Summary: O virus espandiuse rapidamente. Cando se declarou o estado de alarma, a cousa tornou seria. Recluídas nas súas casas, debían saír para o mínimo imprescindíbel. Evitar o contacto, illarse, baixo a promesa do ben común… Hai uns meses, estas liñas ben poderían ser tiradas, coa venia da miña prosa, dunha novela de ciencia ficción. Mais hoxe, semella que chegou a distopía. Catastrofismos á parte, adentrámonos nos universos distópicos das creadoras galegas para, diseccionando o propio concepto, rastrexar o presente que agocha e constitúe a cerna da propia distopía.

Era difícil acertar que a imaxe da nosa distopía podía ser o illamento, confinadas na distancia social, coas relacións reducidas ao mínimo contacto, virtual, e o medo ao contaxio medrando cada día. De territorios devastados polo colapso ecolóxico a sociedades cunha tecnoloxía hiperdesenvolvida —empregada, as máis das veces, para controlar a poboación—, as posibilidades para formular a distopía van tan lonxe como a imaxinación. A construción do universo vólvese un aspecto chave que adoita agochar reflexións sobre o devir das sociedades presentes, coa conseguinte crítica implícita, a maior ou menor profundidade. A lectura política —nunca allea— torna case unha esixencia neste tipo de construcións. Tal como o concepto de utopía se sitúa, por definición, no non-lugar dun ideal inalcanzábel —esa sociedade perfecta fóra da historia, que diría Engels—, esta construción faise en base a certos esquemas que rastrexan a súa orixe na actualidade, reproducindo normalmente os seus valores. Do mesmo xeito, a propia distopía remite, como prospección, a como entendemos o devir futuro da comunidade ou do planeta, incorrendo case de maneira inevitábel nunha crítica aos aspectos negativos que rematan dexenerando na antítese do universo perfecto. "A Ficción científica non é preditiva, senón descritiva", seica dixo Ursula K. Le Guin, unha das autoras que revolucionou o xénero coa introdución dunha perspectiva feminista nos anos 70. "A intención das distopías como estratexia narrativa sempre é falar do presente a partir da creación dun contexto ficcional futuro —social, económico, humano— que deforma os 'defectos' da situación actual até levalos ao extremo", entende Santiago Cortegoso, que estreou en 2020 con Ibuprofeno Teatro Se a forza das distopías é "facer reaccionar", se cadra "deben formularse doutra maneira para que se tomen máis en serio", reflexiona Andrés Goteira O mel non caduca, un dos contados espectáculos desta sorte de universos que atopamos nas artes escénicas galegas. O dramaturgo entende que "sempre hai unha vontade crítica e un impulso por tratar de cambiar o presente, alertando do que pode pasar se se continúa cunhas inercias que se consideran negativas ou daniñas". A crítica social está á orde do día cando falamos de distopía. "Penso que é unha das mellores formas de presentarllo a un público. Adiantarse a posibles fatalidades apoiándote nun mundo distópico", coincide Andrés Goteira, director de Dhogs, se cadra o único exemplo a considerar no eido cinematográfico. Os inicios O xénero, con todo, si gozou dun cultivo máis amplo na literatura. Aínda que existiron achegas previas e puntuais —Lois Diéguez, Nacho Taibo ou Xosé Fernández Ferreiro—, foron os Soños eléctricos (1992) de Ramón Caride os que marcaron un antes e un despois ao facerse co premio Blanco Amor de novela Co recoñecemento agroma a "posibilidade dunha ficción científica orientada ao público adulto", asevera Mario Regueira na Historia da Literatura Galega, pois até o momento a perspectiva editorial adoitaba vincular o xénero á Literatura Infantil e Xuvenil, etiqueta coa que aínda se asocia con frecuencia. En parte por iso, o xénero tardou máis ca outros en se normalizar dentro do sistema galego. Soños eléctricos presenta unha historia de corte social que se insire na chamada ciencia ficción "branda", cunha reflexión sobre a estratificación e os fenómenos de masas. Caride constitúese nunha das principais referencias dun xénero que seguiu cultivando en distintas obras, quer para público infantil —caso das historias de Said e Sheila— quer para adulto —por exemplo, coa continuación da triloxía iniciada en Soños eléctricos, que completan Sarou (1997) e O sangue nos camiños (2014). "Durante a década dos noventa e comezos deste século fixo unha fortuna especial o xénero da distopía", afirma Regueira. Eses universos abafantes e opresivos, controlados sempre polo poder, representan unha veta narrativa que "non pode deixar de relacionarse coa situación política da Galiza", recolle Regueira, o que remite á profunda pegada do presente no concepto. Desde o futuro do Estado galego-portugués postapocalíptico que constrúe Darío Xohán Cabana en O cervo na torre (1994) até a república galega dominada por un poder totalitario que elabora Antón Lopo en Obediencia (2010), pasando polo escenario de crise ambiental da Costa Norte/ZFK (2008) de Xurxo Borrazás ou a ollada irónica en Galiza Mutante, Poder Nuclear! (2013), de Tomás González Ahola, exemplos non faltan até hoxe. Asemade, hai que considerar tamén a importancia na consolidación da ciencia ficción —distópica ou non— que tivo a tradución. Neste senso, cómpre destacar a creación da editorial especializada Urco en 2007. Así mesmo, alienta o labor de Kalandraka, dando saída quer clásicos do xénero, como Soñan os androides con ovellas eléctricas? —do que se adaptou Blade Runner— quer de novidades loubadas por crítica e público, como A estrada, de Cormac McCarthy. Imaxes do colapso Unha das achegas recentes máis recoñecidas pola crítica veu da man de Iolanda Zúñiga, que asinaba en Natura (2019) unha "intensa e contundente" abordaxe da "distopía apocalíptica" que lle valeu o Premio do Libro Galego. O seu universo describe un planeta no que a vida se extingue, coa promesa desa terra prometida, Natura, onde unha civilización loita por preservar a vida. A emigración é, porén, desculpando o spoiler, en balde, pois o que atopan a nai e a filla protagonistas é a opresión estrutural dun sistema patriarcal e androcéntrico no que os homes estabelecen o dominio. Zúñiga chega á ciencia ficción desde a experimentación, cunha concepción da escrita como evasión. Por iso, após abordar temas íntimos, sociais ou satíricos, "desta volta quixen imaxinar as ascuas dunha sociedade logo dunha catástrofe", conta. A autora, aínda que admite a imposibilidade do imparcial, non busca "ser abandeirada do didactismo. É un papel que opino non corresponde aos creadores. Outra cousa é que o texto se achegue a esa crítica de forma tanxencial". E parece que así é, pois resulta difícil ler a novela sen tomar unha visión de denuncia. "Máis que facer unha crítica deliberada, talvez buscaba purgar traumas", concede. Así, a relixión, o poder patriarcal, a destrución da natureza ou a simboloxía das ditaduras agroman desde o persoal, desde a eterna pregunta pola existencia que a percorre. Como sempre, a interpretación está aberta. É posíbel facer unha lectura en chave social da explotación do home sobre a natureza, mais tamén sobre a muller. Iso remite case automaticamente á obra de Ursula K. Le Guin, que, con todo, é descoñecida para Zúñiga. Entre outros referentes, Natura é un libro que nace, "homenaxe á novela A Estrada", nun "exercicio de estilo" que procura os seus opostos. Na súa concepción do colapso ecolóxico, abrolla a realidade, a distopía como vaticinio: "Creo firmemente que sucederá. Talvez esta sexa a miña fe máis consolidada. Non hai nada inalterábel. Ou iso nos aprendeu a historia". Natura fala, á súa maneira, do presente. Nos últimos meses saíu tamén do prelo Rueiro da cidade escura, unha novela de Patricia Alonso Janeiro ambientada nunha Compostela con toques postapocalípticos, após unha apagada xeral que deixa a cidade deserta —paisaxe que temos ultimamente ben presente. Teatro distópico Tamén do colapso ecolóxico trata a xa mencionada O mel non caduca. "A nosa intención de denunciar a profunda crise na que está sumido o sector da apicultura", explica Cortegoso, aludindo de forma "máis ou menos metafórica a preocupación polo cambio climático, que é o tema de fondo". Así, configúrase un mundo no que as abellas xa desapareceron, levando consigo os ciclos biolóxicos. Nunha das tramas argumentais desta peza caleidoscópica, dous apicultores-científicos tratan de xerar sinteticamente unha abella a partir do último tarro de mel que se conserva. Asemade, a relación co presente é "obvia", pois outra das liñas argumentais segue o retorno, na actualidade, de dúas irmás á casa familiar após a morte da nai, lidando coas colmeas que acaban de herdar. A parte distópica, concibida con moito humor, "cunha linguaxe absurda, preto do universo do clown ou de Beckett", non por iso deixa de propor unha situación que, "aínda que sexa límite, é cara á que nos diriximos se non se cambian políticas, condutas, estratexias económicas… É un aviso, unha alarma. Detrás das distopías sempre hai algo disto", advirte o dramaturgo. O propio Cortegoso admite que a distopía non se traballa moito no teatro, pois, se cadra "o formato non se presta tanto para situarnos no futuro", reflexiona, talvez a causa duns medios técnicos sempre escasos. Con todo, o autor xa se achegou ao concepto en Logos, e estaba a piques de presentar O premio, de La Quintana Teatro, un texto seu que dirixe Marián Bañobre, de estrea prevista para o pasado 12 de marzo, adiada por motivos evidentes. A obra xira arredor dun reality show localizado en 2050, no que se ofrecen cinco millóns de euros a cambio de morrer en directo da maneira máis espectacular. "Obviamente, é unha crítica á deshumanización que hai detrás da espectacularidade das miserias humanas que se 'vende' no universo audiovisual", explica Cortegoso, mantendo o pouso corrosivo ben presente. O efectismo do cinema O cinema e a distopía fixeron en xeral boas migas, quer no blockbuster hollywoodiense para público adolescente —nas sagas de Diverxente ou Os xogos da fame— ou adulto — Metrópole a Soylent Green, pasando por Blade Runner—, quer no cinema de autor, por exemplo, na adaptación da novela Farenheit 451, de Fraçois Truffaut, ou Langosta, de Yorgos Lanthimos. A nivel galego, por desgraza, non é un xénero especialmente cultivado, se cadra polos grandes orzamentos que moitos deses filmes adoitan requirir. O propio Goteira confesa non imaxinar Dhogs no futuro "xa para empezar, polo custe de produción". Para alén dalgunhas incursións no distópico en curtametraxes de baixo orzamento como Galicia 2098, o de Gaita Films sería practicamente o único título que podemos atopar. Con todo, como se deduce da anterior afirmación do director, non se trata dun filme ambientado nun universo futurista. Cando menos, non a priori. "No guión non foi formulado en ningún tempo", explica Goteira. Nunha cidade calquera, hoxe ou mañá, constrúese un mundo que se achega moito ao noso, mais con elementos que o sitúan no "distópico-imposíbel". A través da manipulación da pantalla e o metacinematográfico, o filme propón "un xogo sobre o control, sobre unha sociedade pasiva ante as crueldades da actualidade". Comparece, polo tanto, esa vontade crítica sobre a nosa forma de vida que se verte nun futuro que, por próximo, mete medo. Porén, malia considerar a distopía unha estratexia acertada para espir as entrañas do sistema, "tantas veces é tan efectista, que non sei que profundidade alcanza nas sensibilidades do espectador", reflexiona Goteira. Unha idea especialmente acertada nos universos cinematográficos actuais. Se a forza das distopías é "facer reaccionar", se cadra "deben formularse doutra maneira para que se tomen máis en serio", coloca. "Son as menos, pero as distopías no presente poden ser máis poderosas", considera. A coiraza do presente O cineasta cita Shin Gozilla, filme coreano no que Gozilla exerce de secundario mentres os problemas políticos e as malas decisións ocupan o primeiro plano, nun "mix curioso" que coloca a propósito da COVID-19. "Sería mellor o coronavirus no lugar de Gozilla, pero tería pouco tirón o minibichiño nas pantallas", brinca. Con todo, o microorganismo converteuse no inimigo dun discurso en chave de batalla, cuxa linguaxe remite a universos como os analizados. Como recorda Zúñiga, "as pandemias asolan países desde sempre", mesmo nas últimas décadas, mais "talvez non as etiquetamos como distópicas porque non azoutaron o primeiro mundo". Neste senso, asústana máis as "ferramentas do medo, da represión e da desinformación" como aliadas do poder. E que acontece cando o presente se transforma en distopía?


Summary: A onda expansiva dos coletes amarelos, o informe e acéfalo movimento social que está a pór contra as cordas Emmanuel Macron, ten todo o aspecto de estar a piques de saltar as fronteiras do hexágono galo. Sahra Wagenknecht, líder da plataforma esquerdista alemá Aufstehen (Erguerse), promete moita acción nas rúas neste 2019.

"Temos grandes planos para 2019. Sabemos que, cando a xente sae ás rúas a protestar, calquera mudanza política pode acontecer, sobre todo cando participan persoas que redescobren a súa voz política após moitos anos de non a erguer". Quen así fala é a carismática líder da esquerda alternativa alemá Sahra Wagenknecth, principal referente do movimento Aufstehen (Erguerse), unha plataforma que tomou corpo o pasado mes de setembro e que pretende liderar a recomposición da esquerda de tradición marxista na principal potencia europea. Wasgenknecth, que fixo estas declaracións no curso dun encontro cos meios en Berlín realizado o pasado 2 de xaneiro, pensa que desta volta si hai condicións obxectivas para avanzar. E cando fala de avanzar non fala de conseguir tres ou catro escanos máis no Bundestag, senón de provocar un profundo abalo nas estruturas políticas do país. Unha mudanza desde abaixo, a iso apela o nome da plataforma, Aufstehen, Erguerse. A se pór en pé para transformar radicalmente as cousas. Wasgenknecth olla para Francia e ve no movimento dos coletes amarelos o comezo de algo, dunha transmutación, tamen da política convencional. A idea sería que a clave das mudanzas sistémicas non a teñen tanto os partidos políticos, como a propia auto-organización da sociedade. Eis o exemplo dos coletes amarelos, un movimento que desde novembro pasado pon en xaque a un Emmanuel Macron que gañou as eleccións presidenciais grazas a representar unha emenda á totalidade, no plano retórico, ao establishment político tradicional do país. Macron foi votado masivamente porque foi visto como un renovador, como alguén que vén fóra da política para mover os marcos e mudalo practicamente todo. Non é un fenómeno estritamente galo. Donald Trump tamén gañou as presidenciais (ben, en voto popular perdeu, mais esa é outra historia) apresentándose a si propio como un candidato totalmente alleo á elite de Washington. [A íntegra desta reportaxe aparece no Sermos329, disponíbel na nosa loxa e nos pontos de venda habituais]


Summary: Unha maré plural, con EH Bildu, o PNV, Elkarrekin Podemos, EH Bai, EELV e CUP, entre outros, participou na masiva manifestación que demandou na tarde do sábado compromisos políticos para solucionar a situación das presas e presos vascos.

O movemento "Orain presoak" xuntou milleiros de persoas –estímase que 37.000– en Donostia na tarde do sábado para reclamar unha solución á situación das presas e presos vascos que se atopan dispersos en diversos cárceres a centos de quilómetros do país. Foi esta a mobilización máis plural até o momento, pois participaron, alén da maioría de sindicatos, como ELA, LAB e UXT, representantes de EH-Bildu, PNV, Elkarrekin Podemos, EH Bai, EELV e CUP. Houbo un chamamento específico que alertou da situación das mulleres presas e tamén se reclamou a liberdade das presas e presos políticos cataláns. O artesán da paz Michel Berhokoirigoin afirmou, na intervención que puxo o feche ao acto, que a pluralidade e a mobilización popular son dous dos factores que lograron efectivizar o desarme da ETA e conseguir a implicación das institucións para abordar cambios na política penitenciaria. Berhokoirigoin pronunciouse ao respeito dos achegamentos que tiveron lugar no Estado francés e, en menor medida, no español, "queda moito por facer. Temos clara a dirección e chegou o momento de mudar de velocidade". Xunto á cuestión carceraria, salientou a importancia de traballar pola verdade, o recoñecemento e a reparación de todas as vítimas do conflito. Reivindicacións Resolver a cuestión das presas e presos é, segundo o movemento Orain Presoak, urxente e imprescindíbel para fechar as fendas que aínda existen na sociedade. As reivindicacións son, principalmente, catro: poñerlle fin á política de afastamento e o sufrimento que supón ás familias; a excarceración das presas e presos gravemente enfermos; facilitar a progresión de grao e aplicar a acumulación de penas.


Unhas 300 persoas secundaron onte en Vigo o chamamento de Solidariedade Galega co Pobo Saharauí (Sogaps) para mobilizarse baixo o lema Sáhara non se vende, Sáhara decide. Entre os representantes políticos presentes, estiveron Xabier Pérez Igrexas, Montse Prado, Alexandra Fernández e Carmela González polo BNG, Rubén Pérez e Eva Solla por IU, Marta Fernández Tapias polo PP e Alberte Gonçalves pola CIG. Loita pola autodeterminación A loita a favor da autodeterminación do Sáhara Occidental é unha reivindicación que vén de lonxe mais que se viu intensificada após o estalido do conflito armado con Marrocos o pasado 13 de novembro. Desde a Fronte Polisario, denuncian tamén que o presidente do Goberno español, Pedro Sánchez "sucumba ante a presión e a chantaxe" de Marrocos. Así o manifestou onte Mohamed Zerga, delegado da Polisario na Galiza, en declaracións a Nós Diario. "A Fronte Polisario é o único lexítimo representante do pobo saharuí, e lamentamos profundamente que o Goberno español, queira agradar constantemente Marrocos, xogando coa ambigüidade. O Estado español continúa a ser a potencia administradora dun territorio pendente de descolonización", destaca Zerga. O acordo con Marrocos activa as deportacións de migrantes O Executivo de Sánchez vén de apoiar o denominado como 'Plan de Autonomía' para o Sáhara Occidental proposto por Marrocos, algo que para a Polisario é "totalmente insuficiente". A este respecto, Zerga salienta que "a aceptación deste plan supón, máis unha vez, ceder ante a chantaxe de Marrocos outorgándolle un territorio que non lle pertence, é toda unha traizón". Demandan referendo de autodeterminación Para Zerga, a única solución é que "o Sáhara Occidental se someta a un referendo de autodeterminación". "A decisión que pobo saharauí tome nun referendo, será acatada polo Fronte Polisario", destaca. O PSOE fica só no Congreso no seu xiro sobre o Sahara O Sáhara Occidental encóntrase envolto desde o pasado 13 de novembro de 2021 nun conflito armado, cando o exército marroquí penetrou a zona desmilitarizada de Guerguerat, no sur do Sáhara Occidental, sobre isto, Zerga salienta que "non haberá un alto ao fogo baixo ningún concepto. Loitaremos até a fin, até lograrmos o noso obxectivo que é a autodeterminación".


Summary: Álvaro Pérez (A Coruña, 1989) vén de ser escollido por unanimidade como novo presidente da Academia Galega do Audiovisual. En conversa con 'Nós Diario', Pérez salienta o gran talento das e dos profesionais do sector que, "co seu traballo forxado durante estes anos, está a ver o froito de ter unha grande acollida internacional de proxectos como é o caso da serie 'O sabor das Margaridas'".

A Academia Galega do Audiovisual elixía por unanimidade na súa asemblea xeral ordinaria do pasado 4 de xuño a Álvaro Pérez (A Coruña, 1989) como novo presidente da institución, quen está acompañado na vicepresidencia polo guionista e produtor Pepe Coira e a actriz e cineasta Sonia Méndez. -Que o anima a presentar a súa candidatura e cales son os seus obxectivos a cumprir? Xa levaba dous anos como vicepresidente e agora ser presidente é algo circunstancial que ten que ver coa rotación cos cargos. Somos unha directiva de dez persoas que levamos traballando bastante tempo cuns mesmos obxectivos e isto vai ser unha continuidade do que fixo Ana Miguel até o de agora como presidenta, baixo os obxectivos básicos de unir e visualizar. Os traballos que levamos facendo estes últimos dous anos tiveron moito que ver con estar en contacto coas asociacións do sector: actores, técnicos, guionistas e produtoras, entre outras. Buscamos cales son os puntos en común que hai entre todos para, aproveitando a posición privilexiada que ten a Academia coas institucións, trasladar todos eses temas e tentar mellorar a situación do sector. Pola parte da visualización, esta relaciónase cos premios e con facer chegar á xente todo o que se está facer na Galiza no ámbito audiovisual, que son moitas cousas e moi boas. -Como é a situación actual do audiovisual galego? É unha situación curiosa. Por unha banda existe optimismo por todo o que trouxo a pandemia con ese aumento no consumo e na sensación da xente de que o entretemento e a cultura son moi necesarios e, polo tanto, as perspectivas son boas, porque as persoas demandan estes contidos. Mais este contexto tamén trae unha precariedade e a incerteza de non saber moi ben cara a onde tirar. É unha situación moi complexa e estamos nese punto de ver como orientarnos e como facer agora, como traballar para saír máis fortes desta situación. -Con que aspectos positivos e negativos conta a evolución do audiovisual galego? A experiencia destes últimos anos de que o traballo de moitas produtoras galegas saíra cara a fóra e o recoñecemento de todo o que hai na Galiza en canto a talento e o contorno para poder producir son cousas moi positivas. É un camiño xa andado por parte de moitas profesionais e produtoras, como o que fixo Portocabo con Hierro ou Cuñados, o que leva realizando desde hai anos Vaca Films ou o acadado por CTV con O sabor das margaridas. Hai moito percorrido que fai que agora xa nos coñezan fóra para que veñan aquí a pedir máis cousas, o que fai ver o futuro con certo optimismo. No apartado negativo están todas esas cousas que nos fan o labor máis complicado desde Galiza que desde o resto do Estado español. Resulta complexo ter os medios que teñen noutros moitos sitios, contamos coa limitación de que a industria non está suficientemente desenvolvida ou que sempre custa moito máis chegar aos fondos europeos. Non é algo específico do audiovisual, senón que ten que ver co contexto e co panorama. -Cales considera que son as chaves para que o contido en galego sexa ben acollido internacionalmente? Creo que a cuestión é que, en xeral, gusta todo o que se fai na Galiza e non só no audiovisual. Isto é o resultado de todo o traballo que se foi facendo durante estes últimos anos, como dicía antes, para poder chegar a onde estamos agora. Cabe destacar dúas cuestións. A primeira é que contamos historias que interesan, por exemplo Cuñados. É unha comedia contada dándolle moita importancia ao que acontece no país e como iso gusta, funciona. Por outra parte está a cuestión do talento das profesionais de todas as categorías de todos os oficios do sector. Toda esa xente que ten tanto talento, que ten traballado e que se formou aquí, agora demostra fóra que o que fai vale e está moi ben feito. O talento que hai, forxado desde hai moitos anos, facendo tantas cousas con tanto esforzo, podería parecer que é unha sorpresa, mais realmente o que está pasando agora é a consecuencia do traballo ben feito durante moito tempo. -Este ano conmemóranse os vinte anos dos Premios Mestre Mateo. Como vai ser esta gala? Esta gala servirá para dúas cuestións. Por un lado, para agradecer a todas as profesionais -as que están, as que xa non están e as que quedaron polo camiño-, xa que se chegamos até aquí é grazas a todas as persoas que construíron o sector estes anos. Por outro lado, servirá para pór en valor todo o que se fixo durante este ano, e nos anteriores, para mirar así mirar ao futuro con optimismo, penso que será unha celebración bonita dos vinte anos. -A propia Academia sinalaba na súa páxina que haberá cambios nas bases dos premios. As bases teñen sempre ese reto de adaptarse á realidade do sector. Non é o mesmo un programa de televisión hai cinco anos que na actualidade. Constantemente nas comisións, cando recibimos as candidaturas, temos problemas reais para encaixar novos formatos na redacción actual das bases. Trátase de facer que os premios que sexan traballos con novos formatos se poidan presentar. Por exemplo, se cinco rapazas están facendo un programa de televisión para emitir en Twitch, que poida ser premiado se ten calidade e traballo detrás, xa que tamén é audiovisual galego. -Vostede é o presidente máis novo das oito academias de cine e audiovisuais que existen na península. Pensa que inflúe a súa idade no seu cargo? Penso que non ten maior importancia e se para algo se pode aproveitar este feito é para que o talento novo que está saíndo das escolas e facultades vexan un pouco máis de optimismo no sector. Sei que é complicado porque a situación de rematar algún grao ou ciclo relacionado con este sector non semella ter unha gran saída. Mais se a miña idade pode facer ver á xente que en pouco tempo se poden alcanzar obxectivos para traballar neste sector, xa será algo positivo. Desde a Academia animamos a xente a que non se renda, a que faga cousas, que comecen con algo pequeno, porque ao ano será máis grande e que se manteñan aí porque se pode traballar no audiovisual galego.


Summary: O presidente norteamericano afirmou esta quinta feira que, de Corea do Norte atacar Guam, atoparíase "co nunca visto". No seu encontro coa prensa, Donald Trump redobrou as súas ameazas e declarou que quizais a súa postura non fora o suficientemente dura ata o momento.

As tensións entre EUA e Corea do Norte continúan en aumento e non parece que a situación vaia mudar pronto. Trala recente ameaza de Pyongyang de atacar a illa de Guam, unha base estratéxica estadounidense situada no océano pacífico, Trump continúa belixerante. O plan parece estar listo e podería efectuarse en canto Kim Jong-un dese a orde. A estas últimas ameazas, Donald Trump respondía que a ditadura norcoreana se atoparía co "nunca visto" se atacaba Guam ao tempo que afirmaba que Pyongyang "non vai seguir ameazando por aí". A escala non para de medrar e mentres tanto, os países aliados chaman a calma. Fronte a opinión de que quizais foi moi duro, o presidente afirma que quizais non o foi bastante. Todo isto acontece trala vitoria estadounidense na ONU, conseguindo que China aprobara no Consello de Seguirdade este pasado sábado 5 de agosto un paquete de sancións económicas contra Corea do Norte. Pese a que a versión oficial da Casa Blanca é que as palabras do presidente foran previamente discutidas, membros do círculo máis íntimo do mandatario afirmaron que a declaración os pillara por sorpresa. A esta resolución da ONU, que supuxo un duro golpe para a ditadura norcoreana, Kim Jong-un respostou con ameazas ao país norteamericano. O xornal estatal publicaba un editorial (escrito antes da resolución no que declaraba convertir EUA "nun mar de lume inimaxinábel" no caso de que houbese novas penalizacións. Donald Trump sacou de novo o seu lado belixerante e a vitoria diplomática deu paso a unha nova batalla nesta guerra, de momento, dialéctica. Porén, dende Washington afirman que neste intre EUA segue aberto a negociacións con Corea do Norte aínda que dende unha postura escéptica.


Summary: O debate na Marea -interno e externo- está a piques de chegar a un ponto de non retorno. Esta segunda feira, Xosé Luís Méndez Ferrín, un dos referentes históricos da FPG, na súa colaboración semanal no Faro de Vigo, cruza algunhas liñas vermellas ao chamar "dereita galeguista" ao grupo de Luís Villares -hexemónico na dirección da confluencia- e ao comparala coa escisión do Partido Galeguista que non quixo engrosar a Frente Popular en 1936.

Munición de groso calibre é a que utiliza Méndez Ferrín nun artigo intitulado Láncara, en que saúda o nacimento do think tank do mesmo nome que se acaba de criar por volta da Anova de Beiras. O veterano escritor contextualiza o aparecimento deste obradoiro de ideas -ve nel "as luces da intelixencia crítica"- nun momento en que se estaría a producir o "asalto ao poder" de En Marea por parte da "dereita galeguista", operación lanzada pola "dirección visíbel de Villares e a oculta de toupeiras históricas", unha alusión que apunta a figuras como Mario López Rico e Luís Eyre Palleiro. "Vén Lancara cando En Maré é atacada sen trégos por todos os medios de comunicación, e outros, do réxime cuxa constitución non votamos as galegas e os galegos", escribe Méndez Ferrín, quen sitúa nesa campaña -dirixida supostamente a conseguir que o 'neorrexionalismo' sexa hexemónico na confluencia- o "intento de purga a Paula Quinteiro". Ferrín dirixe durísimas críticas ao proceso interno aberto polo Consello da Marea -unha consulta en que tomou parte 40 por cento das persoas inscritas- á parlamentar de Podemos-Anticapitalistas. "Eu creo que tiven máis garantías procesais cando me xusgou o TOP [Tribunal de Orde Pública, unha corte de excepción durante a ditadura franquista] que Quinteiro tivo cando a dereita galeguista pretendeu apartala do parlamentiño dun cachete". "Pretendeu sen conseguilo; tamén é certo", acrecentou. O referente histórico da FPG equipara a corrente villarista á "Dereita Galeguista de 1936" [a que se escindiu do Partido Galeguista por non apoiar a candidatura da Frente Popular] e "tamén o piñeirismo que intentou sepultar o Consello da Mocedade en 1963". O autor de Arraianos ve neste momento a cúpula da confluencia galega en mans de "galeguistas que non queren unirse de ningún xeito ás esquerdas (ás independentistas galegas e ás de dirección española)".


Milleiros de homes e mulleres son a cara visible de Galicia ante os turistas que chegan cada ano a Santiago de Compostela. Eles reciben, saúdan e escoitan as consultas e peticións de todo tipo nunha das cidades máis visitadas de España. Cada día explican por onde chegar á Catedral, aprenden como sacar fotos cos diferentes modelos de móbiles dos clientes ou aconsellan sobre a forma de comer o polbo. Milleiros de persoas traballan na hostalería compostelá, unha porcentaxe moi alta que vai seguir medrando nese próximo Xacobeo que moitos agardan como fonte de riqueza e emprego.O plan non alude, non obstante, ás condicións de traballo neste sector marcado pola precariedade, os baixos salarios, a ausencia promoción ou a nula inversión en formaciónAsí se recolle no Plan Estratéxico do Xacobeo 2021, no que se a anuncian investimentos por 247 millóns de euros e se prevén máis de 11.000 novos postos de traballo en Galicia derivados do Xacobeo. O plan non alude, non obstante, ás condicións de traballo neste sector marcado pola precariedade, os baixos salarios, a ausencia promoción ou a nula inversión en formación, como denunciaba en xuño a plataforma "Hostalería sen explotación" en Compostela. O plan reflicte a aposta da Xunta por unha Galicia na que o turismo teña un papel central, e vencella as prioridades para o Ano Santo cunha visión xeral da Galicia do futuro, na que se inclúen os futuros Xacobeos de 2027 e 2032.O que é sorprendente é que ese plan, no que participaron ata 600 persoas, non inclúe a opinión deses homes e mulleres empregados en bares, hoteis ou restaurantes, porque non se lles consultou. Probablemente por iso, tampouco ese plan millonario recolle medida algunha para mellorar as condicións laborais no sector. Propóñense melloras en camiños e edificios, coordinación entre administracións, contidos culturais, visibilización da muller, aproveitamento das tecnoloxías...unha longa lista de obxectivos en varios eixos de acción, pero nada referido á mellora dos que poñen a cara e o traballo na hostalería, un sector no que o normal é traballar máis de 12 horas diarias cun só un día libre por semana, e no que se infrinxe sistematicamente a lexislación laboral. Vistas as prioridades de empresarios e políticos, cómpre que sexan os propios traballadores, xunto á sociedade compostelá, os que poñamos a presión para unha hostalería dignaNon é algo novo, xa que outros plans estratéxicos, tanto da Xunta como do Concello, centran o esforzo político e financeiro en atraer turismo á vez que esquecen absolutamente a precariedade na hostalería, á que como moito se achegan para falar da estacionalidade do sector. Todo se fía á chegada de visitantes, á iniciativa dos empresarios hostaleiros, e a unha lexislación laboral que se da por suficiente. Os debates políticos sobre o turismo xiran máis en torno aos alugueiros turísticos, á convivencia cos veciños ou ao impacto na vida do casco vello. Todos son temas relevantes, por suposto, pero lonxe da situación insoportable que sofren os traballadores que cada día atenden aos turistas, e por suposto tamén aos que vivimos aquí. O Xacobeo constitúe unha oportunidade única para avanzar cara unha hostalería sen explotación, pero vistas as prioridades de empresarios e políticos, cómpre que sexan os propios traballadores, xunto á sociedade compostelá, os que poñamos a presión para unha hostalería digna.


Summary: Representantes da Asociación de Vítimas Alvia 04155 tomaron esta terza feira a palabra na Comisión de Peticións do Parlamento europeu. O órgao da cámara asume a súa demanda básica, a de que é preciso criar unha comisión de investigación independente.

O presidente da Asociación de Vítimas Alvia 04155, Jesús Domínguez, afirmou que o accidente de Angrois -81 vítimas mortais, 144 persoas feridas- non se tería producido se o Estado español tivese cumprido a normativa europea. A Asociación de Vítimas compareceu na Comisión de Peticións após unha xestión feita pola portavoz do BNG no Parlamento europeu, Ana Miranda. "Denunciamos o Estado español", afirmou Domínguez, "polo incuprimento das directivas 2004/49 de seguranza ferroviaria e a 2008/57 sobre a inter-operatividade do sistema ferroviario" e pola violación do "regulamento 352/2009 relativo á adopción dun método común de seguridade para a avaliación dos riscos". Alén de incumprir a lexislación comunitaria en materia de seguranza, o Estado español non estaría a realizar unha investigación independente do sinistro, considerou o presidente da Asociación de Vítimas, respaldado polo informe divulgado en xullo pasado pola Axencia Ferroviaria Europea. "A investigación non foi independente porque a equipa que investigou o accidente o formaron as empresas públicas implicadas no sinistro, Renfe, Adif e Ineco", dixo Domínguez, quen acusou tamén o Estado español de incumprir a directiva europea que prescribe que na eventualidade dunh accidente se debe informar e dar voz ás vítimas. As "causas profundas" do sinistro, dixo o representante das vítimas, remiten para a responsabilidade de Renfe, Adif e Ineco, conclusión á que tamén tería chegado a Asociación Ferroviaria Europea. Que tiña que ter feito o Estado español e que non fixo? Basicamente non dar cumprimento ao artigo 9 da directiva 2004/49, ilustrou o presidente da Asociación de Vítimas á Comisión de Peticións do Europarlamento. "Ese artigo obriga a realizar unha avaliación de riscos e a aplicar medidas de control cando haxa cambios nas condicións de funcionamento ou un novo material supoña novos riscos na infraestrutura", dixo. Iso non se fixo cando, unha vez modificado o proxecto, as autoridades españolas decidiron non instalar o sistema de seguranza, ERMTS, no ponto máis perigoso do trazado, na entrada a Compostela, na curva de A Grandeira, onde se produciu a catástrofe. O sistema ERTMS tería evitado a traxedia ao frear imediatamente os comboios no momento en que se produciu o fallo humano do maquinista, único responsábel neste momento aos ollos da xustiza española. A liña tampouco era inter-operábel, isto é, non era homologábel á alta velocidade europea (as vítimas denuncian tamén publicidade enganosa, "dixéronnos que íamos nun tren que non tiña nada a ver co tren en que íamos", afirmou a vogal da Asociación, Teresa Gómez). "A liña declarouse como inter-operábel sen dispor nen do certificado da UE nen do sistema propio da alta velocidade ERMTS", dixo Domínguez. Tampouco había "constancia" da "homologación do tren no seu conxunto" en aspectos tan básicos como "o seu deseño, compatibilidade, seguranza e peso por eixo". Este feito, indicou a Axencia Ferroviaria Europea, puido ter un papel no desencadeamento do sinistro. As vítimas terán esta cuarta feira unha reunión co director da Axencia Ferroviaria Europea Antes de interviren os representantes das vítimas na Comisión de Peticións, a portavoz do BNG en Bruxelas, Ana Miranda, informou á imprensa de que esta cuarta feira Jesús Domínguez e Teresa Gómez manterán unha reunión co director da Axencia Ferroviaria Europea. Será o terceiro encontro desde novembro de 2015. No de xullo de 2016 o director da AFE fíxolles entrega aos representantes da asociación de vítimas o informe en que se nega carácter independente á comisión de investigación sobre o sinistro promovida polo Estado español. "Queremos que a Axencia Ferroviaria Europea compareza no xuízo de Angrois", declarou Ana Miranda, e "queremos que o Parlamento europeu exixa responsabilidades políticas polo sinistro". Por súa parte, a eurodeputada de AGEe Lidia Senra afirmou, na súa intervención perante a Comisión de Peticións, que "se as autoridades españolas tivesen priorizado os dereitos das persoas sobre os intereses económicos, o accidente se tería evitado". "Non é ético que se negue a verdade", dixo.


Os resultados das eleccións europeas e a abdicación do Rei de España son síntomas evidentes de que estamos ante un novo tempo político. Ser capaces de analizar a situación acaidamente e de tomar as decisións políticas oportunas resulta imprescindible para que Galicia, como país, non saia mal parada de todo o que se aveciña. Non é a primeira vez que o Estado español reorienta o seu futuro. Cada vez que o fai sen que Galicia conte coa oportunidade de participar con voz propia no proceso, o pais sae perdendo Non é a primeira vez que o Estado español reorienta o seu futuro. Cada vez que o fai sen que Galicia conte coa oportunidade de participar con voz propia no proceso, o pais sae perdendo. Así pasou na transición política e así pasará agora, mesmo con maior crueza, se non somos quen de actuar con intelixencia, visión de futuro e sentido de pais. Non estaría mal, para comezar, que procuraramos facer unha lectura acaída do que esta a pasar sen caer na tentación de confundir os desexos coa realidade. Non creo eu, malia os resultados das últimas eleccións, que o bipartidismo tocara o seu fin no Estado español. Sobre todo porque considero que o bipartidismo é algo máis ca preponderancia electoral de PP e o PSOE Non creo eu, malia os resultados das últimas eleccións, que o bipartidismo tocara o seu fin no Estado español. Sobre todo porque considero que o bipartidismo é algo máis ca preponderancia electoral de PP e o PSOE. Hai bipartidismo nos medios de comunicación, na cúpula empresarial, nos organismos financeiros, nas entidades sociais e, o que é peor, na interpretación da realidade da inmensa maioría da poboación do estado. O bipartidismo é case consustancial ao modelo democrático occidental, e no Estado español só se creba de verdade alí onde os resultados electorais son un xogo a tres como reflexo dunha realidade social, política e económica diferente: Euskadi e Catalunya . As demais "disfuncións" electorais, por desgraza, parecen condenadas historicamente a converterse en episodios conxunturais reconducibles. Sobre todo no que se refire a esquerda española máis alén do PSOE. Desprender disto que nos atopamos ante un proceso constituínte no que todo vai estar en cuestión, incluída a posible proclamación da república galega independente, sería volver a cometer os erros de valoración feitos na transición A abdicación do Rei é toda unha síntoma do deterioro dunha situación política que obriga a PP e PSOE, os únicos que coñecían de antemán a decisión do monarca, a reorientar as cousas. Tomar a abdicación como resultado dun levantamento social conducido polo esquerdismo estatal paréceme confundir a ilusión coa realidade. E desprender disto que nos atopamos ante un proceso constituínte no que todo vai estar en cuestión, incluída a posible proclamación da república galega independente, sería volver a cometer os erros de valoración feitos na transición e deixar o noso país á marxe de todo o que, sen dúbida, pode pasar. O certo é que a situación política, como reflexo da situación económica, chegou a tal grao de deterioro que o tradicional inmobilismo de PP e PSOE xa non serve para reconducila. Non creo que se abra ningún proceso constituínte (ogalla!), pero si que as cousas se moverán, e moito, para buscar solucións maioritariamente aceptadas para os tres eixos sobre os que se basea o malestar actual: A participación da sociedade na vida publica e a necesaria rexeneración desta, a nova configuración territorial do estado e as medidas para enfrontar a crise económica. Non creo que se abra ningún proceso constituínte (ogalla!), pero si que as cousas se moverán, e moito, para buscar solucións maioritariamente aceptadas Sobre a primeira das cuestións teñen moito que dicir e facer as forzas políticas. E neste punto as forzas da oposición levan vantaxe sobre PP e PSOE, que se atopan totalmente desbordados por unha dinámica social que os desconcerta. Ata a abdicación do Rei xoga mais na dinámica de renovación proposta pola oposición que no inmobilismo defendido polos baluartes do bipartidismo! Pero dende Galicia creo que, ademais de a esta cuestión, debemos prestarlles especial atención ás outras dúas. Sobre todo porque eu sigo convencido das grandes posibilidades que temos como país. Porque sigo a percibir que o noso futuro, máis ca nunca, non depende das dádivas que nos veñan dende fóra senón da capacidade e disposición que teñamos para autorresponsabilizarnos do noso futuro. Porque non creo que ningún dos problemas importantes do noso país se poidan explicar só dende a lóxica da confrontación de clase e as súas consecuencias, senón pola incapacidade que temos para conseguir que o noso pais sexa un suxeito político e económico a ter en conta. E é por todo iso polo que penso que o redeseño do modelo territorial no Estado, que posiblemente se abra agora, sería unha oportunidade non só para que Galicia fixera valer os seus dereitos como pobo senón tamén para sentar as bases dun modelo económico no Estado no que os galegos sexamos algo máis que meras comparsas. O redeseño do modelo territorial no Estado sería unha oportunidade non só para que Galicia fixera valer os seus dereitos como pobo, senón tamén para sentar as bases dun modelo económico no Estado no que os galegos sexamos algo máis que meras comparsas Posiblemente haxa quen diga que todo isto só me preocupe a min, e a algún que outro, porque son nacionalista. Ten razón. Non creo que o que eu digo sexa unha verdade absoluta coa que haxa que iluminar a ninguén. É a miña opinión froito da miña condición ideolóxica. Tan respectable e criticable como calquera outra. Pero tamén creo que é unha posición que podería aspirar a contar co respaldo maioritario en Galicia a base de facer o que a democracia pon á nosa disposición: Política. O debate sobre unha nova configuración territorial do estado esta servido. E a súa conclusión, se de verdade se quere dende Madrid avanzar e intentar paliar o problema vasco e catalán, está clara: iremos cara á un estado asimétrico onde a competencia de gastar por parte das comunidades estará ligada a súa responsabilidade de recadar. Un estado onde Euskadi y Catalunya, polo menos, terían que ter un status diferenciado. Négome a crer que a maioría do pobo galego estea disposto a que o seu país perda status institucional e moito menos a que o noso futuro dependa das supostas dádivas dun estado esquelético E Galicia? Galicia será o que entre todos queiramos que sexa. E négome a crer que a maioría do pobo galego estea disposto a que o seu país perda status institucional e moito menos a que o noso futuro dependa das supostas dádivas dun estado esquelético. Neste momento a responsabilidade do nacionalismo é moi grande. E a disxuntiva, coma sempre, será elixir se no momento actual o nacionalismo político tense que dedicar a reafirmar as súas sinais de identidade como proxecto político ou a facer política con letras maiúsculas, lanzándose a liderar un movemento con vocación maioritaria que permita que Galicia conte no novo marco político que se está a abrir. E non lle vai valer facer o primeiro e dicir que tamén se quere o segundo. A disxuntiva, coma sempre, será elixir se no momento actual o nacionalismo político tense que dedicar a reafirmar as súas sinais de identidade como proxecto político ou a facer política con letras maiúsculas Se o nacionalismo galego opta polo primeiro, escoitarémolo falar da caída inminente do sistema como no seu día falamos da chegada inminente da ruptura democrática. Colocará en primeiro plano as súas reivindicacións estratéxicas para reclamar unha república galega independente ou nada. Dedicará boa parte do seu tempo en utilizar toda a súa artillería política contra aqueles que cometen o desvarío de apuntalar a forzas de ámbito estatal agora que PP e PSOE están na ruína (!?) e acabará por concluír que, ante tanto balbordo, non é malo pelexar polo 8% do electorado, que non é pouco. Dedicará tempo e intelixencia para que o electorado desafecto dos grandes partidos estatais vexa no nacionalismo galego a alternativa necesaria no actual momento Se o nacionalismo galego opta polo segundo, deberá empezar por prever que moitas cousas se moveran en España co intento de que todo siga nunha dirección parecida. Afirmará que nesta vida hai que ter valores e convicións, e que a iso non lle gaña ninguén, pero que facer política non consiste unicamente en exhibir as túas ideas senón, sobre todo, en ser capaces de presentar metas tan ilusionantes como posibles que permitan colocar pobo detrás das túas propostas. Aminorará a súa preocupación por contar os votos que supostamente poderían irse pola esquerda, apuntará a súa artillería cara aos auténticos responsables políticos da actual situación e dedicará tempo e intelixencia para que o electorado desafecto dos grandes partidos estatais vexa no nacionalismo galego a alternativa necesaria no actual momento. Sería así, con vontade de arriscar, dialogar e convencer, como podería pelexar o nacionalismo polo obxectivo, difícil pero ilusionante, para o que foi creado: ser unha forza política útil para o pais e colocar a Galicia no lugar que lle corresponde dentro dun futuro estado plurinacional. Difícil?: por suposto. Seremos capaces?: está por ver. Sada 6 de Xuño de 2014.


Summary: As votacións aos doce participantes no concurso de grupos emerxentes pódense realizar a través da páxina de Facebook até o 14 de agosto. Os tres máis votados pasarán a unha final na que un xurado elixirá unha das formacións, que actuará no festival.

O Festival Revenidas leva a cabo este ano a segunda edición do seu concurso de grupos emerxentes. O grupo gañador formará parte da programación do festival, que se celebrará en Vilaxoán do 22 ao 24 agosto, ademais de recibir 300 euros. Os participantes no concurso non poden ter editado ningún disco, deben ter un repertorio propio de seis cancións en galego. Deste xeito, unha banda amateur compartirá escenario con grupos históricos do rock bravú e coas revelacións do panorama actual da música galega. A votación rematará o 14 de agosto e só se contabilizarán os votos das persoas que sexan fan da páxina de Revenidas Neste ano hai doce formacións no concurso, que xa están recibindo os seus votos a través da páxina de Facebook do festival. A votación rematará o 14 de agosto e só se contabilizarán os votos das persoas que sexan fan da páxina de Revenidas. Os tres grupos con máis votos pasarán a final, na que un xurado composto por un membro da organización do festival, un xornalista e dous membros dun grupo de música da actual edición do Revenidas elixirá o gañador. Estas son as bandas que participan no concurso: "Os tres grupos con máis votos pasarán a final, na que un xurado elixirá o gañador" Biribirlocke. "Empezamos nisto do rock and roll en 2010 e dende entón non paramos un minuto, fervendo notas desde Bugallido, corzos oriúndos do concello de Ames. O noso é facer festa, combinando cordas e aire nun rock and roll galego" Liorta. "Decidimos compoñer a maioría dos nosos temas en galego e que fosen reivindicativos, porque iso é o que queremos transmitir ao público" EnXeito. "Nace coa intención de mesturar o funk e o rap, servíndose tamén doutros estilos para acadar un son novo e fresco". Balbordo Público. Somos catro rapaces de Santiago de Compostela e Boqueixón. Somo o mítico grupo punki que di que son punkis para quedar ben, tocamos música en galego como ten que ser e o único que queremos é pasalo ben e que a xente o pase ben con nós. Lady Chatarra. "Froito da chatarra que deixaron grupos de Ordes e Cerceda, xorde en agosto do ano 2013.Trátase de Rock con actitude e letras en galego que amosan a situación actual que estamos vivir". N.O.M. (Nova Orde Mundial). "Banda formada no 2013 en Ordes por membros de outros grupos (Kastoma, Chicharo Psicótico, Electróxeno). O seu son podese definir como metal, aínda que con algún que outro destello punk-rock". Irmandades do Falo. "Un grupo vilalbés que nace no ano 2009 como cuarteto formado por guitarra, clarinete, bombardino e batería cuxa finalidade é a promoción da música satírica por medio de cancións humorísticas dedicadas a personaxes da vila". Tabú. "O grupo formouse en 2009, tocando temas das nosas influencias coma Los Suaves e Thin Lizzy e compoñendo novos temas". Quilma. "Dende a Illa de Arousa e influenciados por gran variedade de estilos musicais, Quilma definimonos como unha banda de rock-popgresivo e adictivo". Mekajonodioskechefixo. "Grupo do Barbanza con xente de Noia e Muros, de estilo punk rock, rexurdido en decembro do 2013 despois duns 15 aniños desaperecido. Sin Término Medio. "Tocamos cando sacamos os instrumentos a rúa en Pontevedra, onde hai un sitio na Alameda onde e moi cómodo estar para tocar". Meigha. "O noso non se pode catalogar como rock bravú; o que sí, somos de aqui, do Salnés, cantamos en galego e apoiamos a cultura da nosa terra nas nosas letras e cancións e facemos Heavy Metal".


Summary: Xisela Franco chama "cine de proceso" ao tipo de filmes que máis lle gusta facer. Non hai, neles, guión previo. Prefire confiar "neste xeito de lanzarme ao baleiro" e cre que "se nese proceso se dá a maxia dun continuo atopar é porque existe un profundo amor ao cine e ás persoas, á vida". Porque, di ela mesma, o acto de capturar o real é todo un ritual de amor ou amizade. O real está alí e revélase como posibilidade poética.

A realizadora Xisela Franco vén de gañar, poucas semanas despois de ver recoñecido no Curtocircuíto o seu traballo Cruz Piñón, a bolsa de produción Artistas 2015 do MARCO. Nesta entrevista, na que repasamos toda a súa obra, demanda novos xeitos de facer cine dentro da arte contemporánea. O seu, conta ela, sérvese do cotián, do próximo, imaxinando a súa posibilidade poética. Para ela, explica, "facer cine é un xeito de coñecer o mundo, unha forma de explorar achando as figuras literarias ao meu alcance". Tamén de aprender "a amar". Vés de gañar a bolsa de produción Artistas 2015 do MARCO, cun proxecto que foi presentado como unha volta ás orixes do cine. En que consiste? Trátase dunha exposición individual con dotación económica para produción que se situará no espazo Anexo do Marco en 2016. É inspirador acudir ás orixes e ao pre-cine porque alí atópase a linguaxe do cine na súa posibilidade inicial, antes de restrinxirse á sala de teatro e de definirse como industria. E desde logo antes de que se edificase o MRI -modo de representación institucional-. Previamente ao cinematógrafo houbo un mundo fascinante de lanternas máxicas ou aparellos como o praxinoscopio, o zootropo, o fenaquitiscopio, que xogaban coa ilusión de movemento. A cronofotografía explorou e descompuxo o movemento, alá por 1880, e vemos en Muybridge ou Marey un interese científico paralelo a un traballo de gran valor artístico. Para a exposición do MARCO traballo con estes precursores como punto de partida estético. Acudir ás orixes é unha escusa que me serve para posibilitar un espazo creativo propio en que xerar imaxes contemporáneas. E facelo liberada da única pantalla frontal do cinema convencional. Ao tempo, con esta exposición demando un espazo para o cine, novos xeitos de facer cine dentro da arte contemporánea. Aínda estamos na arribada da linguaxe do cine aos espazos da arte, aínda que o vídeoarte exista desde os 70 e as vangardas ou o cine experimental xa se achegaran antes. "Aínda estamos na arribada da linguaxe do cine aos espazos da arte, aínda que o vídeoarte exista desde os 70" Tamén gañaches o premio ao mellor guión en Curtocircuíto por Cruz Piñón, un proxecto que naceu no Chanfaina Lab. Por que escollestes contar a historia de Cruz? Enmárcase esta curta dentro dunha iniciativa do Concello de San Sadurniño, organizada por Manolo González, que invitou a un grupo de cineastas galegos a que gravasen alí durante dous días unha película cada un. A coordinadora da Aula Cemit -de aprendizaxe informático- presentoume a Cruz Piñón. Ese mesmo día acabamos na súa casa, que estaba chea de cadros e obxectos marabillosos feitos por ela. Ao día seguinte estivemos gravando o seu día de traballo no campo e cos animais, nunha liña cándida e observacional que adoito empregar. Acompañoume a miña amiga Anxela Caramés que fixo o son. Comecei a editar sen saber moi ben que forma tomaría, como tantos dos meus proxectos que atopan a narrativa na montaxe. Gústame chamalo "cine de proceso". Non hai guión previo senón que nace no proceso coa maxia do instante. Previamente non teño idea de como quedará nin a orde da historia, vexo bloques ou unha constelación de imaxes informe. Confío neste xeito de lanzarme ao baleiro e creo que se nese proceso se dá a maxia dun continuo atopar é porque existe un profundo amor ao cine e ás persoas, á vida. O acto de capturar o real é todo un ritual de amor ou amizade. O real está alí e revélase como posibilidade poética. Sexa unha paisaxe, ou como neste caso un ser tan humano como Cruz, unha muller exemplo de amor e vontade de traballo. A labor de montaxe, á vez que unha aproximación estética ao proceso é un labor profundamente ética na que hai unha continua negociación coa maneira de contar a historia. "O acto de capturar o real é todo un ritual de amor ou amizade. O real está alí e revélase como posibilidade poética" No aspecto da montaxe, Cruz Piñón (2015) ten algo que ver con Día 13 Xullo e día 12 de Agosto: Díptico vertical (2014): a pantalla partida. Tamén algo na temática. Cal é a relación entre estes dous filmes? Teño feito varias pezas en forma de díptico que en orixe estaban pensadas para galerías ou exposicións. Algunhas acaban indo a festivais como unha soa peza e outras mantívenas como dípticos na súa versión para festivais. É o caso de Cruz Piñón e Día 13 Julio y día 12 de Agosto: Díptico Vertical, que me gustou deixalas así, con dúas pantallas frontais máis pequenas. Cruz Piñón e Díptico vertical non as pensara nunca como relacionadas a nivel temático. Ambas son unha exploración persoal da vida e ambas están narradas con dúas pantallas. Unha é en terceira persoa, o retrato de Cruz, e outra en primeira, dúas tardes de verán. O que as une é o ollo que as retrata, quizais unha grafía, a propia, que se aproxima ao mundo desde as emocións. En Díptico Vertical o discurso é íntimo e feminino, por momentos sexual, hai unha aproximación ao obxecto (a paisaxe, ao amante) a través do desexo e do erotismo. En Cruz Piñón sigo sendo eu a que observo, hai unha mirada poética tamén, pero sitúome no respecto a unha muller madura, Cruz, que se supera a si mesma e se empodera. Creo que case todo o que fago é autobiográfico, aínda que sexa máis ou menos evidente. "Creo que case todo o que fago é autobiográfico, aínda que sexa máis ou menos evidente" Cruz descobre un mundo novo en internet que lle permite expresarse como artista que é. Hai nesta curta dúas cuestións. Unha, a convivencia entre o mundo rural tradicional e o mundo "moderno" das novas tecnoloxías. E o papel de vangarda que poden ter as mulleres nese encontro. Por outro, a descuberta, por parte dela, doutro "mundo", no que é coñecida e recoñecida como artista/artesá. A apertura ao exterior. En cal destes aspectos queriades incidir? Cruz é valente, unha loitadora. Esta curta é un elemento máis na súa andaina cara á conquista propia. Eu cheguei e retratei o que había. Ela xa tiña unha participación moi activa no proxecto web Fálame de San Sadurniño. Creo que o feito de terse aberto ao mundo a través das novas tecnoloxías sumoulle amigos. Pero sobre todo permitiulle aprender cousas novas de si mesma, descubrirse e alumar o seu potencial creativo como muller. A través de tutoriais aprendeu cousas útiles para ela, engadindo a súa propia creatividade, o que potencia a autoestima. Isto sucede porque nela está esa necesidade expresiva, froito de todo o amor que ten dentro para dar. Cruz é muller, nai, labrega, pero tamén internauta, exploradora, artista. A valentía de Cruz creo é representativa dun modelo que existe, neste caso é da muller rural galega que se ocupa das súas propias leiras e animais, atende a casa e é un todo-terreo, pero a isto súmase a chegada das novas tecnoloxías. Elas, xubiladas ou non, teñen instinto por realizárense e inscribirse no novo mundo, dá a impresión de que elas queren seguir aprendendo e vencen o medo. Internet é algo moi positivo neste sentido de abrir o rural. É certo que as mulleres teñen un papel vital para a asimilación do ordenador e internet nas casas. Os fillos ou netos traen esas novas tecnoloxías ao fogar, o ordenador, o teléfono móbil, a cámara, pero son elas as que as integran no cotián máis rápido que os seus homes. "As mulleres teñen un papel vital para a asimilación do ordenador e internet nas casas" En Hyohakusha: Camiñante sen rumbo está o encontro entre a cultura galega e xaponesa. A través de haikus. Por que? Cales son eses puntos de encontro entre as dúas culturas que queriades destacar? Esta película foi feita para unha exposición sobre Xapón, Lost&Found. Archivos Recolectados, comisariada polo Festival S8. Foi unha curta codirixida con Anxela Caramés, feita en menos de dous meses. Ambas tiñamos interese previo por Xapón e coñeciamos os haikus de Basho. Anxela chegou un día cos libros Eloxio da Sombra e Oku No Oshomichi. Despois entrevistamos a xaponeses que atopamos por Galicia, sobre todo mulleres. Todos os entrevistados coincidían en que Galicia e Xapón tiñan moito parecido, e no libro de Basho atopabamos unha viaxe de peregrinación dun poeta ao norte do país, semellante a un diario de peregrinación a Santiago. O mar, os alimentos, as paisaxes coa néboa, as camelias, os bambús, a ambigüidade dos galegos que responden cunha pregunta, eran elementos que se repetían na análise dos xaponeses en Galicia. Logo apareceron as películas que nos descubriu Ángel Rueda, que nos puxo en contacto con Megumi Shiozawa, xaponesa cuxo marido, Ignacio Galiana, tivera gardadas esas bovinas do seu pai, que viaxara a Xapón en 1973. Nesas imaxes aparecían lugares que estaban nomeados no libro de Basho. Gravamos logo en dez carretes en Super 8 na costa da ría de Vigo, para confundir Galicia con Xapón. Despois pedímoslle a un amigo do meu irmán, xaponés tamén, que lese fragmentos do libro de Basho. A historia revelouse en montaxe. Logo fixemos a outra película paralela que era unha selección de planos secuencia ou vídeos do teléfono que intercambiamos Anxela e eu. Este filme utiliza películas antigas en Super 8, construíndo un relato que conecta o pasado co presente. Con que obxectivo? Hai un xogo entre o pasado e o presente, entre Galicia hoxe e Xapón nos anos 70. É unha historia, a da viaxe de dous turistas galegos en Xapón, pero tamén a do proceso creativo das propias cineastas. É unha película de metraxe encontrada (found foootage), pero sobre todo hai unha interpretación desa historia e unha achega da mesma ao presente. Para os que lle guste Xapón, a nostalxia do paso do tempo, as paisaxes, os haikus, penso que é unha historia bonita. Contemplativa e literaria tamén. Vía láctea utiliza película en 16 mm e tamén, como Hyohakusha, restos de películas antigas, que proxectas sobre a imaxe da nai coa filla facendo como cadros abstractos. A peza transmite forza, beleza... Cal era o seu obxectivo? Vía Láctea é unha interpretación contemporánea en vídeo dunha virxe lactante, unha aproximación autobiográfica á maternidade. Aínda que se inspira nas virxes da pintura, enmárcoa na propia experiencia. Hai sons de ventos, o corazón distorsionado da miña filla cando aínda estaba no meu ventre... Son nai e non idealizo a maternidade. Durante os dez meses que dei o peito sentinme privada das cousas máis básicas. A miña filla é o amor da miña vida pero a verdade é que non houbo tregua ata que descubrimos que era intolerante á lactosa. Coidala é puro amor pero tamén total sacrificio. Nesta obra enmárcome no cine procesual. O proceso íntimo de facelas, como experiencia, como "coñecer o mundo", permite que naza a obra, sen uns obxectivos senón nun continuo "achar", "desvelar". Hai unha parte importante de deriva, onde traballas sen rumbo claro pero confías no inconsciente. Só a posteriori ou quizais avanzado a montaxe poño tomo distancia para entender o que fixen. A miúdo necesito expresar algo e non penso nun obxectivo, polo menos ao comezo. Voume deixando levar pola circunstancia de cada asunto que escollo comezar. Sírvome do cotián, do próximo, e imaxínoo na súa posibilidade poética, servíndome da capacidade para "capturar e transmitir o real e o discorrer do tempo" que ten o cine. É unha experiencia persoal que nesta película e noutras aproxímase a escribir un poema, no sentido de que a cámara teña unha expresión íntima que en esencia busca o feito mesmo de escribila. "Sírvome do cotián, do próximo, e imaxínoo na súa posibilidade poética, servíndome da capacidade para 'capturar e transmitir o real e o discorrer do tempo' que ten o cine" Aadat é a muller saharauí e a súa forza no medio do deserto. Unha muller que non vemos narra a historia da resistencia do pobo saharauí. Mellor vivir no deserto que sometidos aos marroquís. Oímolas falar, cantar. Que quixeches salientar? Nesa película, codirixida con Noé Rodríguez, o meu compañeiro tantos anos, eramos moi novos os dous, estudabamos filosofía e estabamos seducidos pola fenomenoloxía de Husserl. Viñamos de estudar cine previamente e a nivel formal sentiámonos perto do documental observacional, poético e experimental. Quixemos rodar en 16mm e fixémonos cunha Arriflex Sr da universidade. Fomos un pequeno equipo de cinco amigos. Aadat significa modo de vida. Lemos durante meses sobre o pobo saharauí, tamén dende a antropoloxía. Quixemos retratar algo da súa cultura, a importancia da tradición oral, o protagonismo da muller. As mulleres nos campamentos asumen o coidado do fogar e a educación, son profesoras, médicos, son as que organizan e dirixen os campamentos. Se Aadat ten algo de interesante como película é grazas a elas, froito do respecto que imprimiron en nós, admirados pola historia e vontade daquel pobo, da súa forza matriarcal. Aadat ten una beleza e verdade que quizais non voltei acadar. Mediante unha aproximación poética, universal, non informativa, levamos a inxustiza saharauí a lugares que non sabían nada dese conflito. "As mulleres nos campamentos asumen o coidado do fogar e a educación, son profesoras, médicos, son as que organizan e dirixen" En Camerún al Norte (2012) é un home o que nos conta a historia. Precisan pozos. As mulleres e os nenos camiñan cada día varios quilómetros para conseguir auga. É unha historia sobre a importancia da auga para a vida. Sobre un xeito de vivir. Era a idea? Camerún, al Norte é unha viaxe que emprendo cunha ONG viguesa para a construción duns pozos de auga potable. Tiven que atopar un equilibrio entre a miña tendencia ao documental experimental etnográfico e a evidente necesidade de facer un documento descritivo que lle servise á ONG para recadar fondos. Foi unha experiencia dura. Tamén veu a miña parella que me axudou co son ou a produción e foi un apoio decisivo. En dez días alí de rodaxe tiven que apostalo todo a unha soa vez, estar alerta e tentar comunicar con claridade, respectar ao "outro", ter empatía. Gravei todo o que puiden en Rei Bouba, unha cidade moi pobre, e tamén fomos aos pobos próximos de Maio Rei. Falamos con xente, visitei chozas e intentei retratar o problema do auga e a súa maneira de vivir. Doutra banda están as dúas entrevistas co rei de alí. Foi como trasladarme á Idade Media en costumes. Un home sen cuxo consentimento sería imposible facer nada, e cuxo pobo debe renderlle preitesía. Mais o meu labor non era xulgar unha sociedade. Debía facer o traballo e sobrevivir co meu propio grupo, desesperado ao haber problemas coa chegada de alimentos e material para facer os pozos. Cando rematou a miña estancia chegou o último contedor e comezou a construción dos pozos, por iso a película acaba aí. Iso permitiume poder centrarme no seu modo de vida, na escaseza de auga. Esas son as preguntas que lle fun facendo ao Rei Abubakary e cuxa voz decidín utilizar para articular a historia. O proxecto foi un éxito e construíronse 25 pozos. Santiago, olladas de perfil (2015) preséntanos a cidade: a pedra, a auga -outra vez, a auga e como nos condiciona-, os oficios femininos, a historia -o poder da Igrexa, a represión…-. É unha achega diferente a Santiago, con nada de postal turística, contada por Encarna Otero. A ela só a vemos un momento. Pero escoitamos a súa voz. Como en Aadat coa muller saharauí. Por que? Esta peza xurdiu para unha exposición para a Cidade da Cultura sobre O Camiño de Santiago. Escollín a Igrexa de Santa Susana. Coñecía a Encarna por un ciclo de cine de muller que organizara no CGAI. Mostrouse disposta a colaborar. Púxenlle un micrófono de gravata mentres me levaba de paseo por Santiago. Na súa casa tamén a entrevistei. Centrámonos nas profesións femininas do pasado, as augadoras, as lavandeiras, as mesoneiras, as prostitutas... Fun gravando imaxes en vídeo en dous fins de semana de francotiradora solitaria en Santiago, de noite, chovendo, ao amencer. Buscaba capturar a poesía que se esconde no cotián da urbe, as súas formas, as súas xentes, o seu ritmo. Ao comezo a protagonista era Santa Susana. Gravei en Super8 as teas que envolvían as reliquias dentro do museo da catedral, tamén imaxes da propia santa, pero eses dous carretes veláronse. Despois de varios intentos por solicitar permiso para entrar na igrexa, por fin conseguín ir alí coa sacristá. Pero a chave non funcionou. Pensei que a santa se escorría coma se non quixese ser descuberta. Non insistín. Ao tempo Encarna íase asentando como a protagonista. Nunha entrevista na súa casa fixemos un visionado dunha montaxe en bruto do que eu gravara e ela ía improvisando o que as imaxes urbanas, históricas dunha cidade antiga, lle evocaban. Volvín gravar outro fin de semana só en Super 8 a cidade e o monte de Santa Susana. Tamén buscaba gravar mulleres pola rúa hoxe, en Super8. No sentido do documental social vai tamén SOS comuneiros de Cabral, sobre o conflito que veu das especulación urbanística. Reivindica o monte en man común, pero tampouco se idealiza -non agocha, para nada, o conflito-. Como foi ese proceso de atopar o equilibrio entre as dúas cousas? SOS Comuneiros de Cabral foi unha reportaxe apresurada para dar voz a un amplo sector dos veciños de Cabral contra a construción dun macro centro comercial nesta parroquia, sobre un monte veciñal que é pulmón para a cidade de Vigo. O meu compañeiro Alfonso Álvarez estaba terminando unha tesiña sobre o tema dos montes veciñais. A miña familia vive en Cabral e informábanme dos desmáns dunha xunta reitora de modos caciquís que quería vender o monte, que é propiedade comunal. Urxíalles un vídeo que explicase o que estaba ocorrendo, aquilo do que os medios locais non falaban. En tres semanas rodeino e editei, con entrevistas a comuneiros opositores, a usuarios do Parque Forestal, ao avogado Nemesio Barxa, a políticos de IU, BNG, e AGE. O punto de vista non quere ser imparcial porque a propaganda a favor era un goteo sistemático. Contamos a versión non contada nos medios. Hai moitas comunidades de montes que funcionan ben, pero esta non é o mellor exemplo. Isto ocorre porque é das que manexan máis cartos de Galicia. Queren vender o monte a unha empresa privada para un mega centro comercial. O documental foi un proxecto para os veciños, feito sen un peso. Entristéceme ver os veciños divididos por este tema, que trouxo pelexas e ameazas. O vídeo mostrouse en Cabral, había 200 persoas da parroquia, moitos veciños decatáronse mellor do tema. Saímos en prensa criticando a propia prensa. A votación gañouse, aínda coas tretas da xunta reitora para controlar os votos. O presidente da comunidade ten varias denuncias, ademais. Anima Urbis é a unha longametraxe experimental, un film de diario… Anima Urbis é unha película feita dun arquivo de material de 300 horas que fun rexistrando durante máis de tres anos habitando Toronto. Rodar era unha escusa que me daba razóns para saír a observar a rúa en Canadá, desprazándome por diferentes temas e lugares da miña investigación como eran a revolución dixital, a sociedade de consumo, o multiculturalismo, a cidade posmoderna. Buscaba unha aproximación dende a etnografía urbana. Esa observación exterior da vida cotiá en Toronto, finalmente completouse con gravacións e confesións no meu espazo privado, o meu apartamento. Tiña que mostrar o miña condición de individuo en soidade, acentuar o eu máis nostálxico. O que pretendía ser unha película de etnografía urbana, observacional, acabou incorporando un compoñente forte de autoetnografía. Hai un interese pola poesía, subxace a miña idea da razón poética de María Zambrano. Hai tamén unha continua experimentación coa materialidade da película, a súa proxección, e o uso do Super8 e 16mm, así como o seu revelado. Supervisaba o proxecto Phil Hoffman, un dos pais do cine de diario en Canadá. Anima Urbis é un paseo por Toronto nas súas distintas estacións, pero tamén un percorrido polos sentimentos contraditorios dunha galega chegando aos trinta fóra da súa orixe e da súa familia. Móstrome demasiado vulnerable, non me gusto, por iso dáme pudor esta película cuxo sentido foi o proceso. A película ten carencias pero creo que ten momentos orixinais e bos, e máis tendo en conta que foi feita entre 2006 e 2009. Só se mostrou no Festival PlayDoc. Es licenciada en Comunicación Audiovisual e Humanidades. Foi na túa estancia en Canadá onde se produciu ese encontro entre o audiovisual e a arte ou tiñas claro desde o principio que era o que querías? Os traballos que fixeras antes para televisión eran máis xornalísticos. Aínda que neles xa estaba bastante a memoria, as mulleres... Estudei Comunicación Audiovisual pero logo dediquei tres anos a licenciarme en Humanidades (2001-2004), e centreime nun itinerario en Historia da Filosofía. No campo profesional, tiven claro desde o inicio que me interesaba o documental. Sabía que todo documental era unha construción e interesábame a poesía que subxace ao real. Xa en 2003 fixeramos Aadat. O que ocorre é que coa nosa produtora, Epojé Films, en Madrid, o meu socio e eu tivemos que pensar en sobrevivir, e pola nosa formación académica encargáronnos documentais de historia para televisións (TVE, Canal Historia). Aquí en Galicia tamén realicei documentais de historia. Fixemos e aínda fago docus divulgativos para a tele, pero sempre existiu unha negación interior do discurso obxectivista de achegamento á realidade. A filosofía preocúpase polo real, a ontoloxía e epistemoloxía explícannos como é o mundo. Ten moita relación co xeito de coñecer o mundo do cine. A historia da filosofía, que te achega a cada autor e ao seu universo, é moi útil para reflexionar sobre a natureza do cine, do documental, do real. Os meus referentes da filosofía eran case todos homes, pero estaba Zambrano, e outras escritoras, poetas ou pintoras. Ao longo da miña vida fun tomando conciencia da invisibilidade das mulleres na historia. Á vez que fixen traballos máis convencionais, realicei paralelamente as miñas pezas persoais, máis artísticas, onde exploro a poesía do cine con liberdade. Non é un cine feminista pero ten unha mirada de muller, porque é autobiográfico. "Fixemos e aínda fago docus divulgativos para a tele, pero sempre existiu unha negación interior do discurso obxectivista de achegamento á realidade" Dos premios e recoñecementos en festivais internacionais que recibiches, cales son os máis significativos ou importantes para ti? Sen dúbida neste sentido a película Aadat foi abrir as portas a un mundo que intuíamos pero non tiñamos en Madrid, onde a Enana Marrón era practicamente a única sala de cine underground e para traballar en 16mm tiñas que pasar polos circuítos profesionais. Aadat foi feita sen orzamento pero foi seleccionada nas seccións oficiais de Leipzig International Filme Festival, na Bienal de Cine Europea, en Images Festival de Canada, no Festival de cine e Dereitos Humanos de Brasil, e en España en LÁlternativa, Zemos 98, e noutros festivais, e foi premiada en varios festivais, incluído o premio do Publico no Sáhara, un premio que significou moito para min. Tamén foi importante o premio de DocumentaMadrid. Déronnos o premio Cidade de Madrid ao mellor documental español. Mover esa película con éxito abriunos os ollos a un mundo exterior, en 2004. Decidimos a miña parella e socio naquel momento, Noé Rodríguez, buscar o xeito de irnos a vivir a Canadá, onde nos pareceu que o cine de vangarda era vibrante. Solicitamos unha bolsa de posgrao xenerosa que nos concederon -eu con Fundación Caixa Galicia e o el con La Caixa-. E así acabei vivindo catro anos en Canadá, de 2006 a 2010, experiencia que sen dúbida me definiu porque alí coñecín a parte da comunidade de cineastas e artistas de Toronto, así como recibín clases de xente que admiro. Tamén dei clases na universidade de York, unha materia de Filme Art da que era Teacher Assistant do teórico John MCulough. Recentemente recibín galardóns en Curtocircuíto, así como en CineMística, (con Hyohakusha), un festival marabilloso en honor a Val do Omar. Tamén fomos seleccionadas no Montreal Underground Film Festival ou en Festival Carlos Velo. En 2015 solicitei unha axuda de talento a Agadic e foime concedida, e estou terminando un documental sobre a última batea de ostra de ría de Vigo, máis ben sobre a súa bateeira. Espero que a bolsa do MARCO me sirva de punto de partida para encaixarme mellor como cineasta dentro da arte contemporánea. O cine de museo é o meu tema de doutoramento e aínda que non atopo tempo para centrarme a escribila, a nivel práctico investigo con cada exposición que preparo. Participaches en exposicións colectivas como Traza Urbana: visiones de un hogar público ou Memoria Intermitente. Conversas dende a ruína ou Olladas de Muller sobre Maruja Mallo e na Galería Atlántica de Coruña co Colectivo Intermitente. Queres falar dalgunha das túas achegas para estas mostras? E Eclecticismos? Si participei en exposicións, algunhas co Colectivo Intermitente do que formo parte -hoxe un pouco desmembrado, temos que darlle forza pero estamos todos moi ocupados- na Galería Atlántica de Coruña, ou en espazos ou mostras. Resaltaría unha exposición sobre Maruja Mallo para o Museo Provincial de Lugo. Outra exposición que me fixo moi feliz foi Lost Found. Arquivos Recolectados no Espazo de Arte de Normal, sobre Xapón e Fukushima, comisariada polo Festival S8 cuxos pais, Ángel Rueda e Ana Domínguez, apoiáronme nos últimos anos. Para esa expo codirixín con Anxela Caramés Hyohakusha, que funcionou moi ben exposta nese espazo como díptico pero tamén en festivais como película dunha pantalla. Máis recentemente expuxen varias obras en Eclecticismos na casa das Artes de Vigo, un espazo fantástico que creo debería reactivarse e por exemplo abrirse xeneroso a artistas da nosa cidade. O meu traballo para galerías ou museos permíteme explorar o cine liberado da pantalla tradicional, enmarcado no espazo por onde o paseante camiña, ou se detén. "O meu traballo para galerías ou museos permíteme explorar o cine liberado da pantalla tradicional" En xeral, que é para ti o cinema, é dicir, como o entendes, cal é o teu proxecto? Para min facer cine é un xeito de coñecer o mundo, unha forma de explorar achando as figuras literarias ao meu alcance, tamén de aprender a amar. Teño 37 anos. Levo 15 anos de escritura cinematográfica adulta. Pero moitos anos previos de ensaio amateur, dende a infancia agarrada a unha cámara como a un bolígrafo, e hei ir atopando unha linguaxe válida, o propio, coa que canalizo a necesidade de expresarme. Gústame xogar a construír discursos con imaxes, unha linguaxe total, o audiovisual. Se existe unha verdade esta só se atopa na poesía que subxace ao real. "Para min facer cine é un xeito de coñecer o mundo, unha forma de explorar achando as figuras literarias ao meu alcance, tamén de aprender a amar" Algo máis que queiras salientar, ou algo de proxectos novos nos que esteas a traballar? Estou a traballar nun proxecto que ten que ver coa visibilización das mulleres no audiovisual. Xa poderei contar máis porque está en xestación, pero adianto que Beli Martínez, camarada e produtora do Novo Cinema Galego, tamén profesora de cine da Universidade de Vigo, me acompaña nesta aventura. Temos o apoio da Deputación de Pontevedra e por iso estamos a facer un mapeo de todas as cineastas vinculadas a esta provincia. E xa con iso temos moito traballo porque cando saes en busca destas cineastas aparecen moitos máis nomes dos que dan as cifras. Hai creatividade ensombrecida a raudais, e temos que facer a nosa achega ao problema.


Summary: Ambas as organizacións reuníronse esta cuarta feira para achegar posturas arredor dunha candidatura unitaria ás europeas.

BNG e CxG partillaron un encontro esta cuarta feira como parte da rolda de contactos que a fronte nacionalista está a desenvolver de cara aos comicios ao Parlamento europeo de 2014. A xuntanza, en que participaron Bieito Lobeira, secretario de Organización do Bloque, Xoán Báscuas, secretario xeral de Compromiso, Ana Miranda e Paulo Carlos López, desenvolveuse de maneira "cordial" e "construtiva", aseguran desde o BNG nun comunicado. Após rematar a primeira rolda de encontros coas demais forzas soberanistas, salientan desde o BNG, retomarán os contactos con CxG.


Summary: Denuncian a "precarización" e "desmantelamento" do servizo público de prevención e extinción de incendios forestais. "Quen apaga o lume, nós e non a UME", corearon.

Por volta dun milleiro de brigadistas manifestáronse esta cuarta feira (22 de xullo) en Compostela perante os edificios da Xunta en San Caetano. Traballadoras e traballadores do sector continúan a exixir "diálogo" á Consellaría de Medio Rural perante o "desmantelamento" do servizo e a "precarización" dos seus postos de traballo, afirman. As organizacións sindicais convocantes CIG, UGT, CC.OO e CSIF denunciaron que a situación actual na que se atopan @s brigadistas "pon en risco a vida dos traballadores", non só pola precariedade laboral senón pola "falta de coordenación" dos operativos ao que se engade, subliñan, as "carencias formativas e de experiencia". Neste senso, as persoas que percorreron as rúas da capital da Galiza esta cuarta feira defenderon "estabilidade" e "dignidade laboral" para o sector e reclamaron a implicación da responsábel política na materia, Rosa Quintana á que pediron que saíse pola fiestra da Consellaría, sen éxito.


Summary: Quinta feira, 2 de xaneiro, sairá á rúa o primeiro número de Nós Diario, tanto en papel como en soporte dixital. Apenas quedan uns días. Esta quinta, 26 de decembro, non se editará o semanario Sermos Galiza por descanso do persoal. O último número no seu actual formato foi o 377, publicado a pasada semana. Agora, pasará a formar parte de Nós Diario todos os sábados, como suplemento de fin de semana.

Cando se publicará o primeiro número? Despois da publicación do número cero, de proba, que se presentou o 30 de novembro de 2019 no Culturgal, Nós Diario sairá á rúa o 2 de xaneiro tanto no soporte en papel como no soporte dixital. A partir de entón publicarase de terzas feiras a sábados en papel e os 365 días do ano en www.nosdiario.gal. Por que cinco días á semana en papel? Nós Diario publicarase en papel cinco días á semana, algo habitual na imprensa europea-, de terzas feiras a sábados. Unha edición en papel cinco días á semana supón un aforro nos custos de produción que fan viábel o proxecto e garante o dereito ao descanso de fin de semana das traballadoras e traballadores. Eses dous días sen edición impresa manteremos actualizado o diario dixital. O diario dixital www.sermosgaliza.gal virará en www.nosdiario.gal Que acontecerá con Sermos Galiza? O diario dixital www.sermosgaliza.gal virará en www.nosdiario.gal e permitirá o acceso a todas as informacións de Sermos Galiza publicadas desde o seu inicio. O semanario en papel Sermos Galiza, que esta semana suma 377 edicións, desaparece na súa forma actual e pasará a formar parte de Nós Diario os sábados, como suplemento de fin de semana. Presentará unha aparencia e uns contidos diferentes ao actual semanario. A subscrición ao suplemento é independente á do diario en papel? Non. A subscrición é a Nós Diario e o prezo inclúe o suplemento de fin de semana Sermos Galiza, co cal, se es subscritora ou subscritor de Nós Diario recibirás de terzas a sextas o diario en papel e os sábados recibirás o diario en papel e mais o seu suplemento semanal Sermos Galiza. Canto custará Nós Diario nos quiosques? De terzas a sextas, 1,50 euros. Os sábados, 3 euros, pois inclúe o suplemento fin de semana. Canto aforro se me subscribo a Nós Diario? Subscribíndote obterás un importante aforro a respecto da compra día a día. Existen varias posibilidades de subscrición. Versión en papel con acceso ao diario dixitalizado na nube: 12 pagamentos mensuais por un importe de 27 euros ao mes 4 pagamentos anuais por un importe de 78 euros ao trimestre (26 euros ao mes) 2 pagamentos anuais por un importe de 150 euros ao semestre (25 euros ao mes) 1 pagamento anual por un importe de 288 euros ao ano (24 euros ao mes) Acceso ao diario dixitalizado na nube: 12 pagamentos mensuais por un importe de 20 euros ao mes. 4 pagamentos trimestrais por un importe de 57 euros ao trimestre (19 euros ao mes) 2 pagamentos semestrais por un importe de 108 euros ao semestre (18 euros ao mes) 1 pagamento anual por un importe de 204 euros ao ano (17 euros ao mes) Que é o acceso ao diario dixitalizado na nube? Todas as persoas subscritoras ao papel terán acceso de balde ao diario dixitalizado na nube, que vén ser unha versión en PDF -mais sen posibilidade de descarga- do diario en papel. Ademais, é posíbel subscribirse só ao diario dixitalizado, sen papel, cuxos custos son menores debido a que non é necesario distribuílo de maneira física. Que sustentará a viabilidade de Nós Diario? Nós Diario non conta con ningún gran medio de comunicación detrás. De feito, Sermos Galiza S.A. é unha iniciativa colectiva conformada por máis de 900 accións. Contamos co apoio económico de máis de 3.000 persoas, a cifra mínima de asinantes que garante a estabilidade financeira do medio. Continuamos a medrar. Aínda é posíbel subscribirse a Nós Diario ou facerse accionista de Sermos Galiza S.A.? Si, tes toda a información sobre as distintas modalidades de subscrición na web www.nosdiario.gal. É posíbel subscribirse desde 20 euros cada mes ou, o que é o mesmo, por 60 céntimos ao día, menos do que custa un café. Este sería o prezo da subscrición ao diario dixitalizado na nube. Tamén permanece aberto o prazo para facerte accionista da empresa. Tes toda a información dispoñíbel no teléfono 881959597. Podo agasallar subscricións ao diario? Nós Diario pode ser o mellor agasallo para as persoas de pensamento aberto, actual e implicadas que non ven reflectidas na prensa convencional as súas ideas de avance social e que queren un medio galego, é dicir, aquel que coloca a lingua propia como único idioma de comunicación e Galiza como miradoiro. O Nadal mais tamén un aniversario poden ser a escusa perfecta para agasallar unha subscrición que permitirá rachar coa anormalidade que supón que da ducia de cabeceiras diarias que operan no país ningunha saia en galego nin teña Galiza como centro. Todas as modalidades de subscrición en www.nosdiario.gal. Como se garante a súa independencia? Sermos xornalistas implica asumirmos un compromiso coa sociedade, sen censuras, sen autocensuras, sen presións e sen clientelismos. Quen renuncia a iso, deixa de ser xornalista e pasa a ser escritora ao ditado ou relacións públicas. Nós Diario, en todos os seus soportes, quere ser unha prensa libre e incorruptíbel. Un medio que practique xornalismo crítico e que non estea amordazado pola subvención nin pola banca. Acreditamos en que unha sociedade libre non se consegue sen prensa independente que renda contas perante a verdade, a honestidade e o interese galego. Sustentar a nosa viabilidade económica no conxunto de persoas asinantes permitiranos editar cada día un xornal plural e practicar un xornalismo sen cancelas, un xornalismo de calidade. Que temáticas tratará Nós Diario? Traerá ao primeiro plano informativo as temáticas que se botan en falta na axenda mediática da Galiza. Cuestións como a cultura galega, o traballo, os feminismos, a lingua, a diáspora, os dereitos civís, a historia, a memoria, o ecoloxismo... Todo o que interesa a un público de pensamento aberto, actual e implicado, que non ve reflectidas na prensa convencional as súas ideas de avance social. Todo en base a unha ollada construtiva cara á realidade galega para contribuír a que o pobo galego conforme a súa opinión sobre información obxectiva e contrastada.


Summary: O Estado español presentou a demanda o pasado 21 de setembro.

A Xunta presentou esta segunda feira no Xulgado de Primeira Instancia número 70 de Madrid un escrito para sumarse á demanda da Avogacía do Estado español que á familia do ditador Francisco Franco a propiedade pública de 564 bens móbeis que se atopan no Pazo de Meirás, no concello de Sada. O Concello de Sada súmase á demanda do Estado español para exixir a titularidade dos bens de Meirás A través dun comunicado, o Goberno galego anunciou que se suma á demanda interposta o pasado día 21 de setembro polo Estado español. Segundo o Executivo de Alfonso Rueda, esta decisión "reforza a postura que leva mantendo desde o inicio do proceso" e apoia "a unidade de acción" co resto de administracións, co obxectivo de traballar "de forma leal e coordinada para favorecer os intereses xerais de Galicia". No escrito presentado no xulgado de Madrid, a Xunta expón o seu "interese lexítimo" para participar neste preito e defende que a permanencia destes obxectos no interior do pazo de Meirás, "faría máis transmisible e comprensible os acontecementos históricos que alí se produciron". Sada volve reclamar ao Estado a "inmediata" demanda de titularidade dos bens móbeis de Meirás A Xunta é así a última institución en sumarse á demanda presentada polo Estado español, despois de que o Concello de Sada o anunciase a semana pasada. Neste sentido, o rexedor sadense, Benito Portela, reclamoulle ao Goberno galego que "fixese o propio". Colectivos en defensa do patrimonio e formacións políticas como o BNG tamén urxiron a Xunta a que abandone a súa "inacción" e defenda a incorporación do pazo de Meirás ou da Casa Cornide, na Coruña, ao erario público. Demanda do Estado español O Estado español presentou o pasado mes de setembro unha nova demanda contra a familia do ditador Francisco Franco para reclamar a propiedade dos máis de 500 bens que aínda permanecen no seu interior. O BNG reclama a declaración de Meirás como "lugar de memoria" Na súa demanda, presentada nun xulgado en Madrid, o Estado español tamén pedía a aplicación de medidas cautelares para evitar que os familiares de Franco poidan retirar obxectos do pazo; un espolio que xa foi denunciado por diferentes colectivos e formacións políticas. O Estado español exclúe as esculturas do Mestre Mateo e os libros de Pardo Bazán da nova demanda aos Franco polos bens de Meirás A demanda, á que tivo acceso Europa Press, non inclúe entre os bens reclamados as esculturas do Mestre Mateo e as obras de Emilio Pardo Bazán.


Summary: Cultura, arte, comunicación, identidade. Desde Vila de Cruces convidan ás equipas de normalización de todo o país a participaren nun concurso de fotografía de tatuaxes en galego ou sobre temática galega. Para levar a lingua a flor de pel.

O obxectivo do concurso de tatuaxes en galego ou sobre temática propia é, para a equipa de normalización do IES Marco do Caballón de Vila de Cruces, visibilizar que tanto a nosa lingua como a nosa identidade fan parte tamén da cultura do tatoo. A tatuaxe como forma de expresión artística contemporánea ten, segundo a entidade promotora, unha crecente relevancia como se aprecia en exposicións de galerías e libros que mostran un interese en aumento polo tema. Aclaran, iso si, que a idea non é promover que a xente se tatúe senón coñecer a través das redes sociais e nun proceso de participación colectivo cal é a presenza da nosa lingua e cultura nas expresións que a xente leva marcada na pel. A presenza da lingua na pel "A nós, na Galiza do século XXI, interésanos coñecer as tatuaxes da xente que decidiu gravar na súa pel palabras da nosa lingua ou motivos gráficos da nosa cultura", explican, dun proxecto que quere compor un álbum de fotos dos tattoos galegos. Convidan, de maneira especial, ás Equipas de Normalización dos centros de ensino de Galiza que poden participar en dúas categorías, "Palabras Tatuadas", con expresións escritas en galego, e "Galiza, a flor de pel", fotografías de tatuaxes con temática galega, con iconografía ou simboloxía propia. Unha exposición e unha publicación -na rede ou, de poder ser, en papel- porán fin ao proxecto no que se premiará ao autor ou autora das fotografías gañadoras. As fotografías terán que enviarse ao correo electrónico clubedalingua@gmail.com ou ao facebook do Clube da Lingua, (Clubeda Lingua) por mensaxe privada.


Summary: Cadrando co reinicio do debate no Congreso, o Parlamento debateu a iniciativa de En Marea a prol da lei de eutanasia, que o PP impediu continuar tramitando e que apoiou toda a oposición. Os populares, botando man de casos persoais, consideran que este dereito "non encaixa coa forma de entender a vida e a morte da sociedade galega"; Villares lamenta a súa falta de "empatía"

Hai poucos días o PSOE volveu rexistrar no congreso a súa proposición de lei orgánica de regulación da eutanasia, retomando así a iniciativa que decaeu polo adianto electoral do pasado abril e que, como daquela, ten moitas posibilidades de saír adiante no Congreso por existir maioría a prol da súa aprobación. Este reinicio dos trámites na Cámara Baixa cadrou no tempo co debate, no Parlamento galego, da proposta formulada dende o Grupo Mixto por En Marea para, na liña do que xa fixo o Parlament de Catalunya, remitir ao Congreso unha proposición de lei de despenalización desta práctica na fin da vida humana.Cadrando co reinicio do debate no Congreso, o Parlamento debateu a iniciativa de En marea a prol da lei de eutanasia, que o PP impediu continuar tramitandoComo no Congreso, toda a esquerda parlamentaria avanzara o seu apoio á iniciativa defendida no pleno deste martes por Luís Villares. E como no Congreso, o PP avanzara o seu rexeitamento, que culminou facendo valer a súa maioría absoluta para evitar que o texto pasase da toma en consideración e non chegue nin a tramitarse. Segundo os conservadores galegos, abordalo suporía tanto como "trivializar a morte".Na súa defensa do texto, Villares defendeu a "morte digna" como "único final posible unha vida digna". "Ninguén debe estar condenado a vivir en condicións de vida insoportables" e para impedilo, dixo, cómpre lexislar ao respecto, a súa "regulación positiva" como "un dereito, en ningún caso unha obriga". Villares evoca casos como o de Ramón Sampedro para evidenciar como a "dilación" da lei de eutanasia resulta "insoportable para moitas persoas e as súas familias" por mor de "sufrimentos que non deben soportar por máis tempo".Pero, como anticipara, o PP subiu ao estrado para anunciar o voto negativo. Fíxoo a través da parlamentaria Julia Rodríguez, que mesturou cuestións ideolóxicas e políticas con outras estritamente persoais. Así, segundo a deputada conservadora, aceptar a lei de eutanasia a debate suporía "un salto ao baleiro sen rede". "Non concibo unha sociedade que trivialice a morte, que considere normal que persoas" se "levanten un día, rendidas polo sufrimento, e decidan simplemente morrer".A deputada do PP botou man do caso dunha familiar para rexeitar un dereito que, teoriza, "non encaixa coa forma de entender a vida e a morte da sociedade galega"; Villares lamenta a falta de "empatía" ao rexeitar unha proposta que si apoiaron PSdeG, Común da Esquerda e BNGNeste sentido, e malia reiterar que no PP "comprendemos e empatizamos con todas esas persoas que se senten derrubadas pola enfermidade", Rodríguez botou man dun caso particular, o dunha familiar de 93 anos "cunha enfermidade incurable". Nunha ocasión, relatou, "dixo: hei morrer cando eu queira" e "todos sabemos o que quixo dicir, que ata que ese momento chegue seguirá facendo o que poida" e "contando coa súa familia e cos coidados da sanidade pública galega", concluíu entre aplausos que o autor da iniciativa lamentou porque, cre, amosan a falta de "empatía" dos populares neste eido.Estes argumentos, unidos a que segundo a formación que lidera Alberto Núñez Feijóo, a eutanasia "non encaixa coa forma de entender a vida e a morte da sociedade galega", levaron o PP a votar en contra. A proposta si tivo o apoio do resto da oposición. Tanto o PSdeG como Común da Esquerda e o BNG defenderon a eutanasia como un dereito á "morte digna" e diferenciado dos coidados paliativos a persoas con enfermidades terminais que non opten por estoutra práctica.


Summary: Os celestes derrotaron o Sabadell (1-2) nun partido en que exhibiron unha gran potencia ofensiva

Se a metade dunha vitoria se alcanza polo estado de ánimo do equipo, o Celta amosou en Sabadell (onde gañou 1-2) que medio partido estaba gañado ao saltar ao campo. Os celestes exhibiron un fútbol de ataque no que as combinacións entre media e dianteira ben puideron traducirse en máis goles. Alén diso, o Celta mostrou no céspede a fortaleza da súa convicción, pois nin encaixando un gol a piques de finalizar a primeira parte (tanto co que empataban os do Sabadell tras o 0-1 de Alex López) lle quitou ánimo. Mantiveron o esquema e a aposta por gañar, sabedores de que nesta recta final os empates son derrotas disfrazadas, pois pouco valen na loita para agarrarse ao ascenso directo E 12 minutos antes de que o árbitro asubiase o final do partido, chegou, das botas de Orellana, o gol do triunfo, un tanto que vale non só tres puntos, senón unha tarxeta de embarque para estar na primera liña de abordaxe ao segundo posto da Segunda División.