas para a xeración eléctrica a unha media de 48,8 euros por MWh durante un período de doce meses, cubrindo así o próximo inverno, período no que os prezos da enerxía son máis caros. En concreto, a 'excepción ibérica' marca unha senda para o gas natural para a xeración de electricidade a un prezo de 40 euros/MWh nos seis meses iniciais e, posteriormente, un incremento mensual de cinco euros/MWh até o remate da medida. A Xuventude polo Clima mobilízase na Galiza para demandar un "cambio de modelo enerxético" que poña as persoas "no centro"


Summary: O nome de Joe Cleverley (Manchester, 1985) pode que non sexa o máis coñecido entre o gran público, pero agocha unha historia de superación na que á súa introdución tardía nun deporte tan duro como o maratón engade o feito de ser un namorado da Galiza que presume con orgullo, ademais, de falar galego.

—Vostede, filólogo hispánico, chega á Galiza tras unha estadía dun ano na Arxentina para exercer de lector na Universidade de Santiago de Compostela (USC). Sabía nese momento, arredor do ano 2007, que aquí se tiña unha lingua e unha cultura propias, ou descubriuno logo da súa chegada? Estando xa aquí. Encántame o fútbol, e coñecía os principais equipos, o Dépor, o Celta... pero pouco máis alén de que a Galiza era unha zona preciosa con moito mar. Claro que tamén sabía que se fala galego, ademais do castelán, pero apenas nada sobre a cultura, os costumes ou a historia. —Non obstante, rematou por namorarse da Galiza. Que foi o que máis lle gustou? Un pouco de todo, pois vivir aquí foi unha experiencia inesquecíbel, estando inmerso na cultura, falando coa xente todos os días, as cousas sinxelas... porque a vida aquí é moi diferente á de Inglaterra, até nas pequenas cousas, como entrar nun bar a tomar un café.. para min todo era algo moi especial. —Incluso aprendeu galego no seu par de anos aquí, algo que moitos deportistas que levan toda unha vida no país non chegaron a facer... Eu teño moita sorte, porque onde estudei, na Universidade de Liverpool, a Facultade de Filoloxía Hispánica tiña unha serie de lazos coa USC, e por iso conseguín o meu traballo aquí na Galiza. Cando cheguei tiven que facer un curso de galego, e nun principio pensei "buf, vas ter que aprender outro idioma...", pero encantoume a experiencia de aprender unha nova lingua. Sempre digo que os idiomas abren portas, permiten experimentar outras cousas, e poder falar galego, ademais de castelán, deume a oportunidade de coñecer máis xente, de facer turismo pola Galiza, pois fóra das grandes cidades hai que falar galego, porque a xente fala contigo en galego. E mesmo nas cidades tamén! Eu ía todos os días ao Mercado de Abastos, en Compostela, e as persoas que venden alí falaban galego comigo. Para vivir aquí foi moi importante aprender galego, algo que penso tamén é unha cuestión de respecto, pois tes que aprender o idioma que se fala no sitio onde vives. —Xa situando o foco no eido deportivo, vostede é corredor de maratóns. Como empezou a súa paixón por esa modalidade? Como para tanta xente, comecei a correr para manterme en forma. Sendo profesor, axúdame moito co estrés do traballo, e sempre madrugo para correr cinco ou dez quilómetros, o que fai que me sinta de marabilla comigo mesmo. Iso sería hai oito anos, pero hai cinco reparei en que ía mellorando de verdade. —Foi nese momento cando pensou que tiña capacidade para chegar moito máis lonxe? Si. Un amigo convidoume de casualidade a participar nunha carreira de 10 quilómetros en 2017 e dixen que si. Nese momento non sabía si era bo ou non, porque non corría competitivamente, así que fun probar e corrín eses 10 quilómetros en 40 minutos, un bo tempo. Pouco despois, tamén de casualidade, coñecín uns rapaces que forman parte dun club de atletismo no meu mesmo barrio e dixéronme de unirme ao seu club de atletismo, e agora corro con moitas persoas, bos amigos, que coñecín grazas ao deporte. Cinco anos despois, estou moi tranquilo, pois adoro correr, representa unha sensación incríbel para min, e a oportunidade de viaxar, coñecer xente e ver paisaxes preciosas cos meus propios ollos, gústame tanto que en ocasións doume de conta de que nin estou canso do moito que gozo (ri). O soño de correr no maratón da Coruña O primeiro maratón de Joe Cleverley chegou despois de acumular experiencia na media maratón: "Nese formato víame ben, pero non sabía se estaba capacitado xa non para aguantar os 42 quilómetros, senón para soportar todo o esforzo que esixe en forma de disciplina, sacrificio, alimentación... pero decidinme a correr o maratón da miña cidade, Manchester, e a pesar de que pasei uns últimos 10 quilómetros moi difíciles, que paguei no tempo (3 horas e 6 minutos), serviume para ser consciente de que podía chegar moito máis lonxe". Joe recoñece que o de correr maratóns "é como unha droga", pois, a pesar da pandemia e da súa tardía introdución na modalidade, xa leva cinco, baixando o seu rexistro orixinal no maratón de Manchester a 2 horas e 48 minutos. O seu soño é "correr as grandes probas internacionais, como Nova Iorque, París... e, por suposto, por que non, o da Coruña".


Summary: As dúas entidades lanzan unha campaña para promover a denominación histórica dos días da semana: domingo, segunda feira, terza feira, cuarta feira, quinta feira, sexta feira e sábado. Irá destinada, fundamentalmente, aos máis pequenos e aos medios dixitais.

A Mesa pola Normalización Lingüística e a Associaçom Galega da Língua (AGAL), xunto coa Fundación Vía Galego, desenvolverán durante este 2018 unha campaña para promover os días da semana tradicionais: domingo, segunda feira, terza feira, cuarta feira, quinta feira, sexta feira e sábado. A Mesa e AGAL lanza unha campaña para promover os días da semana tradicionais: domingo, segunda feira, terza feira, cuarta feira, quinta feira, sexta feira e sábado No vindeiro mes de febreiro, o día 19 cunha rolda de prensa e o 25 cun acto de apoio en Padrón, darase inicio á campaña "Nós feiramos de segunda a sexta", que contará coa intervención de coñecidos persoeiros galegos. A iniciativa, segundo explican os seus impulsores, está "especialmente dirixida ás crianzas, por unha banda, e a medios informativos dixitais, por outra". Entre os diarios que colaboran con ela está Praza.gal. Así, a campaña conta por un lado co apoio audiovisual da banda de música infantil Mamá Cabra, que compuxo a canción Na segunda feira co obxectivo de "facilitar ás crianzas a aprendizaxe dos días da semana entre outros tesouros de que andan á procura". En canto ao material gráfico, editaranse chapas, manteis de mesa infantís e un calendario que xa está a ser distribuído polos organismos promotores da campaña. A iniciativa está "especialmente dirixida ás crianzas, por unha banda, e a medios informativos dixitais, por outra" Ademais, A Mesa e AGAL pedirán a medios de comunicación e outras plataformas dixitais para "usaren estas formas de modo total ou parcial". A partir do día 19, será distribuído un bánner que informa do día do mes e da semana en que estamos. Premendo nel, encamíñase para unha páxina web onde se ofrecerá información lingüística e histórica sobre os días da semana na mesma normativa ortográfica que normalmente usa o sitio web en que o bánner sexa inserido. A información contida nesta páxina web contará, ademais, cunha unidade didáctica para ser explorada no ensino primario. Os días da semana tradicionais Segundo se explica na campaña, "algunhas denominacións dos días da semana tradicionais resistiron como maioritarias até ben entrado o século XX, mais foron caendo no esquecemento cando na escola se comezaron a promover outras formas que, aínda que tamén fosen xenuínas nunha zona máis pequena do noso territorio oriental, en xeral eran produto da adaptación fonética dos días casteláns: luns, martes, mércores, xoves, venres, sábado e domingo". "Algunhas denominacións dos días da semana tradicionais resistiron como maioritarias até ben entrado o século XX" "Aproveitando o feito de aínda estaren vivas as formas tradicionais da maior parte do territorio (aínda que só en persoas moi vellas), e de estaren admitidas pola norma oficial do galego, os colectivos promotores afirman querer darlles un impulso e evitar a súa desaparición", aseguran. Segundo A Mesa e a AGAL, para as persoas preocupadas polo galego "é fundamental que saiban que temos forza para recuperar as nosas palabras aínda que sexa no límite da desmemoria". "No caso concreto dos días da semana, a súa revitalización sería moi motivadora, porque afecta unha serie de palabras usadas diariamente por calquera persoa", insisten. Ademais, explican que "hai máis motivos", como por exemplo, que esta forma é "un sistema lexical moi emblemático dos países lusófonos, espertando o noso orgullo pola pertenza a este tronco lingüístico e pola capacidade comunicativa do galego no mundo". Tamén é "moi relevante na nosa historia lingüística e política, pois o seu nacemento está intimamente vinculado ao Reino da Galiza (Galliciense Regnum) dos séculos V e VI" ou que é un sistema "único do galego-portugués entre todas as linguas do mundo".


Summary: O último proxecto musical de Tonhito de Poi sorprenderá. Dunha experiencia persoal e mística na reserva nacional do Purús, na Amazônia, o de Ribeira presenta un traballo con tres formatos complementarios. O primeiro é a edición dun CD co título de "O Soro da Verdade", unha colección de cánticos medicinais. O segundo, un documental que acompaña a este traballo discográfico coas imaxes desa viaxe. O terceiro o "Diario da viaxe cósmica á Amazônia". A presentación en directo será o vindeiro 18 de decembro no Teatro Colón (A Coruña).

Como descobres o "Soro da verdade" e decides viaxar á Amazônia? Quixen ir á selva por unha cuestión persoal miña. Quería estar en contacto coas tribos e cos mestres chamáns que sempre foi algo que quixen facer. Logo o do "Soro da Verdade" foi a expresión dunha señora que me dixo, antes de entrar na cerimonia, "a ver quen es ti aquí, dentro da verdade". Alí chámanlle "a verdade" posto que non hai forma de ocultarse despois de probar a súa "medicina". Foi difícil contactar para ter esa experiencia? Moi difícil. Levoume sete anos. A única persoa que estivo alí foi o doutor Jimenez del Oso no ano 1974. Teñen como un dereito de admisión para as súas cerimonias. Eu conseguin entrar da man dun guía que deixou a selva e vive aquí. Como é a selva? Uf.... é o máis semellante a que vaias nunha nave espacial a outro planeta. A selva é... incomensurábel, non podes avanzar. Podes chegar a algunhas zonas da Amazônia en épocas de chuvias e con canoa. Logo atopas a selva inundada e chegas a sitios... O son da selva é algo indescriptíbel, inmenso, o propio ar... Aquí os animais escapan alí quen ten que escapar es ti. É virxe. En que momento pasa de ser unha experiencia persoal a ser un proxecto creativo que compartes coa xente? Vinme cun material. Eu admirei moito a Carlos Castaneda e os seus relatos en México. Sempre admirei a persoas como Santa Teresa de Jesús ou Krishnamurti. Xente que tivera a valentía de falar de determinadas cousas. O traballo ten tres apartados: un diario, un CD e un documental... Comezou primeiro pola música. Eu gravei os cantos chamánicos, os cantos de medicina. Cantan e afinan coa selva e como bo amante de Pink Floyd quixen traducir eses sons e esas sensacións. Empregan voz e tambor ao que eu introduzo a electrónica. Logo eu na viaxe levaba unha cámara con que tiven a posibilidade de gravar a cerimonia e outras experiencias na selva e coa tribo con que estiven. Algunhas son de lugares virxes. A terceira parte é un diario persoal onde quixen gardar algunhas experiencias para que non se esquecesen. Por exemplo camiñar pola selva, doce horas a base de machete. A selva é a gran mestra para moitas cousas. Despois decidín transmitilo, mesmo pola miña filla... Todo o que aparece neste traballo é verdade. É medicina pura. Mesmo na produción do disco, amigos meus, houbo algún que vomitou... non é Chill Out, senón que é medicina pura. Na presentación en directo participará un chamán... Actuará e será a primeira vez. Viaxou moito polo mundo e viviu na selva. Logo estivo con outras tribos e agora mora perto dos Pirineos. Oficiará unha cerimonia no concerto, sabendo que será nun teatro polo que a afinación non será a mesma que na selva. Non sei como responderá o público, vai ser unha sorpresa. Logo continuarei eu coa miña música.


Summary: Após un mes de paro e da ruptura da mesa de negociación @s traballador@s de Urbaser continúan a greve. "Todos somos un", declararon. VÍDEO NO INTERIOR.

Cúmprense 32 días de folga e todo apunta a que vai para longo. O cadro de persoal acordou por unanimidade manter o paro após racharen as negociacións coa empresa concesionaria. Urbaser rexeitou deixar sen efecto as sancións de emprego e soldo impostas a máis de 60 empregad@s durante as primeiras semanas de conflito polo que a resposta do persoal foi clara. 'Todos somos un' corearon @s operari@s ao remate da asemblea de traballador@s na que se acordou continuar coa greve. Representantes de CIG, UGT e USO -acompañados polos secretarios comarcais das centrais sindicais-- comunicaron en comparecencia de imprensa que o acontecido na última xuntanza "foi unha demostración máis do pouco interese da empresa por resolver o conflicto pola via da negociación". Neste senso, aseguraron sentiren "perplexidade, indignación e decepción" perante a actitude de Urbaser logo de que a concesionaria pretendese, dixeron, "separar os despedimentos e sancións do resto do conflito". O persoal denuncia que Urbaser non pon todos os medios para recoller o lixo dos puntos de risco Para o persoal, a reincorporación das persoas despedidas e a revogación das sancións era unha condición indispensábel para chegar a un hipotético acordo coa empresa. En asemblea, @s operari@s aseguraron estar "absolutamente unidos", polo que manterán a folga. De por parte, amosáronse crític@s coa actitude do Concello de Lugo e instaron o executivo local a envolverse na procura de solucións ao conflito, sendo que "a empresa só atende aos seus intereses". E é que, denuncian, Urbaser non está a disponibilizar todos os medios para a recollida do lixo nos puntos catalogados de risco para a saúde. O persoal advertiu que os camións de carga lateral "foron trasladados mesmo fóra da provincia".


Summary: Considera que é unha "a vulneración da Carta Europea das Linguas por parte do Goberno español".

A Mesa pola Normalización Lingüística anuncia que denunciará perante o Consello de Europa a "vulneración reiterada" da Carta Europea das Linguas por parte do Goberno español e pide o posicionamento claro e rotundo do presidente da Xunta, "defendendo a dignidade colectiva do pobo galego e o dereito a usar a nosa lingua", despois de que o Ministerio de Transición ecolóxica veña de denegarlle unha axuda ao Concello de Cambados por usar a lingua galega. Non é a primeira vez que se dá esta situación, advirte a entidade en defensa da lingua, xa que o mesmo Ministerio ten denegado previamente axudas a Santiago, Santa Comba e Teo polo uso do galego. O presidente da Mesa, Marcos Maceira, amosoulle a súa solidarieade ao Concello de Cambados e trasladoulle o apoio da entidade perante a "coacción" do Ministerio, que "mutila un artigo da Lei de procedemento administrativo para coaccionar persoas e administracións para que deixen de usar unha lingua oficial". Maceiras recorda que "o Goberno ten que actuar e eliminar as persoas galegófobas da Administración, ademais de condenar un xesto de desprezo, coacción e chantaxe" e pide que o presidente da Xunta se posicione "clara e rotundamente" na defensa da "dignidade colectiva do pobo galego e o dereito a usar a nosa lingua, tamén na administración municipal". O Servizo Provincial de Costas de Pontevedra, que depende do Ministerio para a Transición Ecolóxica e o Reto Demográfico, rexeitou un documento técnico elaborado polo Concello de Cambados para a tramitación do plan especial do porto de San Tomé e Tragove por estar escrito en galego. Segundo explicou o concelleiro de Urbanismo do municipio, Xurxo Charlín, o mesmo informe foi remitido a varios departamentos da Administración estatal pero unicamente foi rexeitado por estar en lingua galega pola delegación pontevedresa do servizo de Costas.


Summary: Iván Raña abriu a porta do triatlón en Galicia. Dobre campión de Europa, campión mundial e dúas veces diploma olímpico, viviu de primeira man as evolucións e os éxitos do seu amigo, agora subcampión olímpico.

Pouca xente estará máis orgullosa que Iván Raña (Ordes, 1979) da medalla de prata acadada polo seu paisano Javier Gómez Noya o pasado martes en Londres. Amigo e compañeiro do ferrolán desde que comezara a dar os primeiros pasos no triatlón, este deportista polifacético foi o que abriu a porta do agora subcampión olímpico. "Emocióname comprobar que todo o que lle vin sufrir e esforzarse a Gómez Noya pagou a pena" Dúas veces campión de Europa e unha do mundo entre 2002 e 2003, quedou fóra por moi pouco dos que serían os seus cuartos Xogos Olímpicos logo de acadar dous quintos postos en Sídney e Pequín nun deporte, o triatlón, que os galegos empezaron a coñecer da man dos seus éxitos. "Emocióname ver como Javi (Gómez Noya), que pelexou e superou calquera problema desde neno, logrou o que tanto buscaba, alégrame ver que todo o que lle vin suar, todo o que o vin sufrir e teimar tivo a súa recompensa", destaca Raña, que aínda lembra as condicións que mostraba o agora subcampión olímpico cando decidiu dar o salto a esta disciplina hai uns dez anos. "Ver que en Galicia, con moito menos, conseguimos estes éxitos debería facernos reflexionar" Para Iván Raña, o éxito de Gómez Noya, pero tamén o de David Cal, deberían "servir como exemplo". "É a mostra de que con traballo e esforzo todo é posible; con estas cousas daste de conta de que pagou a pena papar tanta chuvia, tantos quilómetros, tanto sufrimento...". "E sendo un rapaz de aquí", destaca o ordense, que se enorgullece aínda máis do éxito do galego cando recorda "as impresionantes instalacións deportivas coas que contan noutros países como Alemaña". "Ver que aquí, con moito menos, conseguimos o que conseguimos debería facernos reflexionar", insiste o triatleta, que vai máis aló e cre que as fazañas olímpicas do seu amigo Javier e de David Cal "axudan a cambiar a mentalidade dos galegos". "Os éxitos olímpicos de Cal e Gómez Noya axudan a cambiar a mentalidade dos galegos" "Agora quizais somos máis conscientes do que somos capaces de facer, máis aínda se temos en conta que Javier é un tipo normal, de carne e óso, ao igual que David Cal, cuxos pais celebraron a súa vitoria desde unha panadería, onde traballan día e noite, como calquera traballador máis", engade. Por iso, Iván Raña fai unha petición. "Hai materia prima en Galicia, pero hai que coidala; e non só porque se poidan acadar resultados, senón porque o deporte é saudable, beneficia a quen o practica e a sociedade", destaca. Ademais, lembra Raña, medallas como as de Cal e Gómez Noya, así como a repercusión, ofrecen unha ocasión perfecta para aproveitar. "Casualidade ou non, nestes días atopeime con moita máis xente andando en bici e correndo e non hai dúbida de que ver xente da casa triunfando nuns Xogos axuda a motivar a xente para que faga deporte", di. Aínda así, Iván Raña sabe que as páxinas e reportaxes que agora se cobren de triatlón e Gómez Noya pronto esmorecerán, ao igual que lle ocorría aos seus éxitos. "Competir co fútbol é imposible e eu entendo que sexa o deporte rei porque cun único balón, e sen nada máis, consegues moito", recoñece o ordense que, no entanto, si cre que os deportes minoritarios "deberían estar mellor vistos e ser máis valorados". "O taekwondo, o piragüismo, o waterpolo... Todos os deportistas destas disciplinas teñen moito mérito porque turran e turran e ás veces sen ningún tipo de apoio", conta. Iván Raña aínda soña con estar en Río en 2016, nos que serían os seus cuartos Xogos Olímpicos Sabe do que fala e aínda se acorda cando sufría bromas e até descualificacións durante as xornadas de adestramento polas estradas nos anos nos que o triatlón era en Galicia algo así como o fútbol australiano. "Agora o ambiente para practicar este deporte é moito mellor", asegura un home que espera poder estar en Río de Xaneiro acompañando a Gómez Noya nun novo reto olímpico. Pero tamén competirá nas esixentes probas de Iron Man, aínda que unha lesión impediulle debutar en Nova York. "Amoloume moito non estar en Londres porque creo que estaba en condicións, pero loitarei por estar en Río", advirte un deportista que tamén foi copiloto de ralis e que formou parte do equipo ciclista Xacobeo. Iván Raña, o home que pulou polo triatlón en Galicia, un país que agora é potencia mundial.


Summary: Co fin de fomentar o coñecemento dos ditos infantís galegos e contribuír á transmisión familiar da lingua, Migallas Teatro vén de presentar a segunda entrega de Brincadeiras da lingua, unha continuación da serie que comezou o ano pasado. Ademais, neste 2022 a compañía celebra o seu 30 aniversario. Nós Diario conversa con Carlos Yus, integrante xunto a María Campos de Migallas Teatro.

Como nace a iniciativa Brincadeiras da lingua? Nace por unha páxina que coordinamos chamada "Orella Pendella". Xurdiu por unha necesidade que había de facilitar material sobre ditos infantís tradicionais galegos tanto para nais e avós e, sobre todo, para docentes. Creouse en 2008 e daquela había algún libro editado sobre a materia, como por exemplo Lerias e enredos para os máis pequenos, de Maruxa Barrio e Henrique Harguindey, que é a base de toda a investigación, pero non estaban dispoñíbeis nun formato rápido en Internet. Fomos recompilando aquí ditos que ía mandando a xente e colaboradoras. Máis recentemente, coa chegada da pandemia, convocáronse uns fondos e ocorréusenos facer estas pílulas de curta duración para telo aínda máis a man. A primeira serie, con dez capítulos, tivo moito éxito e coa segunda convocatoria fixemos a proposta, aprobouse e realizamos outros quince. Estanse a publicar as quintas feiras de cada semana e, en total, serán vinte e cinco pezas que recollen unha mostra importante destes ditos tradicionais galegos. Seguindo esta liña, tamén xurdiu un novo espectáculo. Decidimos crear este espectáculo en gran formato entre María e eu, baixo o mesmo nome, para fomentar a práctica destas brincadeiras dunha forma amena. Estréase en Compostela o 24 de febreiro e nel adaptámonos ás distintas idades, pode estar orientado a cativos de seis meses a seis anos ou para máis maiores. Levamos uns ditos en maletas, xa que viaxan por todo o mundo, e en función do público que sexa, abrimos unha maleta ou outra. Combinamos tamén a narración oral con monicreques, cancións e demais para que resulte máis atractivo. Como foi evolucionando a compañía ao longo destes anos? Comezamos no ano 1992 grazas ao azar. Houbo que suplir a un grupo de teatro que non podía actuar nunhas xornadas sobre a actualidade da lingua galega en Pontevedra. Entón, María e eu xuntámonos. Ela creou unhas personaxes e eu cantei algúns cancións. A través desas figuras inventadas faciamos críticas de situacións sociais e políticas de maneira humorística. Ao rematar esa función improvisada, unha espectadora achegouse e comentounos que quería levarnos a actuar á súa parroquia, e así foi. A partir de aí comezamos. Decidimos gravar as cancións que interpretabamos nos espectáculos infantís e saíron Canta connosco!, Pan de millo e Zaragallada, para un público máis adulto. Cando empezamos había moi poucos grupos que facían teatro familiar e agora, por sorte, hai moitos máis. Tamén grupos de música infantil en galego, é unha gran riqueza. Nós sempre quixemos facer un teatro que tivese unha mensaxe, ritmo e tamén naturalidade, que chegase á xente. Levalo a todos os recunchos, non só a auditorios, senón a parroquias, asociacións de veciños, centros culturais, centros escolares... Os espectáculos adáptanse a todo tipo de espazos e facemos pezas de todo tipo, teatrais ou combinando tamén con música. Teñen preparado algunha peza para o 30 aniversario? Si. Até o de agora, nos espectáculos musicais, levabamos a banda das pulgas. María e eu cantamos e elas tocan, é música gravada. Este ano, por fin, imos contar con música en directo. Por unha parte, está a formación Migallas, con músicos como Xaquín Xesteira, Anxo Xesteira, Borja García e Isi Baúlo e temos un espectáculo chamado "30 anos cantando con Migallas", onde traemos as cancións dos discos Pan de millo e Canta connosco! Logo, tamén está a banda Zaragallada, que interpreta as cancións dese álbum, a maioría de crítica social ou política impregnadas sempre dun ton humorístico.


Summary: Ollo, a nova de Bayona chega precedida dun grande eco mediático. Está xustificado? A ver que di o noso crítico de cabeceira.

A Monster Calls (2016, 108 min.) Dirección: J.A. Bayona Guión: Patrick Ness Fotografía: Óscar Faura Música: Fernando Velázquez Elenco: Lewis MacDougall, Sigourney Weaver, Felicity Jones, Toby Kebbell, Ben Moor, James Melville, Jennifer Lim, Geraldine Chaplin, Liam Neeson SINOPSE Un neno de 12 anos ten a nai enferma, un pai ausente e unha aboa moi estrita, por riba ha de facerse cargo das tarefas do fogar e no colexio sofre de acoso escolar. Unha mala racha que provoca a visita dun monstro con forma de árbore. CRÍTICA Éxito absoluto de taquilla da terceira longametraxe de J.A. Bayona. Na semana de estrea colouse no listado das 10 máis vistas do mundo. Si, do mundo... E é que o boca orella tras presentarse no Festival de San Sebastián fixo as veces da mellor promoción que poderían soñar. Din por aí que "é de chorar". Pois si, é. E non é... Conta unha historia triste. Moi triste. Bayona coñecedor (de sobra) desta circunstancia opta, sabiamente, por poñer unha estudada "barreira" musical e de montaxe para evitar que todo o público se poña a chorar como unha madalena. Podería facelo moi doadamente engadindo uns violíns lacrimóxenos e achegando lentamente a imaxe, mais evita caer nestes clixés para contar a historia desde a perspectiva, logrando así que o público manteña certa distancia, e enteireza, ante os acontecementos. O que poida, claro, porque se queres chorar... choras. De feito é tal a variedade de teclas sentimentais que pode alcanzar que nunha mesma sala poden confluír xente que chora, os que simplemente se emocionan, os que non a entenden e, por ende, non lles gusta, ou os que quedan durmidos, que deses sempre hai... Un profundo drama sobre a vida real contado desde o punto de vista dun neno cunha desbordante imaxinación atormentado por un pesadelo recorrente Que un filme de tanta calidade humana e narrativa coma Un monstro vénme ver acabe por se converter nun filme de masas leva implícito que sempre haxa quen acuda un pouco enganado pensando que vai a unha de medo, ou algo do tipo Meu amigo o xigante (que estreou este mesmo ano Spielberg) ou simplemente unha para nenos, xa que o protagonista é un. Pero nada diso... Bayona mira de esguello a O labirinto do fauno (2006, Guillermo del Toro) e O meu veciño Totoro (1988, Hayao Miyazaki) para adaptar a novela de Patrick Ness. Un profundo drama sobre a vida real contado desde o punto de vista dun neno cunha desbordante imaxinación atormentado por un pesadelo recorrente. "Como comeza a historia? A historia comeza cun rapaz demasiado maior para ser un neno e demasiado novo para ser un home. E un pesadelo...". E pouco máis habería que saber, e pouco máis recomendo que se saiba. A trama vaise presentando paulatinamente, coa precisión dun mago, logrando formar un estraño quebracabezas que non acaba de encaixar por completo até que se coloca a derradeira peza. Unha peza que permite deixar de contemplar a (enorme) árbore para divisar o bosque. E é xusto nese intre cando se produce a catarse colectiva final. Xenial. De quitarse o chapeu. Calidade técnica e visual sen discusión sumada a uns efectos especiais (e artísticos) fora do común. Atención á color tonal e ao toque de acuarela: puro arte en movemento. Para dar vida ao monstro, na versión orixinal, conta coa voz inestimábel de Liam Neeson (Rob Roy, Michael Collins), embora a motion capture sexa de Tom Holland que, curiosamente xa traballara con Bayona en O imposíbel. De feito semella que Bayona, aparte de ser un excelente director, é todo un descubridor de talentos infantís. Con O orfanato xa destapara a Roger Príncep (Os xirasoles cegos, Paxaros de papel) e con O imposíbel catapultou a carreira dun Tom Holland chamado a ser o Spider-Man "definitivo"... e tras a súa xenial aparición no Capitán América: Civil War non se descarta que o sexa. Agora é a quenda de Lewis MacDougall e atendendo ao despregue interpretativo que fai en Un monstro vénme ver, ben podería acadar cotas incluso máis altas que os seus colegas anteriores. Completan o elenco un xenial trío de actrices: a flamante Premio Donostia 2016 Sigourney Weaver (Alien, Luces vermellas), a presenza testemuñal, pero imprescindíbel, de Geraldine Chaplin (A idade da inocencia, Finisterre), así como a abraiante e camaleónica interpretación de Felicity Jones (Inferno, A teoría do todo) que moi pronto estará até na sopa por mor do inminente spin-off de Star Wars episodio IV titulado Rogue One... Un monstro vénme ver dá unha boa dose de crúa realidade a través dos ollos inexpertos e fantasiosos dun neno pero tamén transmite maxia, emoción e, sobre todo, algo moi pouco habitual nos tempos que corren: vai gañando enteiros canto máis pensamos nela. Un clásico inmediato.


Summary: A costa galega rexistrou esta terza feira dous terremotos, un fronte ás Rías Altas e outro fronte ás Rías Baixas.

O litoral galego rexistrou esta terza feira dous terremotos, un fronte ás Rías Altas e outro fronte ás Rías Baixas. Un deles, o de maior intensidade, de magnitude 3,1 tivo lugar a uns 80 quilómetros da cidade da Coruña e a 30 quilómetros de profundidade. Non obstante, segundo indicou o Instituto Xeográfico Nacional o sismo non se sentíu en terra. Dous terremotos sacoden o Atlántico fronte á costa do Barbanza Pouco despois, rexistrouse un segundo tremor a 24 quilómetros da localidade do Grove. A súa magnitude foi de 2,1 e tampouco se puido sentir en terra. Sismo en Covelo Pola súa parte, en Covelo tamén se rexistrou outro sismo, neste caso de magnitude 2,3 e a pouco máis dun quilómetro de caso urbano da localidade. Con todo, e dado que se produciu a 24 quilómetros de profundidade aproximadamente, case non se puido sentir. En xaneiro deste ano, na propia localidade de Covelo xa se produciran máis dunha vintena de terremotos que, afortunadamente, non chegaron a producir danos significativos.


Summary: PSdeG e BNG, que reclamaron que o Parlamento funcionase con normalidade no período inhábil, cuestionaron o Goberno sobre máis de setenta asuntos

É un clásico de cada verán, especialmente nos últimos anos, cando a crise económica en xeral e algúns movementos sociais en particular puxeron o seu foco sobre o conxunto da actividade política. Ao chegar o verán os grupos da oposición parlamentaria apresúranse en reclamar que o período inhábil na Cámara -os meses de xullo e agosto nos que non se celebran plenos nin comisións- en hábil e que, cando menos no mes de xullo, o lexislativo galego traballe de maneira ordinaria. Malia non acceder ás reclamacións de PSdeG e BNG o Grupo Popular si vén propiciando nos últimos verán a celebración dun ou dous plenos, así como dalgunha xuntanza en comisión, algunhas con certo contido e outras, de mero trámite. No mes de xullo, por exemplo, xa se celebrou un pleno e acollerá outro. Esta actividade, unida á convocatoria de varias comisións, servíalle o pasado venres ao voceiro conservador, Pedro Puy, para asegurar que este está a ser un "verán de intenso traballo parlamentario en relación con calquera outra situación de período non ordinario anterior". PSdeG e BNG suman 72 preguntas ao Goberno dende o comezo do mes de xullo Se ben é certo que a parte máis visible do labor parlamentario son, en primeira instancia, as sesións plenarias, e nun segundo plano as comisións -órganos que tratan asuntos dunha maneira máis sectorial- non ó e menos que o traballo da Cámara non se reduce a estes ámbitos. Ben ao contrario. Outro dos seus cometidos fundamentais recae no control ao Goberno e que ten un dos seus termómetros no rexistro, tramitación e resposta de preguntas escritas, a través das cales a oposición cuestiona o Executivo por asuntos moi concretos, xa sexa dende o punto de vista territorial, temático ou calquera outro. Aínda que o ritmo de preguntas formuladas por PSdeG e BNG se reduciu notablemente no período estival, esta caída é moito menos acusada que a do ritmo de respostas, ata o punto de que, no que vai do mes de xullo, o Goberno galego tan só ofreceu nove respostas. Así, por exemplo, segundo datos do Rexistro parlamentario, contestou unha pregunta do PSdeG sobre os museos galegos que recibiron axudas públicas nos últimos anos e outra do propio Grupo Socialista, que se interesaba pola relación de concellos que carecen de biblioteca pública, á que a Consellería de Cultura contestou cunha listaxe sobre os municipios que si teñen este equipamento cultural. Tamén houbo resposta para unha cuestión do BNG sobre a conservación dos fondos documentais dun antigo xornal agrario. Fronte á escaseza de respostas gobernamentais, na caixa de entrada do gabinete de Alberto Núñez Feijóo si continuaron a acumularse as preguntas da oposición. Nomeadamente, entre dende o 1 de xullo PSdeG e BNG rexistraron un total de 72 preguntas para a súa resposta escrita, das que 40 corresponden aos nacionalistas e 32, aos socialistas. Entre as cuestións formuladas polo Bloque figura, por exemplo, unha relacionada coas accións que a Xunta ten pensado activar para "protexer as competencias" galegas fronte aos recortes de Rajoy ou outra sobre os "obxectivos concretos" da campaña publicitaria Galicia Competitiva, coa que a Xunta pretende infundir "optimismo" ante a crise e na que prevé gastar máis dun millón de euros. Da banda do PSdeG algunhas das cuestións formuladas relaciónanse cos datos de xubilacións de profesionais da medicina nos centros de saúde do país ou sobre a privatización de servizos en residencias de maiores dependentes da Consellería de Benestar. Mentres isto acontece non é menos certo que este verán o Parlamento si vivirá un episodio inédito. Ademais da controversia xerada pola pretensión do PP de modificar a Lei de Eleccións para reducir os escanos de 75 a 61, a novidade virá dada pola celebración dunha sesión plenaria nos primeiros días do mes de agosto. Será, moi posiblemente, a vindeira semana, e nese pleno daráselle luz verde á constitución da comisión de investigación sobre as caixas de aforro, á modificación da estrutura do Valedor do Pobo e ao procedemento para que as deputadas ausentes a causa dun embarazo poidan participar nas votacións pola vía do voto delegado ou a través de internet. Unha reunión da Xunta de Portavoces fixará o vindeiro martes a data exacta.


Summary: "O Camiño dos Faros é un produto indiscutible, e desestacionalizador, para a supervivencia do sector. Como non poden coidalo os Concellos"

Nova sesión nos #DirectosQPC, falando sobre como podemos saír desta. Temos falado de turismo, temos realizado unha completa rolda de alcaldes e alcaldesas para ver como os concellos poden axudar aos pequenos comercios, hostaleiros, autónomos… Este día de San Xoán queremos meternos neses comercios, neses restaurantes, para ver como están a pasar todo isto, e sobre todo, a mirar ao futuro. E tivemos unha conversa máis que interesante con Mari Luz Lema Suárez, da Tenda de Ma, de Vimianzo; Silvia Bouzas, do Hotel Playa de Laxe, e Fran Insua, do Restaurante O Fragón de Fisterra. Os tres compartiron como lles afectou diversamente a corentena a nivel persoal e profesional, pero compartiron unha idea optimista: "A campaña comezou ben", polo que sacan unha mensaxe de esperanza de cara ao que resta de curso. Así o dixo Fran Insua, que lamentou o parón sobre todo porque estaban nun momento creativo a nivel culinario moi positivo, e que cuantificou nun 15-20% o perdido en canto a facturación. Pero aínda así compartiu que o nivel de reservas dende a volta ao traballo está sendo moi positiva. Tamén Mari Luz recoñeceu que os 15 primeiros días de maio, cando non estaban abertos os centros comercias, foi "unha lúa de mel" cun alto nivel de ventas. Tamén houbo diversidade no acompañamento de cada un dos 3 concellos implicados para cos sectores produtivos. Se ben en Vimianzo sentíronse acompañados, en Fisterra ou Laxe a inacción foi municipal foi a protagonista para os nosos invitados. Unha das ideas nas que focalizou Silvia Bouzas (que sofre os protocolos sanitarios, polo que ten que doblar o persoal de limpeza) foi na necesidade en coidar o Camiño dos Faros, "un produto indiscutible para a supervivencia do sector na parte norte da Costa da Morte é hai alcaldes que non se dan conta. Un produto ecolóxico, natural, que permite manter a distancia social, que destacionaliza… e vai pasar algo". "Non ten sentido que os concellos non limpen a súa parte do camiño" Unha idea que, para Fran, combina ben co "Turismo de calidade, ecolóxico, que poderíamos ter, pero que non conseguimos ofrecer". Outros Directos Evencio Ferrero (Carballo): "Coa Tarxeta Monedero fomentaremos a economía circular e moveranse máis de 1 millón de euros dentro do Concello". Juan J. Gestal: "Temos que tomar en serio as 3 medidas de prevención para acabar, definitivamente, co coronavirus". O xornalismo emerxente da Costa da Morte falou nos #DirectosQPC. Arela nos #DirectosQPC: "A Rede é unha porta aberta para calquera negocio da Costa da Morte". Noelia Siaba cóntanos como se vive a pandemia en NYC. Alicia Barreiro e Silvia Penide unen os sectores sanitario e cultural para lanzar unha mensaxe de esperanza.


Summary: Quere unírse a Ría e Ximnástica na División de Honra.

Fin de semana chave e decisivo para os intereses dos equipos galegos que toman parte na última xornada do Campionato Nacional de Liga de atletismo tanto en División de Honra como na Primeira División. Nesta última categoría compiten tres escuadras do país con obxectivos ben diferentes, pois o Real Club Celta masculino opta ao ascenso, mentres que Sociedade Ximnástica de Pontevedra e Atletismo Celta pelexarán pola permanencia na modalidade feminina. Os varóns celestes, logo dun campionato moi destacado, volven estar, como xa fixeran o ano pasado, na loita por subir nun octagonal que se disputará na localidade alacantina da Nucia. Enfronte terán bloques do nivel de L´Hospitalet, Cornellá, Alcorcón e Elxe, que se perfilan como favoritos cubrir unha das dúas prazas que dan acceso á División de Honra. A pesar diso, o Celta viaxa con moito optimismo e moitas gañas de competir na procura dese soñado ascenso e onde Pedro Vázquez, Hugo García, Sergio Coello, Miguel Granado, Yago Araujo, Javier García, Raúl Cortizo e Xoel Otero serán pezas fundamentais dese anhelo. Xa na categoría feminina, Sociedade Ximnástica de Pontevedra (SXP) e Atletismo Feminino Celta terán, en cambio, que tratar de manter a categoría logo de que ambas as formacións se presenten neste octogonal nos postos quinto e sexto, respectivamente. A SXP, que comezara moi ben o campionato, complicouse a vida nunha segunda xornada na que tan só foi quen de acadar un punto, o mesmo que as viguesas, que sumaron unicamente outro punto nos dous encontros. A priori, o seu común obxectivo será estar por diante dos equipos do Silla e o Hinaco Monzón, quen ocupan as últimas prazas na táboa. Para iso desprazarán até o Estadio de Monzón a toda a artillería pesada, destacando as medallistas europeas Alice Finot (Celta) e Antía Chamosa (Ximnástica). Xunto a elas tamén brillan os nomes de María Carballido, Charlotte Elis, Carlota Salgado, Lisa Vosberg, Uxía Paz, Raquel Villa e Paula Piñón -por parte do Atletismo Femenino Celta- e de Lucía Ferrer, Isabel Caeiro, Andrea Villaverde, Claudia Puig e Andrea González pola SXP. Finalmente, na elite todo apunta a que Ría Ferrol entre as mulleres e Sociedade Ximnástica de Pontevedra nos homes conseguirán a permanencia un ano máis. A escuadra departamental visita terras donostiarras para ser parte dun encontro octogonal no que parte na terceira posición con catro puntos. Por diante só ten as formacións de Universidade de León e Atletismo Catalunya -cos mesmo puntos, pero mellor coeficiente de postos-, teóricas favoritas fronte as Talia Pérez, Marta Pla, Paula González, Marina Bagur, Rocío Díaz, Diana Jiménez, Elena Llobera, Diaou Diallo e compañía. Na categoría masculina a SXP acude ao Polideportivo de Aluche (Madrid) para competir nunha fase de permanencia onde comparte papel de favorito xunto a Tenerife Cajacanarias, a quen xa derrotou na última xornada, disputada en Barcelona. A formación capitaneada por Victor Gallego viaxa con moita confianza e con gañas de pór un bo punto e final a este campionato cun grupo conformado por Oriol Madi, Iñaki Canal, Roberto Tello, Alberto Moral, Anxo Simón, Carlos Revuelta, Pablo Bocelo, Carlos Porto, Anxo Blanco e Daniel Chamosa.


Summary: O deputado nacionalista Néstor Rego chama a " evitar que gane novos espazos" unha forza que cualifica de "anti galega, machista e racista"

BNG considera unha "esixencia" democrática establecer un cordón sanitario coa extrema dereita, "racista, machista e anti galega" que representa Vox e por iso anuncia a súa total disposición a evitar que esta formación teña presenza na Mesa do Congreso que, como máximo órgano reitor da Cámara, vai quedar constituída o vindeiro 3 de decembro. O deputado electo polo BNG, Nestor Rego, considera que "é unha cuestión de mínima esixencia democrática evitar que unha forza claramente antigalega, que nos nega como nación, que ataca a nosa lingua e a nosa cultura, unha forza ultra españolista, antidemocrática, machista, racista e homófoba gane espazos nos que espallar o seu discurso de odio". Ao deputado nacionalista non lle sorprende a posición do PP de permitir que a extrema dereita forme parte do órgano director da Cámara baixa. "No fondo partilla esas mesmas ideas que Vox defende dunha maneira desacomplexada".


Summary: O Green New Deal é unha proposta política para atallar a crise climática dun xeito socialmente xusto. Está gañando moitos apoios no Reino Unido, onde o Partido Laborista a acaba de adoptar como proposta oficial.

Hai dez anos, moito antes de que o cambio climático fose un tema de conversa recorrente na rúa, o think tank británico New Economics Foundation (NEF) comezaba a falar da necesidade de asentar un novo paradigma económico para o noso século que tivese en conta a emerxencia ambiental: un Green New Deal.Desde entón, laboratorios de pensamento como a NEF ou Common Wealth veñen producindo análises e propostas de investimento masivo coas que fornecer aos partidos de políticas concretas para aplicar desde o Goberno. De momento, só a esquerda se está sumando a este novo consenso.Nos Estados Unidos, o Green New Deal foi posto sobre a mesa pola congresista esquerdista Alexandra Ocasio Cortez, e nas primarias do partido Demócrata, son os candidatos da ala esquerda, como Bernie Sanders ou Elizabeth Warren, os que apostan por un Green New Deal máis radical. No Reino Unido, o partido Laborista deu un paso máis, e na última conferencia do partido, celebrada hai unha semana, aprobouse facer do Green New Deal unha promesa electoral.Máis alá dun nome rimbombante, en que consiste este gran acordo verde? A filosofía parte da base de que o Estado debe ser o motor da transición cara unha economía verde que o sector privado, polo enorme esforzo e coordinación que implicaría, non é capaz de levar a cabo. A transición proposta, ademais, pretende ser "xusta", é dicir, aspira a mellorar os dereitos laborais e o emprego na sociedade, mesmo entre aqueles traballadores afectados polo peche de industrias contaminantes.A filosofía do Green New Deal parte da base de que o Estado debe ser o motor da transición cara unha economía verde que o sector privado, polo enorme esforzo e coordinación que implicaría, non é capaz de levar a caboA receita consistiría nun grande programa de investimentos públicos para potenciar a eficiencia enerxética das vivendas, a instalación de enerxías renovables e o desenvolvemento de tecnoloxías que permitan, por exemplo, crear baterías con maior capacidade de almacenamento da enerxía xerada polos muíños de vento ou placas solares.No Reino Unido, tamén se aposta pola nacionalización e electrificación do ferrocarril, a promoción do transporte eléctrico, a creación de empresas eléctricas públicas ou de propiedade comunitaria que compitan cos provedores privados ou a creación dun banco de investimento para promover iniciativas empresariais verdes mirando ao longo prazo.Outra das propostas novidosas sería a de reducir a xornada laboral semanal de cinco a catro días. A idea parte da base de que é nos días laborais onde máis uso se fai de transporte contaminante polos desprazamentos aos postos de traballo, mentres que nos días de ocio se adoitan facer actividades menos gravosas para o medio ambiente.Adrián Búa, politólogo galego asentado no Reino Unido, ve con optimismo a forma en que partidos coma o Laborista se nutren de todas estas ideas procedentes dos laboratorios de pensamento máis progresistas.Búa, que durante anos traballou para a NEF, di que no caso dos Laboristas, o diálogo entre think tanks de esquerda e a dirección do partido estreitouse especialmente a partir das eleccións de 2017, nas que Jeremy Corbyn mellorou os resultados prognosticados polas enquisas e os medios en base a un programa político moito máis radical."Ultimamente, NEF estivo moito máis involucrada en influir nas políticas do partido Laborista. É unha pena que o próximo manifesto electoral saia no contexto do Brexit, porque vai incluír unhas medidas moi radicais e transformadoras que poden levar a unha redistribución de poder e recursos bastante importante", asegura.


Summary: Con 7 nacementos por cada mil habitantes só superamos, en todo o mundo, o ratio de Mónaco, con 6,7

De mal en peor. Calquera dado demográfico que se colla a respecto de Galiza indica (e con luz vermella ben clariña) que cualificar de dramática a situación é de todo menos alarmista. As recentes pesquisas do INE indican que a cifra de mortes practicamente duplicou a de nacementos na Galiza no primeiro semestre do 2017. De xaneiro a xuño morreron 16.812 persoas e naceron 8.870, un saldo vexetativo negativo de7.942, o peor no que vai de século. En 2016 a fenda entre nacementos e mortes foi no país a maior dende que hai datos. Nese ano, 2016, a taxa de natalidade foi en Galiza de 7,02. É dicer, sete nacementos por cada mil habitantes. Unha ratio das máis baixas que hai en todo o planeta. De feito, e segundo dados internacionais, só Mónaco ten peores rexistros: 6,6 nacementos por cada mil habitantes. Nos outros por volta de 200 estados que hai no mundo, a taxa de natalidade é mellor do que a galega. De feito, países con problemas neste sentido, como Xapón, Alemaña ou Letonia, teñen moitos mellores rexistros que Galiza. Se pousamos a mirada nos cinco rexistros máis baixos de taxa de natalidade de estados desde 1960 vemos como o noso país ten peores datos que eles. Preocupante. A media de taxa de natalidade no Estado español é de 8,7 e na Unión Europea, 10. Moi superiores á de Galiza A media de taxa de natalidade no Estado español é de 8,7 e na Unión Europea, 10. Moi superiores á de Galiza. Xa non falemos de Níxer ou Mali, cunha de taxa bruta de natalidade que anda nos 45 nacementos por cada mil habitantes. Por baixo A isto engádese que temos dos índices de fecundidade máis baixos. Ou sexa, que estamos entre aqueles territorios onde o número de fillos e fillas por muller ao longo da súa vida fértil é menor. Galiza forma tridente con Asturies e Canarias. E moi perto delas está Madeira (Portugal). Son catro territorios en serio risco do que se denomina 'inverno demográfico', con baixas taxas de fecundidade e natalidade, e poboación aventellada. Na Galiza o índice de fecundidade é de 1,07, moi afastado do que organismos internacionais marcan como mínimo necesario para garantir o relevo xeracional, é dicer, a fecundidade necesaria para garantir a substitución dunha xeración por outra de igual tamaño. É o que se denomina a taxa de reemprazo xeracional e os expertos sitúana no 2,1. En Galiza estamos na metade.


Summary: Trátase da primeira produción galega de Playz, plataforma dixital de RTVE. Contará tamén dun desenvolvemento transmedia, acompañando os seus sete capítulos doutras sete pequenas pezas para a súa distribución nas redes sociais e coa retransmisión vía Instagram da visión da historia dunha das súas protagonistas.

Este luns comeza a rodaxe de Antes de perder, a primeira produción galega de Playz, a canle dixital de RTVE, que ao longo das próximas semanas visitará Compostela, Ordes, Vedra, Caldas, Muros, Padrón e Coruña. A produción de RTVE en colaboración con Cósmica Producións é unha road movie de 7 capítulos e corte feminista que dirixe Sonia Méndez e protagonizan Esther Acebo (A Casa de Papel, Baraka) e Mariam Hernández (Cuestión de Sexo, Amar es para Siempre), arroupadas por un elenco galego de luxo: Xúlio Abonjo, Manuel Manquiña, David Amor, Xose Touriñán, Marcos Pereiro, Xose Barato, Alberto Rolán, Federico Pérez, Patricia Vázquez, Carolina Igrexas (Percebes y Grelos) e as señoras da canle Teño unha Horta en San Sadurniño. Antes de perder é a historia de Jana e Diana, dúas mulleres de trinta e tantos que son tan diferentes en todo que en condicións normais quizá nin cruzarían un par de palabras. Pero agora teñen algo en común: as súas vidas están en punto morto e só necesitan unha faísca para empezar a vivilas con intensidade... ou para acabar apodrecendo no cárcere. Xuntas lanzaranse á estrada nunha fuxida sen retorno, forxarán unha amizade a lume e asfalto e compartirán unha historia que racha con anticuados códigos sobre o concepto de feminidade. A serie inclúe, ademais, un universo transmedia propio: acompañará a súa emisión cunha miniserie de sete pílulas protagonizada polas personaxes de Xose Touriñan e Marcos Pereiro (Pequenas Doses) e coa retransmisión vía Instagram da visión da historia dunha das súas protagonistas. Acompañan a Sonia Méndez a produtora Nati Juncal e a directora de fotografía Lucía Catoira (recente gañadora do Premio Mestre Mateo á mellor fotografía por Dhogs), entre outras, nun equipo composto na súa maioría por mulleres.


Summary: As pegadas do Prestige permanecen na memoria e na paisaxe da Galiza. A veciñanza dos lugares máis afectados pola marea negra sostén que os restos seguen presentes de moitas maneiras. Hoxe aínda é posíbel ver e ulir chapapote entre as pedras. Como enfrontarse a estes vestixios incómodos da catástrofe?

O gran volume de residuos recollidos no litoral foi trasladado ás instalacións de varias empresas no interior da Galiza. Dúas décadas despois, as últimas informacións apuntan a que 10.000 toneladas seguen sen tratar nunha nave do municipio das Somozas, na comarca de Ferrol. A longa viaxe dos residuos do Prestige A masa viscosa do chapapote do Prestige mesturouse con todo o que ía atopando a medida que avanzaba: aves mariñas, area, rochas, auga, plásticos ou materiais de limpeza. Os centos de miles de mans que axudaron a retiralo do litoral cargaban sen descanso estes residuos para afastalos do mar. Referímonos a un enorme volume de arredor de 183.000 toneladas espallado polo territorio estatal de España, Portugal e Francia, segundo os datos achegados por diferentes Administracións, que case triplicaba as algo máis de 60.000 toneladas que foi cuspindo o petroleiro. Boa parte desta cantidade (arredor de 80.000 toneladas) acabou repartíndose en varias balsas situadas nos municipios de Cerceda, A Laracha e As Somozas. Así o resume a información difundida nun seminario decorrido en 2007 pola Fundación Arao e a Universidade Internacional Menéndez Pelayo. Os datos achegábanos responsábeis da empresa Sogarisa, encargada do procesamento dos residuos. Aquelas balsas construíronse dentro das instalacións de empresas como Limeisa (que xestionaba a extracción do lignito para a central térmica de Meirama, en Cerceda), PMA (compañía baseada na Laracha, que forma parte do conglomerado industrial de Epifanio Campo, influínte empresario finado en 2016), ou Danigal (no polígono industrial de Areosa, en Cerceda). Despois do almacenamento provisional en Cerceda e A Laracha, 20.000 toneladas foron tratadas directamente en Danigal. Outras 60.000 viaxaron ao municipio das Somozas, onde se sitúa o Centro de Tratamento e Eliminación de Residuos Industriais da Galiza (CTRIG), unha infraestrutura titularidade da Xunta da Galiza, para abordar o seu tratamento e darlles novos usos. Tras as pertinentes análises e separación das distintas fraccións do residuo, a meirande parte desta mestura de chapapote e materiais retirados da costa acabaron transformados en areas, gravas e pedras para construción, e en combustíbel para cementeiras e centrais cerámicas. Outras partes, como a auga, algunhas rochas, lodos e plásticos non aproveitábeis, elimináronse ou almacenáronse en depósitos. Con todo, o proceso non se completou. 10.000 toneladas sen tratar No ano 2009, aludindo á falta de fondos, paralizouse o proceso de recuperación de todo este material. En 2012, dez anos despois da marea negra, a asociación ecoloxista Adega denunciou que 10.000 toneladas seguían sen tratamento, almacenadas "ilegalmente" nas instalacións públicas do CTRIG, dado que a lexislación sobre residuos e solos contaminados require tratar estes materiais nun prazo máximo de seis meses.En 2020, Adega insistiu en que estas 10.000 toneladas aínda permanecían nas Somozas. A súa rexeneración ou eliminación estaba aínda sen completar. Por este encargo, Sogarisa, concesionaria do CTRIG, recibiu no seu momento máis de 22 millóns de euros. A empresa estaba participada por Ferrovial cando comezou a tratar os restos do Prestige, e posteriormente pasou a mans dos grupos empresarias galegos Conteco e Campo. Nin Sogarisa nin a Consellería de Medio Ambiente da Xunta de Galiza responderon ás consultas realizadas para coñecer a situación actual destes residuos no marco desta reportaxe. A memoria fronte ao esquecemento "Non é bo esquecer as cousas. Pero a xente esqueceu. Se mañá volvese outro Prestige, sería benvido, posibelmente". A reflexión de Manuel Pose, veciño de Camelle, ecoa sen atopar resposta nun bar baleiro da zona. Dúas décadas despois, Manuel, ex empregado de banca, e amigo do artista alemán Manfred Gnädinger, Man, tece coas súas verbas unha teima repetida entre quen sufriu a contaminación do petroleiro: a memoria fronte ao esquecemento. Coa mirada fixada naqueles días de axitación, lembra o "pensamento primitivo" dalgúns profesionais do mar: "Canto antes rematase a limpeza o voluntariado, antes deixaban de cobrar e tiñan que ir a choiar e a limpar". Manuel Pose matiza que fronte a estes, hai moitos máis casos de solidariedade, compromiso e loita contra a catástrofe do Prestige. Arredor da memoria, e dunha mesa que dá a benvida ao seu local de ensaio, están Xesús Ron e Miguel de Lira. Dramaturgo e actor da compañía Chévere intercambian recordos. Comeza Ron: "Lembro que o silencio do mar chegou á praza do Obradoiro". Lira non esquece o seu primeiro encontro coa marea negra e co seu arrecendo: "O cheiro a chapapote, un cheiro brutal cando chego a Ximprón con ese manto negro, con ese mar sen son". Unha pegada que ambos os dous, xunto con todo o equipo de Chévere, tratan de percorrer na viaxe emocional, sonora e íntima que amosan na súa última montaxe, N.E.V.E.R.M.O.R.E. A resistencia fronte ao esquecemento precisa contexto, entender até que punto o perigo da contaminación do Prestige puxo en xaque a Costa da Morte. Xosé Manuel García, irmán de Miguel de Lira, era o alcalde de Carnota en 2002. Rememora o primeiro que lle pasou polo maxín naqueles días: "Vimos que ía ser unha traxedia ambiental, e tamén para o noso sistema produtivo", asevera. Un sistema que ten como piares "o marisqueo e a pesca de baixura, á parte doutros factores, como o turístico", expón Xosé Manuel, médico marítimo de profesión. O ex rexedor sobe de novo a coche, e convídanos a entender. Seguímolo até a piscifactoría norueguesa que se dedica á cría de rodaballo. Con 100 postos de traballo directos e un peso específico na contorna, García atribúe á casualidade que o petróleo non entrara nas balsas-criadeiros onde aboia o peixe: "A captación da auga da piscifactoría está ao carón do Porto do Curro de Cabalar, unha das máis afectadas pola contaminación. Esta parte [polo Curro] estaba empedrada", conclúe. Manuel Pose amosa os recordos de escritos, debuxos e pezas que deixou Man mentres Victoria Federica, unha gata, dá voltas arredor: "Sempre está detrás de min, perségueme", afirma da insistente compañeira felina. Pose trata de perfilar a figura do alemán, tantas veces contada e, en ocasións, mal contada, a través dunha anécdota: "Un día tivo que ingresar no hospital e deixou unha orde clara: non quería ver ninguén". O veciño de Camelle non desistiu e pediu que lle desen ao doente o seu nome e apelidos. A continuación, a enfermeira sorprendida deixoulle pasar: "Púxose moi contento cando me viu. A primeira sorpresa para min era que estaba vestido", exclama aínda Pose. "Faloume tamén da comida que lle daban ou de que pasara media hora debaixo da ducha", lembra finalmente. Malia todo, a derradeira imaxe dun Man abatido tras ver a dimensión da catástrofe non se lle borra da cabeza a Pose: "Estaba desolado, empezou a chorar e a dicir que todo rematara", relata o seu amigo. O artista de Camelle quixo que a súa arte permanecera, pero para Manuel Pose, alén do Museo do Alemán, non se fixo un esforzo institucional á altura da pegada que Manfred Gnädinger gravou na parroquia mariñeira: "Man deixou un testamento de 120.000 euros a favor do Estado español. A súa lóxica era que así ían coidar [o seu legado]". Pola contra, prosegue Pose, o Estado Español considerou que aquel legado "non lle interesaba", circunstancia semellante aconteceu co Concello de Camariñas: "Se isto estivese na vila de Camariñas, seguro que tiña até un arboredo aí no medio. Pero como está nun sitio que non lles interesa, abandonárono", remata Manuel Pose, coa gata Victoria Federica atenta aos seus pasos. Ano 2002. A compañía Chévere vén de estrear na Sala Nasa de Compostela o western cómico Río Bravo 02. Na obra, un axente da autoridade vai contar unha "historia que leva marcada a ferro" mentres as cordas dunha guitarra "augardentosa cospen as notas dunha canción que agranda o silencio". Quebra ese silencio, dúas décadas despois e tamén desde Compostela, Miguel de Lira: "Compráronse parte das conciencias do pobo, dalgunhas conciencias polo menos, que sempre se compran con pasta. Foi bastante eficaz". A fenda social que, a partir da catástrofe do Prestige, marcou unha liña divisoria entre os de Nunca Máis e os de Outro Máis. Lira trata de entender os segundos: "Se ti traballas no mar, non tes unha relación tan evocadora ou poética como a que temos os que non vivimos do mar. Eu comprendo esa reacción: o mar é unha fonte de riqueza, pero tamén un inimigo natural". conclúe. Pola súa parte, Ron alude a todo o voluntariado, especialmente o galego, que deu unha resposta contundente sobre a capacidade do ser humano de acudir á chamada cando o mundo se torna nun lugar escuro. En contraste, o leitmotiv que tratan de trasladar en N.E.V.E.R.M.O.R.E. sobre a causa directa do afundimento do Prestige: "É o capitalismo; é así de claro, non ofrece ningunha dúbida". A memoria serve para tratar de proxectar o que fariamos agora de ocorrer outra catástrofe da natureza do petroleiro dúas décadas despois. Desde outro dos focos da contaminación no litoral carnotán, a praia de Ximprón, o ex alcalde García responde á hipótese da repetición dun escenario da contaminación masiva e do aprendido logo do Prestige: "Son bastante escéptico", recoñece. Logo do escepticismo inicial, o médico marítimo enumera as razóns que motivan o seu descrédito: "Non se están adoptando medidas preventivas adecuadas; non se controlan aos petroleiros mixtos que andan por aí navegando; a limpeza preventiva ou os sistemas de salvamento non se melloraron tampouco". A Manolo de Clarisa, como o alcuman na zona polo nome da súa nai, non se lle vai da cabeza unha imaxe: "As mulleres dos mariñeiros chorando porque vían que era unha traxedia que ía segar o seu futuro". Un futuro que, de non ter en conta o pasado, fará soar a canción augardentosa do esquecemento que precede ao silencio. Pode ser a catástrofe parte do patrimonio? O Prestige deixou unha pegada notoria na paisaxe e nos lugares onde as súas entrañas enchouparon a costa. Aínda hoxe é palpábel, por exemplo, na hostalaría. O naufraxio do petroleiro Aegean Sea, en 1992, dera pé no Orzán da Coruña ao Bar Egeo. Na mesma capital coruñesa abriu o bodegón O Prestige, no barrio dos Castros, un nome que se repite en locais de Muxía e Fisterra. O rueiro tamén rememora a marea branca, coas prazas dedicadas ao voluntariado en Laxe ou Muxía, onde existe ademais un museo no que se compilan arquivos, imaxes e materiais sobre todo o acontecido. Que facer, en definitiva, coas cicatrices do que aconteceu? Xorde entón a reflexión, como acontece despois das grandes catástrofes, sobre como relacionarse con estes feitos. O que vén sendo "patrimonializar episodios incómodos ou disonantes do pasado", en palabras da antropóloga Cristina Sánchez Carretero, investigadora do Instituto de Ciencias do Patrimonio (Incipit-CSIC). "Estes momentos traumáticos que se viven colectivamente forman parte tamén da memoria e os marcadores identitarios que nos constrúen como sociedade". E a marea negra que aconteceu 20 anos atrás supuxo un impacto colectivo de enorme magnitude. Habitualmente, as posíbeis accións precisan de tempo e repouso, xa que non é sinxelo abordar episodios tan traumáticos. A antropóloga do Incipit expón que, desta reflexión, no caso do Prestige xorde a oportunidade de "achegar relatos construídos con profundidade sobre un acontecemento que foi moi relevante para a sociedade galega". Non pareceu haber esta reflexión arredor da escultura A Ferida, erixida no alto do camiño que une a vila de Muxía co santuario da Virxe da Barca. A obra, unha mole de rocha de 11 metros e 400 toneladas de peso, fendida pola metade, foi encargada por unha empresa aseguradora e doada ao Concello muxián. Inaugurouse menos dun ano despois de que o Prestige rachase e fose ao fondo do Atlántico, e foi obxecto dunha fonda controversia, debido ás críticas de artistas e intelectuais da Costa da Morte. Nos últimos decenios, a práctica habitual de lembranza foi a de converter as áncoras dos buques embarrancados en monumentos: a do Cason (1987) está no porto de Fisterra, a do Aegean Sea (1992), no acuario da Coruña, e a da gabarra Prima (2014), moi perto de onde descansan as vítimas do Serpent (1890) no Cemiterio dos Ingleses. Porén, a lembranza máis palpábel está, para moitos nativos, no chapapote que seguen a ver e a cheirar 20 anos despois.


A Asociación de Futbolistas Españoles (AFE) vén de facer publica a súa folla de ruta para conseguir a "profesionalización" do fútbol feminino, deseñando un roteiro coa finalidade de que a Primeira División adquira esa categoría "canto antes". AFE enviou un documento ás diferentes forzas con representación parlamentaria no que se expoñen "as directrices fundamentais para que o fútbol feminino dea un novo e definitivo impulso", que se mostraron "receptivas", segundo informou o sindicato. "Trátase de ir destruíndo escenarios de desigualdade en relación a unha actividade que regula relacións laborais especiais, pero non por iso deben quedar fóra do escenario as normas de igualdade" No documento que elaborou AFE, entre outras cuestións, sublíñanse a liberdade de forma xurídica dos clubes, avais patrimoniais dos responsables dos clubs, plan de viabilidade a tres anos dos clubes, medidas fiscais para o emprego da deportista, plan de igualdade nos clubes, medidas de conciliación e maternidade, etc. O recoñecemento dos dereitos televisivos, a patrimonialización dos mesmos e os dereitos de imaxe das futbolistas son outros alicerces básicos neste roteiro do sindicato.


Summary: A Comisión de Saúde Pública vén de acordar a ampliación da vacina contra a Covid a menores de 12 anos no Estado. A Galiza espera recibir nos primeiros días da semana que vén perto de 60.000 doses dirixidas a este colectivo.

O conselleiro de Sanidade, Julio García Comesaña, prevé que a vacinación contra a Covid de nenos e nenas de entre 5 e 11 anos se leve a cabo en grandes recintos. Dixo, ademais, que a Galiza espera recibir unhas 60.000 doses na primeira entrega, se ben, subliñou a repartición se confirmará no marco da Comisión de Salud Pública, reunida esta terza feira para abordar a vacinación deste grupo de idade para o que a EMA aprobou o fármaco de Pfizer/BioNtech. Sanidade amplia a vacinación a menores O Ministerio de Sanidade vén de informar que a comisión técnica na que tamén participan representantes de todos os territorios acordou ampliar a vacinación contra a Covid a nenos e nenas de entre 5 e 11 años, mais aínda se descoñece como se vai proceder. De feito, avanzou Carolina Darias, serán as comunidades as que resolvan como organizar as picadas Neste sentido, García Comesaña resaltou que o proceso de vacinación deste colectivo organizarase en función do número de doses que se reciban, se ben, adiantou que o Goberno galego planea levalo a cabo nos grandes recintos. Segundo precisou o conselleiro, prevese que as vacinas cheguen a Madrid a vindeira segunda feira, 13 de decembro, e confiou en que estean na Galiza o día seguinte, co fin de administrar "o máis rápido posíbel" a este grupo as primeiras doses. Cada territorio recibirá, confirmou Sanidade, recibirá as doses "de maneira proporcional á súa poboación infantil", no caso da Galiza, máis de 150.000 crianzas que poderán comezar a vacinarse a partir do día 15, dous días despois da primeira data estimada. Os grupos de risco, primeiro O conselleiro de Sanidade embou que a poboación menor de 12 anos é xunto ás persoas de 39 e 40 anos a que maior incidencia acumulada presentan da Covid e recordou que a vacina que se administrará ás crianzas de entre 5 e 11 anos consistirá nunha dose da que se usa para adultos, segundo a recomendación da farmacéutica e das autoridades sanitarias. Apuntou, ademais a posibilidade de outorgarlles prioridade a aqueles grupos que presenten patoloxías, de acordo co avanzado polo presidente Núñez Feixoo, para continuar o preceso despois por orde de idade, comezando cos maiores. García Comesaña descartou que o proceso de vacinación dos nenos poida interferir co dos adultos, respecto ao que destacou a afluencia rexistrada, que cifrou en "máis de 90%" das persoas citadas. Adicionalmente, sinalou que "se segue captando a persoas que non recibiran as primeiras doses" para vacinarse.


Summary: A cultura de base adopta na Galiza múltiples formas. Unha das máis tradicionais e populares é a da banda de música. Entre o 28 e o 30 de xuño, máis de cincocentos integrantes das mesmas reuniranse na Cidade da Cultura de Compostela nun auténtico congreso galego da materia, o Serán '02: II Encontro Galego de Cultura Popular.

Promovida pola Xunta, a cita diríxea Quique Peón e o seu programa inclúe "concertos de diversas bandas de música galegas, mesmo un man a man das dúas únicas bandas profesionais da Galiza", a da Coruña e a de Compostela, e "concertos de formacións infantís e xuvenís". Desde a organización salientan "un dos prazos fortes", o Baile Irmandades da Fala, "que convidará a todos os asistentes a achegarse caracterizados de época para danzar na Praza Central do Gaiás". A banda sonora, a cargo das bandas de Lalín, Valladares, Santa Cruz de Ribadavia e a Lira de Ribadavia, e das charangas tradicionais de Xacarandaina, O Fiadeiro e Cantigas e Agarimos. No Serán '02 estarán presentes algunhas das máis sobranceiras bandas galegas, como as mencionadas de Lalín ou Ribadavia, ou a Unión Musical de Meaño. O encontro "nace con vocación de se dirixir a todo tipo de público, sexa ou non do sector". Haberá contidos profesionais -clases maxistrais, conferencias e mesas redondas- e outros para público xeral. Unha trintena de expositores, obradoiros de baile agarrado ou de fabricación de instrumentos con "materiais de refugallo", completan a programación. A anterior e primeira edición deste Encontro Galego de Cultura Popular, o pasado ano, centrouse no baile e na música tradicional. Agora as protagonistas son as bandas de música.


Summary: A Carlos Varela temos que agradecerlle o esforzo pedagóxico que está a realizar para promover o rexeitamento da corrupción. O fiscal fai un chamamento á cidadanía para que reaccione fronte a esta enfermidade social e reclama ao ámbito político que poña os medios que nos permitan defendernos dos "ladróns do erario público e os violadores da inocencia do país".

O farmacéutico de Chandrexa foi detido hai uns días por un presunto delito de estafa continuada. Facturaba os fármacos que os pacientes tiñan prescritos na tarxeta sanitaria e que non foran retirados. Utilizaba o precinto para cobrarlle ao Sergas e despois tiraba ao lixo as caixas sen usar das medicinas. Esta foi unha noticia menor, situada nas páxinas locais, con escasa relevancia tipográfica. A permanente avalancha de novas relacionadas coa corrupción fai que sucesos como este xa non sorprendan. (Como nos imos escandalizar despois de coñecer os manexos de Bárcenas e de saber que as empresas do Ibex 35 actúan en paraísos fiscais!). A sensación de impunidade de quen realiza estas prácticas ten que ver coa conivencia xeneralizada da sociedade con respecto á corrupción A sensación de impunidade de quen realiza estas prácticas ten que ver coa conivencia xeneralizada da sociedade con respecto á corrupción. Hai quen acepta como inevitables estas condutas, quen as asume como unha peaxe obrigada da vida en común. Mesmo hai quen se vanagloria destas actuacións (facturas sen IVE, traballos en negro, fraudes á Facenda, informacións privilexiadas, contactos proveitosos, influencias útiles etc) e preséntaas como unha demostración de intelixencia; hai quen renega dos puros, por entender que neste mundo todos se manchan para perseguir o seu beneficio. A aceptación social das prácticas corruptas chegou en Galicia ata o extremo de que algúns narcotraficantes tiveron relevancia social con fortes vínculos co poder económico e político. Lembro que, naqueles anos, un rapaz das Rías Baixas, ao ser preguntado polas súas aspiracións de futuro nun programa de TV, declarou rotundo: "Eu quero ser contrabandista". Lembro que, naqueles anos, un rapaz das Rías Baixas, ao ser preguntado polas súas aspiracións de futuro nun programa de TV, declarou rotundo: "Eu quero ser contrabandista" Unha sociedade infectada pola corrupción ten mal futuro. As prácticas corruptas rachan a confianza básica que deben presidir as relacións sociais, económicas e políticas. A filósofa Adela Cortina destaca a necesidade de recuperar a confianza que agora nos falta: "Se ha perdido por las alcantarillas de los escándalos de corrupción, el hábito de mentir, la perversa costumbre de crispar los ánimos". Se as regras da convivencia son constantemente vulneradas, se a estafa, o engano e a mentira se instalan no tecido social, actúan como unha infección que vai corroendo todo ao seu paso. JJ Millás sinalou nun artigo a conveniencia de que "los conductos de las aguas fecales y los de la sanitaria estén suficientemente separados para evitar filtraciones". Tiven a oportunidade de escoitar na Coruña, hai xa uns días, unha conferencia do Fiscal Superior de Galicia, Carlos Varela, quen denunciou a corrupción sistémica que infiltra o país e propuxo a creación dunha entidade independente encargada de detectar precozmente as situacións de risco e adoptar medidas preventivas. Estas estratexias foron instauradas noutros países (Portugal, por exemplo) con bos resultados. O fiscal fai unha curiosa taxonomía pois distingue entre corrupción de mercado e corrupción de parroquia. En Galicia conviven as dúas e impregnan de xeito especial as actuacións das corporacións locais. Mais, con ser importante a implantación de plans preventivos, a clave da loita contra da corrupción está na cidadanía: lonxe da conivencia actual é preciso xerar unha posición de rexeitamento das prácticas corruptas. Ningún político afectado pola sombra da corrupción debería obter, nunca máis, o respaldo das urnas. O fiscal fai un chamamento á cidadanía para que reaccione fronte a esta enfermidade social e reclama ao ámbito político que poña os medios que nos permitan defendernos dos "ladróns do erario público e os violadores da inocencia do país" A Carlos Varela temos que agradecerlle o esforzo pedagóxico que está a realizar para promover o rexeitamento da corrupción. Fixo debates en numerosas localidades de Galicia e presentará en breve as súas propostas, por segunda vez, no Parlamento galego. O fiscal fai un chamamento á cidadanía para que reaccione fronte a esta enfermidade social e reclama ao ámbito político que poña os medios que nos permitan defendernos dos "ladróns do erario público e os violadores da inocencia do país". (Tamén quero destacar a súa defensa firme e contundente dos afectados polo fraude masivo das participacións preferentes e o seu compromiso perseverante na defensa do idioma galego -tan necesario nunha cidade como A Coruña, fortemente desgaleguizada despois dos longos e funestos anos do vazquismo-). Rosa Montero celebraba nun artigo (neste tempo incerto de crise e corrupción) a entrada en escena dun puñado de xuíces que se están a converter nos únicos interlocutores institucionais válidos ante as angustias da sociedade ("estamos necesitados de héroes civiles y de poderes protectores", dicía). O traballo do Fiscal Superior de Galicia inscríbese nesta liña de actuación.


Summary: A nova política dialoga coa vella, prefigurando talvez xa un pacto post-eleitoral. Na Coruña, Lola Prieto, aspirante a liderar a lista de Ciudadanos, propuxo ao PP a fichaxe dunha independente para a súa lista, segundo revela esta terza feira Público.Es. "Sería un puntazo".

Lola Prieto perfílase como unha das opcións serias de Ciudadanos como cabeza de lista na Coruña para o 24 de Marzo. É unha persoa que até o de agora non estivo na primeira fila da política local. Mais si ten contactos. No PP. Nomeadamente o deputado no Congreso, Juan de Dios Ruano. A este parlamentar conservador Prieto dirixiu un whatsupp, ao contido do cal tivo acceso Público.Es, nos seguintes termos: "Hola Juande!! Dille a Carlos Negreira que sería un puntazo fichar a Begoña Vila como independente na lista para as eleccións locais!!! Traeríavos un monte de votos!!! Bss!!! Sempre vén ben algún sanitario nas listas. Ela é farmacéutica, analista, especialista en ortopedia e óptico optometrista!" Prieto acompañou a mensaxe con emoticóns: catro caras con guiños. Isto trascende nun contexto en que o máis probábel é que o PP perda a maioría absoluta na Coruña -os seus portavoces non dubidan en así o recoñecer en privado- e que, portanto, precise de aliados para a completar. Todo apunta a que xa se está a confeccionar un gabinete na sombra entre Ciudadanos e o Partido Popular na Coruña.


Summary: O 'Dicionario dos seres míticos galegos' é un deses libros que inventa mundos. Ou máis ben rescátaos. Porque o volume, publicado hai agora dúas décadas, foi talvez a primeira recollida sistemática de mitoloxía galega desde a Xeración Nós.

O inconsciente dunha sociedade maniféstase de xeitos diversos, en lugares inauditos, a destempo ou por sorpresa. Tamén a súa memoria colectiva. A cultura fantástica popular, anónima e de orixe perdida no tempo, é territorio propicio a eses encontros. E unha das súas cartografías máis detalladas, o Dicionario dos seres míticos galegos, publicado hai agora dúas décadas por Xerais e obra de Antonio Reigosa, Xosé Miranda e Xoán Ramiro Cuba. Catrocentas páxinas ilustradas por Lázaro Enríquez sintetizaron anos de traballo de campo, investigación bibliográfica e pescuda comparada. O resultado, cinco edicións despois –a última en 2008–, é tamén un autorretrato da Galiza. "O que en verdade somos, por baixo das capas que logo nos foron poñendo, está aí, nesa cultura popular e fantástica", considera o escritor Xosé Miranda (Lugo, 1955) en declaracións a este semanario. É o paradoxo do folclore, cuxa colleita iniciaron en Europa os románticos alemáns e franceses á procura de lexitimación nacional. "Pensaban que no folclore estaba a esencia da nación, pero cometeron un erro. Non hai nada menos nacional que o folclore", entende. Nas súas pescudas descubriu, ou ratificou, "a existencia dunha cultura común europea previa á romanización". Catrocentas páxinas ilustradas por Lázaro Enríquez sintetizaron anos de traballo de campo, investigación bibliográfica e pescuda comparada Por este océano de sabedoría popular ocultada moveuse Antonio Reigosa (Mondoñedo, 1958), que nos 80 xa recollía información no Equipo Chaira canda Xoán Cuba. Aínda hoxe o abraia "a absolutamente extraordinaria capacidade de imaxinación colectiva" da Galiza subalterna, a que rexistraron no Dicionario. A galería de personaxes e historias fantásticas, o "sistema mitolóxico completo" que reuniron, faino dubidar, divertido, das relixións monoteístas. Ao cabo, o pobo creou un mecano de crenzas que rexían a vida enteira. "Sistema mitolóxico" "O sistema mitolóxico atinxe toda a existencia", explica a Sermos, " a meteoroloxía, os cocos dos nenos, o mundo dos demos, os remedios máxicos…". E a morte, sobre todo a morte, que ao seu ver une a ollada popular galega coa doutras nacións do arco atlántico. A condición de finis terrae ou, o que é o mesmo, de fronteira do mundo dos vivos, é a razón última. A proliferación de santuarios na beira do mar, un síntoma. Xente cativa, alicornos, sereas, chupasangues, olláparos, rabenos, vakners, lurpias, negrumantes, trasgos de varia procedencia, agoireiras, bruxas, lobishomes, fadas, cans do urco, homes lagarto, cabalos da fiaña, innúmeras variantes da estadea, cachafellos, xigantes. Os habitantes deste inmenso submundo sobreviviron no maxín de xeración e xeracións. Alí os foron buscar Reigosa, Miranda e Cuba. É Miranda quen asegura que "aínda están vivos". "O problema non é tanto que non haxa quen conte como que non hai quen escoite", di. Refírese aos contidos do Dicionario de seres míticos galegos. Porque en todo caso a literatura oral non vai morrer: "Cambia, cóntanse outras cousas. Nós quixemos fixar esta cultura fantástica antes de que mudase definitivamente". Estes exploradores viaxaron ás fontes. Ás vivas e ás de papel. Antonio Reigosa menciona "os clásicos", dos que salienta Vicente Risco, experto nos demos e un dos autores dos estudos sobre o folclore da Terra de Melide no Seminario de Estudos Galegos. Ou Antonio Fraguas, coñecedor dos rituais e agoiros da morte. Ou Taboada Chivite. Ademais, a mitoloxía comparada valeu como proba das analoxías entre o que se contaba na Galiza e o que se contaba en Asturies, en Euskadi, na Europa atlántica. A pan de millo, é dicir, fisicamente, recolleron noticias en Abadín, Begonte, Chantada, Palas de Rei, Cangas, A Pastoriza, Vilalba, Mondoñedo, A Fonsagrada, Paradela ou A Pontenova. "O que lle dá riqueza", opina Reigosa, "é este traballo de campo". [Podes ler a reportaxe íntegra no número 367 do semanario en papel Sermos Galiza, á venda na loxa e nos quiosques]


Summary: O comité de empresa da factoría de San Cibrao convoca a cidadanía a secundar este acto simbólico

O comité de empresa da factoría de Alcoa fixo un chamamento á cidadanía da Mariña a apoiar e secundar o apagón 'simbólico' con que queren instar as administracións a que se mollen a prol dunha 'tarifa competitiva' para a factoría que lle garanta a viabilidade do proxecto, con máis de tres décadas de presenza nesta comarca. A cita será esta quinta feira, entre as 21:30 e 21:45. Quince minutos de apagón para simbolizar esta demanda. A esa mesma hora, realizarase unha concentración na praza do Concello de Burela. Quen xa anunciou o seu apoio a esta medida de presión convocada polo cadro de persoal da factoría é a Deputación de Lugo, que informou de que se suma á mesma para emprazar a gobernos galego e español a procurar unha solución para Alcoa: "Alcoa de San Cibrao é unha das tres factorías máis produtivas do mundo, polo que é incomprensíbel que sigamos nesta situación". Paciencia esgotada Nas últimas semanas están a se intensificar as mobilizacións e medidas de presión para lograr esa 'tarifa competitiva'. Así, hai uns días case mil persoas se manifestaron na Mariña. A factoría de aluminio dá emprego directo a 2.000 persoas e xera unha terza parte do PIB da provincia de Lugo. O BNG pediu a semana pasada unha reunión urxente da deputación permanente do Parlamento galego para tomar unha postura fixa sobre Alcoa.


Summary: A medida que as salas de cinema botan o feche, os cineclubes incrementan a súa audiencia. Conversamos con tres destes proxectos afincados desde hai anos en Galiza, o cineclube Padre Feijóo (Ourense), o Valle-Inclán (Lugo) e co Cineclube Compostela sobre a crise do sector e as súas alternativas.

"De entre todas as artes o cine é para nós a mellor de todas" Esta frase atribuída a Lenin describe á perfección a importancia que o cinema tivo desde o seu nacemento a finais do século XIX. Daquelas primeiras imaxes en movemento que os irmáns Lumière proxectaban polas vilas e cidades da Franza até hoxe decorreu xa ben máis dunha centuria (a patente do cinematógrafo é de 1895) e as melloras técnicas mudaron de maneira máis que notábel o denominado séptimo arte. Mais o certo é que nas últimas décadas o cinema está a padecer unha forte crise debida entre outras razóns a esas novas tecnoloxías que permitiron o seu desenvolvemento. A crise do sector cinematográfico A Internet e as mudanzas que esta introduciu nos hábitos de consumo cinematográfico, a posibilidade de visionado on-line dos filmes e mesmo a fiestra que a rede supón ao cinema creado en calquera parte do mundo supuxo un duro golpe para unha industria que mantén --na práctica-- o mesmo modelo de xestión e distribución desde hai décadas. O prezo e a escasa oferta do cinema comercial, entre as principais causas da crise do sector Mais non só a descarga gratuíta de peliculas a través da rede influíu na crise do sector. Os prezos das entradas aumentaron de maneira notábel na última década. Así, se en 2004 o billete custaba arredor dos 4,8 euros de media --segundo os dados fornecidos por Facua-- en 2012 o custo roldou os 7,8 euros e mesmo alcanzou os 8 euros en cidades como Pontevedra. Así as cousas, o consumo de filmes non desceu. Se ben moitas salas botaron o feche, outras iniciativas viron aumentar a súa audiencia de maneira proporcional á queda en picado das grandes distribuídoras que veñen, aliás, de encetar unha guerra de prezos na procura de ar fresco para as salas de exposición. Este é o caso dos portais de visionado on-line e dos cineclubes. Desde o cineclube Padre Feijóo (Ourense), Valle-Inclán (Lugo) e cineclube Compostela están cert@s de que son "o prezo" e "a escasa oferta dentro do cinema comercial" os principais problemas que atinxen o sector. Neste senso preséntanse como unha alternativa que, embora ter xurdido na década dos 70, está a ter grande suceso nos últimos anos. A posibilidade de ver ese outro cinema que non ofertan os circuítos comerciais e outra experiencia como expectadora, os puntos fortes dos cineclubes "A audiencia dos cineclubes aumenta cada ano", afirma Manuel Barbeito desde o Padre Feijóo de Ourense. "A posibilidade de ver ese outro cinema que non ofertan os circuítos comerciais de cinema, e de ter outra experiencia como espectadora debatendo os filmes en grupo" e mesmo participando na escolla destes, afirma Lara Rozados desde o cineclube de Compostela, sitúan estes espazos como unha oferta cultural alternativa moi asequíbel. "Nós non cobramos entrada", indica Tonina desde o cineclube Valle-Inclán de Lugo, mais algúns deles presentan prezos populares cos que financiar os gastos, que non superan os 3 euros. Unha alternativa. O proxecto Grundtvig A desaparición de moitas salas de exposición e o baleirado de contido destes espazos após botaren o feche deita numerosas preguntas a respeito de que facer con estes espazos como a sala Iago en Compostela --tapiada pola policía española após desaloxar ao movemento 15M dunhas instalacións abandonadas desde hai anos. "A cesión destes espazos a cineclubes ou asociacións que mantivesen unha programación regular", apunta Lara desde Compostela, podería ser unha solución a esta realidade cada vez máis frecuente. Neste senso, Lara debulla unha iniciativa desenvolvida en Liberec, República Checa, onde "un grupo de mozos está a xestionar, despois de cedérllelo o concello, a programación do Kino Varsava, un vello cine de alá". Mais desde Compostela están cert@s de que "aquí é utópico pensar que as institucións lle cedan a cidadanía os espazos para elaborarmos a nosa propia programación cultural", embora, din, "fose o máis coherente".


Summary: Koldo Tellitu é o presidente da Confederación de Ikastolas (Euskal Herriko Ikastolak) e nestes días visita a Galiza e as escolas de ensino galego Semente. Ambos os proxectos educativos colaboran no desenvolvemento dun modelo pedagóxico autoxestionado e de inmersión lingüística

—Fálenos da implantación das ikastolas. En que situación se atopan agora mesmo? Estamos en todo Euskal Herria, temos un desenvolvemento máis ou menos regular e neste momento hai 111 ikastolas con arredor de 60.000 alumnos e alumnas e unhas 5.500 persoas traballadoras. Na nosa Comunidade Autónoma isto supón arredor de 18% do sistema educativo, en Navarra un pouco menos, arredor de 10%, e en Iparralde (País Vasco francés) estámonos a achegar tamén a ese 10%. Estamos moi asentados e somos unha referencia. —Podería facernos a comparativa desa situación coa das Escolas de Ensino Galego Semente? A situación de Semente é emerxente, parecida á das ikastolas hai anos ou á que pode haber hoxe en día en Iparralde. Vemos moi interesante a súa aposta por pór en marcha centros aínda que sexa con pouca matriculación, co pensamento de que a medio prazo iso se pode desenvolver. Na Semente hai xente moi militante que cre no proxecto e en nós, na nosa historia, vimos que é un aval moi importante. A participación da comunidade escolar, a relación coa xente e cos movementos populares, traballar dun modo autoxestionado... son elementos moi importantes para medrar. —Estamos sempre no debate ensino público-privado, onde encaixan as ikastolas? Temos unha aposta moi clara, cremos que o concepto do público non pode limitarse á titularidade, consideramos as ikastolas un servizo público, e evidentemente, a Semente tamén. Temos que romper co modelo do público vixente no Estado español, cremos que ese debate tamén está moi vivo na Galiza. A nosa chave é a autoxestión e cremos que hai que buscar outro modelo do público, que integre centros que sexan da titularidade da Administración e centros autoxestionados e que entre todos se poida colaborar. É evidente que tanto na Galiza como en Euskal Herria para o desenvolvemento da lingua e do currículo é fundamental que haxa centros que sexan motor popular porque se o deixamos nas mans da Administración podemos estar esperando cen anos sen que haxa movementos. —A política lingüística depende do Goberno de cada país, desde esta perspectiva, que é o común e o discrepante entre a realidade galega e a vasca? O que vemos no noso eido educativo é que houbo un freo moi importante na euskaldunización do alumnado, e para iso as diagnoses dos últimos dez anos puxéronnos alerta. A aposta polos modelos lingüísticos ten data de caducidade e temos que ir cara a un sistema de inmersión lingüística. A situación das ikastolas é moito mellor que a da escola pública, o resultado do noso alumnado é uns 25 puntos por riba do alumnado da pública que está no modelo máis euskaldún, pero iso non quita a preocupación. Temos un Goberno nacionalista que non acerta a artellar unha resposta neste eido. É evidente para nós que as ikastolas, neste momento, son áncora e osíxeno para o euskera. Ao falar coas amizades da Semente, vexo que a situación do galego no eido educativo é moi irregular. Xa non se trata de que sexan proxectos predeterminados, senón que máis ben van, na pública, ao arbitrio de cada centro e de cada proxecto e, por tanto, pode haber proxectos públicos cunha aposta decidida e proxectos que non teñan ningunha. É importante a aposta de Semente á hora de garantir o proxecto integral de todo o centro, que chegue non só á asignatura de lingua senón que sexa un elemento transversal. —Cal é o seu vencello coa semente e os seus proxectos? Que traballos en común están a desenvolver? A relación coa Semente está a ser intensa, a pandemia frustrou plans que tiñamos na primavera e que retomamos agora. A nivel cultural a implicación da Semente cos movemento sociais na Galiza é moi importante. Entre sistemas educativos de linguas minorizadas, que temos a opresión do castelán e do Estado español, é interesante poder facer cousas en común porque algúns dos problemas que temos son comúns. No aspecto organizativo a Semente aspira agora a crear unha organización nacional e iso é moi importante de cara á relación coas Adminstracións. E tamén queremos achegar ideas no ámbito do financiamento. Somos movementos populares que dependemos, en parte, das achegas do pobo, e vendo o éxito que tiveron en Compostela co crowdfounding para o Projecto Moas nós teremos que aprender un pouco, porque temos outras vías, mais é evidente que un éxito así é difícil de conseguir. Movemento regueifeiro Koldo Tellitu destaca a implicación desta escola coa regueifa como unha das moitas tarefas que vencella a Semente coa contorna e o movemento social. "Vexo como as sementiñas regueifan e coido que é moi interesante", destaca. "En Euskal Herria temos cos bertsolaris unha relación tamén moi importante", até chegar a organizar campionatos entre a xente máis nova. "Pensamos que é fundamental ter relación cos movementos que fomenten a cultura vasca ou a cultura galega, neste caso", afirma o presidente de EHI (Euskal Herriko Ikastolak), que tamén destaca as relacións de Semente con centros sociais como a Gentalha do Pichel, Mádia Leva ou Artabria, "algo que tamén facemos nós cos movementos populares dos diferentes pobos de Euskal Herria para organizar festas, actos... Parécenos fundamental".


Summary: O estadio Gregorio Pérez Rivera acolle este sábado os encontros das seleccións de rugby de Galiza e Euskadi nunha xornada na que haberá unha manchea de actividades de lecer, deportivas e reivindicativas. Aliás, tamén hoxe aprensétase a plataforma Pro Oficialidade Galega

As seleccións nacionais de Galiza e Euskadi disputarán este sábadoás cinco da tarde no estadio Gregorio Pérez Rivera de Lugo un encontro internacional de rugby. Ás 12:00 horas enfrontaranse as seleccións femininas de ambos os dous países. O partido forma parte do XXX aniversario da Federación Galega de Rugby (FGR). Na presentación desta competición patrocinada pola Área de Deportes da Deputación de Lugo, Antonio Veiga afirmou que "seguro que será unha festa do deporte e tamén de irmandade entre dous países que se ven privados da posibilidade de competir de xeito oficial coas súas seleccións nacionais". Aliás, nesta xornada tamén se presentará a plataforma Pro Oficialidade, impulsada por Siareir@s Galeg@s, nun acto no que estarán tamén representantes da basca Esait e a Pro-seleccions Esportives Catalanes A finalidade deste novo colectivo é " ouvir o hino galego de fundo num campionato oficial e internacional".


Summary: Persoal sanitario e non sanitario dos centros de saúde da Galiza volveron protestar contra o desmantelamento da Atención Primaria.

As concentracións semanais dos colectivos sanitarios da Atención Primaria comezaron no mesmo momento en que desconvocaron a folga de tres días que tiñan anunciada para abril do ano pasado. Naquel momento a Xunta aceptou negociar todas as reivindicacións que mantiña o servizo en loita. Abandonaron o paro pero decidiron manter vivas as súas demandas en concentracións de cinco minutos en cada área sanitaria cada día da semana. Agora a protesta é semanal e prodúcese ao mesmo tempo en todo o territorio, ás portas de cada centro de saúde. As reivindicacións non mudaron porque tampouco houbo avances nin no deseño nin na implantación dun novo modelo de Atención Primaria. Saturación e desmantelamento En declaracións a Nós Diario Xosé María Dios, portavoz da Plataforma SOS Sanidade Pública, afirma que "desde a creación do Consello Técnico de Atención Primaria e despois de tantos meses de traballo seguimos á espera das conclusións da Administración e sen ningún diálogo coa Xunta", fundamental, di, para reverter a situación da Atención Primaria. "Por iso mantemos esta convocatoria, mesmo tras o éxito da manifestación do pasado domingo, de febreiro, para poñer de manifesto a falta de respostas á saturación, á falta de recursos e ao desmantelamento do servizo", indica Dios. No mes de abril o Sergas comprometeuse a abrir unha mesa de diálogo para abordar as propostas irrenunciábeis do persoal sanitario e non sanitario da Atención Primaria: máis orzamento, maior capacidade de planificación, entre outras cousas para pedir probas diagnósticas, medidas para pórlle fin á precariedade dos diferentes colectivos sanitarios, reforzo de persoal e mellorar para unha atención de calidade nos Puntos de Atención Continuada. Case un ano despois, as mesmas demandas As mesmas reivindicacións seguen en pé. Case un ano despois a Atención Primaria segue pendente do anuncio "dun novo modelo que integre terapeutas ocupacionais, fisioterapeutas, logopedistas e psicólogas clínicas; que agora non teñen presenza máis que nos servizos especializados, asegura Xosé María Dios. Desde Outes, súmouse ás solicitudes expresadas por outros colegas que denuncian a sobrecarga diaria das consultas e reclaman tempo suficiente para atender as usuarias.


Summary: A auga encorada superaba 70% en 2020 nestas mesmas datas.

Catro de cada seis encoros da Confederación Hidrográfica Miño-Sil están por baixo da metade da súa capacidade, e, en termos globais, a auga encorada na totalidade das instalacións desta conca non alcanza 48%. Estes datos contrastan co nivel de ocupación rexistrado o pasado ano nestas mesmas datas, 70%, e a media da última década, que foi de 67%. Sobre esta cuestión pronunciouse esta cuarta feira a conselleira de Infraestruturas e Mobilidade da Xunta, Ethel Vázquez, na rolda de prensa posterior ao encontro que mantivo coas alcaldesas de Bande, Sandra Quintas; Muíños, Plácido Álvarez, e Vilariño de Conso, Melisa Macía, para abordar a situación que padecen os encoros desta conca. Así, Vázquez amosou a súa "preocupación" ante a circunstancia "inusual" de que a auga encorada non chegue a 50% da capacidade destas instalacións, e instou o Ministerio para a Transición Ecolóxica a "aclarar" se autorizou a baixada do nivel. Na terza feira, a conselleira de Medio Ambiente, Ánxeles Vázquez, xa alertara de que o maior encoro desta conca, o de Belesar —Chantada—, "xa non ten auga encorada e só recibe a provinte do río Miño". Agora atópase a 29% da súa cabida; o pasado mes de xuño, a 55%, un feito que Ethel Vázquez cualificou de "baleirado inxustificado" dos recursos hídricos. Aliás, emprazou o Ministerio e a Confederación Hidrográfica —dependente do Estado— a "poren en marcha os mecanismos de control e vixilancia para garantir que o aproveitamento enerxético se realice sen afectar o abastecemento, mantemento do caudal ecolóxico, biodiversidade ou as actividades turísticas". Para iso, sostivo, o Goberno estatal "debe concretar un nivel mínimo acorde ao contexto do cambio climático para evitar riscos ambientais e no abastecemento", e asegurou que as e os alcaldes dos municipios afectados "non foron informados" polo Ministerio destas actuacións. Problemas na extinción de incendios A rexedora de Vilariño, Melisa Macía, advertiu que ambos os dous encoros do seu concello —As Portas e Cenza— están a 15% da súa capacidade, unha situación que "pon en perigo o Macizo Central, porque en caso de incendio non se poderán recargar as hidronaves". Pola súa banda, Plácido Álvarez, rexedor de Muíños, cualificou como "mala" a situación do encoro de Salas —27%—, xa que "non permite gozar da contorna". O das Conchas, en Bande, atópase a 44%.