Summary: Carlos Barros Guimeráns (Vigo, 1946) é unha testemuña privilexiada da Galiza contemporánea. Significado dirixente durante anos do Partido Comunista da Galiza (PCG), profesor xubilado da USC e persoa sempre atenta á actualidade. Aproveitamos o corenta aniversario das grandes mobilizacións a prol da autonomía para viaxarmos á Galiza de finais do franquismo e da transición.

Estamos diante do corenta aniversario das mobilizacións do 4 de decembro de 1979 contra o recorte do Estatuto da Galiza executado pola Unión de Centro Democrático (UCD) nas sesións da Comisión Constitucional do Congreso dos Deputados, protestas no que o PCG xogou un papel importante. Que significación tiveron e para que serviron? A min dáme moita pena e é moi significativo que cada 4 de decembro ningunha institución celebre a importancia desas mobilizacións para a conquista da autonomía da Galiza e isto indica que algo non vai ben. Como sabemos houbo dous 4 de decembro, 1977 e 1979, sendo as primeiras as manifestacións máis grandes que se organizaron na Galiza, non só na transición, senón incluso posteriormente, sobre todo a de Vigo de 1977. Creo que grazas a esa mobilización popular conseguiuse para Galiza o mesmo nivel que para Euskadi e Catalunya na Constitución Española e despois á hora de tramitar o Estatuto de Autonomía da Galiza, onde ademais se recoñece, tanto nos estatutos como na constitución o carácter nacional da Galiza, Euskadi e Catalunya. Polo tanto unha grande vitoria debida á mobilización popular dos galegos. Afirmaba naquela altura, concretamente en marzo de 1980, nun café de redacción organizado polo semanario A Nosa Terra, onde tamén participaba Francisco Rodríguez e María do Carme García Negro, que "a autonomía non era a panacea" e que a "alternativa pasaba por unha federación de nacións". Como analiza o marco estatutario galego e o debate sobre a cuestión nacional que se está desenvolver no Estado, nomeadamente en Catalunya? Eu creo que as arelas de soberanismo e as reivindicacións dun Estado federal son hoxe máis actuais que no ano 1980, cando A Nosa Terra nos xuntou a Paco Rodríguez, a María do Carme García Negro e a min para falar da autonomía no noso país. Sen ningún xénero dúbida, corenta anos despois, o Estado autonómico está esgotado, é necesario un novo pacto territorial como amosa Catalunya e a forza do independentismo catalán, que nace polo rexeitamento, por parte do Tribunal Constitucional, dun novo estatuto de autonomía aprobado polo seu Parlamento, posteriormente referendado polos cataláns e despois, mesmo, aprobado pola maioría do Congreso dos Deputados en Madrid. A decisión do Tribunal Constitucional de anular boa parte do seu articulado serviu para ver que non se quería cambiar nada, nin da Constitución, nin do Título VIII e daqueles barros estes lodos. Polo tanto é necesario un novo pacto territorial e eu creo que o PSOE está moi de acordo co federalismo, isto é, pasar do Estado das autonomías que xurdiu da Transición a un Estado federal, onde, sobre todo, Galiza, Euskadi e Catalunya teñan un lugar preferente nesa nova ordenación territorial, onde habería, obviamente, máis soberanía para o autogoberno nas nacionalidades históricas. Sen ningún xénero dúbida, corenta anos despois, o Estado autonómico esta esgotado Na súa condición de dirixente do PCG viviu con especial relevo algúns dos grandes fitos da loita contra o franquismo, entre eles a folga de 1972 en Vigo. Que achegou esta loita á conformación do movemento obreiro e a articulación dun estado de opinión democrático? A democracia e a autonomía na Galiza non foi unha concesión graciosa por parte do poder franquista, un pouco en declive naquela altura, senón unha conquista social e popular. O movemento obreiro, que berraba nas rúas "liberdade, amnistía e estatuto de autonomía", foi decisivo nesa conquista da autonomía e da democracia. O que penso, ás veces, e que é se todo o Estado fose como Vigo -estou pensando na folga xeral de 1972-, teríamos unha ruptura democrática, cousa que non aconteceu porque, finalmente, non houbo forza de abondo para derrotar desde a rúa a ditadura, polo que houbo que pactar cos sectores aperturistas do réxime. Vigo, Ferrol tamén, Galiza deu un exemplo a todo o Estado español de como se podía loitar contra a ditadura, pero esa folga xeral política non chegou a realizarse no conxunto do Estado español máis que localmente, polo que cando falamos das folgas locais, probabelmente, a máis importante foi a de Vigo de 1972. Por certo, é unha honra lembralo, non só para os traballadores galegos, para toda Galiza, senón especialmente para Vigo. O 16 de abril de 1977 atopábase na famosa xuntanza do Comité Central do PCE no Hotel Convención de Madrid. Naquela reunión, o seu partido acordou aceptar a monarquía e renunciar á bandeira republicana. Pode explicar as razóns que levaron a esta decisión e a valoración que fai das mesmas coa perspectivas do tempo transcorrido? Levábamos uns días reunidos desde a legalización do PC, que como todo mundo sabe é o inicio da transición á democracia no Estado. Xuntabámonos por primeira vez legalmente en Madrid, as xuntanzas anteriores do comité central facíanse normalmente en Francia, en castelos que estaban baixo a xestión do PCF, fixeramos, tamén, unha xuntanza en Roma, sendo ilegais, pero coas nosas caras descubertas, pensando xa en saír a superficie. No Hotel Convención de Madrid xuntouse por primeira vez no interior, após o final da guerra civil, o comité central, que fora tan perseguido durante toda a ditadura. Durante o transcurso da xuntanza houbo unha chamada de Adolfo Suárez, que atendeu Santiago Carrillo. Carrillo saíu a ter unha entrevista con el, posteriormente entrou para dentro e explicounos que había unha presión moi forte por parte das forzas armadas, que eran plenamente franquistas naquel intre, debido a que o PCE era republicano, non aceptaba a monarquía nin a bandeira monárquica. Entón, formulounos a necesidade de retirar eses elementos simbólicos institucionais da nosa reivindicación inmediata, aceptando a correlación de forzas existentes naquel momento. Se a memoria non me traizoa, non houbo ningunha intervención en contra, aprobouse por unanimidade, porque todos tiñamos claro que non tíñamos forza para impoñer unha terceira república e enrocarnos nesa posición converteríanos en marxinais. Os comunistas queríamos participar na formación dun novo réxime democrático, contrarrestando o papel dun Exército que era moi franquista. Se todo o Estado fose como Vigo, estou pensando na folga xeral de 1972, teríamos unha ruptura democrática Hai que darse conta de que estabamos cinco anos antes do golpe de estado do 23 de febreiro de 1981, momento no que os sectores ultras xa tiñan menos influencia que en 1977, cando os militares, case sen excepción, eran todos franquistas. As forzas armadas, pola presión do sector aperturista do réxime, da sociedade civil e da opinión internacional, foron aceptando máis mal que ben o cambio cara a un réxime democrático. A situación era moi perigosa, pero non só para os comunistas, que estabamos afeitos ao perigo e á persecución policial, senón para o sistema democrático, porque estivemos moi perto de que aquí pasase como en Chile. Isto é, que se puxera en marcha unha democracia onde non todos os partidos puidesen participar nas eleccións, onde non houbese liberdade de folga, senón unha pseudodemocracia que se tería prolongado durante anos como en Chile, onde Augusto Pinochet seguiu de xefe do exército durante moito tempo. Creo que fixemos o correcto, sobre todo porque non renunciabamos a nada, xa que nos non tiñamos forza para impoñer un réxime republicano. Entón máis valía aceptar a oferta para seguir no xogo, é dicir, seguir no taboleiro político, nas mesas de negociación, sacar adiante unha constitución, hoxe en día moi criticada porque non se reformou practicamente nada nos últimos corenta anos, pero onde as forzas de esquerda poden aínda erguer a bandeira dos dereitos sociais e civís e doutros aspectos que literalmente se recollen na constitución pero non se cumpren. Isto iso debeuse a que nós participamos nese proceso. Son moitas as investigadoras e investigadores que observan con preocupación a falla de atención á memoria do último antifranquismo, como historiador e vítima da ditadura, que opinión ten disto e que tarefas considera máis urxentes? Penso que vimos de vivir un grande éxito, de carácter simbólico, como foi a retirada da tumba do ditador do Val dos Caídos pero queda por facer o máis importante para as vítimas e para o propio sistema democrático. Primeiro, que se inclúa a exaltación do franquismo no Código Penal, como xa acontece co nazismo e o fascismo en xeral noutros Estados, algo que estivo a piques de aprobarse nunha lexislatura anterior, a proposta dos nacionalistas cataláns de Covergència i Unió, pero naquela altura a esquerda e os nacionalistas non tiñan a maioría suficiente, cousa que hoxe si se dá. Isto é moi necesario para que as autoridades xudiciais persigan os actos de exaltación da ditadura en plena democracia. Existían persoas especializadas en torturas, a maioría delas mozos arribistas que querían medrar na BPS prestándose voluntarios para torturar os detidos A segunda tarefa urxente é anular as sentenzas dos tribunais franquistas, que non se correspondían a dereito, malia que aquel era o réxime legalmente estabelecido, iso si, pola forza e a imposición dunha guerra civil e cunha xustiza non merecente de tal nome. E en terceiro lugar, o que nos está pedindo a ONU constantemente e defende o dereito internacional, para as vítimas das guerras e das ditaduras que é xustiza, reparación e verdade. Penso que había que poñer a andar cunha comisión da verdade, que no seu momento demandou o xuíz Baltasar Garzón e o que o propio presidente en funcións na anterior lexislatura prometeu. Isto sería o punto de partida, porque o PSOE, de momento, non está por derrogar a lei de amnistía de 1977, que foi empregada para darlle impunidade aos represores franquistas. Nós, as vítimas, xa nos contentariamos neste momento coa formación dunha comisión da verdade, como reivindica o dereito internacional e xa se fixo en moitas partes do mundo, desde Sudáfrica até Brasil. Na súa condición de dirixente clandestino do PCG, pasou en diversas ocasións pola comisaría, sendo nalgunhas delas duramente torturado. Que lembranza lle quedan daquelas sesións? Recordar as torturas é sempre incómodo porque significa lembrar aquel período negro da ditadura que nos afectou tan persoalmente a min e á miña familia. Eu tiña 25 anos e as persoas que me torturaron eran uns miserábeis, cunha connotación moral negativa. Pero eu naquel inferno, que me fixeron pasar nos baixos do edificio do actual goberno civil de Ourense, xa pensaba, e así llo dixen a eles, que a tortura formaba parte da esencia do réxime de Franco, non se trataba dunha predisposición individual dalgúns individuos da Brigada Político Social (BPS), aínda que algúns estaban máis predispostos, como no caso de Billy el Niño, torturando os demócratas que caían nas súas mans. Se ben a tortura non estaba legalizada, como acontecía nos Estados Unidos de George Bush tras os atentados do 11 de setembro, era unha práctica consentida e animada polas autoridades políticas, que se practicaba en todas as comisarías do Estado, particularmente naquelas localidades, onde había un momento antifranquista máis forte, como eran as cidades industriais e universitarias. Polo tanto, era unha práctica habitual, tocounos a moitos. Moitos aínda non saíron do armario, porque é sumamente desagradábel e porque un se pregunta até que punto hai unha demanda de información e solidariedade sobre este tema na opinión pública, en boa medida conservadora, á vista dos resultados das últimas eleccións, e que lle custa pensar que esas cousas non pasaban na época do seu querido xeneralísimo, pero si que pasaba e é un motivo para que estas cousas vexan a luz aínda que para os protagonistas nos resulte incómodo. Outra experiencia miña é que a tortura pódese superar por moitos métodos sofisticados que empreguen para facerche falar, porque o obxectivo da tortura é facerche falar para obter información. Eu desde un comezo xa lle dixen, que por cuestións éticas miñas persoais, non lle ía dar ningunha información sobre Comisións Campesiñas, o motivo da miña detención era estar á fronte das mesmas en Ourense, nin do PCG, porque se lles dabas unha uña pedíanche o brazo. Responderon de malas formas, porque sendo eu un rapaz tan novo non se imaxinaban que ía chegar até o final, con esa negativa miña de asinar unha declaración onde contestaba non a todo o que me preguntaban, pero aguantei porque se pode aguantar. Nós tiñamos, cando estaba en Madrid na organización universitaria do PC, como referencia un libro dun xornalista francés en Alxeria, onde explica como superou a tortura. E pode superarse se hai convición ética por parte da persoa que a sofre, fortaleza de ánimo e intelixencia, porque evidentemente ten que haber unha estratexia intelixente, xa que se comezas a falar non sabes onde parar, polo que é mellor resolver o problema de raíz dicindo non a todo. Non só o conseguín eu, senón moita xente ao longo dos corenta anos da ditadura. Polo que comenta torturárono algúns represores moi coñecidos, varios deles aínda vivos. Que nos pode contar de Manolo Ribera ou de Xosé Manuel Orbán? Había outro máis, Serxio González. Os tres, Manolito Ribera, Xosé Manuel Orbán e Serxio González, están nos papeis porque eu e os meus compañeiros, á saída da comisaría, denunciamos e tivemos a sorte de que o xuíz de garda era un home de ben e abriulles o expediente aos tres policías torturadores, dous de Ourense e Manolito Ribera, que viña de Vigo, de cando un grupo de policías desa cidade me detivo a min para dirixir un pouco os interrogatorios. Entón o xuíz abriu un expediente que foi adiante, a min tomáronme de novo declaración, pasei polo hospital para que me fixesen exames onde se probasen as torturas que sufrín, aínda que se vían xa na cara. Entón o procedemento continuou por malos tratos, non por torturas, aínda así o agradecemento ao xuíz é infinito porque tivo o valor de seguir o expediente contra eles. Transcorridos corenta anos da Transición, os límites impostos polo franquismo recalcitrante e o exercito, están resultado insoportábeis para unha maioría de xente O procedemento, definitivamente, ficou en nada porque no ano 1971, con motivo do 35 aniversario da proclamación de Francisco Franco como xefe do estado, ditouse un indulto, e entre os criminais que foron indultados estaban Manuel Ribera, Xosé Manuel Orbán e Serxio González. Abondaría con retirar ese indulto e xulgalos en democracia, posto que sabemos que seguen aínda por aí estes torturadores, libres. A algún deles topeino na rúa, concretamente en Ourense, nalgunha das miñas visitas a esa cidade. Da mesma maneira que a ONU ou as forzas de esquerda piden que se anule a lei de amnistía, pensada para liberar os antifranquistas, pero de facto, empregada para dar impunidade aos torturadores e homicidas, sería tamén necesario anular aqueles indultos que deu ao franquismo aos seus propios criminais, que estaban nese caso na BPS. En definitiva, teño esperanza de que aínda se poidan xulgar a estes torturadores que a min me tocaron en Ourense e en Vigo e a outros que andan polo resto da Galiza e non só Billy el Niño en Madrid. Hai probabelmente un Billy el Niño en cada localidade galega e española, isto é, persoas especializadas en torturas, a maioría delas mozos arribistas que querían medrar na BPS e facían méritos prestándose voluntarios para torturar os detidos. En definitiva, forma parte do carácter miserábel da BPS nos tempos da ditadura. Falamos do pasado, seguimos polo presente, e para rematar imos ao futuro, como o ve Carlos Barros? A nivel persoal síntome feliz. Sigo investigando, escribindo, dou conferencias, mesmo vou ser avó dentro dun mes, aínda que levo máis de trinta anos fóra da actividade política sigo moi activo e interveño, sobre todo, a través da rede para favorecer un futuro progresista para o conxunto da sociedade. Neste sentido penso que o momento é de esperanza, despois de 40 anos da Transición, os límites impostos polo franquismo recalcitrante e o exército están resultado insoportábeis para unha maioría de xente na Galiza e no Estado español. A día de hoxe, existe a posibilidade, por primeira vez desde a guerra civil, dun Goberno de coalición de esquerdas entre o PSOE e Podemos, apoiado polos nacionalistas. É unha oportunidade histórica, creo que a democracia española necesita unha pasada pola esquerda para pór ao día ao réxime político, que como puidemos, tentamos construír na Transición. Non me refiro só a como avanzar no ámbito da memoria histórica, do recoñecemento da plurinacionalidade ou do autogoberno, coa maior soberanía posíbel para as nacionalidades históricas, senón sobre todo, estou falando de dereitos sociais e civís e de rexeneración democrática. Falo dunha democracia máis limpa, máis completa, máis social, máis real, mediante a cal poidamos dar exemplo ao resto do mundo, non isto que sucede hoxe, cunhas forzas de dereitas, cada día máis escoradas a posicións ultras, que non só fan unha lectura da constitución moi conservadora, senón que son culpábeis de que non se adaptasen aos tempos nestes corenta anos, salvo esa ignominiosa reforma do artigo 135. Ademais, estas tres dereitas, moi condicionadas por Vox, están tratando de devolvernos a época anterior ao 1978 recentralizando o país, reducindo cada vez máis competencias autonómicas, nunha reivindicación que no caso de Vox é claramente franquista, e que só se pode parar cun Goberno democrático radical, de esquerdas, con sensibilidade plurinacional e que faga evolucionar o sistema democrático español naquelas partes que non se puideron lograr, porque non tivemos forza, na Transición.


Summary: O conxunto celeste recibe un duro e algo esaxerado castigo na súa visita a un dos equipos de moda, que o derrotou por catro tantos a un malia que a posesión foi viguesa, o que pon fin a unha boa xeira dos de Berizzo.

Un serio correctivo. Algo desmedido pero real porque ao Celta non lle bastou ter a posesión ou mesmo achegarse no marcador nos peores momentos e caeu goleado (4-1) no campo dun dos conxuntos máis en forma da categoría: o Vila-Real. Os locais teñen no seu adestrador, Marcelino, unha virtude. Por iso dominan varias formas de xogo. E foi a do contragolpe a que lle serviu para derrotar a un Celta que acabou baixando os brazos na recta final do encontro. Giovani e Musacchio adiantaron aos levantinos, pero ao comezo da segunda parte Augusto recortou distancias. Tiña o Celta aspecto de ir a polo empate, pero os tantos de Vietto e Gerard Moreno acabaron coas súas esperanzas e racharon cinco xornadas sen caer. Quedan os vigueses agora moi lonxe dos postos europeos, xa case imposíbeis. A distancia co descenso é ampla. Pero a zona de ninguén pode ser mal sitio.


Summary: De seguido publicamos unha nova entrega da serie da sección sobre Historia da Galiza "A Torre de Trezenzonio"

De perguntarmos a qualquer súbdito do reino de Espanha polo nome do reino que deu origem a este estado actual responderia, com certeza, o reino de "Castilla". E se ainda pretendessemos uma resposta mais atildada, precissariam que antes se foi o reino de León ou mesmo de Astúrias. Deseguro nenhum pensaria no reino da Galiza. De certo a historiografia actual segue a perpetuar o "erro" ou, melhor dizer, o engano intencionado. Este engano nasce nalgum momento do século XII como aportação ao processo permanente de borrado da pegada galaica na história (noutro momento, aqui mesmo, falei do idioma de Afonso VI). O engano, despois, transmite-se e amplifica-se permanentemente, até a actualidade. Há alguns anos começaram a aparecer vozes que reinvindicam a denominação de Galiza ou Galécia ou ainda Gallaecia (por orde cronológica inversa) do reino cristão ocidental, ainda que na maioria dos casos o que reivindicam é a existência dum reino de Galiza dentro da Coroa de Castela. Con todo o habitual é procurar alguma explicação requintada a esses poucos (nem tão poucos) casos em que se coou (ou ficou incólume ao longo das sucessivas cópias) alguma denominação não desejada em documentos e obras. Como amostra destas explicações citarei ao historiador e professor da U.S.C. Ermelindo Portela e o seu García II de Galicia, el rey y el reino.Ao argumentar sobre a identidade do príncipe que ia desposar a filha de Guilherme de Normandia (depois rei de Inglaterra), diz: "Finalmente, el argumento de que tanto Guillermo de Malmesbury como Oderico Vital se refieran a Alfonso como rey de Galicia no tiene relevancia especial. Es muy frecuenteen las fuentes exteriores al reino asturleonés y galaico-castellano-leonés –tanto árabes como latinas- que el núcleo hispanocristiano del noroccidente peninsular sea designado, seguramente en razón de viejas tradiciones, con el nombre de Galicia. En la misma obra de Guillermo de Malmesbury hay otra referencia a Alfonso VI en que éste vuelve a ser nombrado como rey de Galicia, en un momento en que, como acredita el propio texto, sus éxitos contra los musulmanes y particularmente la conquista de Toledo lo han convertido ya en un monarca famoso." Como nota ao pé insire o texto latino do de Malmesbury(tirado do seuDe gestis regum anglorum) onde relata a morte de Guilherme, coincidente co tempo (Ille fuit annus ...) em queos sarracenos hispanos (Sarraceni Hispani)forçados (coacti) por Afonso rei de Galiza (ab Adefonso rege Gallicie) cedem territórios e cidades. Resulta curioso que um historiador da capacidade e penetração intelectual de E.Portela não perceba nenhuma consequência do que diz por palavras próprias. Ou que, se o percebe, não se "atreva" a enunciá-lo.Quer dizer, que fora dos territórios cristãos do noroeste de Hispánia o habitual era denominar o reino por Gallaecia, Gallaetia ou Galécia e, mesmo em árabe Jalikiya, engado eu. E que era o habitual no mesmo território cuja denominação procuramos?. A seguir imos vê-lo. Também resulta curioso o argumento das "viejas tradiciones" que em qualquer argumentário ressultariam um motivo de peso para justificar que essa (e não outra) devia ser a denominação desde antigo. Entendo que velhas tradições não quer dizer tradições obsoletas mas tradições que datam de velho e estão ainda vivas e ativas. Vejamos aonde podemos remontar-nos A província Romana Um dos primeiros contactos romanos com a Gallaecia puido ser o motivo de essa denominação ser adoptada para todo o território ao noroeste do Douro. Segundo opinião geral o termo deriva da "tribo" dos Calaicoi ou Kallaikoi, assentada nas beiras do Douro (na vizinhança de Cale, hoje V.N. de Gaia?). Dêcimo Júnio Bruto adotou o sobrenome de Gallaico pola sua vitória (isto é o que se regista na história) sobre esta étnia que, a julgar polo número de baixas reivindicado, devou ficar sem homens em idade reprodutiva por muitos anos... A pesar da esmagadora vitória (137 ane) o romano retornou sem ter deixado a menor estrutura administrativa ou militar no território, que se saiba. Resulta chocante que uma vitória tal como para merecer um trunfo na cidade Eterna resultasse de tão pouco proveito e penetração. Anos mais tarde (65 ane) chegaria César com a inestimável ajuda da familia gaditano-romana dos Balbo. Tampouco parez que fora essa a altura da integração ao poder romano, ainda que a informação é escassa. Temos que aguardar a Octávio (Augusto) para considerarmos definitivamente submetidos ao Império. A região norocidental das Hispánias esteve integrada em diversas provincias (a Citerior primeiro, a Tarraconense depois e mesmo por pouco tempo na Lusitana) antes de ser convertida ela mesma em provincia romana com o nome de Gallaecia em tempo de Diocleciano (imp. 284 a 305). Os límites desta Gallaecia estão ainda em discusão... e esta discusão mantém-se apenas porque para os objectivos políticos da historiografia espanhola a existência mesma da Gallaecia é um incôrdio. Não surpreende pois que, se os romanos apreciaram certos riscos válidos para organizarem uma província, esses riscos existissem de facto além do período propriamente romano. Máxime de termos em conta que a orografia e o clima é um desses factores. No tempo dos suevos e dos godos Na "nossa" província estabeleceu-se no 411o primeiro reino post-romano que se denominou "dos suevos e dos galaicos" e, mais habitualmente,Regnum Gallaeciae. As suas dimensões e límites variaram. Dependendo das épocas, abranguia desde Lisboa até o Ebro ou se circunscrevia ao território original (ainda por definir) da provincia romana. A personalidade política, jurídica, administrativa e cultural deste reino é indiscutível e não é este o momento de reinvindicá-la (concilios próprios, divisão parroquiais, priscilianismo...). A vitória dos visigodos sobre os suevos mudou pouco as cousas. Foi habitual os monarcas godos manterem na Gallaecia um delegado, com frequência filho e potencial herdeiro. O caso mais conhecido é o de Orriga (segundo a Crónica de Sta. Maria de Íria) mais conhecido por Witiza. Para conhecer as dimensões da Gallaecia sueva e visigoda citemos o padre da igreja hispánica: Isidoro de Sevilha. Para Isidoro (560-636), arcebispo de Sevilha, na súa obraEtymologiae,"...as regiões são partes das provincias ... como na Galiza Cantabria e Astorga("...regiones partes sunt provinciarum (...) sicut in Gallicia: Cantabria, Asturica..."). Não surpreende que para Isidoro, muito próximo cronológicamente do império Romano, Gallicia fosse uma província em que se incluíam territórios bem ao leste da actual Galiza e que mantenha a "velha tradição" que na altura é tradição que vem já de velho e ainda viva. Após a inventio do seplucro de Santiago A seguir imos ver diversas citas de textos latinos onde se nomea o reino cristão do noroeste da peninsula Ibérica como Gallaecia, Gallecia e outras formas. Os textos procedem tanto de fontes alheias como de fontes "próprias" da Galiza da que falamos... isto é do reino cristão peninsular. López Ferreiro,na sua obra Hª de la Sta Iglesia compostelana, cita uma carta do papa João VIII (papa de 872 a 892), em latim, que diz: João bispo, servo dos servos de Deus ao querido filho Afonso Rei das Galizas Recebemos a vossa carta com devoção, ... (Joannes episcopus servus servorum Dei dilecto filio Adefonso Regi Gallaeciarum. Litteras devotionis vestrae suscipientes, ...) Numa web, denominada "el cuaderno de notas de Ricardo Chao", o autor, leonesista de pró, pretende demostrar que o reino foi sempre "de León" e como argumentos podem-se ver as seguintes citas, entre outras. Uma procede do documento 7da Colecção Diplomâtica do Mosteiro de Sahagún,datado o 30 de noviembre do 904 onde diz que a igreja do lugar de Calzada está sobre o rio de nome Cea, na fronteira de Galiza ("...in eclesia in loco Calzata que est sita super ripam fluminis cui nomen est Ceia in finibus Gallecie"). O documento citado situa o rio Cea (no límite entre a provincias actuais de Leão e Palência) como límite do território de Gallecie sem o menor lugar a dúvidas. Numa segunda cita, a do diploma nº76 da "Colección Documental de la Catedral de León", que data do 12 de janeiro do ano 928, el Obispo Fruminio diz estar na cidade chamada "Legio"(Leão), no território de Gallecie. ("in civitate quo uocitatur Legio, in territorio Gallecie".) Na minha opinião o que demonstram estas citas é exactamente que o território que a historiografia oficial espanhola (e portuguesa e galega) chama reino de Leão era, na verdade, de Galiza e que a cidade de Leão (Legio) era a sua capital política. Numa cita da Crónica Najerense ou,tal vez, doutra fonte não identificada,recolhida por Gregorio de Balparda y de las Herrerías no seu Historia crítica de Vizacaya y de sus fueros denomina-se a Vermudo III (†1033)imperator in Gallaecia. Resulta curioso que um monarca conhecido pola historiografia espanhola como "rei de León" seja denominado com referência á Galiza numa fonte castelã-riojana próxima, no tempo, ao personagem. O documento 534 do Tombo de Cela-Novadatado no ano 1060 e referido a Fernando (R. 1033-1065) nomea-odom Fernando príncipe sobre toda a Galiza (...domnusFernandusprincepssuperomnemGalletiam...). É óbvio que a referência a "toda a Galiza" abrangue não apenas o território galego de hoje, mas também o do actual Portugal mais os territórios até o rio Cea... que adoitam denominar-se "reino de León". Outra localização do mosteiro de São Fagundo e Primitivo sobre a ribeira do rio Cea ("...uel collegio fratrum Sancti Facundi et Primitivi, in finibus Gallecie, super ripam amnis Ceia..."), idéntica á citada acima, mas de março do 1060, podemos vê-la na colecção documental de Sahagún, no documento nº 613. Ainda o papa Urbano II (p.1088-1099), que passara temporadas na Península como legado papal antes de ser, ele mesmo, elevado ao pontificado, refere-se numa carta de 1088 a Afonso VI como Ildefonsus regi Gallicie [Ildefonso rei da Galiza]. A partir destes poucos exemplos parez evidente que o nome do reino era Gallaecia, Gallicia, Galécia e outras variantes do mesmo nome (latinizações dum nome que parez semelhar-se muito ao atual) e as formas árabes correpondentes. O último destes exemplos do tempo em que Toledo fora já incorporado ao reino, baixo o poder de Afonso VI (r.1068-1109), permite ver que era ainda costume (de velho) o uso desse topónimo para o reino ocidental nos finais do século XI. Ainda pode citar-se outro caso que facilita compreendermos as falsificações, quer intencionais quer acidentais, que a história de Espanha (e Portugal) introducem por interpretações fora de contexto. Quando a Crónica Silense relata o episódio em que Fernando, conhecido mais tarde como primeiro,acaba de vencer a Vermudo III nas beiras do rio Tamarón, perto de Burgos, diz: Fernando, pois, uma vez morto Vermudo, procedente dos confins da Galiza, assedia Leão e passa todo o reino ao seu ditado. ("Fernandus deinceps, extincto Veremudo, a finibus Gallecie veniens obsedit Legionem et omne regnum sue dictione degitur.") Esta passagem tem sido mal entendida e/ou tergiversada por diversos autores espanhois, entre eles Pérez de Urbiel, incapazes de suportar a ideia de que o "seu" reino de "León" fora, realmente, de Galiza. Interpretam que Fernando sitia Leão, a cidade, procedente da Galiza entendida como o território que hoje designa o termo. O erro mantém-se desde há muito tempo, eu diria que a mão-tenta, ainda que não tenha nada de real, nem sequer de possível. No tempo o caminho á Galiza passava inexorávelmente pola cidade capital do reino, portanto é impossível que o usurpador se dirija a Leão desde a actual Galiza, quando para chegar ali desde Castela há de passar necessáriamente pola cidade. As fontes mussulmanas Os casos de referências na historiografía árabe são numerosos mas a sua cita resulta consideravelmente menos fácil de proporcionar. Primeiro pola dificuldade de acceder aos textos originais (tanto polo idioma como pola sua escassa difussão) e segundo pola tendência a traducir (para espanhol) modificando o termo Galikia ou Jalikiya para reino de Leão, como na ilustração. Como amostra destas fontes deixo um treito de Otra idea de Galicia de M.A. Murado. Nelediz: «…los musulmanes, que se referían a la parte cristiana dela Península invariablemente como Djalikiyah o al-Yalalika («Galicia»). Estetopónimo, a pesar de ser bastante transparente, siempre ha resultado extrañamentedifícil de traducir para algunos historiadores. Morayta, en su Historia general deEspaña, por ejemplo, lo convierte milagrosamente en «Cantabria». Gayangos, en suedición de las crónicas de al-Maccari, traduce «ardhu al-Jalalkah» («la tierra de los gallegos») por «Galicia y Asturias», mientras que para Lafuente «Jalikiya» es, no sesabe cómo, «Reino de León». Al-Maqqari, al-Himayavi, IbnKhaldun, el AkhbarMachmua… No hay documento árabe que no hable de Galicia o los gallegos en vez delmítico «reino de Asturias». O Foro de Avilés Como curiosidade, apresento uma última prova, indirecta e tardia, da denominação do reino: o foro de Avilés. Outorgado em 1155 por Afonso Raimundes, conhecido como "o imperador", é um dos mais antigos textos em lingua romance (outra cousa é saber quê lingua). Por este motivo são muitos os estudos dedicados a ele e destes estudos derivou a certeça de que o documento conservado é cópia do século XIII. Qual a importância para este caso do foro? Pois uma disposição que em quase todas as selecções do texto (nunca reproduzido ao completo nas fontes que eu teve ao meu alcanço) é sistemáticamente ocultada. Apenas numa revista de escassa divulgação,Iber nº 78 (out.-dez. 2014), foi que, por casualidades múltiplas, eu consegui ler um artigo de José A. Álvarez e Mª del Carmen Fernández titulado Un ensayo acerca de las posibilidades didácticas de un documento medieval. No artigo incluiam-se treitos do Fueroentre eles o texto que diz assim: Et illos maiorinos quae illo rei poser, siant vezinos de illa villa, I franco e I gallego, que illos ponga por laudamento de illo concellio... Um meirinho galego em Avilés? Em pleno coração do velho reino de Astúries? O do correspondente franco tem como causa a duplicidade populacional da refundação da vila mas... por que não diz, em pleno reino de Astúries, um meirinho asturiano? Ou leonés? Não, diz galego. E diz galego porque Galiza era o nome do reino e o seu gentilício não pode ser outro que galego, das Astúries, mas galego.


Summary: É un dos escritores de teatro principais de Galiza. E dos dramaturgos. E dos actores. E dos promotores. Figura chave na contemporaneidade do xénero, Manuel Lourenzo (O Valadouro, 1943) será o Xograr de Ouro do Festival Internacional Outono de Teatro de Carballo, que este ano chega á súa edición número 27.

"Por toda unha vida dedicada ao teatro e por ser unha figura fundamental na historia do teatro galego", sinalou a organización do certame nas súas redes sociais. A escolla de Lourenzo derivou da xuntanza anual de Xograres e Xograresas do Outono, segundo informa a Revista Galega de Teatro, da que fixeron parte Artur Trillo, Quico Cadaval, Marcelino de Kukas, Tatán, Susana Dans, Miguel de Lira e Mónica Camaño. Celso Parada, Víctor Mosqueira, Cándido Pazó e Paula Carballeira escusaron asistencia. Desde o grupo de teatro O Facho -que fundou na Coruña canda Francisco Pillado en 1965- a Casahamlet, a súa actual compañía que tamén edita unha revista, Manuel Lourenzo -formato orixinalmente no Institut del Teatre de Barcelona- erixiuse en peza ineludíbel da escena galega. A súa obra escrita non fixo máis ca reforzala. Suite Artabria (2017), anatomía de perdedores e condenados, é o último dos seus libros. Veladas indecentes (1996) -Premio Nacional de Literatura Dramática do Ministerio de Cultura-, As horas baixas (2008) ou Romería ás Covas do Demo (1975) son outros títulos importantes da súa prolífica traxectoria como escritor. Que resultou galardoada coas principais distincións do teatro galego, como o Álvaro Cunqueiro -dúas veces- ou o Maruxa Villanueva.


Summary: A militancia acordou en asemblea retirar o apoio á plataforma por entender que abandonou os valores fundacionais e que "xa non é" un proxecto rupturista. É a cuarta organización que marcha de proxecto.

Anova decidiu en asemblea coller a porta que antes colleran Compromiso por Galicia, Podemos e Iniciativa por Ourense e marchar de Ourense en Común, un novo abandono que deixa a plataforma cidadanista baixo mínimos. A Irmandade Nacionalista adoptou a decisión de marchar en asemblea e co voto do 57% da militancia fronte a un 20% que optaba por se manter e un 23% que se abstivo. Deuse un debate longo, como recoñece a propia organización, e pesaron os feitos acontecidos nestas últimas semanas, a raíz da anulación das primarias. Non só marcharon de Ourense en Común as formacións antes citadas, explica Anova, senón que tamén abandonaron o proxecto "outros referentes sociais da cidade así como de numerosas persoas que tiñan colaborado desde o inicio da plataforma". E agora? Anova-Irmandade Nacionalista argumenta a marcha en que en Ourense en Común "abandonaron os valores e principios fundacionais" da plataforma e que "deixou de ser o proxecto rupturista que achegue solucións á cidadanía de Ourense". O vindeiro día 13 de abril Anova Ourense realizará unha nova asemblea para valorar as alternativas e tomar unha decisión sobre as próximas eleccións municipais.


Summary: A deportista do Atlética Lucense foi a protagonista galega no campionato de Federacións en Cuenca. Oleksandra Kostenko levou a prata co seu segundo posto na distancia dos 3.000 metros marcha.

O Campionato de España CSD de Federacións Autonómicas Sub-16, realizado esta fin de semana pasada en Cuenca, foi o primeiro estatal en pista con presenza de público tras a pandemia da Covid-19. Máis alá dos resultados globais, nos que Andalucía gañou nas categorías feminina e masculina, a Galiza certificou o bo estado de forma de Xela Martínez (Escola Atlética Lucense), que gañou con autoridade a proba dos 3.000 metros lisos cun rexistro de 10.08.58 minutos. A plusmarquista galega leva unha impresionante tempada e xa conseguira o récord de España Sub-16 e Sub-18 nos 3.000 metros cun rexistro de 9:28.34 e o récord autonómico nos 1.000 metros, cunha marca de 2:49.31. Outras medallas A participación galega noutras disciplinas obtivo resultados desiguais. Salientou a medalla de prata da compañeira de equipo de Xela, Oleksandra Kostenko, co seu segundo posto na distancia dos 3.000 metros marcha cun crono de 14.45.37 minutos, mentres que Antía Pernas (Lucus Caixa Rural) quedaba terceira na carreira dos 100 metros lisos cun tempo de 12.77 segundos. As outras medallas foron as de Lisa Vosberg Castro (Agrupación Viguesa de Atletismo), terceira en pértega mulleres cunha altura de 2,90 metros, e tamén a de bronce de Nayr Cortegoso Figueroa (Sociedade Atlética Val Miñor), en lonxitude mulleres, cun salto de 5,31 metros. Perto do podio Outras actuacións que estiveron a piques de entrar no podio foron as de Pablo Sánchez (Escola Atlética Lucense) ao chegar en cuarta posición nos 3.000 marcha masculinos ou a de Martín Vázquez (Lucus Caixa Rural) que rematou na quinta posición nos 100 metros valos. Sara Guedes (Escola Atlética Lucense), polo seu lado, finalizou quinta nos 1.500 metros obstáculos, mentres que Pepe Sánchez (Franciscanos) chegaba sexto na carreira masculina. Teo de Frutos (Lucus Caixa Rural) logrou unha quinta posición nos 3.000 metros masculinos, a mesma posición que conseguiu Amparo Corredoira nos 1.000 metros femininos. Por último, e algo máis lonxe das posicións que levan aos metais, quedaron Brais Díaz (Escola Atlética Lucense) que rematou na sétima posición no lanzamento de peso e Andrés López Rodríguez (Lucus Caixa Rural) que foi décimo no concurso do triplo salto.


Summary: Feijóo alega que Carnota xa é Rede Natura 2000 para asegurar que "non hai posibilidade de darlle máis protección e conservación" a este espazo natural.

Nen parque natural, nen zona catastrófica. O presidente da Xunta de Galiza avanzou esta cuarta feira en sesión parlamentar que o goberno galego non catalogará o Monte Pindo coa máxima figura de protección como demandan a veciñanza da comarca, a Asociación Monte Pindo Parque Natural e o movemento ecoloxista. "Carnota é Rede Natura", afirmou Alberto Núñez Feijóo desde o escano e "ten a mesma protección que calquera outro espazo protexido", acrecentou. Mais o certo é que non. O portavoz parlamentar do BNG, Francisco Jorquera, lembroulle que a consideración do Pindo como Parque Natural non só lle exixiría á Xunta a asignación dun orzamento anual --co que non conta na actualidade-- senón que xeraría un órgano de xestión do Parque con representación para as asociacións veciñais e o Concello --propietarios do mesmo, amais doutros actores interesados na conservación do monte. Aliás, os fondos públicos fornecidos permitirían "a creación dun servizo de garda e vixiancia permanente". Porén, para o presidente da Xunta "non hai posibilidade de darlle máis protección e conservación que a que ten". Nin unha palabra da zona catastrófica Ouvidos xordos do líder do executivo galego ás demandas da Asociación Monte Pindo, do concello de Carnota e do movemento ecoloxista que tamén demandan a declaración da zona atinxida polo lume como catastrófica á fin de iniciar o proceso de recuperación do monte ardido mais tamén do agro e das moradas que se viron afectadas polas lapas. Neste senso, Núñez Feijóo eludiu responder ás demandas do BNG embora lle exixiren "responder con clareza". Neste senso, o vice-presidente da Xunta, Alfonso Rueda, xa avanzou a pasada semana que o goberno galego non ten previsto declarar Carnota como zona castrófica, cando menos, non sen demora. A inacción da administración xa foi retrucada desde a Alcaldía a través do rexedor, Ramón Noceda (BNG) quen asegurou que "se a Xunta non fai nada por recuperar o Monte Pindo" farano a veciñanza e o concello.


Summary: Tres dos falecementos comunicados esta noite polas autoridades sanitarias tiveron lugar en centros residenciais.

Ao igual que na noite da cuarta feira, hoxe a Xunta vén de comunicar o pasamento de nove persoas debido ás complicacións que o coronavirus provocou no seu estado de saúde. Nas últimas xornadas contabilizáronse sete, nove e nove falecementos durante o día, polo que Galiza está cada vez máis preto do milleiro de vítimas deste virus. En concreto, segundo os datos que manexa a Consellaría de Sanidade, o número de mortes é de 969. Tres dos últimos decesos comunicados tiveron lugar en residencias da terceira idade, que tamén nesta segunda onda da pandemia están a ocupar un papel destacado como foco dos contaxios. No centro Nosa Señora dos Milagres de Barbadás finaron un home de 99 anos e unha muller de 95. Outra usuaria, neste caso da instalación de Salvaterra do Miño, perecía aos 80 anos de idade. Entre as seis vítimas restantes había até dúas persoas vinculadas tamén aos xeriátricos. De feito, unha muller de 89 anos que permanecía no Complexo Hospitalario de Ourense chegara alí trasladada desde Nosa Señora dos Milagres, polo que a residencia sufriu hoxe tres pérdidas. Xa no hospital de Compostela certificouse a morte dunha residente de Nosa Señora dos Anxos, en Ribadavia, de 89 anos. Na área sanitaria da Coruña, no Chuac, non se puido facer nada por salvar a vida a un varón de 96 anos e o mesmo sucedeu con outro de 86 anos que era atendido no centro hospitalario de referencia en Vigo. Así mesmo, morreron outra muller de 85 anos e un home de 84 anos. Todos tiñan patoloxías previas. Con este novo balance, o número total de vítimas da Covid-19 no país xa está en 969. Cabe recordar que a barreira das 900 mortes sobrepasouse a pasada quinta feira e, en tan só unha semana, Galiza achégase ao milleiro.


Summary: "Por que escribo sobre min? Ha ser polo mesmo motivo que actúo, que falo, que me dedico ao oficio de escribir, por unha conciencia de ser un elo na calceta universal e estar obrigada, si obrigada, a non interromper o labor". Eis a xustificación que María Xosé Queizán coloca no Preámbulo ás 803 páxinas de Vivir a galope, as súas memorias e un dos escasos volumes do xénero na literatura galega.

O repaso de Queizán (Vigo, 1939) á súa propia vida é exhaustivo. Non teme os axustes de contas políticos nin sentimentais. Non repara en silencios. "Aparece unha palabra que será fundamental neste relato: sustentar a miña verdade, o peso material da miña condición, mollar no propio sangue a miña pluma, como fixo Rosalía", escribe. Encabezado por epígrafes de Simone de Beauvoir -intelectual fundamental na súa formación-, George Orwell e Jorge Wagensberg, Vivir a galope (Xerais, 2018) é ademais un depósito de informacións de parte sobre a cultura e o nacionalismo de esquerdas, sobre represións e o nacemento do feminismo contemporáneo en Galiza, sobre o persoal como político e o político como persoal. Dous textos clásicos terman da escrita memorialística no país. Os anos escuros, subtitulado A resistencia cultural da xeración da noite (1954-1960), de Xosé Luís Franco Grande, e mais As décadas de T. L., de Lois Tobío (Viveiro, 1906 – Madrid, 2003). No primeiro, publicado por Galaxia en 1985 e reeditado en 2004, Franco Grande (Tomiño, 1936) traza un retrato de sombras e luces sobre a reorganización galeguista na posguerra. O segundo é un monumental percorrido pola vida do exiliado e militante galeguista. Máis recente foi a achega de Xosé María Álvarez Cáccamo (Vigo, 1950), Memoria de poeta (Galaxia, 2006), a historia dunha educación sentimental, literaria, nos anos do tránsito entre a ditadura e a monarquía parlamentaria. Aire para respirar. Memorias dun tempo presente (Xerais, 2002), de Antón Baamonde (Vilalba, 1959), céntrase na política dos anos do réxime autonómico desde a ollada particular, sanamente escéptica, dun nacionalista. En 2012 foi o novelista Xosé Fernández Ferreiro (Nogueira de Ramuín, 1931 – A Coruña, 2015), practicante dunha narrativa popular e orgullosamente debedora dos xéneros de quiosco, quen botou a vista atrás en De Xente Nova a Brais Pinto. Memorias dun afiador rebelde (Xerais). Xosé Neira Vilas (Vila de Cruces, 1928-2015) fixo o propio, aínda que de maneira póstuma, arredor da súa iniciación á vida e ao mundo: De Gres a Cádiz (Galaxia, 2018). Francisco Fernández del Riego (Lourenzá, 1913 – Vigo, 2010), intelectual decisivo do galeguismo e motor da editorial Galaxia durante décadas, tamén escribiu sobre a súa vivencia dun tempo maiormente escuro: O río do tempo (Ediciós do Castro, 1990) ou A xeración Galaxia (Galaxia, 1996). Outras escritas da memoria Pero os libros de memorias non son a única escritura do eu ou confesional posíbel. Outras, como os diarios, tampouco foron excesivamente transitados na literatura galega. Apenas os dous magníficos volumes do poeta Antón Tovar (Rairiz de Veiga, 1921 – Ourense, 2004), Diario sin datas (Ediciós do Castro, 1987) e Diario íntimo dun vello revoltado (Galaxia, 2001), e algunha obra de Neira Vilas como Penúltimo dietario (Xerais, 2011) ou Días de Cuba (Galaxia, 2014) -máis inclinadas ao dietario de anotacións- poden encadrarse no xénero. É a vía indirecta a, talvez, máis empregada para acceder á subxectividade desatada dos autores. Libros de conversas -hainos con Méndez Ferrín, Darío Xohán Cabana, Ánxel Fole, Suso de Toro, Manuel María ou Alfredo Conde- e, sobre todo, epistolarios funcionan ás veces como esas memorias que non moitas escritoras nin escritores da literatura galega practican.


Summary: Caballero ve no ingreso mínimo vital a mostra de que "hai unha saída pola esquerda" á crise derivada do coronavirus e di aspirar a que o PSdeG lidere dende a Xunta o "gran pacto pola reconstrución de Galicia". Gómez-Reino asegura que "o Goberno de progreso que saia das urnas o 12 de xullo aproveitará as oportunidades que nos brinda o autogoberno para aplicar unha Renda Básica Galega" aproveitando o IMV

"Histórico". Foi o cualificativo no que coincidiron os candidatos de PSdeG e Galicia en Común á Xunta tras a aprobación do ingreso mínimo vital (IMV) por parte do Goberno de España da coalición do PSOE e Unidas Podemos. A medida, que chega cando xa está lanzada a carreira cara á campaña das eleccións do 12 de xullo, foi lida tamén en clave galega dende ambas formacións. Cren que é un bo exemplo do que a Xunta pode facer se a esquerda logra o 12X escanos dabondo para conformar unha maioría de goberno alternativa á do PP.Caballero ve no ingreso mínimo vital a mostra de que "hai unha saída pola esquerda" á crise derivada do coronavirus e di aspirar a que o PSdeG lidere dende a Xunta o "gran pacto pola reconstrución de Galicia"Para o secretario xeral do socialistas, Gonzalo Caballero, o IMV non só é "un avance histórico", senón tamén a mostra de que na crise económica derivada do coronavirus, ao contrario do que aconteceu na anterior crise, si hai "unha saída pola esquerda". Hai marxe para unha "xestión diferente", advirte: "protexer e salvar a cidadanía en dificultades, con apoios e medidas como o ingreso mínimo vital" non é o mesmo que o que sucedía no Estado "coa dereita", que "o que salvaba, era aos bancos".Neste sentido, Caballero cre que os efectos da covid-19 fan aínda "máis necesaria" unha medida que, a medio prazo, é "garantía dunha sociedade máis xusta" e "un impulso á recuperación económica" tras a pandemia. O líder socialista sinala que o IMV, no caso galego, súmase tamén ás "respostas dos concellos ás necesidades da cidadanía" durante o confinamento. Daquela, sinalou este sábado en Santiago, para o "gran pacto pola reconstrución de Galicia" só falta a Xunta e o PSdeG, di, quere lideralo dende o Goberno galego.Pola banda de Galicia en Común o seu candidato, Antón Gómez-Reino, tamén cre acaído o cualificativo de "histórico" para o ingreso mínimo vital. Pero en Galicia, advirte, o seguinte reto é aproveitar a oportunidade para "desterrar a pobreza" combinándoo cunha reforma da actual Renda de Inclusión Social de Galicia, tornándoa en "ferramenta real para combater a desigualdade".Gómez-Reino: "O Goberno de progreso que saia das urnas o 12 de xullo aproveitará as oportunidades que nos brinda o autogoberno para aplicar unha Renda Básica Galega" aproveitando o IMV, asegura"O Goberno de progreso que saia das urnas o 12 de xullo", di Gómez-Reino, terá que "aproveitar as oportunidades que nos brinda o autogoberno" para, aproveitando os recursos do ingreso mínimo vital do Estado e os xa dispoñibles da Risga, "implementar unha Renda Básica Galega propia". "Fronte aos odios, o ruído de sables, a división da dereita, ás Cayetanas... nós poñemos protección social e blindaxe dos servizos públicos e dos coidados". Por iso, considera, a Feijóo "moléstalle que o Ingreso Mínimo Vital non leve o logo" da Xunta do PP, "fronte a unha Risga que é escuálida e absolutamente ineficiente".O Goberno central afirmou, na presentación do IMV, que a vocación da medida é que sexa "compatible" coas rendas de inclusión e de garantía de ingresos xa vixentes nas autonomías, como a Risga. Non obstante, no caso de Galicia esa compatibilidade esixe unha reforma da lei de inclusión social do ano 2013.


O pasado 8 de marzo chegoume ao teléfono a imaxe dunha páxina do libro Los hijos de los días, de Eduardo Galeano. É o fragmento correspondente ao 19 de xuño, casualmente o do meu aniversario, e nel cítase á líder feminista norteamericana Susan Anthony, que di (a tradución é miña): "A bicicleta fixo máis que nada e máis que ninguén pola emancipación das mulleres no mundo". As palabras de Anthony recordáronme a historia de Alice Hawkins e as sufraxistas ciclistas de Leicester. A finais do XIX, moitas activistas polos dereitos da muller formaban parte do Clarion Cycling Club da localidade na que vivían. Tratábase dunha serie de agrupacións mixtas de inspiración socialista, con seccións na maioría das cidades industriais de Inglaterra e cunha estrutura que se sostén na actualidade. Para a atravesada moral da época, eran clubs moi abertos á presenza feminina, e aínda hoxe algún deles recorda que precisamente foron elas as fundadoras. Entre as sufraxistas, mesmo as irmás Pankhurst participaron nas saídas ciclistas dos Clarion. Alice Hawkins, obreira dunha fábrica de zapatos, formaba parte da sección de Leicester. Aprendera a montar xa maior: na época, ter unha bicicleta non era doado para as mozas de clase obreira. Sendo xa da Women's Social and Political Union, en 1909 decidiu, xunto con outras compañeiras, levar as súas ideas máis alá do centro de Leicester empregando o medio de transporte que lles era máis querido: a bici. Hawkins e outras activistas percorreron a periferia en bicicleta para levar a loita polo voto ás máis remotas aldeas con gran éxito entre o público feminino e enorme espanto entre o sector máis cabestro da Gran Bretaña rural Segundo conta Sheila Hanlon, historiadora do ciclismo feminino, durante meses, cada domingo pola mañá, Hawkins e outras activistas percorreron a periferia da cidade chegando a vilas a 50 quilómetros de distancia, para visitar outros centros de traballo, facer mitins ao aire libre, levar a loita polo voto para as mulleres ás máis remotas aldeas e, de paso, pedir doazóns para a causa. Fixérono, por certo, con gran éxito entre o público feminino (nun par de anos lograron un gran número de novas adhesións ao movemento) e con enorme espanto entre o sector máis cabestro da Gran Bretaña rural. Porque non é só que aquelas señoras falasen de igualdade de dereitos, non: é que o facían en pantalóns e fregándose luxuriosamente contra a sela da bicicleta mentres escabapan dos traballos da casa. Lembranza de Hawkings e a súa bicicleta no acto inaugural dunha estatua na súa homenaxe / Leicester College Sheila Hanlon cita no seu blog a biografía Alice Hawkins and the Suffragette Movement in Edwardian Leicester, de Richard Whitmore. Nela, unha das sufraxistas ciclistas retrata unha das excursións, en 1911, como unha experiencia feliz e liberadora: "Chego a Loughborough, eu coa miña insignia e as cores verde, branca e violeta do sindicato, mentres as descoñecidas nos saúdan cun sorriso". Para que logo digan que as bicis non poden cambiar o mundo.


Summary: O presidente da Xunta equipara agora a denuncia de ofrecer emprego por sexo co caso Pokémon e asegura que só actuará con "firmeza" cando haxa unha resolución xudicial. O BNG ínstao a promover a destitución do barón ourensán e condenar o seu "nepotismo".

As regras parlamentarias impediron que hai dúas semanas o BNG puidese preguntarlle a Alberto Núñez Feijóo sobre a denuncia de emprego por sexo formulada por unha muller contra o presidente da Deputación de Ourense, José Manuel Baltar. Esas mesmas normas provocaron que o Bloque non puidese cuestionar a Alberto Núñez Feijóo respecto diso ata este 25 de novembro, día no que se reivindica a loita contra a violencia machista e no que o líder dos populares galegos evitou de novo esixirlle responsabilidades ao seu barón ourensán. "O primeiro que hai que facer para combater a violencia machista é acabar coa hipocrisía; menos minutos de silencio e máis acción", reclamoulle ao presidente o portavoz do BNG, Francisco Jorquera, quen lamenta que, un mes despois do estourido do escándalo, Feijóo siga "preferindo ollar cara a outro lado, cando un señor feudal 2.0 se cre aínda con dereito de pernada". "Para vostede -reprocha- que un cargo público reclame favores sexuais a cambio de promesas de colocación non é importante. En que mundo vive?", pregúntase Jorquera. Na súa resposta Feijóo apenas se moveu do declarado nas últimas semanas, tendo en conta que non aprecia "ningunha novidade". El, afirma, seguirá sendo "prudente" porque os feitos "acaban de empezar a ser investigados no ámbito xudicial" e só cando a xustiza se pronuncie actuará, se procede, "con firmeza". A oposición, reprocha o popular, "xa xulgou" a Baltar pero el non vai entrar "nese xogo". O presidente da Xunta volve amparar a Baltar no día contra a violencia machista: "Menos minutos de silencio e máis acción", esixiulle Jorquera No entanto, a continuación o presidente galego lanza unha nova comparación: dúas semanas despois de equiparar o caso Baltar cunha denuncia urbanística, nesta ocasión fai o propio coa Operación Pokémon e, máis concretamente, coa investigación da xuíza Pilar de Lara sobre a adxudicación do servizo de augas do Concello de Pontevedra, gobernado polo BNG. "Hai 15 días entraban policías na sede do Goberno de Pontevedra, eses policías pediron documentación, fixeron rexistros e están a investigar patrimonio de membros do goberno" e el, gábase, actuou "co mesmo respecto e a mesma presunción" que no caso Baltar. Feijóo asegura que actuará con "firmeza" cando se pronuncei a xustiza e o BNG ínstao a "diferenciar" entre "inocencia penal e responsabilidades políticas" "Vostede retrátase ao considerar que ambos os feitos son equiparables", lamenta Jorquera. "Segue sen comprender a diferenza entre presunción de inocencia penal" e as "responsabilidades políticas" que, afirma, Baltar debería asumir nada máis facerse públicas as gravacións "que demostran o nepotismo na Deputación de Ourense", ademais do "acoso sexual". "Aplícalle ao señor Baltar a presunción e inocencia, pero non á denunciante", censura o deputado do BNG, xa que, lembra, "vostede acusouna de cometer un delito" ao afirmar que "instigou" o político ourensán "a cometer un delito" de enchufismo. Desde o que era o seu escano na oposición por un fallo na megafonía, Feijóo culminou a intervención defendendo os "criterios éticos" que, di, caracterizan o PP. "A vostede preocúpalle a denuncia, non o que se denuncia", conclúe Jorquera, para quen Feijóo quedará como "responsable de amparar a un acosador" se non "esixe a dimisión do señor Baltar" e, como presidente do PPdeG, "inicia os trámites para expulsalo" do partido.


Summary: O líder de Izquierda Unida reitera o posicionamento da súa formación a respeito do dereito de autodeterminación catalán. Se conseguen o referendo, di, IU votará en contra da independencia e defenderá "o Estado federal". Unha Catalunya independente, sinalou, "sería mao para o resto de España"

A poucas semanas da Diada e cos preparativos da cadea humana que abrazará Catalunya a prol da independencia, o coordenador federal de Izquierda Unida, Cayo Lara, insistiu no posicionamento que mantén a súa formación política a respeito da independencia catalá. Se Catalunya consegue finalmente convocar un referendo de autodeterminación, IU "votará en contra da independencia", subliñou Lara. Para IU, Catalunya debe encaixar nun modelo de "Estado federal" e cunhas condicións que "hai que falar e negociar", apuntou. Cayo Lara: "Non imos defender nunca o troceo do Estado" pois a independencia dun dos seus territorios, di, "é mao para o resto" A solución ao avanzo soberanista catalán, considerou Cayo Lara, pasa por re-organizar o modelo territorial español cara ao federalismo mais IU non apoiará a independencia pois, dixo, "sería mao para o resto de España". As declaracións do coordenador federal de IU, manifestadas perante a imprensa esta segunda feira, insisten no posicionamento expresado por Lara nos últimos meses. O líder de IU xa asegurou noutras ocasións que Catalunya non pode decidir o seu futuro "unilateralmente", embora reiterou que a súa formación política defende o dereito a decidir libremente. No entanto, engadiu o pasado mes de xaneiro Cayo Lara, "non hai decisións unilaterais que se poidan tomar por parte de ninguén". O modelo territorial defendido por IU é o do "Estado federal" no que conviva "perfectamente" toda a cidadanía pois a independencia, recuncou, sería algo "tráxico" e "mao" para o Estado español. "Non imos defender nunca", lembrou, "o troceo do Estado".


Summary: O Centro Cultural Português Camões de Vigo ofrecerá esta sexta feira un coloquio internacional arredor dos discursos e accións políticas das feministas lusas

A Cátedra Internacional José Saramago e mailo grupo de investigación BiFeGa, da UVigo, organizan unha xornada de formación motivo da publicación do libro 'Uma Nova História dos Feminismos Ibéricos'. Será esta sexta feira 13 de abril no Centro Cultural Português Camões, na praza Tenente Almeida de Vigo. No encontro participarán as editoras, Silvia Bermúdez e Roberta Johnson, amais de varias contribuidoras ao volume. Esta colección de textos –a maior e máis completa antoloxía de feminismos ibéricos até a data– aborda a historia do pensamento feminista na Península Ibérica incluíndo Portugal e as nacións do estado español –Euskal Herria, Catalunya, Galiza– desde o século XVIII até a actualidade. As tensións e dinámicas que experimentou o movemento feminista, en conflito coa tradición e o dominio social da Igrexa católica, serán tratados en profundidade durante a xornada da sexta feira. O coloquio dará inicio ás 10 da mañá, cando Carla Amado (co Centro Cultural Portugués Camões) e Burghard Baltrusch (da Cátedra Internacional José Saramago) inaugurarán o programa, que será seguido pola apresentación dos volumes A New History of Iberian Feminism e Contextualização: De El feminismo ibérico (1970) a Una nueva historia de los feminismo ibéricos (2018). A mediodía, Vanda Anastácio (da Universidade de Lisboa) ofrecerá o relatorio 'Antes de ser já o era? Pensar o feminismo em Portugal antes de 1800'. A cervense Olga Castro, profesora da Aston University de Birmingham, collerá posteriormente a quenda da palabra para falar sobre 'Discursos feministas na Galiza de comezos do S. XX: entre o feminismo 'españolista' e o nacionalismo galego'. Xa de tarde, a partir das 16:00 horas, Ana Paula Ferreira –University of Minnesota– achegará unha reflexión sobre 'Feminismos no Portugal pós-colonial". Seguiráa a mesa redonda 'Feminismos Ibéricos desde a Transición / o 25 de Abril até hoje', coa participación de Vanda Anastácio, Silvia Bermúdez, Olga Castro, Ana Paula Ferreira e María do Cebreiro Rábade Villar. O evento pechará cun recital de poesía galega e portuguesa. Aquelas persoas interesadas en participar poden inscribirse a través do enderezo de correo electrónico catedrajosesaramago@gmail.com.


Summary: Segundo os datos feitos públicos pola Xunta de Galiza son 318 as persoas falecidas con coronavirus tras confirmase a morte de nove infectadas que permanecían en hospitais. Os casos positivos ascenden a 6.946.

A morte de 13 persoas que permanecían infectadas en hospitais galegos fan que se eleve o rexistro oficial de falecementos con coronavirus até os 318. Do total de mortes, 253 producíronse en hospitais e 65 en residencias da terceira idade, segundo os datos oficiais que transmite o Goberno galego. En canto aos casos que deron positivo por coronavirus até o momento son 6.946. Cos últimos datos engadidos, e por áreas sanitarias, os falecementos chegan a 74 na Coruña; 51 en Vigo; 49 en Ourense, 34 en Compostela, 16 en Ferrol, 18 en Lugo e a 11 en Pontevedra. Residencias de maiores No caso das residencias da terceira idade, DomusVi San Lázaro, en Compostela, rexistrou 17 falecementos; DomusVi Aldán de Cangas, 14; Nosa Señora da Esperanza, de Ourense, 12; DomusVi do Barreiro, en Vigo, 8; O Portádego, na Coruña, 6; e un en Moledo (Vigo), en Fogar Bellolar (A Coruña), en Castro Caldelas, en Claudina-Somoza (A Coruña), en San Carlos de Celanova, en Divino Mestre (Ourense), na Nosa Señora de Fátima (O Barco de Valdeorras) e en Bande. Cando menos 117 do total de 314 falecidos estaban vinculados a centros residenciais. 65, como se apuntaba, morreron nas propias residencias e 56 en hospitais ou nas chamadas residencias integradas. A nivel estatal, os positivos por coronavirus eleváronse a 157.022, un total de 4.576 máis que onte e as mortes a 15.843, é dicir, 605 máis, o que significa un descenso no número de persoas coa COVID-19 que perderon a vida, segundo informa o Ministerio de Sanidade. Outro dato positivo é o das persoas curadas, que aumentan até as 55.668. A Comunida de Madrid segue á cabeza, con 5.972 falecidas segundo os datos oficiais.


Summary: O BNG reivindica uns servizos ferroviarios "dignos e de calidade".

Centos de persoas participaron esta sexta feira na manifestación convocada en Lugo polo BNG baixo o lema "Lugo quere tren!", para reclamar uns servizos ferroviarios dignos para a cidade e a comarca. O BNG reivindica cunha viaxe en ferrocarril até Parga un "tren áxil" que conecte Lugo A mobilización estivo encabezada polo tenente de alcalde de Lugo, Rubén Arroxo, e polo deputado do BNG no Congreso, Néstor Rego, que interviron ao remate reclamando maiores investimentos para os servizos ferroviarios de Lugo. Arroxo lamentou que de cara aos orzamentos do Estado de 2023, "a veciñanza de Lugo quede esquecida unha vez máis, converténdose na única cidade galega que queda fóra dunha rede ferroviaria moderna", explicou Arroxo. Nova estación na loita de "pór Lugo no mapa dos servizos ferroviarios" Ademais, lembrou que o BNG recolleu durante 2022 "máis de 4.000 sinaturas da veciñanza de Lugo reclamando ao Goberno español un compromiso real con Lugo" e que esas sinaturas se entregaron no Ministerio de Transportes en Madrid. "Histórica discriminación" da Galiza Pola súa parte, Rego afirmou que "a Galiza sofre unha evidente e histórica discriminación en canto a investimentos, tanto por parte dos Gobernos do PP como do PSOE" e, engadiu, "isto tradúcese nun déficit en infraestruturas, equipamentos e servizos, particularmente no transporte ferroviario". Lugo reclama un tren "digno" e conexión directa con Compostela Aliás, afirmou que "a chegada do AVE á Galiza, con case 30 anos de atraso, só supuxo que agora sexa máis rápido ir en tren de Lugo a Madrid que de Lugo a Compostela". Así, o BNG reclama, como primeiros pasos, a modernización da vía Lugo-A Coruña -que se mantén se electrificar-, a conexión con Compostela e a recuperación dos servizos eliminados nos últimos anos. 5 horas para ir de Lugo a Compostela en tren con parada previa en Ourense A formación sostén que Lugo é a única cidade da Galiza que non ten conexión directa por tren coa capital do país, un agravio que se podería resolver cunha obra de 27 quilómetros de vía para conectar as paradas de Curtis e Ordes, o que crearía un traxecto directo entre Lugo e Compostela.


Summary: As dúas liñas de produción da planta viguesa de Stellantis suman de media 30 días sen actividade por falta de compoñentes. O cadro de persoal volveu ao traballo esta semana coa esperanza de que a empresa aproveitase as vacacións para facer stock. Porén, a firma anuncia que volverá parar toda a semana que vén.

Os traballadores e traballadoras do Grupo Stellantis ─antiga PSA─ en Vigo retornaron na terza feira aos seus postos. Fixérono coa esperanza de que a empresa aproveitase estas semanas sen actividade para ir amoreando compoñentes e evitar así as paradas de produción. Nada máis lonxe da realidade. Tan só tres días despois de volver á fábrica, as traballadoras e traballadores da factoría viguesa coñeceron esta quinta feira a decisión da empresa de suspender a produción toda a semana que vén (de 23 a 29 de agosto) as dúas liñas de produción ─a que monta as furgonetas e a que se encarga do Peugeot 2008, o C-Elysée e o Peugeot 301─ por problemas de aprovisionamento de compoñentes. Segundo trasladou a dirección ao cadro de persoal, a falta de semicondutores (microchips) mantense a nivel mundial. A situación segue sendo "crítica" e vese agravada tamén pola incidencia da Covid en países como Malasia, onde se fabrica unha unidade de control electrónica que levan os coches que montan en Vigo. O país asiático, que está a alcanzar cifras 'récord' de contaxios diarios de Covid, decretou un fechamento case total e ten severas restricións que afectan o transporte e a outros sectores. Unha volta prematura O anuncio de novos paros, que se volve facer con menos de cinco días de preaviso, colleu por sorpresa os traballadores. Desde a sección sindical da CUT sinalan a Nós Diario que esta parada "non ten moito sentido". "Tería sido mellor non arrancar e alongar as vacacións unha semana máis para reincorporarnos cunha actividade máis continuada". Con todo, admiten que non saben o que vai pasar o 30 de agosto, nin tampouco se a metade de semana a propia Stellantis decidirá activar algunha das liñas de produción. No que vai de ano, ambos os dous sistemas levan parados unha media de 30 días cada un, o que supón un mes de actividade. A dirección de Stellantis Vigo informou de que a "célula de crise" do grupo e os equipos do propio centro vigués traballan para "minimizar o impacto" desta situación, e pediron "comprensión" e "colaboración". Porén, a afección non é igual en todos os seus centros de produción. "A mesma parada e a mesma incidencia non a vai ter a de Madrid, que en principio só para na segunda e terza feiras. A de Zaragoza tamén para menos días. Ao final é unha decisión de grupo que poden estudar con tempo pero que non interesa", denuncian desde os sindicatos. A empresa habilitou un número de teléfono para que o cadro de persoal poida ter información actualizada da situación da produción. Porén, os traballadores e traballadoras denuncian que este sistema non permite planificar con tempo, o que impide en moitos dos casos a conciliación da vida familiar e laboral, ademais de facer que se expoñan a sancións. A nova dos paros prodúcese semanas despois de coñecer que Stellantis gañou no primeiro semestre do ano perto de 7.000 millóns de euros. Saídas voluntarias Isto non impide que, por outra banda, a empresa estea a promover saídas de persoal do centro de produción vigués. De feito, a dirección do grupo alcanzou un acordo con SIT-FSI e UXT (que representan a maioría do comité de empresa) sobre permisos de tránsito á xubilación anticipada, extincións e suspensións de contrato de até tres anos de duración, todos de carácter voluntario, para dar resposta a "necesidades organizativas" e "intereses" dos traballadores. Para a CUT, "o que agocha esta medida é unha redución de persoal. Unha saída do centro de traballadores que, no canto de ir pola vía do expediente de regulación de extinción, van polas saídas voluntarias e o pacto individual de empresa e traballador" Tamén se opuxeron ao documento CIG e CCOO. A CIG rexeitou o documento por basearse nun anteproxecto que aínda está en fase de tramitación e porque "a gran maioría" do persoal ─as principais beneficiarias son as persoas de 60 ou máis anos─ "queda excluída". "Marchan porque a nivel físico e psicolóxico non son quen de aguantar estas condicións. Aí os sindicatos e a dirección temos que mirar por que a xente con contratos indefinidos quere marchar desta planta", apuntan desde as centrais sindicais, que lembran que a empresa "terá sempre a última palabra". CCOO decidiu non asinar un acordo que se valora "máis como unha necesidade empresarial que unha solicitude dos traballadores" e que "propiciará a perda de contratos indefinidos no persoal", que "deberían ser compensados no colectivo de horarios", defendeu o sindicato.


Summary: Un verán en Galeusca é un proxecto impulsado, por terceiro ano consecutivo, entre VilaWeb, Berria e Nós Diario, coa novidade da participación do medio irlandés Belfastmedia. A serie consta de doce relatos curtos, escritos por María Rei, Yurre Ugarte, Andrea Barreira, Juan Luís Zabala ou Anxos Sumai entre moitos outros. Todos os relatos aparecerán ao longo do verán nos catro medios.

A primeira noite que pasamos nesta caravana, o día doce de novembro, reparei en que se hai un lugar en que un se sinte na obriga de ser feliz, é un cámping. Non se trata dun paraíso de tristes, abofé que non, as tendas de campaña, as caravanas e as mobil home polo estilo son como burbullas para pasar os días ao aire libre, lugares onde os momentos de felicidade te pinchan de xeito automático, sobre todos os caprichos de segunda residencia estival dos propietarios. Unha felicidade crónica, tanto na capa epidérmica como na anímica, iso era o que eu precisaba, pero no canto de sentir felicidade eu estaba desvelada no leito. Semellaba que cada vez que o vendaval sopraba na caravana traía un saúdo de benvida: se quero podo facer voar este rectángulo branco. E cando o anaco de ceo que entraba pola xanela do teito pasou do negro a tonalidades vermellas e alaranxadas eu aínda seguía sen poder durmir. Desexei poder escoitar as ondas do mar e non a leria dos meus pensamentos Chegáramos á tarde. Despois de recoller a Kai na escola, collemos o bus e baixamos na estación máis próxima ao faro. Aí quedei paralizada, mirando con atención o cartel de entrada ao cámping que había ao outro lado da estrada, mentres sostiña con forza a man de Kai, apertándoa inconscientemente até facerlle dano. Se un sopro de vento puidese afastarme de alí! Kai soltou a miña man e botou a correr até a oficina de recepción. Eu tiña os pés chantados na estación, estaba atrapada de súpeto pola tentación de volver á cidade e, malia a mudanza que eu mesma decidira e calculara, a posibilidade de dar marcha atrás posuíume durante un intre. No interior da caravana agardaban as nosas maletas e todo o equipo de pintura que Elena me axudara a subir no seu coche o día anterior. Kai agardaba, diante de min, alborozada, veña, veña, como se a filla de seis anos fose eu, lembrándome coa mirada "estás afogada en débedas, a túa amiga Elena deixouche a caravana até xuño, non temos lugar ao que volver, non podemos volver a ningures". O vento zunía nas miñas orellas e o cabelo cubría a miña cara. Ninguén sabe que estamos aquí. Vaia, ninguén agás o pai de Kai, a quen lle corresponde un anaco de custodia. Tamén Elena, abofé, a dona da caravana, vella amiga da cuadrilla, que pensou que estaba tola cando lle fixen a proposta. - O cámping do faro, en inverno, é un aparcamento de divorciados. Non podes conseguir un deses alugueiros sociais? Zas! Que mágoa me dás, Olatz, isto foi o único que lle faltou dicir. Como se a súa caravana non fose a miña derradeira opción. Unha caravana situada no cámping do cabo, cerca do cantil, que Elena emprega só durante os meses de verán. -Preguntareillo a Gorka, que é dos dous. Sentinme como se estivese a cubrir uns formularios no despacho dun funcionario. Expliqueille as alegacións. -Tiven que pedir cartos para pagar o alugueiro e teño débedas dun ano. Conseguín traballo pintando casas e en xuño, cando teña que devolverche a caravana, poderei permitirme un alugueiro. Creo. Non sei se tivo que discutir moito con Gorka ou se de xeito unánime se apiadaron de min. Axiña o saberá toda a cuadrilla. Tamén os membros das cuadrillas amigas, sen demora, tamén saberán da miña situación. Neste sentido non me avergonzo. En cambio, dentro de min, estou a loitar contra a rabia e sentimentos encontrados, sempre odiei os cámpings. Á hora de viaxar sempre preferín pensións, hoteis e apartamentos, malia que ás veces fosen malísimos. A mesma palabra viaxe comeza a resultarme incómoda dende que estou neste albergue con rodas de sete metros, nin sequera lembro cando foi a última vez que fun a algunha parte para facer turismo de xeito occidental. Os desprazamentos de lecer antes da pandemia xa non estaban da miña man. Tamén terei problemas prácticos, vaia, nestes sete metros, como me arranxarei para foder e non espertar a Kai? É certo que os traballos domésticos tamén se reducen, un choio. En verdade, creo que o meu odio polos cámpings provén, sobre todo, do meu sentido estético. Non se me ocorre ningunha obra de arte memorable en que apareza un cámping ou unha caravana. En xeral, ao longo da historia, aos artistas non se lles pasou pola cabeza representar un cámping, nin sequera aos mestres piscineiros do pop. E tanto no cine coma no teatro non adoitan ser escenarios habituais. Ben, Julio Médem atreveuse a situar La ardilla roja nun cámping e é precisamente unha das súas peores películas. Nin sequera eu pintei un cadro en que figure unha caravana. Coa excepción dun campamento de rapaces para un conto. Andaba a cismar nestas cousas, unha noite que non podía durmir. Erguinme e sentei á mesa. Púxenme a debuxar unha caravana. Baixo unha luz pequena, para non espertar a Kai, debuxei unha roda cun bolígrafo vermello. Despois, dentro da roda, tracei outra roda. E dentro desta, outra, e despois outra, en espiral, sen final. A segunda roda da caravana contiña tamén once rodas. -Semellan os teus ollos. Dixo Kai mentres almorzaba. Despois baixamos á cidade no coche de Susana, que vive na caravana veciña. Ela tamén leva os nenos ao colexio antes de ir a traballar. Axudámonos a unha á outra. No traballo, pintando as paredes dun piso, puiden manterme esperta grazas ao olor a pintura que penetraba en min polo narís e que desprendían o rodete e as brochadas de cores alegres. Pero na pausa do xantar comecei a durmir a sesta no restaurante onde comía o menú do día. Sentara nunha mesa arrecunchada e baixei as pálpebras cando lle daba o primeiro bocado ao flan. O camareiro espertoume, coa man no meu ombreiro, cando xa tiña a cabeza apoiada na parede. Á noite debuxei outras dúas rodas. Rodas que poderían ser ollos, labirintos, moas de afiar, hélices, espirais, teas de araña. Durmín hipnotizada. Hoxe, doce de decembro, teño amoreada unha boa cantidade de debuxos sobre a mesa. Abondo para unha exposición. Kai convidou a un amigo a xogar e están a preparar adornos para o nadal, con cartolina. A oficina de recepción está decorada con adornos brillantes, na abeleira da entrada penduraron boliñas relucentes e nas cordas para tender a roupa, pequenas luces de cores. O Nadal chega até aquí, as vacacións que aborrezo. Quizais a felicidade acabe por enchouparnos. Teño medo de que xuño chegue demasiado axiña. E antes de quedar durmida, despois de tomar a pílula para durmir, mirei as estrelas pola claraboia e desexei poder escoitar as ondas do mar tan próximo e non a leria constante dos meus pensamentos.


Summary: Afirman que a Xunta fomenta a recuperación da actividade escénica "sen desenvolver previamente os protocolos hixiénico-sanitarios que se anunciaban no seu cuestionado 'Plan de Reactivación dos sectores turístico e cultural'.

A Asociación de Actores e Actrices de Galiza (AAAG), alerta sobre as condicións nas que consisera que se está a dar o regreso á actividade laboral dos actores e actrices no ámbito das artes escénicas. "O sector carece a día de hoxe dun protocolo formal para reducir os riscos de contaxio cunhas medidas hixiénico-sanitarias suficientes para un oficio no que, en moitas ocasións, as medidas xerais de protección -nomeadamente a chamada distancia social ou o uso de máscaras- non son asumíbeis, xa que o contacto físico entre integrantes dun elenco artístico resulta inherente á actividade", explican nun comunicado. Indican que, respecto ao sector cultural, os decretos e normas do proceso de desconfinamento céntranse en cuestións como as porcentaxes de aforo, distancias entre espectadores ou na seguridade nos accesos dos recintos. Porén, "as medidas específicas para garantir a seguridade dos equipos artísticos sobre os escenarios ficaron sen desenvolver". Nesta liña, indican que só o paaado 14 de xuño o Instituto Nacional de Artes Escénicas y de la Música (Inaem) deu en publicar tras ter en conta as indicacións do Ministerio de Sanidade e mais de Traballo unha "Guía de buenas prácticas para el reinicio de la actividad escénica y musical en España". Mais ese documento, indican desde a AAAG,é "insuficiente en canto resulta ser tan só unha folla de ruta orientativa". Por iso entenden que se fai "necesario" un protocolo "oficial e rigoroso" a nivel galego que vele "pola seguridade dos elencos artísticos, conformados por traballadores e traballadoras aos que se lles podería chegar a esixir por motivos profesionais e/ou artísticos exercer o seu traballo sen máscara nin distancia de seguridade ou mesmo manter un contacto físico íntimo, co risco que isto suporía non só para a saúde destes/as traballadores/as, senón para o conxunto da sociedade no contexto actual de pandemia". A AAAG considera que ese protocolo oficial deberá especificar que os servizos de prevención de riscos laborais deben decidir en que espectáculos podería resultar imprescindíbel a realización de tests (así como que tipo de test e con que periodicidade), avaliando as particularidades de cada montaxe e os riscos de contaxio derivados das accións que se desenvolvan sobre o escenario que contraveñan as medidas esenciais de protección: distanciamento e máscaras. Ademais, a AAAG considera que a Xunta debe preocuparse non só pola seguridade sanitaria de espectadores -asegurada xa polas medidas de distanciamento físico e o uso de máscaras-, "senón tamén dos traballadores e das traballadoras da escena que na actualidade están a volver ao seu traballo sen garantías suficientes, así como de apoiar o sector na adaptación á nova normalidade".


Summary: O incendio máis grande rexistrado neste verán, que se iniciou no mediodía do domingo en Cualedro, leva calcinadas máis de 3.000 hectáreas, e segue sen ser apagado. Afecta a catro concellos: Cualedro, Baltar, Xinzo e Trasmirás.

Se durante a mañá do domingo informábamos das máis de 600 hectáreas calcinadas en Galiza a consecuencia dos lumes forestais, tan só unas horas após temos que confirmar que a cifra ascendeu, como mínimo, ás 3.600 hectáreas. E é que contra as 12h do domingo iniciouse un incendio en Cualedro, parroquia de Lucenza, que continúa activo a estas horas da segunda feira e leva queimadas máis de 3.000 hectáreas, segundo os datos da Consellaría do Medio Rural. O lume deste incendio estendeuse de Cualedro a 3 concellos máis: Baltar, Xinzo e Trasmirás. A Xunta afiirmas que nos labores de control deste lume participan 3 técnicos, 25 axentes forestais, 61 brigadas, 30 motobombas, 6 pas, 7 helicópteros e 9 avións. Tamén colaboran efectivos da Unidade Militar de Emerxencias (UME) do Exército español.. A proximidade do lume ás casas provocou que a Consellaría do Medio Rural decretara o nivel de emerxencia dous, que implica a evacuación da veciñanza das súas vivendas e que require da adopción inmediata de medidas de protección e socorro. Trátase, segundo Medio Rural, do primeiro Grande Incendio Forestal do ano. Consecuencia do lume, ardeu unha motobomba e o condutor tivo que ser trasladado ao centro de saúde por queimaduras que, segundo a Xunta, non revisten gravidade. O lume arrasa máis de 250 hectáreas en Manzaneda, nunha zona protexida pola Rede Natura Ademais, arderon máis de 250 hectáreas en Manzaneda, na parroquia de Cernado. A zona afectada polo lume pertence ao espazo protexido da Rede Natura. Este incendio, segundo a Xunta de Galiza, estaría controlado. Os últimos datos achegados pola Xunta de Galiza sinalan que permanece activo o lume rexistrado na parroquia de Pradocabalos, en Viana do Bolo, que leva calcinadas 213 hectáreas. Tamén en Viana do Bolo, na parroquia de Pexeiros, arderon 70 hectáreas nun incendio que permanece controlado. Ademais, atópanse baixo control o lume de Ourense, na parroquia de Cudeiro, onde arderon 55 hectáreas, e o do Barco de Valdeorras, na parroquia de Santigoso, cuxa superficie afectada supera as 70 hectáreas.


Summary: Unha concentración ante o MARCO de Vigo recordará este martes o asasinato, hai cinco anos, de tres activistas kurdas en París, do que se culpa aos servizos secretos turcos. Tamén se lembrará a outras tres feministas do Kurdistán, asasinadas en 2016.

O 9 de xaneiro de 2013 foron asasinadas no centro de información do Kurdistán de París Sakine Cansiz (cofundadora do Partido dos Traballadores do Kurdistán -PKK-), Fidan Dogan (membro do Congreso Nacional do Kurdistán) e Leyla Soylemez (activista kurda), nunha acción da que se responsabiliza ao servizo secreto Turco (MIT). Tres anos máis tarde, o 5 de xaneiro de 2016, eran tamén asasinadas Seve Demir (organizadora da posta en marcha da Caravana Feminista para a IV Acción Internacional da Marcha Mundial das Mulleres en Nusaybin e membro do Partido Democrático das Rexións -BDP-), Pakize Nayir (vicepresidenta da Asamblea Popular de Silopi) e Fatma Uyar (activista da Unión de Liberación das Mulleres). Todas elas serán recordadas este martes nunha concentración convocada pola Marcha Mundial das Mulleres (MMM) cando fan exactamente cinco anos dos asasinatos cometidos en París. A MMM subliña que neste caso "o xuízo foi finalmente arquivado, trala morte do presunto asasino, sen ter en conta os intereses agochados tras a man executora" e denuncia que "o goberno francés négase a facer pública información secreta que podería facer progresar a investigación, sendo claramente cómplice do goberno turco". O acto terá lugar ás 20 horas diante do MARCO, nunha mobilización que busca de forma xeral expresar a solidariedade da sociedade galega "coa loita das mulleres kurdas". A Marcha lembra que "o pobo kurdo é o maior grupo étnico do mundo sen un Estado que poidan chamar propio" e que preto do 50% da poboación vive en Turquía. "Este pobo leva moitos anos loitando polos seus dereitos e polo recoñecemento do seu territorio, fronte a represión e violencia dos estados próximos", principalmente no caso de Turquía, que dende o 2015 intensificou "os ataques e bombardeos contra os territorios kurdos, cunha sangría continua de civís e membros do PKK". A Marcha critica tamén a actitude mantida ante esta situación polo Goberno español e o resto de países da UE A situación empeorou tralo golpe de estado fallido do 2016, que lle permitiu ao presidente Erdoğan limitar os dereitos e liberdades democráticas, escudándose na declaración dun estado de emerxencia, e incrementando a persecución contra as forzas da oposición, os movementos sociais e o pobo kurdo no seu conxunto. "Baixo a acusación de terroristas, detivo ou despediu a centos de persoas do profesorado por asinar un manifesto en contra das políticas contra o pobo kurdo. Está pechando medios de comunicación e detendo a xornalistas que critican a súa xestión. Nos territorios kurdos, interviu decenas de alcaldías, detendo e xulgando a representantes locais que se elixiron democraticamente e vulnera todo tipo de dereitos con detencións, torturas e ameazas", denuncia a Marcha Mundial das Mulleres. A Marcha critica tamén a actitude mantida ante esta situación polo Goberno español e o resto de países da UE. Unha "impunidade da que goza o goberno turco" coa "complicidade dos gobernos europeos" que se explica "en base ao 'acordo da vergoña' asinado entre Turquía e a Unión Europea", di. Isto posibilitou, por exemplo, que nos últimos meses o Goberno español "mantivese encadeados, como resposta a unha orde internacional de extradición da Interpol emitida por Turquía a dous escritores (Dogan Akhanli e Hamza Yalçin) acusados de terrorismo, cando o seu único 'delito' era ser críticos co goberno turco". "No pobo kurdo as mulleres ocupan posicións políticas e son activas nas organizacións sociais e económicas, construíndo unha sociedade igualitaria. Queremos transmitirlle todo o noso apoio ás compañeiras kurdas e turcas" A MMM destaca finalmente a actividade das mulleres kurdas "como exemplo de autodefensa e de loita pola liberación e organización do seu pobo, sendo figuras protagonistas xunto aos homes". E salienta que o YPJ (Unidade Feminina de Protección), integrado no brazo armado do PYD e afiliado ao PKK, loitou contra a barbarie do ISIS en Rojava. "No pobo kurdo as mulleres ocupan posicións políticas e son activas nas organizacións sociais e económicas, construíndo unha sociedade igualitaria. Queremos transmitirlle todo o noso apoio ás compañeiras kurdas e turcas", conclúe, denunciando que "a Unión Europea é cómplice das vulneracións de dereitos do goberno turco".


Summary: A vaga de solidariedade coa actriz Iria Pinheiro (Ourense, 1978) non deixa de medrar. As principais asociacións profesionais do mundo audiovisual veñen de emitir un comunicado conxunto en que lle amosan o seu apoio despois da denuncia por acoso durante a rodaxe do programa Con amor e compañía -emitido pola TVG- que esta presentou no Xulgado número 3 de Compostela.

O documento insta, ademais, a un "proceso de reflexión colectiva". "Cómpre aceptar a parte de culpa que a todas e a todos nos corresponde, como colectivo profesional e como sociedade", di o texto, "na sensación de impotencia e de desamparo que describe a actriz. É necesario traballar en ferramentas para evitar que se produzan no futuro este tipo de situacións". Pinheiro relata na súa denuncia como recorreu a compañeiras e compañeiros do programa, á produtora -Ficción Producciones- e á Asociación de Actores e Actrices de Galicia mais non recibiu axuda. "Propoñemos iniciar un proceso de reflexión colectiva que no medio prazo permita dotármonos dos recursos precisos para axudar de xeito efectivo a outras mulleres que poidan vivir situacións como a descrita pola compañeira Iria Pinheiro", continúa o comunicado. Menciona explicitamente a adopción de protocolos para a prevención do acoso sexual ou para a actuación en caso de denuncias e mais a escolla de profesionais especializadas en agresións. A Academia Galega do Audiovisual, a Asociación Galega de Guionistas, a Asociación de Profesionais da Dirección e da Realización de Galicia (CREA), a Asociación Galega de Produtoras Independentes, a Asociación de Mujeres Cineastas y de Medios Audiovisuales, a Asociación Galega de Empresas de Artes Escénicas (Escena Galega), a Asociación Galega de Dramaturxia, o Clúster Audiovisual Galego e a Mostra Internacional de Teatro Cómica e Festivo de Cangas asinan o manifesto.


Summary: A Consellería de Sanidade evita aclarar canto persoal cubrirá as vacacións dos seus profesionais durante o período estival, no que pechará 1.095 camas nos hospitais galegos.

Este verán o Servizo Galego de Saúde pechará 1.095 das súas camas hospitalarias, 163 máis que en 2013 e un 140% máis que en 2009. Esta decisión, fondamente criticada polas organizacións que representan o persoal sanitario está tamén dende hai meses no debate político, no marco do cal o actual Goberno xustificou os peches mesmo botando man de textos redactados polo goberno bipartito, cando as camas que deixaban de operar no verán eran moitas menos. Un dos argumentos ofrecidos pola Consellería de Sanidade para defender estes peches é que se producen durante as vacacións dos traballadores e traballadoras do Sergas, razón que levou a oposición a querer saber cal é o volume de persoal que collerá vacacións e cantas destas baixas temporais serán cubertas. O departamento de Rocío Mosquera ocúltao, cando menos de momento. Nesta ocasión a pregunta chegou a través da voceira de AGE en materia sanitaria, Eva Solla. A política de persoal de Sanidade, sinala no encabezamento dunha pregunta parlamentaira escrita, "obriga á mobilidade forzosa a persoal fixo" para "cubrir vacacións" e "ao mesmo tempo impide a contratación de centos de sanitarias e sanitarios eventuais", que "tampouco poderán acceder a outras moitas prazas de consultas e outros servizos" que, simplemente, quedarán "sen cubrir durante os permisos estivais". Neste contexto Solla preguntoulle á Consellería polas "razóns" deste "elevado peche de camas" pero, ademais, se ten algún "plan" en caso de "colapso" e, sobre todo, polo "número de persoas que van disfrutar do seu período vacacional nos meses de verán" e "cantas desas vacacións van ser cubertas". Este verán o Sergas pecha 1.095 camas, 163 máis que o ano pasado e un 140% máis que en 2009 A resposta entrou no Parlamento o pasado luns e nela Sanidade comeza defendendo o que denominda "reorganización de camas en período estival" co argumento de que "se fai todos os anos en todos os servizos de saúde". Nesta liña, a Consellería obvia que está a bater o seu propio récord de peche sinalando que "neste 2014 máis do 86% das camas" van estar "operativas" e que a decisión "se toma tendo en conta a responsabilidae principal da sanidade pública galega de garantir a seguridade e a calidade asistencial dos pacientes". "De seren necesarias -agrega- as camas poden activarse en calquera intre". Pero, canto persoal estará de vacacións e cantas prazas serán cubertas? "Esta programación -continúa a Consellería- permite xestionar de forma eficiente as vacacións regulamentarias" que, "como sucede con outras profesións", adoitan ser "demandadas" no verán. "Isto condiciona a necesidade de substituír o persoal e esa substitución non é posible en determinadas especialidades de persoal facultativo, polo que quedarían incompletos os equipos asistenciais necesarios para realizar determinadas funcións", sinala. "O recurso cama non determina o grao de eficiencia" Entre apelacións á "eficiencia" e á "xestión racional dos recursos físicos e humanos" Sanidade abonda tamén sobre o argumento de que "na época estival os índices de ocupación hospitalaria diminúen" e "ademais, aprovéitase esta época que hai menos pacientes para facer obras de mantemento dos centros". Asemade, segundo a Xunta "o recurso cama non é o que determina o grao de eficacia do sistema", porque "nos últimos anos incrementamos a actividade en áreas coma os hospitais de día, a hospitalización a domicilio ou a cirurxía ambulatoria, prestacións enormemenve valoradas polos cidadáns que nos permiten atender a máis pacientes sen precisar o recurso cama", conclúe. En 2006 o PP instaba a Xunta a "garantir un normal funcionamento dos servizos sanitarios" no verán Sanidade ofrece esta resposta nun contexto no que o seu peche de camas supera non só o ditaminado pola coalición de PSdeG e BNG no seu derradeiro ano de goberno, senón tamén polo Executivo de Manuel Fraga, que en 2005 pechou 636. Un ano despois, en 2006, o bipartito pechou 532 camas e o PP, xa con Feijóo á fronte, preguntoulle á Xunta se tiña previsto que durante o verán "determinadas zonas ven incrementada a súa demanda asistencial" por mor "de desprazamentos a estas zonas" e instaba a socialistas e nacionalistas a "garantir un normal funcionamento dos servizos sanitarios".


Summary: A revista The Intercept, nun inicio vinculada á divulgación dos documentos liberados por Edward Snowden, vén de informar da "inminente" retirada do asilo ecuatoriano de Julian Assange, refuxiado desde 2012 na embaixada do país latinoamericano en Londres.

Segundo a versión da publicación dixital, a visita do presidente de Ecuador Lenin Moreno ao Reino Unido para asistir a Cumio Global sobre Discapacidades agocha en realidade outro propósito: acordar coas autoridades británicas o final da protección ecuatoriana para Assange nas próximas semanas, mesmo ao final desta. The Intercept afirma ademais que o mandatario ecuatoriano non esixirá ningunha garantía aos gobernantes británicos sobre o futuro do fundador de Wikileaks e a súa extradición aos Estados Unidos, onde o Executivo de Donald Trump xa anunciou que o someterá a xuízo. O Goberno de Lenin Moreno illou progresivamente Julian Assange. Desde maio, non pode comunicarse co exterior da embaixada. Antes bloqueara o seu acceso a Internet, despois de que o Goberno de Raxoi protestase contra as opinións públicas de Assange respecto de Catalunya. Este denunciara en varias ocasións os abusos contra os dereitos humanos cometidos polas policías españolas. Nesta viaxe europea, Lenin Moreno tamén se entrevistará co novo Goberno español.


Summary: Advirte que denunciará a empresa mineira "se utiliza a sinatura dun convenio para xustificar o proxecto" e aclara que o acordo só consiste en elaborar un informe para avanzar nas medidas protectoras e correctoras establecidas na Declaración de Impacto Ambiental.

A Universidade de Vigo non dá o seu apoio ao proxecto da polémica mina de Corcoesto. Así llo vén de asegurar a institución académica á Plataforma pola Defensa de Corcoesto e Bergantiños, segundo asegura este colectivo nun comunicado, e logo de que a empresa Edgewater fixera pública a sinatura dun convenio de colaboración "como se se tratase dun apoio institucional explícito da UVigo a un proxecto que conta cunha forte oposición social, non só na contorna, senón tamén en toda Galicia e especialmente dentro da comunidade investigadora e universitaria". A Universidade de Vigo aclara que persoal investigador apoiou posicións contrarias ás mantidas pola empresa mineira Segundo a plataforma, a Universidade de Vigo aclaroulle que a empresa mineira canadense contratouna a través dun convenio marco de colaboración para a "elaboración dun informe para avanzar nas medidas protectoras e correctoras establecidas na Declaración de Impacto Ambiental, recentemente aprobada pola Xunta de Galicia". Ademais, a institución académica asegura que o devandito convenio "foi impulsado por un grupo de investigación do Departamento de Enxeñaría dos Recursos Naturais e do Medio Ambiente a petición da empresa mineira, e que foi subscrito dentro da liberdade de investigación recollida pola lei orgánica de universidades". "Pero en ningún caso ese contrato de I+D implica un apoio institucional da Universidade de Vigo ao proxecto", manifestou, tras lembrar que persoal investigador da universidade incluso "deu soporte a posicionamentos que se afastan dos mantidos pola empresa mineira". "Se a empresa mineira utiliza a sinatura do convenio para xustificar a expotación procederase á denuncia do mesmo", advirte "Se nalgún momento a empresa Mineira de Corcoesto, S.L.U. utiliza a sinatura do convenio para xustificar a explotación mineira procederase á denuncia do mesmo", aseguroulle textualmente a Universidade de Vigo á plataforma de Corcoesto. "Este comunicado da Universidade de Vigo pon de manifesto a estratexia de manipulación informativa que vén desenvolvendo a empresa mineira desde o inicio da tramitación do proxecto", denuncia o colectivo, que cre que os contratos que está a subscribir a compañía coas universidades galegas -o último coa Universidade da Coruña- "denota ás claras a intención da empresa de vender á sociedade galega que o proxecto mineiro conta co apoio das universidades, cando o que ocorre é todo o contrario".