Summary: Militares toman o control do país birmano e decretan o estado de emerxencia.

Medios nacionais de Myanmar confirman a perpetración do golpe de estado contra o Goberno presidido pola liga Nacional pola Democracia. O xefe do Exército de Myanmar, Min Aung Hlaing, exercerá o poder por un ano, período no que o vicepresidente Myint Swe será presidente interino. O secretario xeral das Nacións Unidas (ONU), António Guterres, condenou esta segunda feira de maneira enérxica o golpe de estado perpetrado na véspera da inauguración do período ordinario de sesións do parlamento. Nun comunicado, Guterres dixo ademais estar sumamente preocupado pola detención da líder Aung San Suu Kyi, do presidente Ou Win Myint e doutros membros do seu partido, durante unha redada protagonizada por soldados. Medios de comunicación internacionais informaron, en tanto, que Estados Unidos pediu aos militares de Myanmar que acaten as normas democráticas e advertiu con tomar accións "se non se reverte o curso de acción actual". O Goberno de India, pola súa banda, expresou a súa "profunda preocupación" polos arrestos de dirixentes polìticos e pediu respecto ao estado de dereito e o proceso democrático. A televisión militar anunciou esta segunda feira que o poder foi transferido por un ano ao xefe do Exército, Min Aung Hlaing, período no cal o actual vicemandatario Myint Swe exercerá como presidente interino. Desde que o 8 de novembro pasado a Liga Nacional pola Democracia, de Aung San Suu Kyi, gañase as eleccións parlamentarias, logrando 396 de 476 escanos, os partidos pderrotados -ligados ao Exército- alegaron fraude.


Summary: Conversas de aperitivo e de sobremesa, regadas cunha botella de viño e cadanseu vaso de whisky, culminadas cun Montecristo, conforman a manda política e cultural de Francisco Fernández del Riego. Elaborounas o xornalista Perfecto Conde e publicaraas Xerais sete anos despois da morte do intelectual galeguista.

"Dous anos antes de morrer, Paco del Riego e mais eu estivemos véndonos practicamente cada xoves", relata Conde (A Pontenova, 1943), "xantabamos xuntos, case sempre na súa casa, e falabamos como dous amigos. Un día propúxenlle traer un magnetofón. 'Fai o queiras, grava o que queiras', díxome. E así foi". O resultado, 20 horas de parladoiro transpostas nun libro de 200 páxinas, fotografías incluídas. "Eran conversas de amigos, sen método ningún. A única preocupación que eu tiña era ir descubrindo a biografía do paisano", sinala Conde, veterana sinatura que pasou polas páxinas de Interviú, El País ou A Nosa Terra. Todo este material descansou durante seis anos nun caixón. As razóns? "Antes de que Del Riego morrera, transcribira as gravacións, pero non lle din importancia, non vía moita chicha. Ate que volvín tropezar con elas hai pouco". Na relectura daqueles encontros advertiu a fariña máis alá do farelo. O intelectual, un dos fundadores e soportes da histórica Editorial Galaxia, militante galeguista na República, non facía moitos prisioneiros. Aos 95 anos, "pega un bo repaso crítico á cultura galega e a algúns dos seus protagonistas": a Carlos Casares, Ramón Piñeiro ou Álvaro Cunqueiro, entre outros. "E confésase politicamente", di. Del Riego, nado en Vilanova de Lourenzá e falecido en Vigo, fixera a guerra no bando franquista "de maneira forzosa, pero fíxoa". Tamén narra o seu papel na configuración do Partido Galeguista durante a Segunda República. "Ou a súa entrañábel relación con Otero Pedrayo, a quen el admiraba profundamente", conta Perfecto Conde. O libro estará na rúa entre abril e maio, da man de Edicións Xerais. Aínda non hai título definitivo, pero Conde xoga cun verso que Del Riego escribiu de mozo: "Adeuses de lonxanía".


Summary: O paro diminúe en 3.100 persoas e o número de ocupadas aumenta en 7.900 nun ano que asenta a febleza do mercado laboral galego, aínda con máis desemprego, menos traballo e menos poboación activa que antes do estoupido da recesión.

Galicia rematou 2019 con 7.900 empregos máis que en 2018 malia a baixada na ocupación en 9.700 persoas no último trimestre con respecto ao anterior. A cifra de persoas ocupadas situouse a final de ano en 1.096.000, logo dun incremento anual de tan só o 0,7%, dato que confirma a ralentización da creación de emprego no país. O feble incremento no emprego amosa a ralentización do mercado laboral galego; aínda hai 100.000 persoas ocupadas menos que no trimestre previo á criseMentres que 2018 rematara con 32.200 persoas ocupadas máis, os datos da Enquisa de Poboación Activa (EPA) de 2019 amosan un incremento de case 8.000 e unhas cifras que se achegan aos niveis anteriores á crise pero que aínda non os alcanzan. É un feble aumento anual co que se supera por pouco o millón de persoas ocupadas, unhas 100.000 menos das que había no cuarto trimestre de 2008 e, xa que logo, no momento no que comezou a grave crise económica da que aínda se sofren as consecuencias, só unhas semanas despois da caída de Lehman Brothers.A crise económica dos últimos anos provocou non só a perda de emprego e o aumento da precariedade, senón tamén o esfarelamento do mercado laboral por mor da emigración, a falta de oportunidades e a caída demográfica. Hai 82.400 persoas activas menos que antes do comezo da crise en 2008 e a taxa de actividade é cinco puntos inferior á do conxunto do EstadoNo cuarto trimestre de 2019, o número de persoas activas --poboación que traballa ou busca emprego-- en Galicia situouse en 1.241.700, tras un descenso en 7.500 respecto ao trimestre anterior e un incremento anual de 4.700. Con todo, a cifra total é aínda de 82.400 activas menos con respecto aos niveis anteriores á crise, hai xa once anos. Ademais, a taxa de actividade é de tan só o 53,1%, fronte ao 58,7% do conxunto do Estado, unah diferenza que dá conta da importante contracción do mercado laboral galego.En canto ao paro, no cuarto trimestre de 2019 situouse no 11,7%, con 145.800 persoas desempregadas, 2.300 máis que no trimestre anterior pero 3.100 menos que un ano antes. Galicia conta aínda agora con maior taxa de paro, maior número de parados, menos emprego e menos poboación activa que nos últimos meses do bipartitoO nivel do paro en Galicia vaise achegando aos poucos á época previa ao estoupido da crise económica. Naquel último trimestre de 2008, a taxa de desemprego en Galicia era inferior ao 10% (9,64%) e o número de persoas paradas situábase en 127.700, case 20.000 menos que na actualidade. A finais de 2009, hai xusto unha década, o paro alcanzaba xa máis de 167.000 persoas, unhas 20.000 máis que hoxe en día, e incremetaríase progresivamente ata rozar as 300.000 a mediados de 2014. Desde aquela, foi descendendo ata aproximarse aos niveis pre-crise, pero despois de que se destruísen 100.000 empregos e o mercado laboral perdese máis de 80.000 activos nos últimos once anos. Os fríos números amosan, xa que logo, que Galicia conta aínda agora con maior taxa de paro, maior número de parados, menos emprego e menos poboación activa que nos meses anteriores á crise, os últimos do goberno bipartito de PSdeG e BNG. No conxunto do Estado, o paro baixou en 2019 en 112.400 persoas e creáronse máis de 400.000 empregos, uns datos con luces e sombras pero que non sofren impacto negativo ningún tras a aplicación nese exercicio da maior suba no salario mínimo interprofesional (SMI) en democracia. O caso é que a feble recuperación en Galicia chegou tamén a costa do aumento da precariedade, tal e como amosan os datos desta última EPA. A taxa de temporalidade sitúase, por exemplo, en case o 26%, alcanzando o 28% no caso das mulleres. Tal e como destacan os sindicatos, das 228.900 persoas que teñen un contrato temporal en Galicia, 1.800 téñeno de tan só un día e o de 10.900 dura menos dun mes. En 2019, cada persoa asalariada temporal asinou 4,3 contratos de media, case o dobre que hai unha década, segundo os datos que destacan os sindicatos. Ademais, do total de persoas ocupadas, o 14% sono a tempo parcial, 153.000. Dese total, o 53,7% (82.200 persoas) están nesta situación dun xeito involuntario por non atopar outra modalidade de contratación. Alén disto, no cuarto trimestre de 2019, o número de fogares nos que todos os seus membros activos están en paro aumentou en 2.200 unidades e situouse en 52.300 fogares. Respecto ao cuarto trimestre de 2018, esta tipoloxía de fogares reduciuse un 3,5%.Pola súa banda, o número de fogares nos que todos os seus membros activos son ocupados diminúe en 4.900 unidades. O número de fogares nesta situación é de 612.600, 8.100 fogares máis que hai un ano, o que supón unha suba do 1,3% en termos relativos.Malia todo, a Xunta destaca os datos positivos das últimas cifras da EPA e destaca que "Galicia pecha 2019 con máis e mellor emprego".


Summary: Respaldan un manifesto no que consideran esta medida como a fórmula para "iniciar unha nova vía de diálogo e entendemento que facilite a convivencia en Catalunya".

Altos cargos e militantes do PSdeG, máis de 350 en concreto, deron esta sexta feira o seu apoio a un manifesto a prol de que se conceda o indulto aos presos do procés catalán. Interpretan que esta estratexia servirá para abrir "unha nova vía de diálogo e entendemento que facilite a convivencia en Catalunya". Na iniciativa impulsada polos militantes de base Alicia Lago e Víctor Pedreira e a subdelegada do Goberno español en Pontevedra, Maica Larriba, así coma os deputados Noa Díaz e Martín Seco, afirman que tamén podería devolver "a harmonía e o encontro entre a sociedade catalá e as súas institucións e o conxunto do Estado". Todas as persoas que están detrás da iniciativa son próximas ao secretario xeral do PSdeG, Gonzalo Caballero, que non asina pero si dixo publicamente que apoia a saída de prisión como un paso "dentro do Estado de Dereito e en busca do interese xeral". "Estamos bastante fartos de que a dereita política e os seus medios afíns tenten apropiarse da nosa opinión, interpretándoa torticeramente segundo os seus intereses partidarios", recolle o manifesto, ao fío dunha "suposta opinión minoritaria contraria" ao indulto nas bases do partido. Igualmente considera que "o conflito existente actualmente na sociedade catalá e entre parte dela e o resto da sociedade española responde a causas de carácter político". "Defendemos que, dentro do Estado de Dereito e do imperio da lei, búsquense vías políticas", incide o manifesto, que culpa á política levada a cabo polo Partido Popular con iniciativas "tan lamentábeis como a instalación de mesas para a recollida de firmas contra o Estatuto de Catalunya ou as campañas de boicot aos produtos cataláns, só contribuíron a aumentar o resentimento de moitos cataláns cara ao conxunto do Estado español e aumentar o apoio popular a opcións políticas de carácter independentista". "Por tanto, continuar na dinámica de enfrontamento ou simplemente non facer nada e esperar que o tempo resolva a situación actual sería un enorme erro debido a que só serviría para agrandar a brecha que actualmente separa as posicións do independentismo catalán co resto do noso país", engade, nun discurso que se contrapón coa cita dos partidos de dereita programada na praza de Colón.


Summary: O texto, "que nace da cidadanía" e "sen agardar instrucións nin consignas", fai un chamamento a unha celebración conxunta do Día Nacional de Galicia ao que se sumen as forzas políticas

Este venres, cando estamos a dúas semanas do 25 de xullo, Día Nacional de Galicia, comezou a difundirse o manifesto O día da nación galega, o día de tod@s, un texto que fai un chamamento a unha celebración unitaria e cidadá desta data. O manifesto, que se pode asinar en liña destaca que o chamado "nace da cidadanía que, sen agardar instrucións nin consignas, quere manifestar o seu desexo e a súa vontade de nos reunir nunha celebración" que "diga claramente que as divisións nos debilitan e nos encamiñan á insignificancia, mentres a unión multiplica as nosas forzas para procurarmos as ferramentas necesarias que nos permitan decidir que queremos ser". O chamado diríxese "aos cidadáns e cidadás" para construír "un Día da Nación Galega, un día de unidade" ao que despois se sumen os partidos e organizacións políticas O chamado diríxese "aos cidadáns e cidadás, aos colectivos sociais, culturais, recreativos..., a que se sumen, sen exclusión previa ningunha" para construír "un Día da Nación Galega, un día de unidade" ao que despois se sumen os partidos e organizacións políticas. "Galicia precisa existir con forza para defender os intereses inmediatos e estratéxicos como nación. Sabemos da inmensa forza da unidade, do enorme potencial de ilusión e entusiasmo colectivo que poden xerar a defensa da nación e da soberanía. Estamos na hora de andar ese camiño", destaca o texto. Tamén salienta que "vivimos un tempo excepcional, os problemas económicos e sociais do noso país, na vez de mellorar, agrávanse. Afrontamos unha recentralización que nos prexudica, dificulta a supervivencia de empresas e traballo e pretende liquidar sectores productivos enteiros, ao tempo que conduce á desaparición da nosa lingua e cultura". "Galicia precisa existir con forza para defender os intereses inmediatos e estratéxicos como nación. Sabemos da inmensa forza da unidade, do enorme potencial de ilusión e entusiasmo colectivo que poden xerar a defensa da nación e da soberanía" O manifesto subliña para rematar que "cada un dos e das asinantes facémolo de xeito persoal porque é a forma máis nidia de expresión da cidadanía: a suma das vontades individuais" e que "coas nosas sinaturas queremos manifestar o desexo de marcharmos tod@s polas rúas de Compostela detrás dunha faixa que, levando escrito o nome da nación e portada por xente do común, represente aos homes e mulleres que son os lexítimos donos da galeguidade: a maioría do pobo galego, a cidadanía do país". A iniciativa está asinada, inicialmente, por Suso de Toro, Xabier P. DoCampo, Agustín Fernández Paz, Xurxo Souto, Manuel Bragado, Xosé Manuel Pereiro, Mercedes Queixas, María Reimóndez ou Margarita Ledo, entre outras corenta persoas. O manifesto O día da nación galega, o día de tod@s, aquí


Summary: Hai unha teima por facer que todo pareza normal, habitual e sincero, que comeza a desfigurar a coherencia xeral. E deste xeito, todos caemos na dinámica de entender por natural o que non debería selo: unha homenaxe á bonhomía de Baltar con Superpiñeiro de speaker, por exemplo.

É coma se o ladrón de luvas de goma aislante organizara a historia para encaixala esteticamente na crónica dun telexornal habitual: un garrafón, un somier, un bloque de formigón e un Códice Calixtino do século XII. A xoia apareceu nun galpón do Milladoiro, o paraíso artificial dun electricista autónomo. A normalidade supera a ficción, apelídase Fernández. Nin códigos en pinturas renacentistas, nin morbosos flaxelos opusinos, nin fluxos vaticanos, nin Tom Hanks resolvendo o caso… Un electricista, calculen, que non un illuminati. Quedamos sen a escuridade do Falcón maltés e sen o esplendor dun ovo de Fabergé. Cada vez máis, o normal está de moda. O que onte era naturalismo hoxe é mediocre e mujeres y hombres y viceversa. O que onte era naturalismo hoxe é mediocre e mujeres y hombres y viceversa Hai unha teima por facer que todo pareza normal, habitual e sincero, que comeza a desfigurar a coherencia xeral. Se todo está normalizado nós xa non pintamos nada. Os poderes clásicos son coma os guionistas de Gran Hermano: redefinen cada día a normalidade para manternos apegados á súa ficción. E deste xeito, todos caemos na dinámica de entender por natural o que non debería selo: unha homenaxe á bonhomía de Baltar con Superpiñeiro de speaker, por exemplo. O normal sería que coa chegada de Rajoy os mercados colleran confianza e incluso que as entidades financeiras puxeran neons de puticlubs nas súas fachadas explicando as letras pequenas dos seus contratos. O empeño de atribuírlle a un Rei unha campechanía pandémica fixo que vivamos nun estado democrático con gasosa O normal. O empeño de atribuírlle a un Rei unha campechanía pandémica fixo que vivamos nun estado democrático con gasosa e provocoulle o mesmo desgaste á liberdade de expresión que a sinceridade de Belén Esteban, esa fulana tan natural, ao sistema educativo. Estas últimas semanas, por exemplo, os reporteiros ateigaron de tipos majos e achegados os álbums de cromos. Ninguén ten máis familiares que os xogadores de La Roja. Os reporteiros desfollan as árbores xenealóxicas dos novos heroes e pasan a visitar aos seus parentes mentres xogan ao dominó no seu bar habitual para vendernos que os chavales proveñen de núcleos asequibles. E mentres as nosas primas son de risco, as deles son de 300.000 euros. O normal para un contribuínte decente. Xa o dixo onte no Facebook o xornalista Alberto Ramos: "Vaia obra de teatro faría Roberto Vidal Bolaño con todo este cristo catedralicio" O electricista do Milladoiro xogou coma dianteiro pero non é un grande goleador. Ten mérito, pero non deixa de ser un falso nove. Ao mellor é que detrás do roubo hai un autor intelectual sentado nun sillón, con batín de seda e acariñando un gato. Só é unha sospeita, pero como o rebelde Deán, James Deán, mellor non dicir nada, pola causa. Xa o dixo onte no Facebook o xornalista Alberto Ramos: "Vaia obra de teatro faría Roberto Vidal Bolaño con todo este cristo catedralicio". Fronte ao cilicio desta normalidade, o máis acaído é o estudado simulacro. Cultura contra a mentira.


Summary: Carlos Meixome Quinteiro (Lalín, 1954) leva moitos anos a voltas coa memoria. Primeiro estudando as vítimas e agora investigando aos verdugos. Tres cabaleiros españois e unha consideración previa. A persecución franquista no Baixo Miño é a súa achega ao coleccionábel dos vitimarios Os nomes do Terror.

A Guarda, tomada o 28 de xullo, e Tui, conquistada o 26, foron das últimas localidades galegas en caer en mans dos franquistas, na súa opinión a que respondeu esa capacidade de resistencia? Hai varias razón que o explican. Primeiro que aínda que o bando de declaración de guerra se le en Vigo contra o mediodía do 20 de xullo e mesmo se fai unha carnizaría na Porta do Sol, a resistencia na cidade continuou nos Choróns e Lavadores co apoio de xentes da Louriña e Baixo Miño, o que tivo ocupado o groso das tropas da cidade. En segundo lugar, as forzas da Fronte Popular estaban ben organizadas e responderon con rapidez, tanto porque contemplaron dende moito antes a posibilidade do golpe como pola rede comarcal tecida polos cenetistas e os agrarios da Federación Provincial Agraria que empataban cos galeguistas. Houbo, mesmo, unha tentativa de coordinación da resistencia a nivel intercomarcal: o dirixente anarquista Pepe Villafines e outros levaron unha camioneta chea de peixe a Tui e trouxérona cargada de fariña que non había en Baiona. O Val de Miñor caeu en mans dos sublevados o 25. En terceiro lugar as forzas armadas leais, carabineiros e a dotación do cabo Fradera, dirixiron, e efectuaron, a resistencia na chamada batalla do Cerquido ou da Volta da Moura. Logo pagaron coa vida. Finalmente, unha vez caído Tui, houbo intentos de cortar o acceso á Guarda voando as pontes de Baredo, na estrada de Baiona, e Forcadela, na de Tui. Adoitase afirmar que o terror foi proporcional ao nivel de organización social do bloque democrático e sobre todo á resistencia aos golpistas, cal foi logo o alcance da represión nas terras do Baixo Miño? Mentres que en moitos lugares os castigos e asasinatos céntranse en dirixentes sindicais ou cargos políticos, no caso de Tui a causa que instrúe o capitán Maximino Méndez, a quen citamos na nosa colaboración, vai dirixida contra as clases medias tudenses, contra persoas de relevo social e económico, como os médicos Alejo Diz Jurado e Dario Álvarez Limeses, o construtor Serafín Fernández e o seu fillo Julio, o comerciante Domínguez León ou o director da oficina de correos, JoséFelipe Muñoz. No caso da Guarda chega co exemplo do alcalde Brasilino Álvarez, un abastado propietario que lle respondeu aos militares "os pobos non se toman por telefono" e agardou a chegada da heteroxénea tropa de Buhigas para entregarlle o mando do concello. Logo fusilarano, ao igual que os tudense que citamos e os mandos de carabineiros e do cabo Fradera. Só no rexistro civil de Tui, até abril de 1939, hai 128 entradas de asasinados, mortos en "enfrontamentos coa forza" ou fusilados. Significa no seu traballo o papel chave dos militares na liquidación do réxime republicano no Baixo Miño e a súa función central no operativo represivo cunha especial referencia ao capitán Peñarredonda, primeiro alcalde franquista de Tui, que destacaría do mesmo? O golpe planéano, ordénano e execútano os militares, que son tamén os que controlan a limpeza da retagarda,directamente ou a través da garda civil, que é un corpo militar. Coido que o militarismo franquista foi tan habilmente perverso que conseguiu alterar a memoria da persecución convertendo en malvados os falanxistas, que o eran, pero sempre interviñan supervisados polo militares, mentres que a actuación do exército convertérona en necesaria para poñer orde. E a mesma perversión da memoria que se fixo co de "nada fixera", "foi por envexas"ou "por amoríos" No caso do Baixo Miño está ben claro, quen dirixe a represión é o futuro tenente coronel Peñarredonda, o capitán Méndez, o tenente Buhigas, o capitán da garda civil Teresa ou o capitán Eduardo Rodríguez. Algúns deles africanistas por experiencia e formación e todos admiradores do militarismo prusiano, do heroísmo grandilocuente e da disciplina enfermiza que agochan perversións elitistas e antihumanas. Repara no seu traballo no labor represivo das milicias falanxistas, cuxa actuación xa foi sinalada nos libro de memorias de Darío Álvarez Blázquez, Juan Noia ou Josefina García Segret, cal foi o seu papel no conglomerado do terror? As memorias de Darío Álvarez Blázquez están soltas en artigos de prensa e algunha revista publicados en 1976 ou nos primeiros meses de 1977. É unha pena que aínda non se reunisen nun volume, nin se homenaxease a unha das primeiras persoas que foi quen de poñer negro sobre branco os seus recordos da represión en Tui. O libro de Segret e Noia son posteriores. O de Josefina é unha edición de 1982 que pagou do seu peto e tivo pouca difusión. As memorias de Noia publicáronse en 1996, dezaoito anos despois de aprobarse a constitución, a edición venezolana de 1976 circulou case clandestinamente e chegou a moi pouca xente. Das súas memorias desprendese o labor dos falanxistas ou cívicos locais como denunciadores, perseguidores, acusadores, torturadores e asasinos, pero sempre ás ordes ou co consentimento do mando militar. Sendo Tui sé episcopal e polo tanto unha cidade cun importante peso da Igrexa, cal vai ser o papel das xerarquías eclesiásticas e do clero no seu conxunto na trama represiva? Quizais a palabra que mellor a pode describir sería "cinismo". Evidentemente Tui era unha cidade moi mediatizada pola igrexa: bispo, cóengos, profesores do seminario e uns 200 seminaristas, ademais dos curas das parroquias. Até o centro da resistencia republicana estableceuse no seminario que estaba baleiro polas vacacións. A proba do seu cinismo está nos seus propios papeis. Na Crónica Diocesana, publicada no Boletín Oficial do Bispado para o período entre o 18 de xullo e o remate do ano, faise un pormenorizado relato do acontecido nos días de dominio dos rojos, isto é entre o 18 e o 26 de xullo. Di o folleto: "Hai que proclámalo ben alto. Deus Noso Señor protexeu Tui y su Diocese (...)" e librouna de "todo abuso antirrelixioso de importancia. Nin un sacerdote o relixioso o relixiosa o seminarista morto ou ferido Aínda así, Arrarás, o historiador oficial do franquismo, armou un escándalo derredor do rexistro na parroquial de Budiño onde o cura recibiu os que pretendían rexistrala na procura de armas, que sabían que tiña,a perdigonazos e feriu un deles. Sáez de Tejada ilustrou a Historia de la Cruzada Española cunha terrorífica bacanal dos rojos. Sabemos ben que non foi a intercesión divina senón a actitude dos carabineiros leais á República, do panadeiro Gumersindo, líder da CNT, dos dirixentes democráticos aos que logo lle furtaron a vida no alto do Aloia ou en San Domingos. Disto non fala a Crónica Diocesana.Antonio García García, bispo dende pouco antes da proclamación da República e protagonista de graves tensións co goberno municipal, agradeceu a Deus a súa protección e esqueceuse dos seus protectores reais, aos que non dubidou en condenar cos decisivos informes dos seus párrocos.


Summary: O sindicato de maquinistas de Renfe vén de denunciar a "inseguridade" que xera o treito de quince quilómetros que une Taboadela e Ourense cos novos convois de alta velocidade, xa que, advirten, deberán desactivar o sistema de seguridade ERTSM, cuxa ausencia propiciou o accidente de Angrois de 2013. Porén, Adif quita ferro ao asunto e evita facer declaracións a este xornal.

O treito da liña de alta velocidade que discorre entre Taboadela e Ourense, cunha lonxitude duns quince quilómetros, foi obxecto de críticas estes días por parte do Sindicato Español de Maquinistas e Axudantes Ferroviarios (Semaf), que remitiu un escrito de denuncia á Axencia Estatal de Seguridade Ferroviaria (AESF) para advertir que o modo de proceder marcado por Adif neste tramo "contravén todos os preceptos que marca Europa". Así, as e os profesionais denuncian que ao paso do AVE por Taboadela pola vía convencional, circulando co Sistema europeo de xestión do tráfico ferroviario (ERTMS, en inglés) activado en nivel 2 —cunha velocidade máxima permitida de 350 quilómetros por hora (km/h)—, no caso de atoparse en parada, non poderán proseguir a marcha até que o posto de mando autorice o rebase do sinal que limita a velocidade a 40 km/h, apague o ERTSM e active o ASFA. A ollos do persoal, isto significa que "Adif non se fía do maquinista" e as indicacións sobre o sistema de seguridade poderían dar lugar a "erros humanos". As "présas" por inaugurar novos treitos do AVE ás que alude o Semaf no seu comunicado non son unha novidade. En decembro de 2015, en plena campaña das eleccións xerais, o Executivo de Mariano Raxoi inaugurou a liña entre Olmedo e Zamora —tramo previo á entrada na Galiza—, sen ter instalado aínda o ERTSM. Tamén o Eixo Atlántico entre A Coruña e Vigo foi estreado na primavera daquel ano aínda co sistema de seguridade de Anuncio de sinais e freado automático (ASFA), o que estaba en funcionamento o 24 de xullo de 2013 cando o barrio compostelán de Angrois foi testemuña do terríbel sinistro que deixou 80 vítimas mortais e máis de 140 persoas feridas. O ERTMS desconectárase, segundo concluíu posteriormente persoal do daquela Ministerio de Fomento, para "evitar atrasos". A nova variante de Ourense, para 2024 Adif licitou o pasado mes de xullo as obras da variante exterior de Ourense do AVE, que inclúen a construción do treito Taboadela-Túnel de Rante (San Cibrao das Viñas) e o que unirá este último punto con Seixalbo (Ourense), Montealegre e finalmente a estación da cidade das Burgas, por un importe de 127 millóns de euros. Porén, o prazo de execución é de tres anos, polo que, cando menos até ben entrado o ano 2024, os convois de alta velocidade seguirán a circular polo vello trazado. De feito, ante a ameaza a finais do pasado ano de que o Ministerio de Transportes se "conformase" coa adaptación das vías actuais para o AVE e rexeitase a construción da nova variante ourensá, as persoas expertas en seguridade ferroviaria de Adif exerceron presión para que o proxecto non ficase esquecido nun caixón, ao entender que o antigo treito que une Taboadela e Ourense podería xerar un efecto "colo de botella" por mor das dificultades do trazado e as limitacións de velocidade, xa que conta con decenas de curvas con radios superiores aos 400 metros. Adif di que é "unha opinión" e evita valoralo Fontes de Adif consultadas nesta cuarta feira por Nós Diario evitaron pronunciarse a respecto das advertencias do Semaf: "Entendemos que é unha opinión dun grupo de maquinistas, que traballan para Renfe e non para Adif, e non faremos unha valoración. Mais Adif segue toda a normativa e os protocolos de seguridade estabelecidos", sinalaron. Cómpre salientar, e a iso aduce o ente público, que o treito entre Pedralba da Pradaría (Zamora) e Ourense, incluído o seu paso por Taboadela até a cidade das Burgas, foi sometido a numerosas probas ao longo do presente ano. Por outra banda, este xornal intentou, sen éxito, que o Ministerio de Transportes emitise unha valoración desta cuestión.


Summary: Montse Dopico entrevista o historiador Antonio Míguez, que vén de publicar La genealogía genocida del franquismo. Violencia, memoria e impunidad (Abada)

O historiador Antonio Míguez comezara xa a explorar a posibilidade de reconceptualizar a represión franquista como xenocidio no seu ensaio O que fixemos en Galicia, publicado no 2009. Seguiu investigando nesta liña ata chegar a La genealogía genocida del franquismo. Violencia, memoria e impunidad, que acaba de publicar Abada. Un libro que defende non só que o réxime franquista se pareceu moito máis do que se chegou a asumir ás ditaturas latinoamericanas ou mesmo ao nazismo. Senón que o Estado actual, a súa lexitimidade democrática, se asentan na negación da súa orixe mesma nun proceso de exterminio masivo dunha parte da sociedade. Porque son moitas as continuidades co Estado franquista. Máis das que a propia memoria militante antifranquista quixo, moitas veces, admitir. Xa nun libro anterior, O que fixemos en Galicia, tratabas o mesmo tema, se cadra dunha forma máis intuitiva. Si, este libro vén de aí, de cando escribín O que fixemos en Galicia, que fora premio Alexandre Bóveda de Ciencias Sociais. Era a etapa do goberno bipartito, o momento álxido do movemento de recuperación da memoria histórica, con dotacións públicas para proxectos como o Nomes e Voces, no que traballei. A orixe do meu interese nesta cuestión é esa. Fixen moito traballo de campo en Nomes e Voces, e a partir do meu contacto coas fontes e o tema xurdiu a inquedanza de considerar unha reconceptualización do acontecido tras o golpe de Estado do 1936 como práctica xenocida. "O paradigma dominante considera esa violencia como un fenómeno intrinsecamente español, non comparable a outros procesos violentos do século XX, e iso é unha carencia moi grande" A túa proposta é artellar outro paradigma interpretativo, desde unha perspectiva comparada. Por que se precisa, entón, esa mudanza conceptual e de enfoque? Eu son historiador e escribo desde o debate historiográfico, iso o primeiro. Comezo cuestionando o paradigma dominante, baseado na dicotomía franquismo-antifranquismo. Na perspectiva antifranquista situáronse os primeiros estudios sobre a represión, a finais da transición e primeiros dos anos 80, conducidos polo afán de reparar moralmente o sufrimento das vítimas do franquismo, nun contexto no que o Estado non era quen de satisfacer esa demanda moral de xustiza. Isto impulsou moito a investigación, mais tamén condicionou o tipo de interpretación que se fai sobre a cuestión. A consecuencia foi que se entende a chamada represión franquista como un fenómeno esencialmente político, é dicir, atribúese a violencia a cuestións de ámbito político-partidista. Isto significa que, se os verdugos, os vitimarios, son definidos como fascistas, entón as vítimas terán que ser antifascistas, militantes antifranquistas. Outro efecto é que non se distingue entre a violencia do propio proceso bélico e a violencia da retagarda. Porque, se se entende a guerra como un enfrontamento entre franquistas e antifranquistas, a violencia da retagarda sería a mesma violencia da guerra mais levada a outros lugares. Ademais, o paradigma dominante considera esa violencia como un fenómeno intrinsecamente español, non comparable a outros procesos violentos do século XX, e iso é unha carencia moi grande. "Creo que o concepto de represión é insuficiente para definir o que sucedeu. Sería ridículo, por exemplo, falar de represión hitleriana" Partes da distinción entre crimes contra a humanidade, crimes de guerra e xenocidio. E decántaste polo terceiro. Por que? Creo que o concepto de represión é insuficiente para definir o que sucedeu. Sería ridículo, por exemplo, falar de represión hitleriana. E aquí fálase, con naturalidade, de represión para definir tanto o acontecido en agosto do 1936 como o que pasou en outubro de 1975. O que eu propoño é utilizar unha linguaxe que ten mellor acomodo no propio argumentario internacional. Opto, por iso, por esa triloxía de conceptos. No ano 36, ademais, esta tipoloxía conceptual estaba a asentarse a nivel internacional. Non se trata de se é unha violencia máis ou menos mala se lle chamamos dunha maneira ou de outra. Non fago un xuízo moral: só tento que o que ocorreu poida explicarse mellor. Os crimes de guerra están circunscritos ás prácticas do propio conflito bélico: o trato dado aos soldados ou aos prisioneiros, ou o caso de José Couso, por exemplo. Hai unhas convencións internacionais que identifican prácticas que non se xustifican polo contexto de guerra. O obxecto dos crimes contra a humanidade son, porén, os combatentes, os civís. Neste caso, non se precisa que exista un plan predeterminado, unha intencionalidade que estea detrás da masacre de civís. O outro gran concepto, que achegou o xurista polaco Raphael Lemkin nos anos da Segunda Guerra Mundial, é o de xenocidio, que si precisa que haxa unha intención de acabar cun grupo social concreto. Non só exterminando aos individuos que o forman, senón borrando a identidade do grupo. Desde o punto de vista do dereito internacional, a túa proposta presenta un problema: a Convención para a sanción do delito de xenocidio de 1948 exclúe da súa definición os grupos políticos. Só considera a eliminación sistemática dun grupo social por motivos de nacionalidade, etnia, raza ou relixión. Outra cousa é o debate que creou esta Convención, que é no que te apoias. É un concepto de orixe académica, moi especializado, que ademais ten un uso popular moi estendido… "En xeral non se ten moi clara a definición de xenocidio. Pero o grave é que no ámbito académico se use o concepto sen fundamento. Como sinónimo de Holocausto, por exemplo" Que connota unha gravidade maior dos feitos: máis asasinatos... Si, en xeral non se ten moi clara a definición de xenocidio. Pero o grave é que no ámbito académico se use o concepto sen fundamento. Como sinónimo de Holocausto, por exemplo. É moi importante explicar as orixes do concepto, os debates que arredor del se produciron e as súas consecuencias. É un concepto de codificación, a nivel internacional, moi complexa, que estivo moi condicionada polas circunstancias históricas, que fixeron que se alterase parte do espírito do concepto. Foron excluídos da definición os grupos políticos, pero non significa que o debate rematase. Houbo despois do 1948 sentenzas, por exemplo en Arxentina, que supuxeron condenas por xenocidio tratándose de vítimas que foron tales por motivos políticos. E hoxe pode falarse dun consenso arredor da idea de que a exclusión dos grupos políticos da definición non estaba xustificada. De todas maneiras, a min interésame, máis que a perspectiva estritamente xurídica, o uso do concepto no contexto dos estudos sociolóxicos, politolóxicos e históricos. En que sentido é, entón, máis operativo usar o concepto de xenocidio que o de represión? Esa é a cuestión: se é máis operativo e funcional. Eu creo que si. E non é unha cuestión de utilizar unha palabra ou outra, senón do que ten detrás. En primeiro lugar, habería que distinguir, como dicía antes, a violencia de retagarda, que tivo un carácter sistemático que vai máis alá da represión política. Porque represión política xa a houbera antes do 36 e tamén a hai hoxe, nas democracias. Outra cousa é se está dentro ou non da legalidade. Quero dicir: no 1917 houbo unha gran folga xeral que acabou con centos de dirixentes obreiros no cárcere. O mesmo pasou coa Revolución de 1934, en Asturias: centos e miles de obreiros no cárcere, e mesmo condenas a morte. Pero a partir do golpe de Estado do 36 produciuse un tipo de violencia especial, unha violencia sistemática cuxo obxectivo era acabar cunha parte da sociedade, borrar a súa identidade. "A partir do golpe de Estado do 36 produciuse un tipo de violencia especial, unha violencia sistemática cuxo obxectivo era acabar cunha parte da sociedade, borrar a súa identidade. É dicir, un xenocidio" É dicir, un xenocidio. E este cambio conceptual permite incorporar outro tipo de cuestións. Primeiro, os verdugos, os perpetradores. Non se trata só de facer reconto e sistematización dos perfís das vítimas, que tamén é moi importante. Trátase, como se fixo en Ruanda, ou na ex-Iugoslavia, de saber quen foron os responsables: quen matou, por que, como… Outra cuestión é quen participou nesas matanzas e por que, que é un tema que aquí case non se estudou: a mobilización social, a participación da sociedade no xenocidio. Isto implica estudar cuestións moi difíciles e que xeran grandes tensións sociais, como a delación. Todo isto, que foi estudado por exemplo no caso da Alemaña nazi, aquí resólvense con apelacións ao contexto de guerra, aos "excesos de ambos bandos" ou, simplemente, ás consecuencias da "represión franquista". E supón ademais considerar unha boa parte da sociedade como obxecto pasivo dunhas lóxicas alleas a ela. Nese sentido, a historiadora Ana Cabana estudou as actitudes de consentimento e resistencia non organizada, complexas e cambiantes. Si, Ana Cabana ou Daniel Lanero fixeron un traballo moi importante nese sentido, mais aplicado ao desenvolvemento do réxime nos anos 40, 50… O que nos falta por saber é que pasou entre o 36 e o 39, e a primeiros dos 40. Na práctica xenocida son os verdugos os que definen as vítimas como parte dun grupo social a ser exterminado. Por razóns moi amplas, porque as identidades das persoas son complexas e múltiples. E, para min, máis que poñer o aceno na causalidade, o máis operativo é explicar o procedemento, o por que, con que finalidade. Cando traballaba en Nomes e Voces, atopábame con que persoas que os verdugos definían da mesma maneira non poderían, se tivesen oportunidade, nin estar sentadas á mesma mesa, debido ás diferenzas entre elas. Pois resulta que para os verdugos eran todos o mesmo. Por iso, é reducionista quedar só co dato da militancia política. O que importa, para min, son as lóxicas. E aquí entra o concepto de lóxica burocrática: os sublevados utilizaron todo o aparato do Estado para conseguir o seus propósitos de exterminar un grupo social. Seguiron unha racionalidade burocrática, un procedemento sistematicamente ordenado, e por iso hoxe temos fontes para estudalo. Tamén os campos de exterminio nazis foron organizados con esa lóxica burocrática, na que se dilúen as responsabilidades polos crimes. "Na memoria popular quedou a cuestión das vinganzas e rencillas por enfrontamentos persoais. Por efecto do discurso da represión franquista, este feito quedou obviado: non se trataba de vinganzas persoais, senón de violencia política" Xunto á lóxica burocrática atopamos a lóxica da vinganza e a da compaixón. Na memoria popular quedou a cuestión das vinganzas e rencillas por enfrontamentos persoais. Por efecto do discurso da represión franquista, este feito quedou obviado: non se trataba de vinganzas persoais, senón de violencia política. Eu creo que as vinganzas si pesaron moito. O que ocorre é que, si, tratábase dunha violencia sistemática organizada dun xeito burocrático, é dicir, non houbo crime que non fose ordenado ou consentido polas autoridades. Mais a implicación persoal dos verdugos eu creo que si tivo ese compoñente de vinganza, por moitas razóns. A lóxica da compaixón está relacionada con esta. Houbo persoas que utilizaron o seu poder para "salvar" a outras. O que ocorre é que mentres unha persoa era salvada, outra era condenada. Se se salva alguén porque "é boa persoa e non fixo nada", parece que outras persoas si fixeran algo e eran malas. Por último, está a lóxica depredadora. Por un lado, é un proceso de substitución dunhas persoas por outras. Por cada mestre depurado ou cada obreiro encarcerado quedaba un posto de traballo libre. Así, outras persoas puideron ascender ou mellorar profesionalmente. E o mesmo sucede cos bens que foron incautados como sanción económica. Ese foi un proceso de substitución que durante o franquismo se institucionalizou e cuxos efectos chegan a hoxe. Cando comparas o xenocidio franquista con outros casos subliñas as semellanzas, por exemplo, coas ditaduras latinoamericanas, ou mesmo co nazismo. Nese sentido, houbo un debate sobre se o franquismo era totalitarismo ou autoritarismo, que para uns autores era unha distinción moi relevante a para outros mero revisionismo. E ese debate sobre a natureza política do réxime está aínda moi vivo. A cuestión, para min, é que é un réxime moi longo, con distintas etapas, polo que é difícil dar unha definición homoxénea. Mais para min, alén dese debate, o importante é a orixe do réxime, é dicir, o xenocidio, o proceso violento do que naceu, o asasinato sistemático de miles de persoas. É difícil medir cal foi o réxime máis brutal, e ao mellor tampouco ten moito sentido. O problema é que no ano 2014 seguimos a ser o Estado con máis fosas por desenterrar non sei se do mundo, pero desde logo si de Europa. Porque hai un problema de negación do que pasou, do xenocidio como base constitutiva do Estado. "O problema é que no ano 2014 seguimos a ser o Estado con máis fosas por desenterrar de Europa. Porque hai un problema de negación do que pasou, do xenocidio como base constitutiva do Estado" E a iso apunta o libro. Á pervivencia do negacionismo. Primeiro, a través da asunción social de argumentos como a inevitabilidade da guerra debido aos extremismos ideolóxicos, a loita entre dous bandos... Non é só que o negacionismo siga vivo. O problema é que a negación do xenocidio, da orixe do Estado na eliminación sistemática dunha parte da sociedade, é a visión social hexemónica, e transversal a todas as ideoloxías políticas. Non é un problema só do franquismo e do neofranquismo representado por Pio Moa, César Vidal…, cos que xa non entro a debater porque non teñen o máis mínimo rigor histórico. O tema da negación é moito máis complexo. E iso lévanos ao que falabamos antes da participación social: por que uns sobreviviron e outros non. En Alemaña debateuse iso moito, ou no caso do xenocidio armenio, ou no caso das ditaduras latinoamericanas. É un problema complexo que o discurso hexemónico non trata. E que inclúe outra cuestión sobre a que se pasa por enriba: a violencia na zona que quedou baixo o control da República. Non basta con dicir que xa foron honrados no franquismo. Nesa zona houbo crimes que poden considerarse crimes de guerra e crimes contra a humanidade. Pero é parte da negación. "Outra cuestión sobre a que se pasa por enriba: a violencia na zona que quedou baixo o control da República. Non basta con dicir que xa foron honrados no franquismo" Ese negacionismo está presente, segundo explicas, nas actitudes de esquecemento de moitas familias ou mesmo no discurso da reparación moral e económica das vítimas que inspirou a chamada Lei de Memoria Histórica. Ocorre que nun Estado no que non hai políticas públicas de memoria, e aquí non houbo máis que as políticas de exaltación dos vencedores do franquismo porque na democracia non houbo políticas públicas de memoria rigorosas e con continuidade, o que queda é a memoria social fragmentada. Parte dela é a memoria familiar de "era bo" e "non fixo nada". Que é normal, e non pretendo criticar as familias, pero ten o reverso de banalizar os motivos: se un era bo, debía ser que outros eran malos. O mesmo ocorre coa memoria do esquecemento: mellor non falar, non contarllo aos descendentes… é dicir, negar o que pasou. Que tampouco pretendo criticar a ninguén. Pero ese é o problema de non ter políticas públicas de memoria. Nin temos un museo da memoria… "Nun Estado no que non hai políticas públicas de memoria, o que queda é a memoria social fragmentada" E ves negación, tamén, na memoria militante, na memoria militantemente antifranquista, no marco do que dicías: os franquistas contra os antifranquistas. Fíxose un enorme traballo de recuperación de memoria histórica. Fíxoo un movemento que traballou contra vento e marea, con moitas dificultades. Pero o que digo é que o seu traballo non tivo a capacidade de cuestionar a visión dominante. Cando non hai unha política pública coherente por parte do Estado, esas memorias fragmentarias non teñen a capacidade de substituír a memoria oficial, e mesmo esas memorias fragmentarias poden, sen querer, contribuír a asentar a memoria dominante. E a memoria militante faino ao poñer o aceno na cuestión político-partidista: na dicotomía entre franquistas e antifranquistas. Para min, ese non é o debate. Porque as vítimas son vítimas, e non vítimas de todos, tamén as da zona republicana. A crítica que poden facerche é, precisamente, esa. Acabar equiparando a violencia franquista coa practicada na zona republicana. Aínda que non o pretendas. É dicir, negar. Iso é algo que quixen deixar moi claro. Non é igual. Pero tampouco podemos obviar a violencia que se produciu nas zonas republicanas. Non chega con dicir que foi produto da guerra, das circunstancias. O concepto de práctica xenocida non é aí aplicable, aínda que si houbo crimes que poden considerarse de guerra ou contra a humanidade. E non se trata de dicir se foi peor ou mellor. Todos foron vítimas, e todos os verdugos crearon sufrimento. É verdade que na zona que quedou baixo goberno republicano houbo persoas que tiveron pulsións ou intereses xenocidas. Pero non chegou a darse unha práctica xenocida porque sucederon cousas que o impediron: a intervención das autoridades, grupos políticos nos que había xente con esas pulsións e outra xente que non estaba disposto a permitilo...Que foi o contrario do que fan os sublevados, que poñen o aparato do Estado, desde o máis alto ata a base, para facer posible o xenocidio. Non é o mesmo, evidentemente. Outra dificultade, se cadra, é facer esa distinción entre violencia derivada directamente da guerra e violencia da retagarda. Se cadra moitas veces non é doado. O caso galego é un bo exemplo diso. Porque aquí non houbo guerra, só violencia de retagarda. Non se pode atribuír a violencia a unha guerra que non existe porque aquí a guerra durou só uns días. Noutros lugares pode ser máis difícil, mais non é o mesmo que dous soldados morran nun enfrontamento que que veñan falanxistas a un pobo para matar a todos os rojos. Outro caso claro é o da violencia do ano 39 despois da guerra, ou a do 40 e a do 41. Seguía a mesma práctica, e non había guerra. Porque se trataba de exterminar a unha parte da sociedade. A partir de aí, a violencia xa é outra cousa. "Outro caso claro é o da violencia do ano 39 despois da guerra, ou a do 40 e a do 41. Seguía a mesma práctica, e non había guerra. Porque se trataba de exterminar a unha parte da sociedade" Na transición tampouco se distinguiu, segundo comentas, violencia política de xenocidio. E ata hoxe. É unha cuestión de prácticas de xustiza transicional, que ten que ver con como se resolve, desde as políticas públicas, o tránsito á democracia. En España produciuse unha ruptura do que foi a práctica asentada desde os procesos de Nuremberg, na segunda guerra mundial. É dicir, a tendencia era ir máis alá das medidas de reparación, xulgando os culpables e impulsando procesos de purga, de desnazificación no caso alemán. En Grecia xulgouse aos responsables do réxime dos coroneis. En Portugal houbo purgas: militares, políticos… En España, porén, institucionalizouse a idea de amnistía como elemento fundamental do novo réxime político. A idea de que a reconciliación leva ao perdón, e o perdón ao esquecemento. Que despois foi modelo para as leis de punto final de Chile, Brasil, Arxentina, Uruguai…, que liberan os presos políticos pero fan que queden impunes os que os meteran no cárcere. "En España institucionalizouse a idea de amnistía como elemento fundamental do novo réxime político. A idea de que a reconciliación leva ao perdón, e o perdón ao esquecemento" Mais neses países, despois, houbo medidas que corrixiron inxustizas como as Comisións de Verdade. Pois en España. Unha vez que se optou pola reforma e non pola ruptura, así quedou. E a única iniciativa que cuestionou os resultados disto foi o auto de Garzón, que argumentaba que se trataba de delitos contrarios ao dereito internacional, polo que a Lei de Amnistía non servía para enterralos no esquecemento. E a resposta xudicial e política foi dicir que esa Lei tiña lexitimidade porque se aprobara nun Parlamento democrático e con elevado consenso, que o tema era o perdón e a reconciliación. E aí está o discurso hexemónico, a nivel social, político. E ese é o problema, a negación das orixes constitutivas do Estado español. Por iso temos mortos en fosas. Pode presentar problemas, tamén, a túa perspectiva, noutro sentido. Bastante custou instalar o discurso de que non fora unha guerra inevitable entre dous bandos, senón, precisamente, represión que respondía a fins políticos. Eu entendo que coa Lei da Memoria Histórica de Zapatero e, en Galicia, coas políticas do bipartito mudaron cousas. Pero é que o que se fixo foi destruído. Proba diso é a Illa de San Simón, que xa non ten o significado memorial que se lle quixo dar entón. As fosas comúns seguen aí, as placas da memoria están a poñelas iniciativas particulares. E aí está o problema, a negación das orixes do Estado, co que iso supón. A continuidade do Estado anterior, presente na administración, nos poderes fácticos… A especulación urbanística, por exemplo, ten orixe nos plans de desenvolvemento do franquismo e no turismo de sol e praia. É só un exemplo…


Summary: As tres formacións presentaron en Compostela a iniciativa a prol da autodeterminación dos pobos. Malia "os agravios do españolismo", aseguran que pularán polo "dereito inalienábel" das nacións a se autodeterminaren "pola vía democrática" mais tamén, se for preciso din, "de maneira unilateral"

Jon Iñarritu (Amaiur), Alfred Bosh (ERC), Rosana Pérez e Xavier Vence (BNG) compareceron esta cuarta feira para presentaren a Iniciativa pola autodeterminación dos pobos. Após o veto imposto pola mesa parlamentar, as tres formacións levarán o debate ao Congreso d@s deputad@s a través dunha proposición non de lei. "O goberno español non está disposto a dialogar sobre esta cuestión", afirmou a deputada do Bloque nas Cortes españolas, Rosana Pérez. Porén, asegurou que, malia "os avatares", levarán "o dereito á autodeterminación" ao Pleno do Parlamento para demandar "que as nosas nacións" poidan ter "máis cedo que tarde" o dereito a decidiren sobre o seu futuro. Jon Iñarritu: "O pobo vasco non renunciará a se liberar. Se non é a través do recoñecemento do Estado español, será de maneira unilateral" Neste senso, a iniciativa presentada de maneira conxunta advoga por que o Estado español traspoña ao seu ordenamento xurídico interno o principio de autodeterminación dos pobos recollido por diversos instrumentos xurídicos internacionais ratificados polos sucesivos gobernos españois, nun exercicio, din, "de democracia". BNG, ERC e Amaiur defenden "o principio democrático" como garante para que os pobos sexan "o que queiran ser" "É un dereito inalienábel", afirmou de maneira taxativa o deputado de ERC, Alfred Bosch, que ten, polo tanto, "que ser debatido nas Cortes españolas". Aliás, matizou o deputado de Amaiur, Jon Iñarritu, constitúe tamén "un mandato" para o soberanismo pular polo recoñecemento do dereito de Galiza, Euskal Herria e Catalunya a se autodeterminaren. Soberanistas, galeg@s, catalás e vasc@s concordan en denunciaren a "cerrazón españolista" --en expresión do portavoz nacional do BNG-- e os vetos impostos para impedir que esta cuestión se debata "con normalidade" como aconteceu noutros territorios de Europa. Xavier Vence: "Fronte aos que teñen a tentación de abandonar a bandeira propia e engancharse á ensoñación tricolor, nós propomos avanzar coas nosas propias forzas en solidariedade co soberanismo catalán e vasco" No entanto, salientaron que face "o agravio do españolismo" a súa proposta quere "contribuír a mellorar as condicións democráticas do propio pobo español", afirmou Bosch, "porque tamén o merecen", sendo que a loita polo dereito das nacións a se autodeteminaren non vai "contra ninguén", mais si "en favor de todos". Tamén así, acrecentou Iñarritu, desde Amaiur traballan para "resolver o problema territorial", que non é "a crise da monarquía borbónica", senón do marco xurídico-institucional creado após a Transición española, apuntou Xavier Vence. Após ser vetada até en dúas ocasións a tramitación en Cortes como proposición de lei da iniciativa presentada esta cuarta feira, para o portavoz nacional do Bloque a liberación nacional das nacións vasca, catalá e galega virá da man dunha "ruptura unilateral" que rache cun "modelo de estado inservíbel". Pois, afirmou Xavier Vence, "o goberno español non é só unha rémora", senón que é tamén, "unha ameaza". Para pularen por ese proceso de "ruptura democrática" propuxo o líder nacionalista "avanzar coas nosas propias forzas" fronte "aqueles que defenden a tricolor" --en clara alusión á bandeira republicana españolas e ás teses federalistas que agroman na Galiza-- "en solidariedade", acrecentou" "co soberanismo catalán e vasco". Alfred Bosch: "Queremos camiñar todos xuntos na procura da liberdade e a xustiza social" Eleccións europeas Inquirid@s pola imprensa, @s representantes das tres formacións eludiron responder se concorrerán en coligación ás vindeiras eleccións europeas, pois "é unha cuestión que fai parte doutra axenda", afirmou o portavoz do Bloque. Porén, Jon Iñarritu e Alfred Bosch salientaron a aposta das súas organizacións na "unión" tanto dentro como fóra dos seus territorios, polo que verían "ben" unha eventual candidatura conxunta nos comicios ao Parlamento europeo.


Summary: A entidade que xestiona escolas infantís e centros de maiores, coa súa disolución aprobada dende hai dous anos, continúa a funcionar sen convenio colectivo para o seu persoal e coa integración na Axencia de Servizos Sociais paralizada

"A súa xestión é pouco eficiente", "gasta máis en burocracia que en atención aos maiores", "marxina aos concellos", "a maior parte dos cartos destínanse á Administración e non á asistencia". Foron algunhas das sentenzas que Alberto Núñez Feijóo lle dedicou ao Consorcio Galego de Servizos de Igualdade e Benestar o 6 de marzo de 2009 ou, o que é o mesmo, na primeira rolda de prensa que ofreceu para expoñer os seus plans tras gañar as eleccións por maioría absoluta. Feijóo aseguraba que o Consorcio, creado pola antiga Vicepresidencia para xestionar servizos como escolas infantís ou centros de día, sería disolto e no seu lugar chegaría unha nova e mellor fórmula de xestión. Os trámites para disolver este ente e integralo na futura Axencia de Servizos Sociais comezaron, mesmo se decidiu formalmente a absorción, pero case catro anos despois o Consorcio sobrevive e mesmo amplía a súa estrutura, en centros e en persoal. Menos do 5% do persoal está dedicado estritamente a tarefas burocráticas Na actualidade, segundo datos oficiais da Xunta, a entidade dependente da Consellería de Benestar ten un cadro de persoal de 1410 traballadores e traballadoras, dos cales a maioría, 945, desenvolven o seu labor en escolas infantís -as antigas galescolas-. Os demais distribúense entre centros de atención a persoas maiores, con 331 postos de traballo, as oficinas I+B, que empregan a 49 persoas, os antigos centros Quérote -agora denominados Quérote+-, con 11 persoas e un centro de atención a mulleres vítimas da violencia machista, que ten un plantel de 8 persoas. Completan a relación de postos de traballo as 57 persoas da oficina central e as 9 da oficina técnica de obras. Polo tanto, a burocracia só se dedica estritamente o 4,6% do persoal. A incerteza que paira sobre o futuro do propio organismo afecta moi directamente a estes traballadores e traballadoras e tamén aos que se poidan incorporar no futuro -hai servizos, como tres centros de día na Pobra do Caramiñal, Cerceda e Curtis que aínda non teñen persoal asignado-. Entre outros aspectos e malia ás múltiples mobilizacións desenvolvidas, aínda non lograron que se lles aplique o mesmo convenio colectivo que ao resto de persoal laboral da Xunta. Explícao Anxo Louzao, da CIG-Ensino, que en conversa con Praza Pública detalla que, co primeiro mandato de Feijóo xa expirado, "os traballadores e traballadoras seguen sen as mínimas condicións que debe ter calquera empregado da Administración", prestando "servizos tan importantes, como a atención á dependencina ou a prevención da violencia de xénero" a cambio de "salarios miserábeis" e sen estabilidade laboral. O proceso de integración na Axencia de Servizos Sociais está "paralizado", segundo os sindicatos "Ao PP os ataques ao Consorcio servíronlle para tirar réditos electorais", di Louzao, quen tamén ve esa mesma intención política tras a anulación da oferta pública de emprego que puxera en marcha o bipartito e que tiña como obxectivo "consolidar" os postos de traballo "de persoas que xa pasaran unha oposición". "Paralizouse debido á posición do PP" e agora o que está "totalmente paralizado", di, é o conxunto do plan para transformar a entidade nunha parte máis da Axencia Galega de Servizos Sociais, concibida tamén polo bipartito e que o actual Goberno asegurou que poría en marcha. Sen novas da transferencia das escolas a Educación Así as cousas, o único que mudou neste tempo foron algúns modos de facer, concretados, por exemplo, na decisión de privatizar a xestión de cinco escolas infantís -Galiñas Azuis- por 4 millóns de euros a comezos deste ano. Á marxe disto, e aínda que nos Orzamentos da Xunta para 2012 se reflectía que a xerencia do Consorcio está "facultada" dende 2010 para "disolver" o organismo e "integralo" na Axencia, apenas se deron pasos para concretar un proxecto que, por exemplo, tampouco era visto con bos ollos na Consellería de Facenda, ante a posibilidade de que, lonxe de ser unha medida de aforro, puidese traer consigo un incremento de gasto. Do mesmo xeito, o Goberno galego tampouco deu paso ningún para transferir a xestión das antigas galescolas á Consellería de Educación, se ben ao comezo da lexislatura o departamento de Jesús Vázquez aseguraba que o traspaso sería cuestión de meses. Isto acontece nun contexto no que, mentres en 2012 a achega da Xunta ao Consorcio baixou notablemente -de 39,8 millóns en transferencias no ano 2011 a 26,3 millóns en 2012-, Benestar prevía que subisen os fondos inxectados polos concellos, pasando de 1,6 a 8,4 millóns. Do mesmo xeito, o departamento que dirixe Beatriz Mato estimou que, en concepto de taxas e prezos públicos -sufragados polos usuarios e usuarias- os 6,6 millóns e 2011 pasasen a ser 8,4 millóns este ano.


Summary: Houbo un tempo no que as praias non ulían a crema solar e ficaban case desertas. Houbo un tempo no que o estío non era tempo para o lecer. Viaxamos aos veráns de antes.

O veraneo é un invento recente, propio de sociedades urbanas e de consumo, e impensábel nunha sociedade rural na que tempo de lecer e de traballo non estaban escindidos senón hibridados. Indagamos na historia e na intrahistoria do verán en Galiza, da man do historiador Xavier Castro, autor de Historia da vida cotiá en Galicia (Séculos XIX-XX) e das lembranzas que nos achegan a escritora Helena Villar Janeiro, o ensaísta Camilo Nogueira, o poeta Pepe Álvarez Cáccamo, o ilustrador Xosé Lois "O Carrabouxo" e a poeta e actriz Antía Otero. Dos veráns da cidade aos da aldea, da época estival dos nen@s labreg@s ao das clases medias ilustradas, viaxamos aos veráns do pasado. Xurxo Souto descubriranos, no seu relato "Océano para terrícolas", a memoria da coruñesa praia de Santa Cristina, ao pé da Ponte Pasaxe, cando, no lugar que hoxe en día ocupa unha urbanización, se atopaba o coñecido como estaleiro de Recollainas. Desta vez, o seu episodio oceánico está protagonizado por Manuel Eiroa,o seu avó, que atravesou o Atlántico coa orquestra Os Satélites. Entrevista a Agarophobia "Xurxo Souto descubriranos a memoria da coruñesa praia de Santa Cristina cando, no lugar que hoxe en día ocupa unha urbanización, se atopaba o coñecido como estaleiro de Recollainas." O Caderno de Verán dedicaralles a entrevista musical, nesta ocasión, ás Agarophobia, que veñen de actuar con Los Enemigos en Vigo e foron xa gañadoras de varios concursos, como o VodafoneYu Music Talent ou o Son Rías baixas, co seu garage indie rock. De man do cantante, compositor e actor, Xoán Curiel, viaxamos á Pena do Inferno, na súa terra natal, A Fonsagrada. Xesús Manuel Pinheiro remítenos, na súa columna "Dalle que libras" a unha anécdota recente nunha taberna ourensá ao redor de navegar en mar aberto en augas políticas. Pepe de Pura segue a meter máis leña ao seu relato homoerótico, con escenografía de sauna nesta ocasión. O conflito desencadéase na vida de África, obrigada a casar á forza, no relato de Marica Campo. Marta Dacosta segue a agasallarnos versos protagonizados por mulleres que, dende distintas circunstancias e tempos, van desenfiando o novelo da memoria.


Summary: Estes últimos meses na Galiza saíronse no meteorolóxico do que foi norma durante séculos. E iso, en sectores tan dependentes do tempo como o primario, supuxo alteracións de ritmos produtivos, perdas de produción e prexuízos económicos. Ao que se engade a sensación de que as administracións non toman a serio un problema cuxas consecuencias poden ir alargándose. O que nestes meses foi excepcional pode acabar converténdose en rutineiro.

Galiza é un país privilexiado en microclimas, o que lle permitiu, canda outros factores como a orografía, ter unha variedade e riqueza de cultivos e produtos, tanto en mar como en terra, difícil de atopar noutros países de similar tamaño. Mais estamos a falar dunha realidade relativamente fráxil e na que o compoñente climático xoga un papel determinante. Por iso, cando os ciclos habituais meteorolóxicos sofren perturbacións importantes, sectores como o gandeiro, o marítimo-pesqueiro ou o hortofrutícola –coa súa importancia- notan os efectos de inmediato. E non para ben precisamente. "Si que hai preocupación no agro", afirma Manuel Da Cal, coordinador da Federación Rural Galega (Fruga), en conversa con Sermos Galiza. "Habería que poñerse en serio a estudar como nos vai afectar todo isto", engade Isabel Vilalba, do SLG, o Sindicato Labrego Galego. Galiza pasou no 2016 por un dos veráns máis secos da súa historia, ao que lle seguiu un decembro e un xaneiro de 2017 que marcaron a seca invernal máis longa desde hai 15 anos. Xaneiro despediuse con fortes xeadas e febreiro comezou con duro temporal. A reportaxe completa podes lena no semanario Sermos Galiza nº233, xa na nosa loxa.


Summary: O obxectivo da área sanitaria con esta decisión é "manter unha axeitada atención á totalidade da poboación desta localidade".

A xerencia da área sanitaria de Pontevedra e O Salnés confirmou nesta terza feira a "desactivación" das axendas no centro de saúde de Baltar (Sanxenxo) no que resta do mes de agosto, ante a previsión de que estean dispoñíbeis só catro médicos e, "posibelmente, tres nos días seguintes, dos oito que conforman o cadro de persoal". Trátase dunha decisión que xa denunciaran nesta mesma segunda feira a Asociación Galega para a Defensa da Sanidade Pública (AGDSP) e máis a Plataforma para a Defensa da Sanidade Pública de Sanxenxo, que o consideraron unha "vulneración inaceptábel" do dereito da poboación para acceder á asistencia sanitaria e ás prestacións do sistema público da Galiza. Sos Sanidade lanza unha ILP en defensa da Atención Primaria O obxectivo, segundo indican desde a área sanitaria, é "manter unha axeitada atención á totalidade da poboación desta localidade" e "dedicar todos os efectivos para atender as consultas urxentes". Trátase, aseguran, dunha medida "provisional" que está previsto manter "inicialmente" até o vindeiro mércores 31 de agosto. A pasada semana o xerente e a directora da área sanitaria desprazáronse até o centro de saúde de Baltar, onde mantiveron unha reunión técnica cos facultativos para analizar a situación e planificar alternativas que garantan a continuidade asistencial. Sanidade defende pagar casas a médicos no verán en Sanxenxo, pero non a pediatras en Verín Durante o encontro estabeleceuse un circuíto para que a renovación de receitas sexa efectuada pola farmacéutica de Atención Primaria deste ambulatorio. Así, a área sanitaria de Pontevedra e O Salnés subliña que busca unha reorganización "responsábel" dos medios asistenciais de atención primaria e argumenta que está condicionada pola carencia de profesionais para a contratación no ámbito de Medicina de Familia, alén das vacacións e as baixas por diversa índole.


Summary: Os armadores recoñecen que "non podiamos aguantar máis" e xa non tiñan marxe de manobra após publicarse o reparto no BOE. Mais advirten que eses criterios só serán para 2014, non para 10 anos.

A asemblea do cerco realizada en Portosín decidiu, desta vez si, dar o visto bon ao principio de acordo atinxido na terza feira, e tras cinco horas de reunión, coa Consellaría do Mar. A asemblea non estivo exenta de debate, mesmo con fortes críticas internas, mais finalmente os presentes optaron por aceptar o principio de acordo. Un pacto que non varía a cota de xarda que lle toca a Galiza, que o Ministerio mantivo inamovíbel desde un principio sen que a Xunta se involucrase para o variar. O que cambia é o reparto interno de Galiza do cupo entre os buques. Por dicilo en palabras de Andrés García, da asemblea de cerqueiros, "os barcos que teñen máis cota de xarda teñen que ceder algo aos que teñen menos". Ademais, o xurelo vai ter un plan de xestión conxunta. Hai armadores que recoñecen que esta proposta hai unhas semanas sería rexeitada de plano. "Pero a campaña está aí e hoxe (pola terza feira) o BOE publica o reparto de cotas", apuntan. O seguinte paso despois da decisión da asemblea vai ser unha nova xuntanza en Compostela coa Consellaría do Mar para puir e profundar nese principio de acordo, aceptado por maioría dos 120 armadores presentes (o sábado rexeitárase na asemblea por unanimidade un outro principio de acordo auspiciado pola Xunta). O reparto do Ministerio de Pesca outorga a Galiza o 24,8% da cota de xarda para o Estado español, unhas 3.406 toneladas, malia ter unha frota de 153 buques. Euskal Herria ten 69 barcos cerqueiros, mais leva o 48,11% da cota. Cantabria pescará o 24% (ten 44 embarcacións que traballan con esta arte). E Asturies, con 11 barcos, o 3%. Mais a conselleira de pesca asturiana xa anunciou que vai defender a postura da súa frota (que rexeita o reparto feito polo Ministerio) e que pedirá en Madrid outros criterios.


Summary: Vimos a Feijóo repetir a 'cantinela' da politización da loita das violencias machistas. Xa vai sendo tempo de que asuman que o feminismo, como o persoal, é político. Polo que, Señor Feijóo, procure non falar por nós e desvele se, a partir das eleccións do 2020, vai ser VOX quen fale por vostede.

".....ahora ya no son tiempos de espejismos." Chantal MaillardEste tipo de afirmacións reflicten a tendencia á infantilización das mulleres dende posicións conservadoras incapaces de recoñecernos como suxeitos propios e emancipadosO persoal é político. Sen dúbida esta é unha das premisas máis coñecidas do feminismo, ademais da asunción do carácter político do propio movemento. A pesar disto, son continuas as acusacións sobre un suposto uso partidista da loita feminista. Este tipo de afirmacións reflicten, por un lado, unha tendencia á infantilización das mulleres dende posicións conservadoras incapaces de recoñecernos como suxeitos propios e emancipados, e, por outro, a intención de colocar ao feminismo en subalternidade, cando o grao de ideoloxización do movemento (cuxa expresión máis exacta é ese "o persoal é político") o converte per se nunha proposta política autónoma. Este é o caso de Ciudadanos, quen fixo alarde da súa incomprensión aventurando propostas como o "feminismo liberal", dúas palabras que conflúen nun oxímoro. Quen, ademais, acaba de ver minguar os seus 56 escanos no congreso a 10, en só 6 meses, interpelando a un centro político que mostrou unha volatilidade de manual. Isto nos sitúa ante a hipótese de que o centro político sexa un espellismo produto da desideoloxización dunha parte da sociedade que decanta o seu voto segundo cada proceso concreto. Explicaríanse así décadas de alternancia bipartidista na que as vitorias dependían das modulacións do discurso para captar a ese electorado de "centro". Algo que tamén xustificaría o desvío dese voto perdido dun partido que se definía como de "centro moderado", non só cara a abstención e o PP, senón a un partido de extrema dereita como VOX.Non é de estrañar a cruzada que VOX mantén co movemento feministaResulta sorprendente escoitar como unha porcentaxe importante das persoas que decidiron votar a VOX o 10N declaran que o fixeron buscando "un cambio" ( significante excesivamente impreciso se non o acompañamos dalgunha alocución). Ábrese a necesidade de reflexionar sobre a diferenza entre estes votantes e aqueles que xustifican a elección de VOX no seu discurso antiemigrante ou que recitan os seus "mantras" falsos sobre as mulleres e as denuncias por violencia de xénero. Cuestións de fondo á parte, non é de estrañar a cruzada que VOX mantén co movemento feminista. Do bautizado como trifachito parecen ser os que menos nos subestiman e, conscientes de que o alto grao de ideoloxización hermetiza ás feministas contra o seu discurso, nos combaten. Este 25N estará marcado polo bloqueo de VOX ás declaracións institucionais contra as violencias machistas en moitos concellos e parlamentos do estado español. O movemento feminista, acompañado por unha parte importante da sociedade, foi quen de conseguir avances fundamentais na nosa concepción do sistema democrático, pero dende as tribunas agora se alzan voces que os poñen en cuestión. Hai algo obsceno na linguaxe empregada por VOX para atacar os dereitos das mulleres, algo que raia no insulto, unha perversión da retórica que cruza límites que non se deberían traspasar en sede parlamentaria. A palabra "abortorio" ou afirmar que o feminismo é "un cáncer", son a expresión verbal dunha carencia total de escrúpulos á hora de facer política. Curiosamente, moitos dos que acostuman a erixirse en adaíles do decoro parlamentario en cuestións banais, parecen, aquí, facer a vista gorda. Porque se o crecemento de VOX pode argumentarse no seu discurso "cainita" e a desideoloxización dunha parte do electorado, fáltanos na ecuación a irresponsabilidade dalgunhas formacións políticas ao branquealos.En Galicia, ás portas dunhas eleccións autonómicas, moitas nos preguntamos se o PP galego terá a mesma disposición a pactar con VOX que teñen en MadridO preacordo entre PSOE e o grupo confederal Unidas Podemos-En Comú Podem-Galicia en Común abre a posibilidade dun goberno de coalición e o fito de quebrar ese bipartidismo que sustentaba as súas alternancias no "electorado de centro" e a capacidade de PP e PSOE de modular o seu discurso, resultando un palimpsesto de tanto reescribirse. Coa aparición de novas formacións políticas e a fragmentación consecuente, o papel de Ciudadanos era o de bisagra que formulara a versión 2.0 do bipartidismo. Esa hipótese tórnase inviable tras o 10N, e os dous grandes partidos atópanse na conxuntura de que cada escolla os define. Sen posibilidade de reescritura, toda decisión afonda no ideolóxico. Basta observar Andalucía e Comunidade de Madrid para comprobar que o PP escolleu gobernar cun apoio de VOX que non está a saír gratis, sobre todo ás mulleres. Porque se hai algo ao que o PP parece disposto a renunciar é aos dereitos acadados a través de loitas que non tiveron máis remedio que asumir, pero que consideran alleas. Señor Feijóo, procure non falar por nós e desvele se, a partir das eleccións do 2020, vai ser VOX quen fale por vostedeEn Galicia, ás portas dunhas eleccións autonómicas, moitas nos preguntamos se o PP galego terá a mesma disposición a pactar con VOX que teñen en Madrid. Non debe sentirse moi cómodo Feijóo, quen moitas veces intenta marcar liña propia, ante tal perspectiva. Tampouco se lle viu moi cómodo no último pleno, durante o cal chegou a erixirse como "o encargado de falar polas mulleres galegas". Máis alá do insultante desta afirmación, compre que Alberto Núñez Feijóo aclare se, chegado o momento, vai pactar con VOX, como marca o seu partido dende Madrid, poñendo as vidas das mulleres galegas nas mans daqueles que nos queren sen dereitos. Nese mesmo pleno, vimos a Feijóo repetir a "cantinela" da politización da loita das violencias machistas. Xa vai sendo tempo de que asuman que o feminismo, como o persoal, é político. Polo que, Señor Feijóo, procure non falar por nós e desvele se, a partir das eleccións do 2020, vai ser VOX quen fale por vostede.


Summary: Tan só o 16% do rueiro da cidade é feminino e a metade destes nomes refírense a virxes e santas. O Concello abriu un proceso participativo para que a cidadanía presentase as súas suxestións, a partir dunha moción de Ourense en Común aprobada por unanimidade no pleno. Este xoves unha mesa de traballo debateu posibles propostas

En Ourense está en marcha dende hai unhas semanas un proceso participativo no que a veciñanza a está convocada a propoñer mulleres "relevantes" para lles dar nome as prazas e rúas da cidade. As propostas, de mulleres "preferentemente ourensás e galegas", deben entregarse por escrito e ser acompañadas dunha "memoria explicativa sobre o méritos alegados", sendo rexistradas antes de mediados do mes de febreiro. Ourense en Común celebra este xoves un encontro aberto coa intención de recoller nomes de mulleres "e dignificalas no espazo público" A iniciativa parte dunha moción presentada por Ourense en Común (OeC) no pleno municipal do pasado mes de abril, aprobada por unanimidade, que instaba o Goberno municipal a "iniciar os trámites oportunos para a apertura dun proceso de participación veciñal co obxectivo de recoller propostas de mulleres relevantes coas que renomear as prazas 100, 200, 500 e 1000", espazos situados nos barrios de Covadonga, do Pino ou na Barra do Miño. Para acompañar e impulsar o proceso participativo aberto polo Concello, Ourense en Común celebrou este xoves un encontro aberto coa intención de recoller nomes de mulleres "e dignificalas no espazo público", no que participaron colectivos feministas da cidade. O grupo municipal de OeC presentará as súas propias achegas a este proceso, que sairán en parte desta mesa de traballo que busca "pescudar no coñecemento e a memoria colectiva, documentando mulleres relevantes e fitos na loita feminista, que deban transcender e visibilizarse nun símbolo como o rueiro", explica Ledicia Piñeiro. Aquela moción de Ourense en Común aprobada por unanimidade demandáballe tamén ao Goberno municipal que lle dedicase unha praza a Asunción González "como homenaxe a quen foi recoñecida como primeira vítima por violencia machista declarada e documentada en Ourense". Asunción González foi asasinada en 1891 pola súa parella -Juan Fernández- e nos últimos anos recibiu varias homenaxes do movemento feminista da cidade no cemiterio de San Francisco, onde está soterrada nunha tumba na que se pode ler "¡¡Pobre Asunción!!" como único epitafio. Juan Fernández (máis coñecido como Juan Xesta), de 21 anos, disparoulle coa súa pistola de dous canóns en plena Praza Maior, ateigada de xente que seguía unha misa do Venres Santo. A crónica publicada polo Faro de Vigo ao día seguinte afirmaba (como recolle La Región) que "se oyó una detonación de arma de fuego que puso en alarma a todos. De las averiguaciones resultó que a Juan González de la parroquia de Reza se le disparó uno de los tiros de la pistola que llevaba". O pasado mes de xullo o Concello aprobou dedicarlle a Asunción González a denominada praza 1000, situada no barrio do Vinteún. Trátase da primeira vítima por violencia machista documentada en Ourense O pasado mes de xullo o Concello aprobou dedicarlle a Asunción González a denominada praza 1000, situada no barrio do Vinteún. "Non somos quen de poder devolverlle a vida a Asunción, nin a ningunha das vítimas, pero si podemos xerar un símbolo que permita lembrar cada día a todas esas mulleres sometidas ó longo do tempo á violencia patriarcal", destacaba ese día Ourense en Común. 16% de rúas dedicadas a mulleres en Ourense O proceso participativo inscríbese no III Plan para a Promoción da Equidade de Xénero do Concello de Ourense (2017-2020), no que se fai un chamamento a "reimpulsar a visibilizacion e posta en valor da contribución das mulleres á historia a través da asignación de nomes de mulleres ou de efemérides relacionadas coa igualdade nos novos edificios e dotacións públicas (centros diversos, bibliotecas, salas, etc.) e nas rúas e prazas da cidade". Un obxectivo máis que necesario, á vista da realidade actual do rueiro ourensán. Hai tres anos as profesoras da Universidade de Vigo Susana Reboreda (de Historia Antiga) e Maribel Doval (Didáctica) presentaron un estudo que detallaba que das 348 rúas con nome de persoa só 56 eran femininos, o 16% do total, unha porcentaxe moi cativa pero que supera á doutras cidades galegas. Porén, destas 56 vías con nome de muller recollidas no rueiro ourensán, o 48% referíanse a relixiosas baixo a denominación de Virxe, Nosa Señora de ou Santa, outro 21,5% estaba referido "a seres mitolóxicos" e outras presentaban nomes tan xenéricos como A Marquesa ou Damas. Apenas un 10% aludía a escritoras ou humanistas e só se atopou unha rúa con nome de científica e outra con nome de personaxe histórico feminino vinculado á cidade. Reboreda e Doval destacaban, ademais, que case ningunha das vías con nome de muller correspondía aos centros de actividade, de comercio ou históricos da cidade, senón que quedaban relegadas "a espazos menos visibles". Das 56 vías con nome de muller recollidas no rueiro ourensán, o 48% referíanse a relixiosas baixo a denominación de Virxe, Nosa Señora de ou Santa, outro 21,5% estaba referido "a seres mitolóxicos" Reboreda e Doval organizaran así mesmo unhas Xornadas de Muller e Urbanismo. Unha nova mirada sobre a planificación urbanística inclusiva, nas que se redactou un manifesto que lles propoñía aos gobernos municipais unha revisión do nomenclátor que contemplase "a incorporación de nomes de oficios tradicionalmente desenvoltos por mulleres (leiteiras, castañeiras, tecelás, parteiras, polbeiras...)", así coma nomes de deportistas, de profesoras universitarias e de científicas, "colocando a muller no papel que lle corresponde e ofrecendo unha representación simbólica dos xéneros máis igualitaria na procura dunha cidade inclusiva". A moción de Ourense en Común aprobada en abril subliñaba igualmente que a iniciativa buscaba "saldar unha débeda histórica con moitas mulleres que en Ourense, ao igual que no resto do mundo, foron invisibles a ollos dunha sociedade masculina que limitaba o feminino sempre á esfera do privado". E sinalaba que "son moitos os nomes de mulleres que recoñecer en lugar dos impersoais números ou letras presentes no rueiro de Ourense. Con todo deberán ser as propias veciñas as que fagan chegar as propostas ao concello con máis nomes propios ou xenéricos, lexitimas propietarias de rúas e prazas". A moción aprobada en abril buscaba "saldar unha débeda histórica con moitas mulleres que en Ourense, ao igual que no resto do mundo, foron invisibles a ollos dunha sociedade masculina que limitaba o feminino sempre á esfera do privado" En todo caso, a moción suxería tres nomes, a xeito de exemplos. Eran o caso da pontina Delia Delso, que "podería humanizar a hoxe Praza 200 no barrio do Pino polo seu labor como mestra represaliada". De Esperanza Martín Borrajo, que "tería un maior recoñecemento social que a Praza 100 no barrio de Covadonga polo seu compromiso social como pedánea e activista veciñal". E para a praza 1000 na estrada de Barra de Miño propoñía o nomes de Praza das Rianxeiras, "pois é sabido que desta zona proviñan moitas delas e sería recoñecer tamén o seu traballo silenciado". A situación no resto de Galicia No resto do país a situación non é mellor, aínda que nos últimos pasos se comezan a dar (tímidos) pasos de cara a reducir a desigualdade e a reparar o esquecemento e silenciamento ao que foron sometidas as mulleres. En Pontevedra son apenas 20, dun total de 196 vías os lugares dedicados a unha persoa concreta, pero o Concello vén de anunciar que incorporará ao rueiro a 27 novas mulleres, entre elas María Victoria Moreno (a quen se lle dedica o Día das Letras neste 2018), a escritora María Vinyals, a aviadora Elisa Patiño y Meléndez, a actriz Josefina Blanco Tejerina, a navegante Isabel Barreto de Mendoza ou Virxinia Pereira, impulsora do Museo de Pontevedra e depositaria do legado de Castelao. Tamén terán a súa rúa Dolores Trabado, primeira taxista da cidade, ou a curandeira Vasquida García, condenada á fogueira por bruxa pola Inquisición. En Pontevedra son apenas 20, dun total de 196 vías os lugares dedicados a unha persoa concreta, pero o Concello vén de anunciar que incorporará ao rueiro a 27 novas mulleres En Lugo, apenas o 5% do rueiro está dedicado a mulleres, unhas 35 en total. Un número que foi crecendo nos últimos anos coa incorporación de María Barbeito, Paz Parada Pumar, Concepción Saiz Otero, Olimpia Valencia, Isabel de Zelanda y Gómez, Alicia Vilas, a glorieta 25 de novembro ou da rúa 8 de marzo. Na Coruña o número é algo superior, pero moi lixeiramente. Nos últimos tempos a cidade pasou a contar coa rúa María Wonemburger, a praza 8 de marzo ou a praza Elvira Bao Maceiras. En Vigo hai uns anos a Concellaría de Muller calculou que dos máis de 1.400 topónimos existentes na cidade, entre rúas, camiños, prazas e parques, só 44 levaban nomes "de muller" (dende entón houbo seis novas incorporacións), referidos a persoas ou a actividades; pola contra, os nomes "de home" superaban os 300. A xeito de comparación, Madrid presenta un 21% de rúas femininas e Barcelona un 19%, aínda que en urbes de menor tamaño as porcentaxes descenden ata o 10% de Valencia ou o 4% de Córdoba. En concellos máis pequenos a situación é mesmo máis negativa, como lembra este traballo escolar dedicado a estudar o rueiro de Ordes, con só 3 mulleres (Rosalía de Castro, Emilia Pardo Bazán e Concepción Arenal) nun total de 80 rúas e prazas. "A memoria do espazo público é de todas e de todos, é unha ponte entre o pasado e o futuro que temos a obriga de resignificar na promoción dunha maior xustiza social", destaca María Novas O pasado ano publicouse igualmente un traballo que analizaba a presenza das mulleres no rueiro de Compostela, que amosaba unha situación de gran desequilibrio, cun 9.2% de vías que homenaxean á figuras femininas e un 27,1% que homenaxean figuras masculinas, pero algo máis favorables que a que se dá noutras cidades galegas. María Novas, autora do estudo, subliñaba ademais que unha parte importante correspondía a "santas, virxes, señoras do, fillas de, irmás ou personaxes bíblicas", mentres que os homes estaban maioritariamente "relacionados con postos de poder ou recoñecidos intelectuais e profesionais". "A memoria do espazo público é de todas e de todos, é unha ponte entre o pasado e o futuro que temos a obriga de resignificar na promoción dunha maior xustiza social. Na construción dun territorio inclusivo e diverso, debemos recoñecer e visibilizar as distintas identidades grupais das persoas que o habitan. Só así poderemos camiñar e constituír un espazo público que sexa, dunha vez por todas, un ámbito de igualdade", concluía Novas.


Summary: "Teñen na TVG debuxos animados do século XX para nenos e nenas do século XXI", critícalle Ana Pontón, na última sesión de control antes do Día das Letras O presidente culpa a PSOE e Marea Atlántica da lentitude de proxectos do Estado na Coruña e Lugo

O presidente culpa a PSOE e Marea Atlántica da lentitude de proxectos do Estado na Coruña e Lugo O presidente da Xunta, Alberto Núñez Feijóo, presentouse este mércores no Parlamento de Galicia como o salvador do idioma galego fronte ao deterioro que ao seu ver se produciu durante o bipartito de PSdeG e BNG que gobernou Galicia entre 2005 e 2009, hai máis de nove anos. Feijóo tamén gabou o seu traballo para aproximar Galicia á lusofonía. "Teñen na TVG debuxos animados do século XX para nenos e nenas do século XXI", critícalle Ana Pontón Foi a portavoz do BNG, Ana Pontón, a que, na última sesión de control ao Goberno galego antes do Día das Letras Galegas, pediu explicacións a Feijóo polo deterioro que está a sufrir o uso da lingua propia, segundo reflicten os estudos ao respecto da Real Academia Galega (RAG). Pontón salientou a caída do seu uso entre os máis novos e atribuíu a responsabilidade á Xunta polas súas políticas educativas que restrinxen o seu uso na escola e polo abandono por parte do Goberno galego de iniciativas que no pasado axudaron á normalización. "Seguen a ter na TVG os mesmos debuxos animados que tiña eu de nena, debuxos do século XX para nenos e nenas do século XXI", exemplificou Pontón. A resposta de Feijóo foi a de volver a tirar dos datos de coñecemento do galego, non de uso, que reflicten tamén os mesmos informes da RAG, para presentar a situación da lingua como mellor que hai unha década. O único problema que admitiu o presidente foi que "o seu uso entre os máis novos nas zonas urbanas non está acompasado co seu nivel de coñecemento, e aí está o problema", pero sen indicar que está a facer o seu Goberno para reverter esa situación. Feijóo ampárase nos datos de coñecemento do galego, non de uso, para presentar a situación da lingua como mellor que hai unha década Pontón lembrou a Feijóo que en 2009 "chegou á Xunta a cabalo desa gran mentira da imposición e leva durante todo o seu mandato facéndolle un escrache á nosa lingua". A resposta do presidente foi que "os rapaces son libres, quedaron fartos da política lingüística do BNG", e reiterou a legalidade do seu contestado decreto de uso das linguas no ensino. Este mércores Feijóo mesmo se presentou como o responsable do maior achegamento de Galicia á lusofonía. "É a primeira vez que a República portuguesa condecora este Goberno por facer unha política de proximidade e de respecto cara ao mundo lusófono", dixo.


Summary: Tras analizar como cambia o servizo dos bancos en plena pandemia e falarmos de dixitalización municipal e teletraballo, continuamos cunha interesante serie de artigos relacionados cos novos tempos que nos toca vivir, co asesoramento dos técnicos da Oficina de Consumo de Santa Comba. Co lema "Cousas que existían pero que descubrimos coa pandemia: … ou que xa descubríramos pero non queríamos ver" imos repasando asuntos relacionados coa transformación dixital, o teletraballo, a formación empresarial e autonómos, os ríos como límites territorais, as normativas inaplicables… Hoxe falamos de perímetros, tomando aquela reflexión dun autónom@ soneirán sobre os peches perimetrais no rural.

Os ríos utilízanse como límites territoriais Estaban aí, formaban parte da nosa vida, cruzábamolos dun lado para outro como quen cruza unha beirarrúa, e aínda sendo límite territorial non era a nosa percepción, ao non ter unha barreira física como poden ter en Tui co Miño con Portugal. Pero chegou a pandemia e a xente douse conta que os límites territoriais son para algo. É máis, incluso algún descubriu algo do que non se dera conta antes, que o río e a ponte que tiña ao lado da casa era un límite territorial. Todo isto, dentro das restricións que se plantexaron durante a pandemia creou certos problemas de convivencia. Non sucede só co famoso río Miño na fronteira con Portugal, nunha zona que se coñece como a "raia". Os ríos son uns dos principais recursos para ubicar os límites territoriais en países, comunidades autónomas ou municipios. E a Costa da Morte non é axena a esta situación. Unha parte importante do límite territorial de Ponteceso con Cabana vena marcando o río Anllóns. Sucede o mesmo co río Xallas nos municipios de Santa Comba e Mazaricos. Igual que o límite de Mazaricos con Zas, sobre todo na zona de Brandomil. Pero son zonas onde o límite en aspectos comerciais e económicos ten pouca importancia. Neste caso temos que ir a unha das "raias" máis significativas da Costa da Morte, que non é outro que Baio. Esa zona a redor dun río que, moita xente, xa non é que so pense que é unha poboación conxunta, senón que ata algún pensa que é un municipio. Alí a un lado do río está Baio, que pertenece ao Concello de Zas, mentras noutro lado do río está a Piroga e Bamiro que pertence ao Concello de Vimianzo. Esta situación nunha zona comercial e económica como a descrita formula diferencias que poden ser moi significativas en negocios ou empresas ubicada a so uns metros unhas doutras. O pago do IBI, do imposto de vehículos ou as taxas dunha licencia de obra son distintas dependo do lado do rio no que se ubique o negocio ou vivenda. Por suposto que, aínda que as ubiquemos en Baio, a Panadería de Manolo, o Montreux o Eroski ou unha das feiras nunca estiveron en Baio, senón en Vimianzo, pero tivo que vir unha pandemia e unhas restriccións de mobilidade para darnos conta os problemas e as diferencias que nos pode supoñer ter que cruzar unha ponte dun río, aínda que só sexa para ir a panadería. Coa normativa na man, a Galicia perimetrada por municiìos non é de todo certa Despois das navidades, no mes de xaneiro, Feijoo compareciu ante os medios de comunicación en rolda de prensa para anunciar que estábamos no peor momento do Covid e que se ían a aplicar medidas moi restrictivas en toda Galicia. A máis destacada, xunto co peche da hostalería, ía ser a limitación de movementos entre os concellos, onde non se podería entrar nin saír. Foi nese momento, cando diferentes veciños de zonas como as que xa citamos noutras ocasións, como por exemplo, todo o entorno da zona da ponte de Baio (unha marxe pertence a Zas e outro a Vimianzo), ou zonas de limitación entre municipios moi peculiares, sobre todo entre Zas, Santa Comba e Mazaricos, ou Muros e Carnota, ou zonas de Camariñas e Vimianzo, volvían montar en cólera e a protestar por non ter en conta esas peculiaridades. Pero, unha vez que nos puxemos en contacto con diferentes concellos, e xa pola experiencia que antiguos funcionarios teñen con moitas normativas que se aproban, nos afirmaban e reafirmaban, que iso, con total seguridade non ía ser así. Incrédulos nós, preguntabámoslle como é posible que poida suceder que a máxima autoridade dunha comunidade autónoma compareza en directo por televisión dicindo que vai haber un peche perimetral por municipios, e que desde os concellos se afirme sin ningún xénero de dúbidas que iso non vai a ser así. E diciannos que unha cousa é o xenérico dunha rolda de prensa, o conseguinte e breve "twuit" ou "post" nos medios dixitais, que é co que se queda a xente, e outra moi distinta era a norma detallada que se publicaría a posteriori. Era cando nos recordaban o que xa escribimos neste medio, ademais, coas propias informacións que nos aportaron das propias administracións municipais de aquelo de que, a maioría das normativas empezan por non, para seguir por si, e acabar por non ser nin si nin non, nin todo o contrario, e viceversa. Co cal, aseguraban, que a xente ía a poder facer o 90% de todas as actividades que viña facendo de forma habitual. E efectivamente, os veteranos funcionarios da administración local que xa viron de todo, tiñan toda a razón, e ademais nolo confirmaban por medio de documentos oficiais. As excepcións as restricións de mobilidades eran tantas e tan variadas que ao final só se reducían a ir de compras, os bares e os espectáculos, e no caso destes últimos, xa non había motivo para a mobilidade porque xa estaban pechados. Para o resto do día a día da vida cotiá as restricións eran mínimas. Ata para as relacións (sexuais ou non) entre parellas de distintos municipios, que tanto revuelo crearon en diferentes medios informativos, e que deron lugar a tantas interpretacións por parte dos diferentes membros dos corpos e forzas de seguridade do estado, quedaban permitidas entre diferentes municipios. Así, unha vez que se analizan os decretos polos que se adoptan medidas no territorio da Comunidade Autónoma de Galicia para facer fronte á crise sanitaria para conter a propagación de infeccións causadas polo SARS-CoV-2 e as conseguintes prórrogas e modificacións, vanse vendo todas esas excepcións, que ademais, a propia entidade que aglutina os concellos, a FEGAMP-Federación de Municipios de Provincias, resume en forma de excepcións, e dicir, todos os motivos para poder cambiar de municipio sin problema, e son os seguintes: Motivos sanitarios, coidado de persoas (menores, dependentes…), obrigas laborais, institucionais e legais, asistencia educativa, realización de exames ou probas, retorno ao fogar, xestións en entidades financeiras, seguros ou estacións de servizo limítrofes, requerimentos de organismos públicos, xudiciais ou notariais, adquisición de bens esenciais non existentes no concello, trámites inaprazables e ata coidado de hortas e animais, ou tránsito ou forza maior. Polo tanto, a práctica totalidade das actividades "para vivir" da vida cotiá están permitidas e unicamente o que non se permite é ir de compras, porque actividades xa non hai ou son moi restritivas e a hostalería está pechada. Pero é máis, as parellas con domicilios diferentes, sin que a normativa especifique si son formais, con papeis, estables, ocasionales ou "novietes ou novietas", como algún Policía Local afirmou a veciñanza e nalgún medio informativo, poden saltarse o confinamento horario establecido entre as 22 e as 6 horas, ao considerarse como convivintes. Polo tanto, "os de Baio que realmente non son de Baio" e pertencen a Vimianzo, por estar na outra parte da ponte, e por insistir no exemplo dun dos casos máis significativos da Costa da Morte, os da Piroga poden cruzar a ponte para ir a Baio (Concello de Zas), para ir o banco, a farmacia, a gasolinera, a xestoría, a ITV, a coidar a leira e os animais, a facer trámites administrativos, ou a dormir co/a mozo/a. O típico e habitual necesario para o día a día. Pero ollo, tamén se está vendo que non todas as forzas de seguridade interpretan o mesmo, e aínda dentro das propias forzas de seguridade depende do axente que nos toque, porque si unha cousa se está vendo é que desde o sector administrativo, dígase concellos, policías locais, que tamén dependen dos concellos, ou Garda Civil, non manexan a mesma información ou a interpretan de forma distinta sin un proceder unificado. Pero tamén hai unha cousa moi clara, as multas póñense en base a unha normativa e en base a un artigo desa normativa, que ten que quedar claro, que se pode interpretar pero non inventar. E si a normativa establece como excepción de confinamento, "parellas con domicilios diferentes", pois é eso, sin máis, "parellas con domicilios diferentes". Non nos pode dicir o axente, que si é novia/o, novieta/e, ou que ten que estar formalizada con papeis, como está sucedendo. E si a normativa di que para locais de comida para levar "os clientes poden acceder o local durante o tempo necesario" (así literal), non poden dicirnos os axentes que non poden entrar para nada no local e que hai que poñer unha barreira na porta, ben sexa unha mesa-mostrador, ou doutra índole para que non entre ninguén. Serie "Cousas" Cousas que existían pero que descubrimos coa pandemia: As xestións telemáticas e o teletraballo. Cousas que existían pero que descubrimos coa pandemia: Os bancos, tal como os coñecemos, camiño de ser un recordo. Outras reportaxes sobre Leis Xaneiro 2021: A reflexión dun autónom@ soneirán sobre os peches perimetrais no rural: Xaneiro 2021: Carta dun autónom@: "A Crónica dunha morte anunciada, a do comercio local". Novembro 2020: A Xunta amplía os horarios para o ocio nocturno (en tempos de normalidade). 2018: Como afecta a nova Lei de Espectáculos Públicos ás verbenas populares?. Maio 2020: Pode ser a esquecida Lei de Espectáculos Públicos unha referencia para controlar aforos?.


Summary: Realizará o 10 de setembro un acto reivindicativo. Nesa data de 1996 unhas 200.000 toneladas de residuous sepultaron o lugar de Bens. Morreu unha persoa.

A Asociación para a defensa ecolóxica de Galiza (Adega) convoca para este 10 de setembro un acto reivindicativo con motivo do 20 aniversario do derrubamento do vertedoiro de Bens. O 10 de setembro de 1996 unha avalancha de 200.000 toneladas de residuos sepultou o lugar de Bens, na Coruña. Morreu unha persoa e milleiros de toneladas de lixo foron vertidas ao mar. No 2000 comezou a funcionar un novo plan de xestión do lixo coa planta de Nostián como principal instalación. "Mais cando Nostián leva xa 16 anos funcionando a situación segue a ser preocupante. Hoxe no ámbito Nostián apenas se recicla o 15% do lixo, e a maior parte segue indo a vertedoiros, sexa en Nostián (vertedoiro aínda sen pechar) ou noutros puntos de Galiza como Sobrado ou Cerceda", afirma Adega. Para o colectivo, substituir un vertedoiro incontrolado por outros controlados non é unha opción: "é imperativo millorar a calidade da recollida selectiva para que o sistema funcione como debería". O acto reivindicativo terá lugar este sábado 10 de setembro ás 12h no parque de Bens, canda o estanque.