Summary: A Real Academia escolleu o dramaturgo por maioría, polo seu papel "na creación dun público para o teatro galego" e porque "por enriba de todo, foi un extraordinario escritor"

O plenario da Real Academia Galega escolleu por maioría o dramaturgo como autor homenaxeado no Día das Letras 2013, polo seu papel "na creación dun público para o teatro galego" e porque "por enriba de todo, foi un extraordinario escritor". Vidal Bolaño contou con numerosos apoios entre os académicos, comezando por Paco Fernández Rei, ou Margarita Ledo e Euloxio Ruibal, que ao remate do plenario explicaron os motivos da escolla do dramaturgo, unha vez que Méndez Ferrín fixo público o nomeamento. Ruibal salientou por exemplo a súa loita "non só pola creación artística, senón polas melloras nas condicións sociais e políticas" e afirmou que "foi un home que dende a esquerda defendeu uns valores que temos que ter moi presentes, porque as obras de todo tipo teñen que servir para a dignidade". "Foi un home que dende a esquerda defendeu uns valores que temos que ter moi presentes, porque as obras de todo tipo teñen que servir para a dignidade" Mentres, Ledo fixo fincapé en que "é un autor de rexistros múltiples, dunha obra moi extensa e moi representada" e sobre todo un "grande axitador do mundo do teatro" pois "a gran preocupación de Roberto era crear un público para o teatro galego, que é algo que agora está opacado, que está pasando uns momentos delicados". Margarita Ledo concluíu que "como bo bufón e home de escena enfrontouse cos conflitos da sociedade e co poder representa, polo que é un bo representante da contemporaneidade e da tradición". A RAG, na súa declaración, salientou que Vidal Bolaño é unha "figura imprescindible para comprender a dimensión do Teatro Galego e, xa que logo, do noso sistema literario" Unhas Letras para as artes escénicas "Roberto Vidal Bolaño é un firme candidato ás Letras Galegas. É un fundador das artes escénicas", afirmou Morris ao recibir o Mestre Mateo por Doentes. O comunicado da Academia salienta o carácter multidisciplinar de Vidal Bolaño, destaca que foi "un extraordinario escritor", pero antes que nada foi un home de teatro. De feito, o manifesto que hai uns meses comezou a circular por Galicia, recollendo apoios para lograr, precisamente, que se lle dedicase o Día das Letras no 2013 incidía fundamentalmente niso. O texto, promovido por Rubén Ruibal, Antón Dobao, Camilo Franco ou Roi Vidal, entre outros, e que recibiu máis de 800 apoio do mundo das artes, do xornalismo e doutros ámbitos, afirmaba que "hai motivos. Moitos. Un por cada espectador que RVB levou ao teatro no pasado e outro por cada espectador que levará no futuro". Ao coñecer a nova Rubén Ruibal dicía estar "contento non só por Roberto, senón polo teatro do país. A ver se somos capaces de darlle o pulo que necesita" Daquela, Rubén Ruibal afirmaba preguntado por Praza que "Vidal Bolaño non só ten valor teatral, teno literario. Ten unha obra moi rica, tocou xéneros totalmente diferentes e demostrou que o galego era útil para todos os xéneros", e este venres, ao coñecer a noticia, e recoñecéndose "sorprendido", dicía estar "contento non só por Roberto, senón polo teatro do país. A ver se somos capaces de darlle o pulo que necesita". De igual xeito, Roi Vidal, o seu fillo e tamén autor teatral, dixo que espera que o Día das Letras "sirva para divulgar a súa obra, pero sobre todo para difundir aquilo que representa". Salvador del Río: "Agora que estamos nun momento de crise motivada pola falta de axuda das administracións, é un bo momento para reivindicar aquilo polo que pelexou el durante moitos anos" Pola súa banda, Salvador del Río, presidente de Escena Galega, destacou a "boa nova para o teatro galego", pois Vidal Bolaño "foi un dos seus grandes artífices da súa profesionalización e de que avanzase o que avanzou nestes anos". Engadiu que "agora que estamos nun momento de crise motivada pola falta de axuda das administracións, é un bo momento para reivindicar aquilo polo que pelexou el durante moitos anos, que era colocar o teatro galego onde se merece". Morris: "É unha oportunidade única para todo o sector cultural" Finalmente, Morris salientou que "é unha oportunidade única para todo o sector cultural", pois aínda que "este é un premio indicutible para el, que recoñece o seu traballo de décadas en todos os ámbitos, ao mesmo tempo é unha grande oportunidade para o mundo da escena, para que se vexa de onde partiu, porque Roberto é a historia do teatro galego". E concluíu: "é un momento crucial, vanse coñecer moitas facetas como autor, enfrontamentos coa administración, coa Igrexa, a súa defensa da lingua..., é unha grande oportunidade" Declaración oficial da Academia A RAG, na súa declaración oficial, salientou que Vidal Bolaño é unha "figura imprescindible para comprender a dimensión do Teatro Galego e, xa que logo, do noso sistema literario". O texto difundido afirma que "é indiscutible a importancia da figura de Roberto Vidal Bolaño para o teatro nacional galego. Aínda que morreu novo (52 anos), Vidal Bolaño é, sen dúbida, o dramaturgo máis prolixo da historia da nosa literatura; mais non é só a cantidade da súa obra a razón da súa importancia, senón as múltiples calidades que os seus textos achegan durante toda a súa actividade". Así mesmo, destacouse que a súa produción se caracteríza "por un irrevogable compromiso coa lingua galega, pois estamos ante un autor radicalmente monolingüe, que contribuíu á definitiva instalación do teatro galego na nosa lingua". A Academia salienta igualmente a súa multidisciplinariedade: "Vidal Bolaño non é soamente un home de teatro. Foi tamén un excelente actor e un dos pioneiros da produción audiovisual en Galicia (sempre dicía que en realidade el quixo ser director de cinema)". "Coma os grandes autores de todos os tempos, Roberto Vidal Bolaño foi quen non xa de describir o seu tempo, senón, sobre todo, de transformar a súa época" A declaración salienta, con todo, que "por enriba de todo, Roberto Vidal Bolaño foi un extraordinario escritor. Fixo literatura dramática a consciencia, con vontade de intervir no sistema literario galego, de dialogar con outras obras e autores, de apoiarse nos nosos clásicos. Era un escritor consciente da pertenza da súa obra a un sistema literario rico e dinámico, en constante desenvolvemento". O texto conclúe que "Vidal Bolaño non é só un autor imprescindible para o noso sistema literario, senón que é considerado un dos dramaturgos europeos máis importantes do último cuarto do século XX" e que "coma os grandes autores de todos os tempos, Roberto Vidal Bolaño foi quen non xa de describir o seu tempo, senón, sobre todo, de transformar a súa época. O teatro galego sábeo ben, e con el, o noso sistema literario". Arcadio López Casanova, académico de honra O Plenario da Real Academia Galega acordou así mesmo nomear académico de honra electo a Arcadio López Casanova e académicos correspondentes a Xosé Manuel González Herrán, Luz Méndez, Fernando Ramallo Fernández, Olivia Rodríguez González, Goretti Sanmartín Rei e Xavier Vence Deza.


Summary: Con respecto á proposta anterior, elimínase a referencia ao posible rescate da concesión, o principal argumento empregado polo Goberno central para bloquear a iniciativa. A proposta foi presentada por PP, En Marea, PSdeG-PSOE e BNG.

PP, En Marea, PSdeG-PSOE e BNG veñen de chegar a un acordo para presentar unha proposición de lei conxunta a través da que se solicita a transferencia a Galicia da titularidade da AP-9. O pasado mes de marzo o Parlamento galego xa aprobara unha proposición de lei promovida polo BNG para reclamar o traspaso. Porén, cando en novembro En Marea levou ao Congreso a proposta, esta foi rexeitada polo PP (que si a defendera en Galicia) e por Ciudadanos, empregando como principal argumento que -unha vez transferida- a Xunta podería iniciar un proceso de rescate da concesión. Os populares escudáronse no artigo 134.6 da Constitución, que permite ao Executivo frear os proxectos de lei que impliquen incrementos de gastos ou diminucións de ingresos. Porén, o novo texto pactado polos catro grupos diferénciase do aprobado na cámara galega hai case un ano en que non fai referencia a rescate da concesión ("a Administración xeral do Estado asumirá as obrigas económicas e financeiras no caso de que, no exercicio das competencias delegadas nesta lei orgánica, a Comunidade Autónoma acorde o rescate da concesión da autoestrada AP-9 para a súa reversión ao ámbito público", dicíase daquela) e mesmo subliña que "o traspaso efectivo regulado no artigo 2 non suporá incremento algún dos créditos nen diminución dos ingresos previstos na lei de orzamentos xerais do Estado en vigor". Ademais, elimínase o prazo máximo de seis meses para o traspaso efectivo da AP-9. O texto destaca que "a AP-9 continúa a depender do Goberno central, que mantén unhas peaxes desorbitadas que limitan oacceso a esta vía ás persoas con menos recursos e lastran o desenvolvemento de sectores económicos galegos". Aínda que a proposta deixaría fóra, en principio, o rescate da concesión, sería competencia da Xunta "a autorización da posta en servizo de novos tramos, adaptacións ou reformas dos existentes", a "supervisión e inspección do correcto funcionamento da autoestrada", a "potestade sancionadora respecto de incumprimentos da concesionaria" e, ademais, "as modificacións que afecten o réxime económico-financeiro da concesión, en particular no que atinxe ao establecemento, actualización e supresión de tarifas e peaxes".


Summary: A segunda parte da exposición Camiños do CGAC incide no feito de camiñar, andar e pasear como unha experiencia que estimula o pensamento e que permite reinterpretar a realidade desde parámetros críticos. O paseo transfórmase nun estímulo para a reflexión, unha invitación a refrescar a mirada ante o mundo.

Camiñar é a viaxe máis elemental que podemos levar a cabo. Un paseo pode ser unha Odisea, unha baixada aos infernos como a da Divina Comedia de Dante, unha peregrinación a un lugar sagrado, áinda que ese lugar só sexa a panadaría ou o quiosco de prensa. Quizais por iso, e porque vivimos asfixiados polo sedentarismo, a actividade de camiñar está recuperando un prestixio que parecía ter perdido. A sociedade contemporánea volve a apreciar o paseo como terapia, como medio para volver conectar coa natureza, como actividade que propicia o pensamento crítico. Rousseau ou Nietzsche camiñaban para pensar, Heidegger para "experimentar o ser", Baudelaire para mergullarse na modernidade das cidades sen renunciar á súa crítica. A historia da literatura e da filosofía están ateigadas de grandes camiñantes: do peripatético Aristóteles ao agónico Robert Walser, do épico Walt Whitman ao lendario Kerouak, do extravagante Nerval ao vitriólico Debord. Mais tamén a arte reflexiona sobre a camiñada: a exposición que se pode ver no Centro Galego de Arte Contemporánea (CGAC) até o 23 de xaneiro mostra precisamente que o paseo, o camiñar, son un medio de coñecemento, unha invitación a pensar. A exposición suxire vías para reconsiderar o hábito de camiñar á luz de argumentos estéticos, políticos, ecolóxicos ou puramente emocionais. As múltiples miradas sobre os camiños O CGAC está situado a poucos metros da antiga entrada do Camiño de Santiago na cidade de Compostela e, precisamente, construíu unha parte da súa colección arredor do fenómeno xacobeo. Tendendo fíos entre a acción de camiñar como ponte cara ao pensamento e o Camiño de Santiago como experiencia transformadora do individuo, a exposición suxire vías para reconsiderar o hábito de camiñar á luz de argumentos estéticos, políticos, ecolóxicos ou puramente emocionais. Así, O final aquí, unha serie de fotografías realizadas por Jorge Barbi, documenta paisaxes de toda a xeografía estatal onde foron fusiladas sen xuízo -ou directamente, asasinadas- persoas de toda condición entre o golpe de Estado de 1936 e o final da contenda civil que seguíu. A mirada última daquelas vítimas sobre esas paisaxes cuestiona a visión puramente estética que podemos ter sobre ela: a historia enchendo de contido o territorio. De igual maneira, as fotografías da serie Faros, de Andrés Pinal, debuxan un atlas sentimental na que os sinais marítimos se transforman en fitos dos camiños da emigración, do exilio ou, simplemente, da aventura. Un morse que traduce o inesgotábel cruzamento de camiños que constitúe unha cultura. Os frottages de Ignacio Pérez Jofre, parten dunha visión poética dos solos urbanos para deixar albiscar como a sociedade se organiza en base á superposición de diferentes estruturas en constante interacción, a un tempo simbióticas e conflitivas. O flâneur de Baudelaire observando as pegadas da multitude. A vida é un longo e camiño Ás veces, os itinerarios presaxian un encontro, un proxecto de vida, mais sen a seguridade de como se chegará ao final: Marina Abramovic e Ulay decidiron, en 1983 poñer fin á súa relación persoal e á súa colaboración artística a través dunha performance simbólica: percorreren a Gran Muralla chinesa cada un desde un extremo para se atoparen nalgún punto e alí separárense para sempre. O encontro tivo lugar nunha ponte de pedra logo de camiñar cada un cerca de dous mil quilómetros durante 90 días. Alí abrazáronse brevemente e separáronse, en principio, para sempre. Camiñar tamén é, dalgún modo, o principio e o fin dunha aventura, unha oportunidade para provocar os encontros que enriquecen a vida. Itinerarios que suxiren reflexións políticas, ecolóxicas, estéticas ou sentimentais Comisariada por Santiago Olmo e Alberto Cartón, a exposición Camiños II presenta obras de Marina Abramovic e Ulay, Jorge Barbi, Alberto Carneiro, Fernando Casás, Carma Casulá, Regina José Galindo, Irene Grau, Ignacio Pérez-Jofre, Andrés Pinal, Jaume Pinya, José Luis Seara e Javier Vallhonrat. As obras evocan itinerarios que provocan reflexións políticas, ecolóxicas, estéticas e sentimentais, deixando entrever a viaxe como unha metáfora do noso paso polo mundo e lembrando que toda paisaxe e susceptíbel de ser reinterpretada sempre con ollos renovados.


Summary: ENTREVISTA Julio Prada, profesor da Universidade de Vigo, coordinou No sólo represión. La construcción del franquismo en Galicia, un libro colectivo que afonda nos distintos mecanismos empregados pola ditadura para impoñer o seu dominio.

A guerra civil durou apenas un par de días en Galicia. A partir do 20 ou o 21 de xullo de 1936 a lexitimidade republicana foi borrada por completo e substituída por un réxime ditatorial que durou 40 anos e que dende o comezo exerceu o seu poder e impuxo as súas ideas mediante a represión directa e a violencia, pero tamén a través dunha serie de mecanismos sociais de control social e de mobilización da poboación ao seu favor. Igrexa, concellos, sindicatos, medios de comunicación..., xogaron un papel clave neste proceso. Julio Prada, profesor da Universidade de Vigo, coordina o volume No sólo represión. La construcción del franquismo en Galicia (Biblioteca Nueva), que analiza estes mecanismos. O historiador Emilio Grandío escribiu que, ao longo da guerra civil, Galicia foi "retagarda e despensa do Exército Nacional, con todo o que iso implicaba: subministradora de homes e víveres para a fronte, control exhaustivo sobre a poboación non mobilizada, e sobre todo, imaxe e espello da Nova España nos territorios republicanos". A violencia cumpriu o seu papel para acalar as voces opositoras e as resistencias, o mesmo que o medo e todo tipo de castigos persoais ou sociais. Pero tamén foron importantes outras estratexias coas que o franquismo buscou asentar a súa hexemonía. Falamos con Julio Prada. O libro busca ir alén do estudo da represión directa e céntrase nas outras vías polas que o franquismo buscou o control da sociedade. Cando un réxime quere controlar unha sociedade necesita algo máis que violencia, necesita procesos de socialización? Si, esa é a perspectiva na que nos quixemos centrar. Non se pretende minusvalorar a importancia que tivo a represión, sobre todo nos meses iniciais, nos que foi absolutamente brutal, senón afondar nos demais procesos de control social postos en marcha pola ditadura. Xa o dixera Talleyrand, que coas baionetas se podía facer calquera cousa agás sentar enriba delas. O que quixemos foi incluír e xuntar certos elementos que xa estaban estudados e acompañalos dunha serie de novas vías de investigación para ver cales foron mecanismos de imposición, de control e de procura de apoios sociais do réxime. "Mentres que noutras zonas, como Navarra, Salamanca ou Valladolid, había un apoio social moito máis amplo ao golpe de Estado, en Galicia había unhas importantes masas de afíns á república" Que particularidades ten o sucedido en Galicia con respecto a outros territorios do Estado? Neste caso, máis que as particularidades que podía ter Galicia, derivadas da súa estrutura poboacional, articulada ao redor da parroquia, e dun maior peso do mundo rural, creo que a distinción máis importante se dá no punto de partida. Mentres que noutras zonas, como Navarra, Salamanca ou Valladolid, había un apoio social moito máis amplo ao golpe de Estado, en Galicia había unhas importantes masas de afíns á república, como quedara claro nas eleccións de febreiro de 1936, que deron como resultado dúas Galicias: unha na que gañaron os partidos de esquerda e outra que apoiou as forzas tradicionais. Iso é o que fixo que os franquistas utilizasen a Galicia como un laboratorio de determinados ensaios de control social que despois aplicaron noutros territorios a medida que o exército nacional os ía conquistando. Nalgúns casos en Galicia foron dando uns paus de cego, para probar a eficacia dunhas e outras medidas. "Os franquistas utilizaron Galicia como un laboratorio de determinados ensaios de control social que despois aplicaron noutros territorios a medida que o exército nacional os ía conquistando" Entendo que o papel da Igrexa nestes procesos foi fundamental, non si? O estudo da Igrexa, as loitas que se producen no seu seo, e as posicións que adopta ante determinadas cuestións, é moi interesante para coñecer as distintas posicións que había entre os partidarios do réxime franquista. A posición da Igrexa galega non é uniforme, hai algúns sectores máis próximos ao tradicionalismo, e outros máis achegados á Falanxe, e este sector foi derrotado, resultando que a Igrexa funciona como un freo á ideoloxía fascista do réxime. Polo demais, a Igrexa cumpre un papel fundamental no asentamento local da ditadura, contribuíndo á súa lexitimación ideolóxica. Os párrocos teñen unha función clave como informadores de todo o aparello represivo, tanto nunha primeira etapa -de xurisdición de guerra- con execucións e condenas de cárcere, coma nunha segunda -na primeira metade dos anos corenta- de depuración administrativa e esixencia de responsabilidades civís e políticas. "Nos inicios é absolutamente fundamental o papel dos concellos, e é neles onde mellor se ve ese proceso de laboratorio, de ensaio-erro" Que outros ámbitos foron importantes para este proceso de control social e de mobilización en favor da ditadura? É difícil establecer unha xerarquía. É importante sinalar que falamos dun conxunto, do que non se pode illar un ámbito dos outros. Nos inicios é absolutamente fundamental o papel dos concellos, e é neles onde mellor se ve ese proceso de laboratorio, de ensaio-erro, do que falaba antes. Nos primeiros días despois do golpe de Estado, as novas autoridades colocan nos concellos mesmo representantes republicanos, de dereitas iso si, pero que mesmo tiveran responsabilidades na época republicana. Unha semana máis tarde son substituídos por delegados militares. E a partir de 1937 vemos como entra nos Concellos xente da falanxe e das milicias. Os sindicatos teñen un papel máis importante máis adiante, xa nos anos 40 e sobre todo nas décadas seguintes, cumpren un papel mobilizador en favor do réxime, sobre todo aproveitando certas medidas coma o fomento das vivendas sindicais, coñecidas popularmente como casas baratas. O profesor Emilio Grandío salienta que o golpe de Estado de 1936 converteu todos os cidadáns en potenciais espías. Ademais da represión directa o medo e a posibilidade de ser denunciado xogou un papel fundamental, non si? É absolutamente fundamental e transversal a todos os elementos. Neste proceso de información, de espionaxe, de delacións, xogan un papel clave os párrocos, pero tamén os sindicatos do réxime, a sección feminina... O franquismo crea unha sociedade vixiada que, ollo, xa existía previamente á guerra. Todo o mundo sabía onde se situaban os outros, e ese tipo de dinámicas unha vez que se implanta a ditadura multiplícanse, e sobre todo teñen o perverso efecto de converter os veciños e veciñas en vixiantes uns dos outros. "O franquismo crea unha sociedade vixiada que, ollo, xa existía previamente á guerra. Ese tipo de dinámicas unha vez que se implanta a ditadura multiplícanse" En que liñas de investigación estás traballando agora? Estou traballando en dous proxectos, un centrado na represión e control social da muller no que queremos ir máis aló das cifras, que xa publicamos en Franquismo e represión en Galicia. Tamén estamos a piques de rematar unha investigacións sobre as responsabilidades civís e políticas, relacionada coas incautacións, requisas, multas..., durante a guerra e ata o ano 1945. En Galicia esta represión económica non se tratou demasiado e polo tanto creo que é interesante o que imos publicar.


Summary: O escritor Carlos Callón apresentou esta segunda feira o seu novo libro, Galegocalantes e galegofalantes (Xerais), na libraría Couceiro de Santiago de Compostela. Manuel Bragado, editor da obra, estivo presente no acto ao que tamén acudiu a prensa.

Nun momento no que as estatísticas revelan que o número de galegofalantes é cada vez menor, Callón realiza, en palabras de Bragado, unha crónica do acontecido no panorama lingüístico na Galiza entre os anos 2009 e 2016. Galegocalantes e galegofalantes acusa as administracións de frear o noso idioma realizando ao mesmo tempo "un chamado ás autoridades, pero tamén ao conxunto da sociedade". Carlos Callón resalta que cos datos actuais "o mérito [de o galego] é estar vivo" e anima as persoas galegofalantes a defender a nosa lingua ao tempo que convida as non falantes a se uniren a esta loita. Aínda así, o autor móstrase esperanzado. "Esta obra", afirma Callón, "pretende activar o debate social sobre a lingua galega dende unha perspectiva optimista". "Esta obra pretende activar o debate social sobre a lingua galega dende unha perspectiva optimista" A cuberta do libro, unha imaxe de Xan Muras, é tamén un reflexo desta mensaxe. Unha fotografía dunha manifestación pola lingua en Santiago que, en palabras de Callón, poderíamos titular como "o trunfo da esperanza". Este libro constitúe a última parte da triloxía ensaística que comezou Callón con En castellano no hay problema e Como defender os teus dereitos lingüísticos. Outra obra salientábel do autor é Como falar e escribir en galego con corrección e fluidez. Galegocalantes e galegofalantes apresentarase o próximo 2 de maio de novo en Santiago de Compostela e o 10 do mesmo mes na Coruña.


Summary: A Eurocámara, seguindo a proposta da deputada do PP galego Carmen Fraga, aprobou suprimir a obriga de identificar nas conservas a procedencia do produto. No sector do mexillón, uns 12.000 empregos directos, botan as mans á cabeza

A Eurocámara suprime a obriga de incluír nas conservas o país de orixe do produto enlatado e a denominación comercial da especie. Unha decisión que pode implicar consecuencias nefastas para o sector do mar da Galiza, como xa están a advertir entidades como o Consello regulador do mexillón. A principal valedora e defensora de retirar esta información da conserva foi a eurodeputada do PP de Galiza Carmen Fraga. Fraga asegurou, en pleno debate europarlamentar, que nin os datos sobre a especie enlatada nin o país de procedencia desta non achegaban "nada relevante ao consumidor, que sería ademáis, incapaz de dixerir tal cantidade de detalles". Tal comentario, e as súas consecuencias, non deixan de xerar estupor entre profesionais dos sectores do mar galego e entidades de consumidor@s. Estes, por ver como a eurodeputada popular dá por feito que non entenden a información dunha conserva ou ben porque consideran que con esa retirada se lles está a furtar a posibilidade de coñeceren o máis posíbel do produto enlatado e poder facer así un consumo responsábel. Explicacións O sector bateeiro galego, uns 12.000 empregos directos e arredor das 3.300 bateas de cultivo de mexillón que hai nas nosas rías, sería un dos máis afectados por esta medida de Bruxelas. Desde hai anos, manteñen unha loita por evitar o calote nas conservas que comercializan como mexillón de Galiza (o de calidade e prestixio nos mercados) o procedente doutras latitudes, como Chile. En palabras do presidente do Consello regulador do mexillón, Francisco Alcalde, o que vai ocorrer "é que toda a gama exquisita de peixes e mariscos da costa galega que teñen como destino a transformación quedarán orfos de protección fronte ás conservas anónimas que inundarán os mercados". "No caso do mexillón, levamos anos sufrindo unha situación de competencia desleal por parte de produtos foráneos mal etiquetados que se intentan aproveitar enganosamente do prestixio e da notoriedade adquiridos polo mexillón de Galiza con referencias irregulares da orixe. Agora, estas prácticas poderían quedar legalizadas", considera Alcalde Pode ser definitivo Os requisitos de etiquetado aprobados recentemente na Eurocámara aínda non son definitivos, por precisaren a aprobación do Consello de ministr@s da UE. Recentemente, unha ampla delegación do sector do mar tivo oportunidade de reunírense en Bruxelas, grazas ás xestións do BNG, coa comisaria de Pesca da UE para expoñerlle as súas demandas e visións da Política Pesqueira Común.


Summary: Nestes anos de mandato de Núñez Feijóo e malia o aumento das matrículas, as axudas e subvencións pasaron de 400.000 a 100.000 euros en 2014.

Cando Núñez Feijóo chegou á presidencia da Xunta a partida destinada a conservatorios e escolas municipais de música andaba nos 400.000 euros. Cinco anos despois, esa cuantía está nos 100.000. Esa é a cifra que a Xunta vai destinar en 2014 para uns servizos que teñen unha gran demanda en todo o país. Os deputados socialistas Vicente Docasar, Concepción Burgo e Francisco Caamaño queren que a Consellería de Cultura, Educación e Ordenación Universitaria explique se ten a intención de "seguir reducindo, ata eliminalas definitivamente, as subvencións que aporta aos conservatorios e ás escolas de música municipais". Tanto os conservatorios de música como as escolas municipais de música teñen unha gran demanda por parte do alumnado e das familias galegas. En pasadas datas, o PSdeG pedía información da situación do Conservatorio de Música de Vigo, "pois a demanda existente na comarca non era capaz de ser absorbida polo dito centro, e solicitaban habilitar espazos nalgún dos centros públicos existentes na cidade para atender as necesidades musicais da comarca de Vigo". "O que queira estudar, que o pague" Para Vicente Docasar, a intención do PP pasa por dicirlle aos concellos galegos "o que queira estudar música, que a pague", a pesares de que "a existencia dos conservatorios de música e das escolas municipais de música por todo o territorio galego ten contribuído tamén de maneira importante a ampliar o interese por estes estudos", e de aí "o incremento notable de matriculacións que se ten producido nos últimos anos".


Summary: Centos de persoas esixen na rúa que a Xunta actúe perante a situación de "emerxencia lingüística" e cumpra coas demandas do Consello de Europa. A plataforma cidadá Queremos Galego celebrou concentracións en Santiago, A Coruña, Ferrol, Pontevedra, Vigo, Ourense e Lugo.

A plataforma cidadá Queremos Galego volveu ocupar as principais prazas da Galiza para denunciar a situación de emerxencia lingüística que vive o país. Centos de persoas xuntáronse baixo a chuvia para exixirlle ao Executivo da Xunta e ao Goberno do Estado que atenda os requirimentos do Comité de Ministros do Consello de Europa, e así, cumprir os mandados da Carta europea das linguas rexionais e minorizadas. O que o movemento galego pola lingua cualifica de emerxencia lingüística é o resultado directo das políticas do Goberno da Xunta, que coa aprobación do decreto de 2010 impuxo un modelo que exclúe a posibilidade dunha educación plena en galego "co castelán como idioma predominante", incidiron desde Queremos Galego. Segundo puxo de manifesto a plataforma social na súa convocatoria a prol do galego, os datos que expresa o Instituto Galego de Estatística en materia lingüística son moi preocupantes, "nomeadamente ese 24% de rapaces e rapazas menores de 15 anos que din ser incapaces de falar galego". Esa cifra, di, evidencia a necesidade urxente de acometer as reformas normativas que tamén reclama o Consello de Europa, encargado de velar pola defensa da democracia e da execución da Carta europea das linguas. A exclusión do galego Nesta liña, Queremos Galego denunciou durante a lectura do seu manifesto "a exclusión do galego da vida social, económica, cultural, mais tamén da educativa, co decreto mal chamado de plurilingüismo, que estendeu o veto sobre a nosa lingua a todas as etapas do ensino infantil e do obrigatorio, prohibíndoo por primeira vez na historia democrática para as materias da área científico técnica". Por iso, reclaman unha viraxe e a fin do modelo lingüístico actual, co obxectivo de garantir "o avance do galego como lingua vehicular de todo o ensino". Sobre a exclusión do galego na Administración, na xustiza e nas actividades socioeconómicas, asegura o colectivo que "non é un problema de demanda" senón de negación dos dereitos lingüísticos propios "que son os dereitos humanos que ampara a Carta europea das linguas". Queremos Galego reclama unha viraxe e a fin do modelo lingüístico actual, co obxectivo de garantir "o avance do galego como lingua vehicular de todo o ensino. Queremos Galego reivindica a mobilización da sociedade como símbolo vivo das demandas civís en materia lingüística, e como principal valedora do galego. Por iso, urxe o cumprimento das recomendacións do Consello de Europa e sinala a Xunta de Galiza e o Goberno do Estado como máximos responsábeis da emerxencia lingüística que atravesa o territorio. "Teñen obrigas que cumprir", recalcou. "A emerxencia lingüística ten solución", afirmou a plataforma cidadá na recta final da lectura do seu manifesto. "O DOG debe promover e protexer o galego e o BOE debe deixar de atacar a realidade plurilingüe do Estado para comezar a recoñecela sen restricións", concluíu.


Summary: Xa está no prelo o número 369 do semanario en papel Sermos Galiza, á venda na loxa a partir da noite da cuarta feira e nos quiosques a partir da quinta feira.

Dúas centrais térmicas de Galiza botarán o peche nos próximos anos, un proceso que afecta tanto ao persoal traballador como ás comarcas das que fan parte. Esta nova situación coloca Galiza nunha encrucillada perante un novo modelo enerxético que se iniciou co proxecto de descarbonización proposto pola Unión Europea. Como tema de primeira, abrimos un novo número do semanario Sermos Galiza en papel cunha reportaxe sobre a situación de Galiza perante esta transición enerxética. Xa á venda na loxa e a partir da quinta feira nos quiosques. En Opinión, as palabras de María Pilar García Negro e Xavier Queipo así como unha nova entrega de "A ollo nu", a sección que semanalmente asina Xoán Costa, e o humor gráfico das mans de Tokio e Carlos Latuff. En Sociedade debullamos a problemática na colleita da castaña galega, que se intúe minguada, por causa do avespa chinesa do castiñeiro, unha praga asentada en todo o territorio, e a suba das temperaturas. A esta séguelle unha reportaxe sobre Outrora, un novo videoxogo que recrea para PC a maior revolta europea do século XV, a Irmandiña. Economía pon o foco sobre a industria téxtil galega, a ética, a moda sustentábel e as dificultades desta por manterse e medrar en Galiza nun contexto marcado a nivel global pola 'fast fashion'. Paulo Carril, secretario xeral da Confederación Intersindical Galega (CIG), centra a entrevista principal desta sección, co gallo do vixésimo quinto aniversario da creación da central sindical e como primeira forza en número de persoas afiliadas desde 2018 en todo país. Xa na análise política mergullamos na situación censual, concretamente na situación do voto exterior e nas dificultades que atravesan as emigrantes para exercer o seu dereito. Tamén constatamos como a axenda política continúa a deixar de lado as demandas feministas, que, a pesar de gozaren dun espazo no programa electoral, estas non chegan á mesa de debate nas eleccións. Internacional lévanos até Reino Unido. A unha semana do Bréxit, Johnson, malia teimar en sacar o Reino Unido da UE o 31 de outubro, parece abocado a unha terceira prórroga. O Fóra de Serie abre cunha reportaxe que lembra os 99 anos da emblemática Revista Nós, mentres prepara a saída o 2 de xaneiro de Nós Diario. Entrevistamos Lucía Pan, directora de fotografía que está detrás de moitos títulos de cinema galego, un oficio totalmente masculinizado. Continúa coas críticas semanais de cinema e literatura, da man de Mario Regueira e Andrés Castro. Ademais, non faltan as colaboracións de Míriam Ferradáns e as súas "Palabras de fume", a literatura de Claudia Castro, o "Traficando palabras" de Carme Adán e a sección "De memoria" asinada desta volta por Calros Solla. Pechamos o número cunha camiñada polo concello de Narón, concretamente a costa exterior, coas recomendacións do colectivo Xea, e o selfie co rostro de Ánxela Estévez Salgueiro, capitá do equipo de fútbol gaélico Estrela Vermelha. No Afondo o Caderno de análise sobre ecoloxismo e o ambiente en Galiza, a cargo de ADEGA, que xa vai polo número 22. O número 369 de Sermos Galiza xa está dispoñíbel na loxa e nos quiosques.


Summary: 300 artistas galegos e galegas participaron no desfile, que foi seguido nas rúas da cidade bretoa por 70.000 persoas. Esta noite Xosé Lois Romero & Aliboria, Tiruleque, Davide Salvado, Pablo Seoane ou Xirandela actúan no escenario principal do festival

>> Unha ducia de artistas e grupos galegos na programación do Festival Intercéltico de Lorient 70.000 persoas asistiron este domingo en directo ao 'Desfile das nacións celtas'70.000 persoas asistiron este domingo en directo ao 'Desfile das nacións celtas' que serviu para abrir a 49ª edición do Festival Intercéltico de Lorient, no que Galicia é o país convidado. 3.500 músicos e músicas de todos os territorios participantes (Asturias, Bretaña, Cornualles, Escocia, Illa de Man, Irlanda, Gales e Galicia) marcharon polas rúas da cidade bretoa, entre eles máis 300 procedentes de Galicia.En realidade, o festival botara a andar xa o venres e o sábado pola noite tivo lugar o primeiro dos grandes eventos programados, unha sesión de apertura no Teatro de Lorient protagonizada por unha importante representación da delegación galega: a Banda de Gaitas de Forcarei, José Manuel López 'Josele', Abraham Cupeiro, Suso Vaamonde, Davide Salvado, Pablo Seoane, Begoña Lorenzo, Xirandela ou Bouba."Para nós, pertencer a este mundo, ao Festival Celta de Lorient, é un orgullo. Está clarísimo que somos diferentes ao resto de España: temos a nosa propia cultura, temos o noso propio idioma", di Pablo Seoane, responsable da delegación galegaEste luns terá lugar (Espace Marine, 22 horas) a 'Gran noite de Galicia', un concerto conxunto no que participarán máis de 150 artistas que ofrecerán "a calor dos celtas do sur". Sobre o escenario estarán Xosé Lois Romero & Aliboria e Tiruleque, ademais de todos os músicos e formacións que xa participaron na apertura do pasado sábado: a Banda de Gaitas de Forcarei, José Manuel López 'Josele', Abraham Cupeiro, Suso Vaamonde, Davide Salvado, Pablo Seoane, Begoña Lorenzo, Xirandela ou Bouba.Milladoiro, Carlos Núñez ou Mercedes Peón completan a programación galega nos escenarios principais do festival, á que se engade a carpa Galician Tunes, que vai acoller 55 concertos nos que participarán 15 artistas e agrupacións con máis de trescentos músicos implicados e implicadas."España non só é 'touros e olés'. Para nós, pertencer a este mundo, ao Festival Celta de Lorient, é un orgullo. Está clarísimo que somos diferentes ao resto de España: temos a nosa propia cultura, temos o noso propio idioma. A xente é moi semellante á da Bretaña", sinalou Pablo Seoane, responsable da delegación galega.


Summary: Informes sindicais e universitarios indican como unha das causas a falta de control de riscos nas empresas.

A morte dun mariñeiro esta semana en Porto do Son, ao embarrancar o pesqueiro perto do castro de Baroña, volve traer a primeira liña a sinistralidade laboral na Galiza, territorio que lidera este tipo de accidentes. "Un traballador galego ten o dobre de posibilidades de ter un accidente laboral aquí que en calquera outro lugar do Estado", indica a Sermos Galiza Fernando Sabio de CIG‑ Saúde Laboral. Os datos estatísticos do primeiro semestre de 2019 seguen o camiño de anos anteriores e subliñan o carácter crónico dunha situación que poderiamos denominar de extrema gravidade. Segundo datos recompilados por Sabio para CIG‑Saúde Laboral, neste primeiro semestre de 2019 a suma de accidentes laborais en xornada de traballo (13.878) e in itínere (1.410) que tiveron traballadoras e traballadores na Galiza foi de 15.282, dos cales 14.993 foron leves, 266 graves e 29 mortais (24 en xornada laboral e 5 in itínere). Galiza consolídase, en relación ao índice de incidencia media mensual, de 0,403 en accidentes mortais, como líder absoluto, duplicando a taxa do Estado, que está en 0,207. Sabio apunta algunhas das causas do aumento continuo da sinistralidade laboral na Galiza. "Hai unha lei que se aplica dunha maneira laxa, con pouco investimento, non hai cultura preventiva e a acción inspectora é insuficiente". Lembra que o noso país ten un tecido produtivo de empresas pequenas, moi atomizado. "Os sectores primarios son os máis importantes, con moito traballo físico, moven cargas, empregan aparellos que moitas veces están en malas condicións como acontece na pesca ou nas canteiras". Cumprir coa normativa Nora Martínez Yañez, profesora da Universidade de Vigo, coincide con Fernando Sabio en que hai sectores "de risco" como é co caso da construción ou as canteiras. "Pola propia actividade e tamén pola existencia de contratas e subcontratas que incrementan os riscos laborais". Martínez Yañez forma parte do grupo de investigación en Dereito Mercantil e do Traballo que está a estudar as características da sinistralidade laboral a nivel estatal. Entre as súas conclusións a respecto de Galiza está que "90% dos accidentes ou enfermidades laborais son por unha mala xestión dentro da empresa da prevención de riscos laborais".


Summary: O delegado do Goberno na Galiza, José Miñóns, informou sobre esta inminente xuntanza entre presidentes.

O presidente do Goberno español, Pedro Sánchez, recibirá ao presidente da Xunta da Galiza, Alfonso Rueda, este mes de xullo. Así o avanzou o delegado do Goberno na Galiza, José Miñóns, nunha entrevista na Cadena Ser. Miñóns asegurou que Sánchez xa lle trasladou que ao longo deste mes de xullo terá lugar esa reunión co titular do Goberno galego. Así mesmo, o delegado do Goberno manifestou que o presidente da Xunta debe entender a actual axenda do presidente do Goberno. Neste sentido, argumentou que se acaba de vivir "unha semana histórica" en España coa cimeira da OTAN, "que tivo a súa preparación", e "Sánchez mantivo encontros as semanas anteriores por Europa". "Creo que o presidente da Xunta entende e víveo en primeira persoa porque non puido facer esas reunións que ten demandadas por parte de moitos concellos e que necesitan de tempo. Neste mes de xullo comunicaranlle a data e terá esa reunión", puntualizou Miñóns. Sobre esta reunión, o delegado do Goberno dixo que espera que Rueda leve "temas serios" e que "implican e favorecen á Galiza". Neste sentido, lamentou que na reunión que o presidente galego mantivo coa vicepresidenta primeira, Nadia Calviño, "non houbo ningún tipo de reclamación máis aló de catro proxectos que xa están incluídos nos plans estratéxicos". Pide "rigor" coa A-6 Por outra banda, Miñóns tamén foi cuestionado nesta entrevista sobre a situación do viaduto da A-6 que se derrubou o pasado mes de xuño no Castro, en Vega de Valcarce. A este respecto, o delegado do Goberno puxo en valor que o Goberno puxese encima da mesa soluciones como "reducir á metade o tránsito pola N-VI ao pasar de 11 quilómetros a só catro por Pedrafita". Ademais, destacou que estudan unha proposta alternativa para os transportes especiais e que poidan utilizar o túnel para evitar o paso por Pedrafita. Nesta mesma liña, sinalou que "todas as administracións saben a dificultade do que supón o que ocorreu na A-6" e apuntou a que "a propia Xunta sábeo ben", xa que "ten unha estrada fechada no Courel". "Pido rigor e achegar en positivo para unir canto antes a meseta coa Galiza pola A-6", demandou.


Summary: Unha camiñada por arousa desfrutando do Monte Lobeira e do Faro das Lúas.

Unha camiñada non moi longa, pero con tramos en pendente, que se fai por pistas asfaltadas e terreñas, para visitar, en András (Vilanova de Arousa), dous miradoiros próximos na distancia mais coas súas particularidades: o Faro das Lúas, de creación recente, que tomou o nome e gañou interese pola colocación no seu cume dunha escultura creada en 2002 polo vilagarcián Manolo Chazo coa que se corou un antigo pedestal dos anos 50 do século pasado que non tiña aproveitamento; e o de Lobeira, o miradoiro tradicional da contorna, un pouco máis elevado, que se asenta nas rochas do cume máis sobresaínte dos arredores, no que en tempos ocupou un castelo do que aínda se poden apreciar algúns restos. Paraxe: O Salnés / Concello: Vilanova da Arousa / Percorrido: 7 km (ida e volta) / Dificultade: Baixa Desde eles podemos apreciar, cara ao mar, panorámicas de toda a ría de Arousa e máis alá, e cara ao interior, o Val do Salnés, os montes que o limitan, as poboacións que o ocupan e a riqueza agrícola e forestal que encerra. A ruta oficial, coñecida como Ruta dos Miradoiros, PRG-126, comeza ao pé do cemiterio de András, onde está o primeiro panel indicador e hai un pequeno sitio para deixar o coche (uns metros antes temos un amplo aparcadoiro ao pé da igrexa). Desde aí botamos a andar pola beira da estrada até que atopamos o primeiro desvío á dereita, estreito, asfaltado, que nos leva ás Casas do Monte. Na parte alta do lugar remata o asfalto e alí collemos a pista de terra que ten pola beira os indicadores do tendido do gas e seguímola ao longo dun quilómetro até chegarmos a un punto no que saen dela dous desvíos á dereita; aquí collemos o de máis á dereita, o máis amplo, e seguimos subindo uns 600 m para chegarmos a un alargo no que se atopa á esquerda unha entrada ao recinto do Faro das Lúas. Para continuar, baixamos, agora xa polo acceso principal, para saír do recinto e desviarnos á esquerda camiño do segundo miradoiro e para poder gozar do verde e da sombra que nos ofrece o que foi plantación de piñeiros arrasada pola vaga de lumes de 2006, convertida, grazas ao traballo dos comuneiros de András e aos 10.000 exemplares de especies frondosas que puxeron, nunha extensa e fermosa plantación de caducifolias autóctonas. Ao chegarmos á estrada imos á esquerda; a ruta oficial déixaa uns metros adiante para ir á esquerda por unha pista de terra, mais nós seguimos pola beira da estrada co que aforramos arredor dun quilómetro de percorrido. A volta podémola facer polo camiño de ida ou, se levamos un bo mapa de detalle ou coñecemos a contorna, por outros camiños con máis voltas para facer quilómetros e botar unhas horas ou pillar algún atallo, que os hai, para acortalo. Aos miradoiros tamén se pode acceder en coche.


Summary: A dirección de Ferroatlántica quere desabastecer de materias primas os fornos 13 e 14 da factoría para así pechar definitivamente esas unidade produtivas e xustificar un ERE. Así o considera a CIG, que entende que "a paralización dos fornos non obedece a causas obxectivas, senón a un novo intento de deslocalizar a produción".

Segundo explica nun comuncado a sección do sindicato nacionalista de Ferroatlántica Cee-Dumbría-Centrais Hidroeléctricas, esta "sabotaxe" ás materias primas "pretende paralizar os fornos polo menos seis meses". "Queren crear as condicións para tentar xustificar un ERE", di. "Ademais de desviar a produción a outra empresa do grupo, neste caso cara á planta de Boo", expón a CIG, "tamén levan as materias primas, co correspondente custo engadido de transporte e coa imposibilidade de poñer en marcha os fornos no caso de haber pedidos". Ferroatlántica atópase en situación de "regulación temporal" de emprego. Nunca antes, asegura o sindicato nacionalista, a dirección da empresa adoptara medidas de desabastecemento de materias primas. Ao ver da CIG, o ERE non se xustifica. "Os centros da Costa da Morte, tal e como se ve nos resultados económicos de 2018, son os máis rendíbeis do grupo no Estado español", engade. A sección sindical da CIG en Ferroatlántica, que convocou unha xuntanza extraordinaria do comité para esta segunda feira, quere iniciar unha rolda de contactos institucionais "para abordar o futuro do complexo industrial da Costa da Morte". Ademais, quere que a Xunta "actúe de xeito inmediato" "esixa o cumprimento das obrigas das concesións hidroeléctricas de Villar Mir".


Summary: A campaña para as e os compromisarios republicanos virasen as costas a Trump fracasou con estrépito. O republicano termou máis do seu voto do que a candidata demócrata. Os 538 membros do Colexio Eleitoral selaron o triunfo do presidente eleito por 304 a 227.

O Colexio Eleitoral votou esta segunda feira e confirmou a vitoria de Trump nas eleccións do 8N. Só 2 das e dos compromisarios republicanos non apoiaron o seu candidato. Os outros 304 si que o fixeron, a ultrapasar con moito o limiar de 270 preciso para ser investido como presidente. Clinton obtivo 227 votos e as fugas no seu campo foron maiores que as sofridas polo seu rival (partía de 232). Os dous compromisarios republicanos que non respaldaron Trump, basicamente por o considerar demasiado ultra, son texanos e votaron por outros dirixentes do seu partido, en concreto o gobernador de Ohio John Kasich e o congresista Ron Paul, falido aspirante á nominación presidencial en múltiples ocasións. A presión sobre as e os delegados do Partido Republicano para lle pór a proa á nominación de Trump foi moi notoria nas últimas semanas, basicamente con dous argumentos. O primeiro, o de que o magnate racha cos consensos básicos da política estadounidense. O segundo, que en voto popular ficou 2,9 millóns de votos por debaixo de Clinton. A xulgar polos resultados, a campaña non fixo efeito. No campo demócrata houbo certo caos e afastamentos do que na cultura política europea chamaríamos disciplina de voto. Até en cinco Estados rexistáronse intentos, en catro casos consumados, de votar persoas distintas de Clinton. Tres demócratas de Washington votaron o republicano Colin Powell, a primeira vez na historia que membros do Colexio Eleitoral apoian un candidato do partido rival, mentres que un eleitor de Hawaii se decantou por Bernie Sanders, para evidenciar que unha parte considerábel da formación demócrata devece por un xiro á esquerda. Nalgúns dos casos os eleitores foron substituídos por representantes oficiais do seu Estado pola súa vontade de non se ateren ao mandato das votantes e dos votantes da súa circunscrición (o debate sobre se os compromisarios teñen liberdade de voto ou se deben respeitar o sentido de voto expresado nas urnas é moi intenso en termos políticos e xurídicos e está moi lonxe de ser ter resolvido). Aliás, un compromisario de Maine, que en principio tiña riscado o nome de Sanders na papeleta, finalmente foi persuadido para mudar o sentido do seu voto a prol de Clinton. Compromisarios demócratas votaron polo republicano Colin Powell e dous delegados da formación de Clinton mostraron a súa preferencia por Bernie Sanders En 29 dos Estados dos EUA as e os compromisarios están obrigados por lei a votar a persoa que foi eleita polas cidadáns e cidadás do seu territorio. No resto existe liberdade de voto. Ultrapasado este trámite coa clara vitoria de Trump -triunfo que pon ao nú que o presidente eleito goza en realidade dun apoio fechado por parte do seu partido- fican aínda por diante dous actos de carácter protocolario: a proclamación oficial dos resultados por parte do Congreso o próximo 6 de xaneiro e a toma de posesión o 20X. O fechamento de filas no Partido Republicano arredor de Trump prodúcese após desde a Casa Branca e o aparato do Partido Demócrata -mais tamén desde a propia CIA, nunha filtración a The Washington Post- ter alimentado a tese de as eleccións do 8N teren sido interferidas por hackers ao servizo de Putin, piratas informáticos que terían traballado para boicotar a campaña de Clinton.


Summary: En 2011 publicáronse un 10% menos de obras en galego, mentres que o número total de libros editados no Estado creceu un 4%. A entidade demándalle á Xunta que "resucite a política cultural e do fomento do libro en galego".

Os datos son os seguintes: a edición de libros en galego caeu un 10% en 2011. Pola súa banda, a edición en catalán tamén caeu, pero menos (un 6,7%), mentres en euskera creceu un 1,4% e en castelán un 3,5%. As editoriais galegas, no entanto, produciron un 1% máis exemplares ca no ano anterior. É a foto fixa que ofrece o Informe do Comercio Interior do Libro en España, editado pola Federación de Gremios de Editores, e do que este mércores se coñeceu un avance. O número de títulos editados en galego é superior ao de 2009, pero é certo que chama a atención o descenso tan abrupto dende os datos de 2010. En total, en 2011 publicáronse en galego 1.822 obras, fronte aos 2.028 do ano anterior. En opinión de Carlos Callón, presidente da Mesa pola Normalización Lingüística, "desde que preside a Xunta Alberto Núñez Feijóo, non hai un só indicador positivo en políticas culturais, educativas ou lingüísticas". Callón cualifica de "mazazo" os datos e reclamoulle á Xunta a "resurrección da política cultural e do fomento do libro en galego", pois "polo camiño actual só nos empobreceremos máis e máis". Á vista dos datos, que indican que a lingua (en termos absolutos e relativos) na que máis creceu a edición é o castelán, Callón ironizou dicindo que "tamén aquí se ve cantísima protección precisa o castelán" Á vista dos datos, que indican que a lingua (en termos absolutos e relativos) na que máis creceu a edición é o castelán, Callón ironizou dicindo que "tamén aquí se ve cantísima protección precisa o castelán". A Mesa apela á Xunta a que "non olle para outro lado" e que "lembre que ten competencias plenas para garantir o desenvolvemento cultural do noso país, porén non as está a utilizar". Así mesmo, afirma que "en datos como estes vemos, máis unha vez, como se continúa a imposibilitar o dereito elemental a vivirmos na nosa lingua propia". Callón conclúe dicindo que "se xa antes os datos de edición en galego non eran positivos, pois non se correspondían coas dimensións da nosa comunidade lingüística, agora só pode cualificarse de impresentábel que aínda vaian a peor". Máis títulos, menos exemplares, menos facturación Os datos que se extraen do informe non ofrecen, en calquera caso, unha foto demasiado positiva para a industria do libro, na lingua que sexa. É certo que crece o número total de títulos editados (83.258, un 4,3% máis), pero imprímense menos exemplares (286 millóns, un 5% menos) e descende igualmente o número de libros vendidos (case 200 millóns, un 12% menos) e polo tanto a facturación, un total de 2.772,34 millóns de euros, un 4% menos. Crecen os ingresos xerados polo cómic, e as meirandes caídas prodúcense nos libros de literatura, cuxos ingresos baixan de 713 a 550 millóns de euros dende 2009 Esta tendencia (máis títulos, pero menos facturación) mantense dende hai anos. E así, nos últimos cinco anos a cifra total de facturación descendeu un 11,2% e o número de exemplares vendidos un 20,3%. O record de facturación acadouse en 2008 con 3.185,5 millóns de euros, e dende entón non fixo máis que descender, caendo a niveis de 2002. O libro de texto non universitario segue sostendo a facturación, e supón máis de 800 millóns de euros, mesmo subindo dende o ano anterior. Os libors infantís e xuvenís e en xeral os libros técnicos mantéñense ou descenden lixeiramente, agás os diccionarios e enciclopedias, cuxa facturación se reduciu á metade en dous anos. Crecen os ingresos xerados polo cómic, e as meirandes caídas prodúcense nos libros de literatura, cuxos ingresos baixan de 713 a 550 millóns de euros dende 2009. Os títulos dixitais multiplicáronse por catro, até superar os corenta mil. Porén, a súa facturación seguiu sendo testemuñal Os títulos editados en formato dixital multiplicáronse por catro en 2011, até superar os corenta mil. Porén, a súa facturación seguiu sendo testemuñal (72 millóns de euros) e apenas creceu dende o ano anterior. Consulta aquí o informe completo (.pdf)


Summary: A iniciativa da Asociación e o Colexio Vasco de Xornalistas, os medios 'Berria', 'Gara', 'Diario Noticias de Navarra', 'Deia', 'El Diario Vasco', 'El Correo', 'Diario Noticias de Álava' e 'Diario Noticias de Gipuzkoa' veñen de publicar un escrito conxunto.

A iniciativa da Asociación e o Colexio Vasco de Xornalistas, os directores da Prensa Vasca veñen de elaborar un comunicado no que exixen o respecto aos dereitos humanos e garantías procesais do xornalista Pablo González, detido en Polonia baixo a acusación de ser un espía ruso, e que leva máis de 6 meses encarcerado en prisión preventiva, incomunicado w sometido a un réxime penal moi duro. O comunicado, que se dirixe "á sociedade vasca, ás súas institucións e ás autoridades europeas" explica as circunstancias baixo ás que foi arrestado o xornalista, cando estaba traballando como reporteiro en Polonia, informando sobre o éxodo da poboación ucraína tras a invasión rusa. González González é un experto neste terreo e os seus traballos xornalísticos sobre o tema foron publicados en diferentes medios de comunicación. Os cinco datos chave da detención do xornalista Pablo González en Polonia, 50 días despois A seguir, o manifesto explica que, "Até o de agora, non se presentou ningunha proba que xustifique a súa detención e encarceramento". "As condicións de vida que Pablo González padece en prisión son inaceptábeis", continúa o comunicado. "Sofre un réxime de incomunicación, non recibe correspondencia con normalidade, non se lle permiten visitas familiares e ten problemas para comunicarse coa seus avogados. Neste caso estanse vulnerando a liberdade de prensa, o dereito á defensa e os dereitos máis básicos das persoas detidas que están recollidos en diferentes normas e tratados da Unión Europea e das Nacións Unidas". "Como directores de periódicos vascos, defendemos eses principios democráticos, os dereitos humanos e exiximos que, desde a presunción de inocencia, se apliquen no caso de Pablo González", piden os directores da prensa vasca. O comunicado remata coa petición "a todas as institucións implicadas que fagan un esforzo pola súa liberación e para garantir que teña un proceso xudicial xusto e transparente, con independencia do resultado". Igualmente, os representantes dos medios vascos, reiteran a necesidade de que, "en calquera circunstancia ou emerxencia, se permita traballar aos medios de comunicación e aos/as xornalistas con liberdade, seguridade e plena garantía de respecto a los dereitos humanos". "A guerra non pode ser escusa para coutar a liberdade de expresión e o dereito da cidadanía á información", rematan. Asinan o comunicado José Miguel Santamaría, de El Correo, David Taberna, de El Diario Vasco, Iñaki González, de Deia, Iñaki Soto, de Gara, Martxelo Otamendi, de Berria. Marta Martín, do Diario de Noticias de Álava, Eduardo Iribarren, do Diario de Notícias de Guipuzkoa e Joseba Santamaría, do Diario de Noticias de Navarra. A Xustiza polaca amplía outros tres meses a condena do xornalista Pablo González


Summary: O director, autor e actor teatral está a ultimar a adaptación dun espectáculo infantil que estreará o vindeiro 1 de novembro na Illa de Arousa. "Ra ra ra" trátase da adaptación dun texto da súa autoría.

Como anunciou el mesmo na súa páxina de facebook, o director, autor e actor teatral Cándido Pazó vén de rematar a adaptación do seu próximo espectáculo teatral. Desta volta, o autor de "Ás do peixe" e director e actor de "Memorias dun neno labrego"", por citar só dous dos seus traballos recentes", adéntrase no teatro infantil levando á escena a adaptación dun texto da súa propia autoría "Ra ra ra". Actores como Vítor Mosqueira e Toni Salgado e actrices como Carla Capeáns e Beatriz Méndez forman parte do elenco dunha montaxe que contará con Belén Pichel na produción e distribución, Afonso Castro no papel de iluminador e axudante de dirección, Carlos Alonso a cargo do vestiario e tratamento escenográfico, Manuel Riveiro na música e Nano Besada na creación audiovisual. A obra estrearase o 1 de novembro na Illa de Arousa.


Summary: Silvia Penide e Félix Arias protagonizan o vindeiro xoves un concerto solidario da man de Implicadas no Desenvolvemento. Os fondos destinaranse a programas de erradicación do infanticidio feminino e empoderamento das mulleres na India

O Centro Ágora da Coruña acollerá o 5 de decembro, ás 20:30, un novo concerto solidario de Implicadas no Desenvolvemento, desta vez será da man de Silvia Penide e Félix Arias que se unen para tocar temas propios e cancións dalgúns referentes musicais dende un punto de vista moi particular. O prezo das entradas é de 5 euros e adquirirse no despacho de billetes da Praza Ourense, por televenta a través de Servinova ou na propia taquilla do Centro Agora dende unha hora antes do concerto. O obxectivo deste concerto solidario é recadar fondos para os programas de cooperación ao desenvolvemento que nestes momentos Implicadas ten en marcha en Támil Nadu (India). Solidariedade activa Por un lado o programa de "Erradicación do infanticidio feminino" en Salem e por outro, o programa de "Empoderamento das mulleres" en Tiruchy, Ademais de dar visibilidade ao traballo que Implicadas fai aquí en Galicia polo que se fará paralelamente ao concerto unha presentación da ONGD. Implicadas no Desenvolvemento é unha organización galega de cooperación fundada no ano 1998. Basea o seu traballo na procura da igualdade de xénero como base para o desenvolvemento humano sostible e perdurable. A ONG traballa dende Galicia e tamén en países coma a India e Etiopía, e faino cun marcado enfoque de xénero


Summary: María Vázquez Suárez foi, segundo as crónicas da época, a primeira muller en falar en público en Miño. Tamén unha persoa comprometida non só politicamente coa II República e as ideas socialistas, que defendía como afiliada á UXT e militante do PSOE, senón tamén como feminista e mestra dunhas nenas ás que ofreceu os máis avanzados métodos educativos do seu tempo. Por todo iso non resulta sorprendente que o seu sexa un deses nomes silenciados, ocultados polo paso do tempo e o accionar do fascismo español, que lle arrebatou a vida en 1936.

No ano 2019, o último que a poboación planetaria puido gozar con normalidade, sen peros nin matices, na compostelá praza do Obradoiro congregáronse 7.000 persoas que gozaron sen preocuparse de máscaras, distancias de seguridade ou códigos QR dos tradicionais fogos de artificio e do máis moderno espectáculo de luces e son que o acompaña, que estivo dedicado a lembrar algunhas das figuras femininas máis senlleiras da historia da cidade. Por suposto, absolutamente ningunha desas miles de espectadoras sabía que a súa vida estaba a poucos meses de cambiar para sempre, pero non moitas máis estaban familiarizadas cun deses nomes homenaxeados a carón de Rosalía de Castro ou as populares 'Marías', Maruxa e Coralia: María Vázquez Suárez, que curiosamente tamén recibía o alcume de Maruja. Mais, quen foi esa muller lembrada na maxestosa fachada da Catedral compostelá? O seu nacemento na capital galega foi circunstancial, pois alí estaba destinado o seu pai, o militar Joaquín Vázquez Fernández, cando en 1895 deu á luz Andrea Suárez Salgado. O primeiro, natural da parroquia de Vilaescura (Sober), formaba parte -tal e como revelan nun completo artigo titulado Que pouco vale unha mestra! Juan Sobrino Ceballos e Manuel Domínguez Ferro- do Rexemento de Cabalería Cazadores de Galicia Número 29, mentres que a segunda era a cantineira do cuartel. Apenas un ano despois do alumeamento da súa filla, Vázquez Fernández parte a combater na guerra de independencia de Cuba, onde permanece até 1899, onde non só esquiva a morte en batalla e enfermidades como a disentería, o paludismo, a febre tifoidea ou a tuberculose pulmonar que lle custaron a vida a miles de mozos galegos obrigados a entrar en combate, senón que regresa cunha condecoración no seu peito -e, co tempo, o título de capitán honorífico-, reintegrándose na vida civil exercendo diferentes traballos no sector do gas e a electricidade. Ao mesmo tempo, María ía medrando, e en 1909, con 14 anos de idade, ingresa na Escola Normal da Coruña -hoxe en día reconvertida nun espazo de intervención cultural e de usos múltiples baixo a dirección da Universidade herculina-, obtendo en 1913 o título de Mestra Superior. Tras case un lustro preparando as oposicións, en 1917 consigue unha praza na localidade castellonense de Xérica, pero o caos cos funcionarios e as cesantías propias da época da Restauración fai que nunca chegue a ocupala, o que leva o seu pai, un home moi comprometido politicamente, a denunciar en público nos medios de comunicación tanto a situación padecida pola súa filla como os endémicos déficits da educación pública na Galiza. Finalmente, en setembro de 1918, e non sen polémica, pois outra mestra recorreu sen éxito o seu nomeamento, María Vázquez Suárez é designada como profesora na escola de nenas da Pobra do Caramiñal, onde permanecerá durante os seguintes 12 anos, nun longo e tranquilo período de tempo no que opta a un traslado sen conseguilo vía concurso en lugares como Lugo ou Ferrol, así como a unha oposición para acadar unha mellora de soldo en Madrid. Non sería xa até 1929 cando alcanzaría finalmente o seu obxectivo, pois en decembro dese ano faise cunha praza de mestra na recentemente inaugurada Escola Número 2 de Miño, na comarca de Betanzos. María torna en prescriptora dos novos e modernos métodos pedagóxicos que propugnaba a Institución Libre de Ensinanza de Francisco Giner de Los Ríos, o rexeneracionista Joaquín Costa Larrégola ou o que fora presidente da Primeira República durante un período de mes e medio, Nicolás Salmerón O tempo da II República, un antes e un despois Como o actual, o que lle tocou vivir a María Vázquez foi un tempo de cambios de todo tipo: culturais, sociais e, sobre todo, políticos. Deste modo, apenas un mes máis tarde de conseguir o seu novo emprego, en plena ditadura de Primo de Rivera, este dimitía agravando así a crise dunha monarquía que só sobreviviría 15 meses máis, pois en abril de 1931, logo dunhas eleccións municipais, proclamábase oficialmente a II República española, finalizando así a máis de media centuria de Restauración borbónica. Convertida xa nunha muller madura, coas ideas moi claras, Maruja evoluciona substancialmente tanto no plano educativo como no político. No primeiro, torna en prescriptora dos novos e modernos métodos pedagóxicos que propugnaba a Institución Libre de Ensinanza de Francisco Giner de Los Ríos, o rexeneracionista Joaquín Costa Larrégola ou o que fora presidente da Primeira República durante un período de mes e medio, Nicolás Salmerón. Deste modo, aquel pequeno cuarto situado no segundo andar da Casa Consistorial de Miño tornou nun referente no que tamén se propugnaba -a diferenza do que era habitual na época- a adaptación dos ritmos e accións educativas ao nivel de desenvolvemento das crianzas, seguindo os postulados de María Barbeito, responsábel da introdución na Galiza do italiano Método Montessori. Ademais, eran frecuentes as excursións e saídas de estudos que organizaba coas súas alumnas, entre outros lugares á Construtora Naval de Ferrol, á tumba de Rosalía de Castro, á Catedral da súa Compostela natal ou ao monumento dos Mártires de Carral, onde as rapazas interpretaron o himno galego. Porque, se algo caracterizaba María Vázquez Suárez ademais da súa paixón pola ensinanza, era un fondo compromiso coa súa terra e coa súa clase. Iso foi o que a motivou a tornar nunha das fundadoras en 1932 da Agrupación Socialista de Miño, ano no que se converteu, segundo reflicten as crónicas da época, na primeira muller en falar en público nesta localidade da comarca de Betanzos. A defensa da infancia e do seu dereito a unha educación independentemente das súas orixes e posibilidades económicas foi o eixo central dunha concepción política na que tamén había espazo para a firme defensa dos dereitos das mulleres, como demostran os seus documentados contactos con asociacións feministas da época, casos da Liga Internacional de Mulleres Ibéricas, a Agrupación Feminina Republicana ou a Cruzada de Mulleres. Complementariamente, a acción sindical foi outra vertente relevante na súa traxectoria, militando nunha Federación de Traballadores da Ensinanza (FETE) -adscrita desde 1919 á socialista Unión Xeral dos Traballadores (UXT)- da que chegou a ser vicetesoureira, introducindo coas súas palabras a conciencia obreira en mulleres como as empregadas dunha importante fábrica téxtil en Présaras (Vilasantar). Esa dualidade política-educación foi unha das acusacións que os fascistas usarían contra ela en 1936, pero como explica a escritora e xornalista Montse Fajardo para Sermos Galiza, quen tivo a posibilidade de conversar con Rosario Paz, unha das súas alumnas naquel entón, esta sinalaba que María Vázquez "non facía ningún tipo de apoloxía política na escola, que era algo do que se lle acusaba moito". "Dicían que levaba as nenas a cantar cancións da antipatria ao lado da escola, pero Rosario defendía que eran cancións infantís normais, non políticas como sinalaban os falanxistas, que tamén a acusaban de meterlles as nenas o estigma rojo, até o punto de que o cura de Miño, Manuel Porta González, chegou a afirmar no expediente de depuración que se lle fixo que ignoraba por completo o que as súas alumnas aprenderan no relativo á súa formación intelectual, pero estaba seguro de que esas rapazas levarían toda a vida na súa fronte un estigma rojo que só lles desaparecería coa morte", engade Montse Fajardo. Por aquel entón atopábase na cidade da Coruña, onde foi detida a principios de agosto e trasladada até un cárcere de Pontedeume cada vez máis ateigado, pero que facía sitio nas súas insalubres celas con frecuentes 'sacas de presos' ou 'paseos' A represión de 1934 e o seu asasinato en 1936 Todo o seu accionar no mundo político e sindical sufriu unha súbita parada logo da durísima represión subseguinte ao movemento revolucionario de outubro de 1934. Desde ese momento, María Vázquez Suárez mantivo un perfil moi baixo, mais accións como o enterro civil da súa nai -algo menos que habitual naquela época-, falecida poucos meses antes, concretamente en xuño do 34, fixo que nunca abandonase o foco da superioridade. De feito, nun informe de xullo do ano 1936, a Garda Civil citouna como "destacada socialista" e "elemento perigosísimo". Con estas referencias, e no contexto de brutal represión que seguiu o golpe de Estado fascista do 18 de xullo, o seu destino estaba escrito. Por aquel entón atopábase na cidade da Coruña, onde foi detida a principios de agosto e trasladada até un cárcere de Pontedeume cada vez máis ateigado, pero que facía sitio nas súas insalubres celas con frecuentes 'sacas de presos' ou 'paseos', sendo a quenda da mestra compostelá o 19 de agosto -un día despois de que lle obrigaran a asinar un documento que a destituía como profesora en Miño- cando foi conducida até a praia de Bañobre, onde lle arrebatou a vida un grupo de falanxistas e gardas civís. Montse Fajardo apunta que "non se puido confirmar, pero está bastante cotexado que abusaron dela e que lle mutilaron os peitos". O seu pai, sinalado polas súas ideas esquerdistas, mais co aval que lle concedía a ollos do Réxime a súa condición de militar, tratou sen éxito de evitarlle á súa filla unha morte máis que segura. O seu fracaso nesa empresa sumiuno, segundo as persoas que compartiron con el os últimos anos de existencia, nunha fonda depresión da que nunca chegou a recuperarse. Desde entón, tornou practicamente nun eremita que pasaba os días refuxiado no que a veciñanza coñecía como "a casiña do capitán", unha sorte de cova de pastores en Penabión (Sober), próxima ao castro de Vilaescura, até que morreu en 1950. Mais Joaquín Vázquez Fernández non foi, nin moito menos, a única persoa afectada pola súa morte. Cando a súa afillada, María Victoria, soubo do asasinato, berrou con carraxe: "Non o merecía!". Segundo recolle o Consello da Cultura Galega no seu Álbum de Mulleres, esta lembra a "inxustiza" que se cometeu coa súa madriña, unha señora "de grandísima calidade humana" que pasaba con ela os veráns na casa familiar de Vilaescura "facendo vestidiños con fermosos bordados". Ademais, recorda que, como aconteceu coa memoria dunha personalidade tan relevante, a lápida de María desapareceu da súa tumba no cemiterio de Pontedeume.


Summary: A Clúster do Audiovisual Galego escolle de entre máis dun cento de propostas os 18 proxectos que entrarán na iniciativa. Os vindeiros 30 de novembro e 1 de decembro presentaranse diante de profesionais para buscar colaboracións económicas e difusión.

O Clúster Audiovisual Galego fixo públicos os 18 proxectos que participarán na 15ª edición do pitching "I+P Ideas para Producir", que terá lugar os días 30 de novembro e 1 de decembro en Pontevedra. Os proxectos finalistas escolléronse entre un cento propostas recibidas que foron analizados polo Comité de Selección que, nesta edición, estivo composto por Alberto Domínguez, produtor executivo; Nico Campos, guionista e director, e Andrés Goteira, guionista, director e produtor executivo. Os traballos seleccionados están en distintas fases de desenvolvemento e presentaranse ante un auditorio de responsábeis de contidos de canles de televisión, plataformas de pago, produtoras e distribuidoras. Proxectos finalistas Os 18 proxectos seleccionados son: El Ocelote (serie de ficción de CTV), El Vestuario (serie de ficción de Zenit Televisión), Mi Ilustrísimo amigo: cartas de amor entre Galdós y Pardo Bazán (longametraxe de ficción de Agallas Films), El efecto flare (miniserie de ficción de Adivina Producciones), Jacinto (longametraxe de ficción de Vizuals Lab), El susurro de Dios (serie de ficción de Filmakers Monkeys), Marzich Caparrós (longametraxe documental de Tarkemoto), Nos tenemos que ver (longametraxe de ficción de Parrocha Studio), Más de 100 (programa actual de Área 5.1 Factoría Audiovisual), Ogham (serie de ficción de Ozo Perozo), In the pines (longametraxe de ficción de Carlos Almón), Marilyn (longametraxe de ficción de Producciones Vigo–EISV CE Marcote), Instituto Franco (serie de ficción de Juanjo Durán), La Delegación (serie de ficción de Ignacio Campón), Los hijos de nadie (longametraxe de ficción de Enrique Rambal), Tres canciones (longametraxe de ficción de Jana Llopart), Iceberg (serie documental de Alhena Production) e Rayuela (serie de ficción de Lucas Villa). Catálogo de Filmarket Hub Alén diso, as longametraxes e series en desenvolvemento seleccionadas nesta iniciativa incluiranse por tempo ilimitado no exclusivo catálogo de Filmarket Hub, o mercado en liña que opera no continente europeo e en Latinoamérica. Os proxectos contarán con maior visibilidade e difusión, aumentando as posibilidades de atopar posíbeis coproductores ou compradores.


Summary: Dous séculos de historia compartida entre Cuba e Galiza percorren as páxinas da segunda novela de María Xosé Porteiro (Madrid, 1952). Mais a perspectiva non é exterior: a propia escritora viviu na illa até os 14 anos e defende con vehemencia a participación das galegas "na construción das sociedades latinoamericanas actuais". Sobre a grande epopea migratoria trata Sándalo (Galaxia, 2019).

"A emigración é unha parte fundamental da nosa historia para comprendermos como chegamos aquí", explica Porteiro a Sermos Galiza, "desde o século XIX e en boa parte do XX fomos un pobo que se baleirou e axudou a construír outras sociedades, sen rachar o vínculo coa casa". Como o irlandés, como o italiano, como o xudeu, sinala, antes de se confesar "froito desa situación". Filla de pai galego simpatizante revolucionario e nai asturiana, viviu desde o seu interioro acontecementos decisivos do século XX. E relata que a súa ollada é "peculiar, distinta da doutros galegos emigrados en Cuba que se sentiron desposuídos pola Revolución". Subxace no texto de Sándalo, case 400 páxinas cuxos episodios suceden entre 1823 e 2015 en contextos históricos reais. "A mirada sobre a emigración galega pode ser sociolóxica ou podemos incorporala ao noso relato histórico normal", entende, "se facemos socioloxía, estamos facendo chacinaría, despezando a historia. E, ao cabo, a bisbarra máis próxima a Galiza por occidente son as Antillas, como polo sur é Portugal". En Sándalo, Galiza e Cuba entretécense sen solución de continuidade, adiante e atrás na axitada historia dos dous países. "O meu coñecemento directo de Cuba -o primeiro que aprendín na miña vida-, e o de Galiza -que adquirín a partir dos 14 anos", di, "servíronme para aprender que a historia de Galiza escribiuse moitas veces en Cuba. Os galegos estivemos alí facendo cousas que aquí non podiamos facer: por exemplo saber quen somos, dotarnos de bandeira, de himno, explicar por que nos consideramos patria". Todas estas ideas, memorias e interpretacións circulan por Sándalo. Porteiro confésase "totalmente influída" pola narrativa latinoamericana do boom. "Estando cada un no seu sitio, por suposto, non me vou comparar", afirma divertida, "pero esa maneira de xogar co espazo e co tempo está na novela". Cita significativamente dous títulos: La consagración de la primavera (1978), de Alejo Carpentier, e Tres tristes trigres (1964), de Guillermo Cabrera Infante. Outras autoras galegas ocupáronse antes da emigración. Ela menciona Xavier Alcalá e os seus libros sobre a Arxentina e matiza: "Unha cousa é escribir sobre os territorios aos que emigramos e outra facelo desde o punto de vista dos emigrados". Tampouco esquece "o gran labor de divulgación" sobre a galeguidade en Cuba de Xosé Neira Vilas. Mais Sándalo, informado pola propia experiencia, procurou "a posibilidade de contar algo distinto". A segunda obra de ficción de María Xosé Porteiro -a primeira foi Covardes (Ir Indo, 2001), un thriller sobre a trata nos anos 80- é lindeira. "Eu sempre pensei que non sabía escribir novela, son xornalista!", opina, "e a xente dime que fixen unha crónica, non sei". Unha crónica, en todo caso, que bota man da ficción e chega a lugares onde o xornalismo non pode chegar. E que se publica en 2019, cando ese vínculo histórico entre Galiza e as súas comunidades migrantes pode estar comezando a se esluír. "Pero hai novamente un baleirado de xente, chea de talento, diferente e ao tempo semellante aquel. A emigración deixa ocos. Segue a ser un bo intre para reflexionar sobre ela", engade, a xeito de conclusión.


Summary: Segundo o líder do executivo o recorte débese ás exixencias da Unión Europea e supón un 1,1% a respeito do exercicio anterior. Os gastos financeiros incrementaranse nun 17,5%.

En total o gasto non financeiro da Xunta sitúase en 8.391 millóns de euros para o vindeiro ano 2014. Así o recolle a Proposición de lei de Orzamentos que o Consello da Xunta aprobou esta sexta feira. Entre as medidas que inclúe, a rebaixa do IRPF para as rendas non superiores a 17.700 euros (25.000 euros anuais). Unha iniciativa que suporá a perda de 45 millóns na recadación da Xunta, "menos" dixo o presidente que os ingresos que recadarán co denominado "céntimo sanitario" co que veñen de gravar os carburantes. Cumpre lembrar que as rendas máis baixas están exentas de tributar este imposto. Asemade, e como denunciou o BNG esta sexta feira, o Ministerio de Facenda español anunciou que incrementará o tramo deste mesmo imposto cuxa recadación corresponde ao goberno central. Así as cousas, o executivo de Alberto Núñez Feijóo contará cun 17,5% máis de orzamento para gastos financeiros --principalmente para o pagamento da débeda e xuros. No entanto, as contas presentadas esta sexta feira polo presidente da Xunta e a conselleira de Facenda non contemplan o recorte de máis de 17.000 millóns de euros que o executivo de Mariano Rajoy prevé exixir ás comunidades autónomas. No caso de Galiza, os cortes poderían ascender ao 5%. Desemprego e recesiónAs previsións desenvolvidas pola Xunta de Galiza recollen "un crecemento económico do 0,8%" a respeito de 2013 e a "diminución do paro", sinalou Núñez Feijóo "de medio punto". Para a Xunta nos últimos meses "os organismos internacionais" apuntarían que a economía se estaría a "comportar mellor do previsto". Elena Muñoz, conselleira de Facensa asegurou en comparecencia de imprensa que "a recesión é menor en Galiza" polo que agardan "o crecemento sexa maior que no resto de España". Porén, os grupos da oposición denunciaron no debate sobre o estado da nación as previsións do goberno galego que consideraron "irreais" se ben a recesión continúa e non se prevé, din, que para o vindeiro exercicio os indicadores melloren.


A Nakba conmemórase dende 1998, cando Iasser Arafat decidiu pór unha data que lembrase que despois dese 14 de maio de 1948 no que se proclamou a independencia de Israel, todo o pobo quedou sumido no desastreUnhas 500 aldeas baleiradas e máis de 750.000 persoas desprazadas son cifras asociadas á Nakba, a catástrofe que arredor do ano 1948 asolagou Palestina. Ese mesmo ano foi o da creación do estado de Israel e con el o do esquecemento da realidade do pobo palestino, existente xa nos escritos do Heródoto do século v a.C. ou nos do historiador xudeu do século i d.C. Iosefo. Os anos 1948 e 1967 son os puntos de inflexión na idea de Palestina como nación. Se ben o sinal de identidade do pobo palestino xurdiu con máis forza no século xix, durante o mandato otomán, as revoltas políticas e sociais provocadas trala primeira guerra mundial fixeron máis evidente a necesidade dunha nación. Dende 1914 apareceron movementos a prol dese estado; porén, as estratexias do movemento sionista, que logrou a expulsión da metade da poboación local en 1948 marcou novas rutas nun vieiro que segue en pé na memoria da súa xente.A chave da entrada da casa que gardan as familias que viven en campos de refuxiados, en cidades tanto de Gaza e Cisxordania como no nomeado estado de Israel ou na diáspora, simbolizan a esperanza. Esa chave protexe a memoria e mantén vivas as tradicións. Unha delas é a celebración do 15 de maio, o día de Nakba. Esta conmemórase dende 1998, cando Iasser Arafat decidiu pór unha data que lembrase que despois dese 14 de maio de 1948 no que se proclamou a independencia de Israel, todo o pobo quedou sumido no desastre."Nós, palestinos, vivimos baixo unha dura ocupación militar israelí dende hai 53 anos. Mais a perda dunha vida normal remóntase a 1948, cando se borrou Palestina do mapa e se creou Israel"«Nós, palestinos, vivimos baixo unha dura ocupación militar israelí dende hai 53 anos. Mais a perda dunha vida normal remóntase a 1948, cando se borrou Palestina do mapa e se creou Israel. Dende entón, a miña familia vive nun ateigado campo de refuxiados en Gaza. Estou preocupado por eles, dende que marchei a Londres en 2020, por mor das constantes invasión e ataques israelís, e por mor da actual pandemia, que engadiu unha preocupación máis. Se o coronavirus se propaga por Gaza, sería devastador.» Así opina Ahmed Masoud, escritor e dramaturgo palestino que explica como é vivir nun continuo estado de confinamento e o difícil que sería afrontar o covid-19 na Faixa de Gaza, onde hai carencias básicas e de onde nin sequera é posible saír na procura de axuda.Ahmed describe os atrancos que impiden un confinamento axeitado nunha zona tan densamente poboada: "Hai informes que denuncian que Israel se negou a permitir o acceso médico a Gaza e isto é inhumano"Ahmed describe os atrancos que impiden un confinamento axeitado nunha zona tan densamente poboada. «Hai informes que denuncian que Israel se negou a permitir o acceso médico a Gaza e isto é inhumano. É imposible implementar o distanciamento social nos atestados campos de refuxiados de Gaza. Na maioría dos fogares hai cando menos seis membros dunha mesma familia, a miúdo de xeracións diferentes, que viven baixo un mesmo teito. A maior parte das casas non teñen máis de tres cuartos, o cal significa que as rúas adoitan usarse como extensión da casa, coa xente a socializar nas portas de entrada e ás veces mesmo a prepara a comida, algo que estraño enormemente aquí en Londres. O cheiro do café aromatizado con cardamomo, o pan fresco con za'tar [mestura de herbas aromáticas, entre elas ourego, tomiño, comiño, hisopo, sésamo, e sal], os chiles con allo para preparar unha gorentosa ensalada gazatí e ver como se fai o doce kanafe definen unha típica rúa de Gaza. Como palestino que vive no Reino Unido, boto de menos eses olores e decotío penso que, sen a ocupación israelí, a Faixa sería un verdadeiro destino turístico no Mediterráneo. Incluso as calellas do campo de Iabalia poderían ser un atractivo a engadir a eses aromas e a unha parada en calquera pequeno café onde fumar unha xixa. Mais no contexto do coronavirus, esas rúas repletas de xente fan máis complicado aplicar o distanciamento social para controlar a pandemia. E por mor da ocupación israelí, o soño de que Gaza floreza como destino turístico mediterráneo é unha quimera.»Semella que non hai lugar no mundo no que non haxa quen espere o final desta catástrofe. O covid-19 provocou que moita xente, de calquera lugar, experimentase á vez unha algo igual: estar pechado e afastado doutros seres queridos. Esta corentena, comenta Ahmed, é a que os gazatís levan a vivir nos últimos 14 anos, cando comezou o bloqueo. Son anos de distanciamento e sufrimento que talvez a día de hoxe sexan algo máis comprensibles. El mesmo relata como unha amiga lle dixo que estrañaba a nai, a que levaba ser ver case dous meses. Esta corentena, comenta Ahmed, é a que os gazatís levan a vivir nos últimos 14 anos, cando comezou o bloqueo. Son anos de distanciamento e sufrimento que talvez a día de hoxe sexan algo máis comprensibles«Asentín e díxenlle que entendía como se sentía e por primeira vez semellou comprender como eu me sentira durante eses 18 anos que levaba afastado da miña familia. O decembro pasado, o de 2019, emprendín a difícil viaxe de Londres a Gaza cos meus dous nenos. Levaba 7 anos sen ver aos meus pais nin á miña avoa, que nin sequera coñecían a pequena de 6 anos. Era o momento de arriscalo todo: a viaxe de tres días en taxi de Cairo a Gaza, nun traxecto con continuos perigos e controis militares, amais do asedio a Gaza e a gran probabilidade de que eu ficase alí varado e perdese o traballo, así como o risco de que os meus cativos enfermasen no camiño. Había que facelo, o meu pai estaba enfermo e quería velo e que a nena o coñecese. Aínda estou traumatizado con esa viaxe e aínda me custa describir os horrores da mesma. O mero feito de pensar nela e na xente de Gaza, obrigada a vivir e sobrevivir, xa me fatiga. Pero quizais algún día poida escribilo e amosarlle ao mundo o que nós, os palestinos, temos que soportar, sexa ou non unha pandemia.»


Summary: Os Cree son unha nación de lingua algonquina que vive en Canadá e Estados Unidos. Suman unhas 320.000 persoas. O seu idioma, un continuum dialectal Cree-Montagnais-Naskapi, mantén unha notábel vitalidade con 96.000 falantes.

A aplicación non só ten como obxectivo apoiar os 1.100 estudantes de K- a-12 que inparte a Autoridade de Educación Tribal do Consello Tribal de Kee Tas Kee Now (KTCEA) en varias aulas, senón tamén para compartir co mundo a lingua Cree que se fala nesta área do Canadá. "Non tiñamos libros no pasado, polo que todos os costumes, as tradicións, a cultura, todo está integrado na lingua", dixo Mai Stoina, unha dos promotoras da iniciativa. "E para que (os estudantes) entendan quen son, precisan coñecer o idioma". "Os estudantes escoitarán a voz dos seus avós e iso fará que se sintan orgullosos", dixo Audrey Anderson, coordinadora do currículo para o plan de estudos do Consello Tribal de Kee Tas Kee Now (KTCEA). "E estarán orgullosos do seu idioma". Tardaron tres anos en desenvolver a aplicación Elders Speak de KTCEA, na que participaron 150 falantes desta lingua, a maioría maiores que desenvolven con fluidez este idioma e no que falan de, entre outras cuestións, xogos e actividades. Conta con máis de 900 palabras en 50 categorías para principiantes, niveis intermedios e avanzados e xa foi visto máis de 30.000 veces en todo o mundo. Os Cree son unha das 'nacións orixinarias' de América do Norte. Viven en Canadá (estados de Alberta, Saskatchewan, Ontario, Manitoba e Quebec). Hai tamén unha comunidade en Montana, Estados Unidos. Suman unhas 320.000 persoas. O seu idioma, un continuum dialectal Cree-Montagnais-Naskapi, mantén unha notábel vitalidade con 96.000 falantes.


Summary: Para ser emprendedora no medio rural o primeiro é ter unha boa idea. Foi o caso de Zeltia Mateo, que con pouco máis de 21 anos decidiu comezar a traballar como autónoma de peiteadora a domicilio. Non contou con máis axuda que o apoio familiar e a rede que dá sentirse como na casa. Catro anos despois, e no medio da pandemia da Covid-19, ten consolidado o seu futuro na aldea onde naceu, na comarca de Quiroga.

Como chega a ser peiteadora? Desde pequena sempre me gustou peitear as bonecas das miñas amigas e tamén maquillar. Cando rematei 4º da ESO decidín dedicarme a traballar nun salón de peiteado e estética. Comenteillo á miña nai e ao meu pai e déronme todo o seu apoio. Fixen os estudos da profesión e tamén varios cursos para perfeccionarme. Estudaba en Ourense e cheguei a ter a oportunidade de quedar a traballar alí, mais por motivos familiares decidín probar a traballar en Quiroga. Foi difícil comezar desde cero con esta profesión no medio rural? Como en calquera inicio de actividade dun traballo como autónoma sempre hai dificultades. Eu diría que foron máis as facilidades por decidirme a facelo a domicilio. É un traballo moito máis persoal, dedícaste á clienta ou ao cliente con exclusividade. Vou ás casas e levo todo o meu instrumental. En realidade síntome como se estivese no meu propio negocio. Estou feliz e a gusto facendo algo diferente, que non había aquí. Creo que axudo moito as persoas, sobre todo as maiores, que aquí son a maioría. Non baixan á vila, coa excepción de cando van á compra e aproveitan para ir ao salón de peiteado. Agora téñeno cando queiran cunha chamada de teléfono. Considera que o que fai vai máis alá da estética? Si. Dedícaste á persoa e mesmo fas un pouco de psicóloga. Pos guapa a persoa e, ao mesmo tempo, entras algo na súa vida. Escoitas as súas necesidades e tentas que estean ben. No meu caso non existen os contos que se din nos salóns de peiteado con máis xente e é todo máis íntimo. Ninguén vai saber do que falamos nas casas, queda entre nós. Séntese un sector esencial, tal e como se son definidos nesta pandemia? Por un lado si e por outro non. O cabelo hai que cortalo cando medra. Nesta situación, complicada en si mesma, se nos deixamos aínda é peor. Precisamos sentirnos guapas e alegres, levantar a nosa autoestima. É certo que nas crises, aínda que se teñan problemas económicos, sempre se reserva algo para mimarse. Aínda así deberían baixar o IVE, tal e como está é moi alto e para min é unha total inxustiza. Está a ser difícil traballar nestes tempos de pandemia? O principio foi duro e complicado. Non estaba acostumada a traballar coa máscara e a desinfectar todo despois de cada servizo. Aínda así, a xente era moi comprensiva malia todo. Tardaba máis por cada casa. Había medo ao contaxio fóra, mais estaban seguros nas súas vivendas ao non ter que saír. Non era só a xente maior, a máis nova tamén. Consideran que é un privilexio non ter que desprazarse. Recoñezo que eu tamén pasei algo de medo. Non sabía como afrontar a situación. Despois asumes que é un traballo e continúas. Creo que consideran que é unha boa idea que se faga a domicilio, ademais nun lugar como este no que non existe nada semellante. Como definiría a situación das e dos habitantes da aldea na súa zona? Están esquecidos. Vivir nas aldeas non significa que non teñas necesidades. Necesitan máis axudas, como, por exemplo, ter unhas estradas en condicións. Mesmo as propias aldeas non están acondicionadas, moitas veces, para entrar con vehículos. Ás veces párome a pensar como farían se tivesen necesidade dunha ambulancia cando non contan cos accesos. Non quero pensar que están esquecidas e esquecidos por ser maiores. Teñen axuda ao domicilio algunhas horas, é certo, mais o resto do día están sós e igual na aldea hai dúas ou tres casas habitadas.


Summary: Xa chegan os primeiros produtos do Ano Manuel María. Neste Culturgal presentarase o libro-disco para nenos e nenas Canta o cuco, con textos musicados por Uxía e Magín Blanco. E a Fundación Manuel María presenta un disco de Uxía en directo con letras do poeta chairego.

O domingo ás 12h no Culturgal terá lugar o concerto de presentación do libro-disco de Sonárbore (Galaxia) «Canta o Cuco. Uxía e Magín Blanco na casa de Manuel María», con Guillerme Fernández á guitarra e Santiago Cribeiro ao acordeón. O libro conta ademais con ilustracións de Leandro Lamas. Ademais, a Fundación Manuel María presentará tamén o domingo á tarde (18.15h) o novo disco de Uxía con letras do poeta chairego que foi gravado durante o concerto ao vivo que a artista ofreceu o pasado 6 de outubro na Casa-Museo do escritor. O disco incorpora un porta-poemas e 52 composicións poéticas de Manuel María, unha para casa semana do ano. Cada exemplar, ademais, contén unha folla de carballo da Carballeira da Santa Isabel de Outeiro de Rei. A Fundación estase a preparar para o 2016 inmersa na reedición das obras máis emblemáticas do autor, dado que moitas delas están "descatalogadas ou esgotadas", segundo Fran Rei, responsable de actividades da Casa-Museo. "Queremos que sexa un ano moi dinámico nas aulas dos centros de ensino e por iso estamos a elaborar tamén unidades didácticas para todas as idades, que xa se poden descargar da nosa web, ou mesmo panxoliñas escritas polo propio Manuel María".


Summary: Nunha ampla entrevista publicada polo xornal conservador ABC -claramente aliñado con Rajoy na guerra fratricida que se vive na direita-, o delegado do Goberno español na Galiza cébase non só co Bloque senón co conxunto dos colectivos nacionalistas e independentistas que están a tecer estratexias en común. No concreto, afirma que, se se deren os supostos contemplados na Lei de Partidos, o goberno instaría a ilegalización de AMI e Causa Galiza.

"Co do terrorismo toqueilles un tema que lles resulta molesto porque eles [o Bloque] teñen faccións fóra do ámbito democrático e forceinos a se retrataren". Foi o que declarou o delegado do Goberno español na Galiza, Samuel Juárez, durante unha entrevista concedida ao xornal monárquico ABC en que se despacha a pracer non só co BNG senón co conxunto de forzas nacionalistas e independentistas que están a tecer alianzas en prol da soberanía para o noso País. No concreto, e malia que non hai aínda sentenza ningunha en que se especifique que na Galiza opera unha organización terrorista nin, por tanto, ningunha resolución xudicial que corrobore a existencia de Resistencia Galega, Juárez adiántase para afirmar que RG "é a única organización terrorista activa de España". Vai máis aló e fala de Causa Galiza e AMI como ilegalizábeis: ao lle preguntar polo organigrama realizado polo propio ABC en que colocaba estas dúas organizacións na órbita de 'Resistencia Galega', Juárez responde que "se se dan os supostos, o Goberno actuará en consecuencia, sen dúbida" porque a Lei de Partidos "é moi clara". Malia o seu cargo, non sabe nada dos informes policiais sobre o BNG Tamén falou, e non dixo ren, sobre os informes policiais publicado polo diario El Mundo en que se alertaba da "batasunización" do BNG por ter mudado a súa liña política procurando, di o rotativo, "un punto máis de velocidade ás súas reivindicacións secesionistas". "Non o coñezo, polo que non podo avalalo nin desmentilo", dixo Samuel Juárez, deixando claro que non coñece das investigacións que realizan nin a policía nin os servizos de intelixencia do Goberno ao que representa na Galiza (e que en teoría el coordena). Apoiar as palabras de Ximena González sobre Otegi, "fóra do tolerábel" Houbo tamén palabras para a concelleira do BNG en Ourense Ximena González, quen manifestou durante un pleno a súa solidariedade con Arnaldo Otegi, "preso por defender a liberdade do seu país". Juárez, que ten unha opinión diferente sobre o dirixente da esquerda abertzale ("é un secuestrador e un terrorista confeso") considera "fóra do tolerábel" que o Bloque avalase as palabras de González. E seguiu co BNG. A seguinte pregunta, sobre a súa relación co voceiro parlamentar da formación frontista, Francisco Jorquera. "Non teño ningún problema co señor Jorquera. Figuraba entre un grupo de persoas e foi denunciado pola súa actitude violenta durante unha protesta ilegal na rúa, 'en La Coruña'", sinalou. Non fixo referencia ningunha ás cargas policiais que se produciron aquel día, o 11 de febreiro, e que no seu momento negou e definiu como "a oposición da forza dos corpos da policía contra outros corpos".


Summary: As principais vilas e cidades da Galiza volcáronse para celebrar un San Xoán moi especial, onde lume e sardiñas xuntáronse coas ganas de moitos e moitas de recuperar a normalidade anterior á pandemia.

De norte a sur e de leste a oeste, a Galiza encheuse de fogueiras, luminarias e cacharelas para conmemorar a noite de San Xoán. Un San Xoán especial, pois foi o primeiro sen restricións sanitarias de ningún tipo pola Covid-19. Despois de non poder celebrarse no 2020 e con moitas dificultades en 2021, milleiros de persoas saíron na noite desta quinta feira ás rúas dos barrios e cidades do país para desfrutar dunha das noites máis máxicas do ano. Lume, auga, terra, aire... e sardiñas En Vigo, o Concello autorizou até 21 fogueiras no centro urbano, repartidas polos principais barrios e puntos neurálxicos da cidade. Pese a que o Goberno local non permitiu que se acendesen na praia de Samil por motivos medioambientais e para evitar posíbeis incidencias nas augas de Vigo. Como única nota discordante, a veciñanza de Bouzas criticou no día de onte que a Autoridade Portuaria negou o permiso, a pesar de levar 20 anos celebrándose. Viva San Xoan e Viva Vigo pic.twitter.com/MvyzCxYRUk— Jairo (Taylor's version 🧣) (@Jairo_Lost) June 24, 2022 32 foron as fogueiras acesas en Santiago de Compostela esta noite. A destacar, as de San Pedro, Conxo ou a Praza do Matadoiro. Asemade, 750 cacharelas privada alumearon a noite compostelá, sendo cifra récord desde que o Concello de Santiago de Compostela conta con datos oficiais. Tamén o Concello organizou unha festa na praza de Mazarelos con música en directo pero sen fogueiras. Boa festa de San Xoán! Este ano hai cacharelas en cada barrio de Compostela, que a boa sorte e a ledicia veñan a cada lugar☺🔥 🌿🌺🌸💐 pic.twitter.com/N4IFF0TvLx— BNG Santiago (@bngcompostela) June 23, 2022 Máis ao sur, na Coruña, Orzán e Riazor volveron ser o punto central das celebracións de San Xoán. A pesar da ameaza constante da chuvia, entre noventa mil e cen mil persoas congregáronse nas praias para pasar a noite arredor do lume. O Concello concentrou as familias en Riazor, mentres que as e os adolescentes ocuparon, como cada ano, a praia de Orzán. San Xoán. A Coruña. Noite Meiga pic.twitter.com/ZPPz2lX3Ea— Marga Poza #NoWar (@margapoza) June 23, 2022 Outras vilas Pero non só nas grandes cidades decorreu un San Xoán de récord. A poucos quilómetros de Vigo, en Panxón, concello de Nigrán, milleiros de rapaces e rapazas desprazáronse até Praia América para acender as súas fogueiras. Na outra punta do país, a Mariña Lucense uniu San Xoán e as festas locais de varios concellos, como Viveiro ou Burela. Neste último tamén tivo lugar a Festa Castrexa, polo que arredor das cacharelas puideron verse os antigos habitantes da Galiza desfrutar das súas sardiñas e cervexa en pratos e vasos de plástico. Conta atrás para apañar as herbas máxicas de San Xoán Na Costa da Morte, en Camariñas, a Lumarea, unha das fogueiras máis grandes de toda a Galiza con até sete metros de altura, volveu acaparar a atención dunha veciñanza que levaba dous anos sen poder vivir por completo a experiencia do San Xoán. Toda a Galiza entregouse para recuperar unha das tradicións máis arraigadas no noso país, como é a noite de San Xoán. Ademais, o feito de tratarse da primeira gran celebración multitudinaria e sen restricións sanitarias en período estival, fixo que moitos galegos e galegas aproveitasen o día (e a noite) de onte.


Summary: A marca de viño con nome de poeta medieval volve presentarnos a súa programación musical, que combina músicos galegos e de fóra. Por exemplo, un concerto de Uxía e Javier Ruibal, pero hai moitos máis...

Un verán máis as adegas Martín Códax traen o seu ciclo de concertos que reúne a artistas galegos, moitos deles fusionados con outros do panorama estatal. Nesta quinta edición de "Os Xoves de Códax haberá oito concertos, un cada quinta feira dos meses de xullo e agosto, que terán lugar na terraza da adega. O 7 de xullo ábrese a programación co grupo vogal de moda en Galiza, De Vacas, e o 14 será a quenda da rapeira viguesa Woyza. As fusións comezarán o 21 de xullo con Amparo Sánchez (Amparanoia) e Ico (O Sonoro Maxín); continuarán o 28 con Sole Giménez e Teo Cardalda; e rematarán co último concerto (25 de agosto), con Uxía e o cantautor Javier Ruibal. Os outros concertos son dos vigueses Eladio y Los Seres Queridos (4 de agosto), a coruñesa Silvia Penide (11 de agosto) e Josemi Carmona e Tacón Gitano traerannos do mellor flamenco o 18 do mesmo mes.