Summary: A consultora Kroll remitiu o caderno de venda aos principais estaleiros españois e internacionais interesasdos en facerse con Barreras a un prezo simbólico, asumindo débedas e litixios.

Barreras, un dos principais estaleiros privados do país, afronta o seu terceiro cambio de titular en menos de tres anos. Após as pobres experiencias de Pemex e Ritz-Carlton (este último coa participación do fondo Oaktree), o estaleiro enfila a liquidación. A firma viguesa xa ten activo un Expediente de Regulación de Emprego (ERTE) para os seus 126 traballadores e traballadoras. Ademais, o xa ex presidente executivo da compañía, Douglas Prothero, e o resto de persoas integrantes do consello de administración cesaron dos seus cargos hai agora dous meses, cedéndolle o control á consultora internacional Kroll, que desde entón quedou ao mando do estaleiro. Precisamente, Kroll é a encargada de buscar unha saída que permita manter a actividade de construción naval na ría de Vigo, e parece que xa ten unha longa lista de nomes onde escoller o posíbel sucesor de Ritz-Carlton, que terá a difícil misión de reflotar unha compañía que no último exercicio (2020) sumou unhas perdas de 68,1 millóns de euros e un patrimonio neto negativo de 77,1 millóns de euros, segundo os datos depositados no Rexistro Mercantil. O 'Evrima', no aire A consultora remitiu o caderno de venda do estaleiro a ducias de firmar españolas e internacionais. Así, estaleiros como os asturianos Gondar e Armón (este último con presenza en Vigo), o canario Astican ou os turcos Tersan e Sedef, xa figuran entre as potenciais firmas interesadas en facerse con Barreras por un prezo simbólico. Eso si, asumindo todas as débedas e litixios, entre as que figuran as continxencias dos contratos que non chegaron a termo ─coas navieiras Havila e Armas─ e as débedas coas empresas auxiliares, que rondan os 20 millóns de euros. E despois quedaría a transición desde a actual situación concursal. Kroll confía en atopar comprador para o estaleiro vigués antes de que remate o ano. Pola súa banda, Ritz-Carlton analiza o que vai facer co 'Evrima', o único dos cruceiros que empezou a construír e que agora agarda en Santander a ser pintado. O barco, segundo fontes do sector, podería non volver xa a Vigo e concluír a súa construción noutro país. Mesmo a compañía podería estar analizando a súa posíbel venda a outra navieira especializada neste tipo de embarcacións, renunciando así a esta liña de negocio. O papel da Xunta "Traballaremos dunha forma proactiva e estaremos en contacto con todas as partes; coa empresa, para poder identificar un socio industrial que garanta esa viabilidade a futuro, e cos traballadores, para 1adoptar decisións de forma conxunta e compartir cales poden ser os escenarios de futuro", aseguraba onte o conselleiro de Economía, Francisco Conde. Segundo indicou no Pleno a resposta dunha pregunta do BNG, o Executivo galego podería "colaborar" cun proxecto dun novo socio industrial que garanta a actividade e o emprego nas bancadas de Beiramar. Pola súa banda, a nacionalista María do Carmen González pediu o Goberno galego que "se poña á fronte desta crise" e "asuma as súas responsabilidades", confeccione un plan para sector e convoque á mesa do naval. Unha historia que se repite O estaleiro vigués Hijos de J. Barreras é desde hai varios anos o protagonista de anuncios grandilocuentes, algúns merecedores de reeleccións políticas, que logo non pasan do papel. Sucedeu con Pemex, que tomou o mando da empresa hai case dez anos, prometendo a construción de dous floteis e máis dunha ducia de embarcacións para a petroleira mexicana. A realidade foi que só construíu un flotel en Vigo, que posteriormente puxo á venda, e non foi quen de solucionar os problemas económicos da sociedade. Con Ritz-Carlton e o fondo Oaktree vai camiño de acontecer o mesmo. Anunciou a construción en Vigo de tres iates de luxo, pero ao final non puido nin rematar no estaleiro de Beiramar nin o primeiro, para o que agora trata de buscar saída. Queda por ver se á terceira vai a vencida.


Summary: Cada 7 de xaneiro, desde o cabodano de 1951 e de maneira ininterrompida, a colectividade galega e galeguista de Bos Aires homenaxea o "inmorredoiro" político, escritor e debuxante rianxeiro.

O 7 de xaneiro de 1950, no cuarto 202 do hospital do Centro Gallego de Bos Aires (CGBA), falecía Alfonso Daniel Rodríguez Castelao. No exilio, na quinta provincia galega, morría o escritor, debuxante, político e galeguista histórico, un símbolo que a cada inicio de ano é lembrado no país pero que é venerado con devoción na diáspora. Na capital arxentina, un acto réndelle homenaxe cada día despois de Reis, de maneira ininterrompida desde aquel cabodano de 1951.Cada 7 de xaneiro, desde o cabodano de 1951, a colectividade galega e galeguista de Bos Aires homenaxea a Castelao Un total de 68 homenaxes incluíndo o deste ano, celebrado no vestíbulo de acceso ao Centro Gallego, na avenida Belgrano, xunto ao busto do rianxeiro que preside a entrada á histórica entidade. Houbo discurso do presidente, Ramón Suárez, música tradicional galega e a interpretación por parte do coro da entidade dos himnos galego e arxentino. No mesmo lugar onde se leva a cabo seguido este tributo desde 1984, data na que os restos de Castelao foran trasladados, con fonda polémica, ao Panteón de Galegos Ilustres, en San Domingos de Bonaval. Antes, foi noutro panteón, o que o Centro Gallego ten no cemiterio da Chacarita, onde se levou a cabo o acto –con outros paralelos a el ou non-- desde que o 7 de xaneiro de 1951, no cabodano da súa morte, Castelao fora homenaxeado con discursos de Javier Vázquez Iglesias, presidente da institución e recoñecido empresario galego na Arxentina, e Xavier Bóveda, xornalista, escritor e membro da Comisión de Cultura. "É o acontecemento máis importante do ano para a colectividade galega, a homenaxe ao galego máis extraordinario"É, segundo aclara Ramón Suárez, "o acontecemento máis importante do ano" para a colectividade galega da Arxentina porque supón render culto "ao galego máis extraordinario da historia, ao inmortal guieiro do pobo galego". Éo, ademais, malia que "morrer en Bos Aires un 7 de xaneiro non é boa cousa", como explica con retranca para lembrar que o primeiro mes do ano é "o principal das vacacións no país, sen actividades culturais nas entidades e festivo xudicial". Con todo, advirte, nunca faltou o tributo ao "irmán Daniel". Fíxose sempre desde que naquel comezo de 1950 os milleiros de galegos que vivían na capital arxentina recibiron a noticia do pasamento de Castelao. Dous días despois celébrase un enterro que, di Suárez, aínda é lembrado por ser, posiblemente, o máis concorrido dun persoeiro non arxentino en Bos Aires, a excepción do de Carlos Gardel, uruguaio de nacemento pero porteño universal. O seu féretro foi trasladado a ombros desde o Centro Gallego ata a porta do Centro Orensano, ao que máis asiduo era Castelao. Desde os balcóns, as mulleres tiraron e cubriron de flores o féretro onde, ademais do cadáver embalsamado, había tamén terra traída desde Galicia. Doce carrozas a cabalo e cheas de coroas seguían outra co ataúde, que foi acompañada por unha multitude nas rúa e outra que ateigou o cemiterio. Os históricos galeguistas Bieito Cupeiro e Rodolfo Prada foron os oradores na homenaxe celebrada no segundo aniversario do pasamentoDoce meses despois, no cabodano de 1951, ademais da homenaxe no panteón, houbo xa outros dous actos organizados polos centros de Ourense e de Betanzos. No ano seguinte, excepcionalmente, o acto celebrouse o 6 de xaneiro, organizado por unha comisión intersocietaria que integraban varias entidades emigrantes, ademais da Federación de Sociedades Gallegas (FSG) e a Irmandade Galega. Falaron Bieto Cupeiro, histórico nacionalista e compañeiro de Castelao, e Rodolfo Prada, íntimo do rianxeiro, con quen mantivo unha intensa e histórica correspondencia e quen escribiu e rematou un dos seus últimos discursos, estando xa o líder nacionalista gravemente enfermo e encamado. O CGBA adheriuse a aquel acto e mandou unha coroa de flores, como as que levan os galegos que seguen a acudir á homenaxe nestes tempos na súa man para render culto a Castelao, malia as vacacións e as viaxes habituais destas datas.Desde aquel cabodano, e ata 1959, o acto realizouse sempre no panteón da Chacarita. En 1960, no décimo aniversario da súa morte, unha Comisión de Homenaxe integrou os centros coruñés, lucense, ourensán, pontevedrés ou betanceiro, ademais da FSG e a Irmandade Galega, para uns actos que duraron máis dunha semana. Houbo exposición de debuxos no Centro Orensano e unha homenaxe floral e oración laica no vestíbulo do CGBA, o lugar onde se levara a cabo o velorio e á mesma hora do pasamento. Tamén unha mostra literaria, unha lectura d'Os vellos non deben de namorarse no Centro Lucense, un tributo no panteón, unha ofrenda floral no monumento que o autor ten no Centro Pontevedrés ou un acto cívico no Teatro Argentino, no que en 1948 pronunciara o histórico Alba de Groria. No décimo aniversario da morte, a homenaxe durou unha semana; houbo exposicións, mostra literaria, ofrendas florais ou actos cívicosNos 60 e ata mediados dos 70, o panteón do Centro Gallego acolleu cada mes de xaneiro a homenaxe, que foi compartida con outros actos como os celebrados varios anos no Teatro Castelao, onde médicos galegos do hospital rendían o seu tributo en forma de discursos. Será en 1974 cando, por primeira vez, se leve a cabo unha homenaxe diante do busto que Castelao ten no vestíbulo do Centro Gallego, colocado alí tres anos antes malia ser pensado orixinalmente para un espazo exterior. Naquel 1971 erguérase tamén outra estatua do político rianxeiro na praza que leva o seu nome, na esquina da Avenida Independencia coa rúa Bernardo de Irigoyen.En 1975, o día 5 oficiouse unha misa en galego por parte do cura Luís Villamarín Saavedra e o 7 volvéronse repetir as ofrendas e os discursos diante do busto. En 1978 celébrase por primeira vez un acto na plazoleta Castelao e outro no panteón, que será sede das homenaxes ata 1983. Será a última vez que se celebre alí, por razóns obvias, logo de que os restos do rianxeiro fosen trasladados a Galicia.Outro acto, o día 12, renderá homenaxe a Castelao na praza que leva o seu nome en Bos AiresDesde entón, todas as homenaxes tiveron lugar diante do busto do vestíbulo do CGBA, na avenida Belgrano, a mesma rúa na que residira Castelao na Arxentina, uns 500 números máis arriba. Convocado pola propia entidade, e desde 2013 polos inteventores, no ano pasado e neste foron "galeguistas autoconvocados" os que chamaron a render homenaxe ao "guieiro", como adoita a denominalo a colectividade emigrante, ou o "inmorredoiro", denominación que loce no cuarto 202, onde faleceu, case intacto desde o seu pasamento e sede dun pequeno museo con obxectos e obras do escritor e político.Ademais do acto deste luns 7, o vindeiro 12 terá lugar outro en Bos Aires, convocado pola Federación de Asociaciones Gallegas de la República Argentina. Será na praza Castelao, xunto ao seu busto, no mesmo lugar onde unha placa lembra a fundación do club Atlanta, histórico rival do Chacarita, equipo fundado ao pé do cemiterio onde repousou o líder galeguista. Calquera pode chegar en metro. Nesa plazoleta Castelao hai unha boca de entrada a unha das estacións da liña C do subte de Bos Aires: a estación Independencia.


Summary: Coordenador nacional de Anova e deputado de AGE, Antón Sánchez reflicte para o semanario Sermos Galiza sobre a situación interna de En Marea e as tarefas políticas que ten por diante, entre elas a cuestión da candidatura á Xunta. A entrevista aparecerá esta quinta feira, no Sermos196.

Na serie de entrevistas políticas que realiza o director de Sermos, Xosé Mexuto, para o semanario en papel, desta volta quen se debruza sobre as nosas páxinas é Antón Sánchez, coordenador nacional de Anova e deputado de AGE no Parlamento galego. Sánchez fala con clareza da situación interna de En Marea, da andaina dos seus parlamentares en Madrid desde o 20D, das perspectivas cara aos próximos procesos eleitorais e das hipóteses de candidatura para as eleccións galegas. Alén da entrevista, o Sermos analisará en profundidade o modelo actual de financiamento dos concellos galegos, caracterizado pola súa baixa participación nos ingresos do Estado, moi inferior ao promedio español.


Summary: A veterana banda de Aríns edita o seu décimo primeiro disco

Poucas bandas do rock galego e en galego poden presumir de 24 veráns sobre os escenarios e case unha ducia de traballos na discografía. Talvez só unha, procedente da periferia compostelá, no ronsel do movemento bravú e practicante de rock punk: Ruxe Ruxe. Esta sexta feira, 14 de febreiro, estrean na Sala Capitol de Santiago o seu décimo primeiro disco, O estraño falar dun monstro de aldea. Os Ruxe formularon o seu novo traballo como un regreso ás raíces. E, no seu caso, as raíces non difiren moito da planta actual: punk rock, ecos oi, ángulos ska. O que vén sendo declinar as teses estabelecidas por The Clash en London Calling (1979). "Neste disco estamos máis preto dos inicios. Nótase moito o rock radical vasco, os Clash, os Pogues, Rancid, o bravú, o que nos molou sempre", explica a Nós Diario Vituco Neira, cantante e guitarrista, "quizais sexa a nosa gravación máis clara en canto a influencias". Rexistrárona en Andoáin (Euskadi) co mítico Kaki Arkarazo, de Negu Gorriak ou Nación Reixa. E prescindiron da cacharrada dixital: "Fixémolo case sen ferramentas informáticas". Como cando, en 1999, publicaron o seu debut homónimo. "O monstro da aldea é unha pequena metáfora sobre as cousas que non queremos ver e están alí", di, sobre a proposta lírica, "ao tempo, queremos deixar ben ás claras quen somos, de onde vimos". Un grupo de traballadores do rock & roll axuntado entre Aríns e Angrois, no rural da capital da Galiza, vén resumir Neira. "É certo que somos unha aldea atacada pola cidade de Compostela", entende, "pero temos concepto de aldeáns, vida de aldea, por máis que mudara moito nos últimos 20 anos". A febre do tixolo chegou ás parroquias, pero a crise parouna en seco: "Seguimos sendo unha aldea", malia todo. Nun galpón do lugar ensaian Ruxe Ruxe practicamente todas as semanas. Ademais de Neira, fan parte da formación en curso outros dous fundadores, Xaco Barona (gaita) e Xan Rico (saxofón). Xulia Neira (baixo), David Barbas (guitarra) e Iago Jorge (batería) como incorporacións recentes completan o cadro. Activos desde finais dos 90, a dicir de Vituco nestas décadas "non mudou a ilusión, nin as ganas, o grupo é un xoguete intacto. Pero mudaron moitas outras cousas". A información íntegra pode ser consultada na edición en papel de Nós Diario, á venda nos quioscos, ou na súa lectura na nube


Summary: O presidente do Goberno do Estado entende que, malia que as competencias dependen de cada comunidade ou nazón, pode darse unha mellor coordinación analizando os casos en conxunto. Desta maneira poderíase controlar mellor a expansión dos contaxios. Feixoo demanda un acordo "explícito" para saber como actuar.

O presidente do Executivo do Estado, Pedro Sánchez, demandou aos presidentes das autonomías que non opten por fechar os centros educativos no caso de detectar gromos de coronavirus sen antes consultar a decisión co Ministerio de Sanidade. Na súa reunión desta sexta feira explicoulles que, malia que teñen competencias neste asunto, no caso de que non haxa unha coordinación podería "extenderse o virus" en vez de pórlle control. O propio representante estatal recoñeceu que a medida é potestade de cada zona. Sería a medida "máis extrema" sinalaba o ministro de Sanidade, Salvador Illa, a semana pasada ao respecto. O que sucede é que o ministerio "podería apoiar se hai casos que requiren unha análise un pouco máis profunda". Inversión en equipos médicos O encontro telemático tamén serviu para falar de financiación autonómica, para o que se convocará o Consello de Política Fiscal e Financieira en próximas datas. Sánchez avanzou, igualmente, que o Goberno que preside destinará 3.700 millóns de euros nos próximos dous anos para mercar material sanitario. Malestar de Feixoo polo reparto Segundo fontes da Xunta consultadas por Europa Press, o presidente Alberto Núñez Feixoo aproveitou a xuntanza de traballo para amosarlle a Sánchez o seu desacordo co reparto dos fondos da Covid para o sistema educativo. Dos 2.000 millóns de euros Galiza levaría unha pequena partida que "non ten en conta custes como o transporte ou os comerdores escolares". Ademais, respecto á posibilidade de que xurdan gromos nas escolas, exixiu un "acordo explícito que regule como actuar".


Summary: O Goberno español vén de anunciar que a vindeira segunda feira, día 8, toda Galiza avanza até a Fase 3 (e última) do plan de desconfinamento. A Xunta xestionará a partir de agora a mobilidade e prevese que permita a circulación por todo o país.

Galiza entrará a vindeira segunda feira na Fase 3 do plan de desconfinamento deseñado polo Goberno español, o último paso cara a "nova normalidade" que trae consigo a crise da COVID-19. A medida máis reclamada, a autorización para a mobilidade por todo o país, queda agora en mans da Xunta, que xestionará desde o día 8 as medidas a aplicar. O ministro de Sanidade, Salvador Illa, trasladou na rolda de prensa posterior á reunión do Consello Ministras, no que se deu luz verde á última prórroga do estado de alarma, que as catro provincias galegas avanzan cara a última das fases. Nesta fase, que supón un novo alivio nas restricións para a cidadanía, o Goberno español permite que sexan os presidentes dos Gobernos autonómicos os que dirixan a mobilidade no interior de cada territorio. Por iso, prevese que a Xunta autorice aos galegos a moverse entre as catro provincias ao ser unha medida que xa solicitara no paso á Fase 2. "Afrontamos a recta final dunha desescalada que nos permitirá volver recuperar a nosa vida cotiá", manifestou a portavoz do Goberno e a ministra de Facenda, María Jesús Montero, que subliñou que "serán as comunidades as que culminarán este proceso" e avanzoulles a "cooperación" do Executivo estatal para iso. Sen franxas horarias Na Fase 3 do desconfinamento desaparecen por completo as franxas horarias e os encontros poderán ser de até 20 persoas, sempre mantendo a distancia de seguridade de 2 metros ou empregando as máscaras de protección. Xa poderán realizarse actividades de tempo libre entre a poboación infantil e xuvenil en ludotecas cun máximo de 80 persoas en locais fechados e de 200 ao aire libre, incluídos en ambos casos os monitores ou monitoras. A capacidade dos estabelecementos con actividades xa permitidas vai até un 50% e, ademais, permítese a apertura de casinos e locais de xogos e apostas cun límite de 50 persoas no seu interior. Os bares recuperan o uso das barras, sempre con 2 metros entre a clientela, mentres que as terrazas poderán chegar ao 75% da súa capacidade. Tamén poderán reabrir os centros recreativos turísticos como os parques de atraccións, zoos e acuarios. Mais só se permitirá entrar ao 50% da capacidade ao aire libre e do 30% en espazos fechados. Piscinas até o 30% Na Fase 3 poderase empregar as piscinas para realizar deporte individual ou con dúas persoas, mantendo a distancia de dous metros. Ademais, cando a piscina se divida por canles de entenamento haberá sistemas para controlar e evitar as acumulacións para respectar sempre o límite do 30% de capacidade As vodas, bautizos e comunións amplían até o 75% a súa capacidade cun máximo de 75 persoas en lugares fechados e de 150 en sitios abertos. Así mesmo, os velorios será de até 25 persoas en recintos fechados e 50 nos abertos.


Summary: Os xurados declararán as obras finalistas na súa primeira reunión, que terá lugar o 31 de maio.

Un total de 92 obras compiten nas diferentes modalidades dos Premios Xerais, que se fallarán o vindeiro 7 de xullo. O xurado da XXXVI edición do Premio Xerais de Novela, dotado con 10.000 euros e no que concorren 44 obras, está formado por: Ana Belén Moreda (profesora), Carlos Feijoo (avogado), Helena Torres (xestora cultural), Nuria Vil (poeta), Ana Abelenda (xornalista) e o profesor, crítico e escritor Ramón Nicolás que actuará como secretario do xurado, en representación de Xerais, con voz e sen voto. No que atinxe a XI edición do Premio Jules Verne de Literatura Xuvenil, dotado con 10.000 euros e no que concorren 20 obras, o xurado está formado por: Javier Balea (divulgador científico, creador de "Moléculas en galego"), María Cerdeira González (estudante de Ciencias da Educación), David Díaz Díaz (profesor de Lingua galega e literatura, coautor de "Bolboretas no bandullo"), Tensi Gesteira Estévez (responsable do blog "Lecturafilia"), Olga Nogueira (profesora de Lingua galega e literatura) e a profesora da Facultade de Ciencias da Educación da UVigo e crítica Isabel Mociño González, que actuará como secretaria do xurado¡ O xurado da XXXIV edición do Premio Merlín de Literatura Infantil, dotado con 10.000 euros e no que concorren 28 obras, está formado por: Sabela Fernández Trelles (profesora e asesora en Educación Infantil e Primaria), Sira González Rodríguez (bibliotecaria), María Jesús Iglesias García (profesora de Educación Infantil e Primaria), Ángel Iglesias Mariño (profesor e membro de Espazo Lectura), Andrés Meixide Gayoso (deseñador gráfico e ilustrador) e o crítico e escritor Miguel Vázquez Freire como secretario. Os tres xurados determinarán as obras finalistas na súa primeira reunión, 31 de maio, e as gañadoras, na segunda, a celebrar en xuño. Como o pasado ano a festa de entrega dos galardóns terá lugar no mes de outubro coincidindo coa aparición dos libros editados das obras gañadoras.


Summary: A locomotora de María Fumaça volve con máis flow, rock rebelde e Ruiguetón. O novo libro-disco chámase O veleiro verde e aporta no Culturgal o domingo 1 de decembro.

O tren de María Fumaça estrea novos temas en O veleiro verde, cunha «evolución lóxica nun proxecto vivo e en constante movemento», que con todo se mantén fiel aos valores da súa orixe. Cantigas que protestan alto e forte contra os preceptos «de non respectar a inclusión, a igualdade de xénero e o dereito a medrar nun planeta vivo, verde e con futuro», afirman desde o proxecto. A dirección musical continua a cargo do brasilego Sérgio Tannus, encargado tamén da edición e as mesturas. As ilustracións de Pablo Pastor retratan o novo rumbo musical das cancións de Chus Domínguez, amadriñadas por Uxía Senlle, quen asina O veleiro verde que dá título á nova entrega deste grupo literario-musical. O álbum chega con colaboracións de luxo como o actor e humorista Carlos Blanco, Ico (O Sonoro Maxín), guionista e director do Festival de Cans Alfonso Pato ou o colombiano A.K.A Moreno (Magín Blanco). O traballo preséntase cun concerto no Culturgal o domingo 1 de decembro.


Summary: A Xunta da Galiza presenta a programación que terá como epicentro a Biblioteca e o Arquivo da galiza, na Cidade da Cultura.

O centenario da escritora Luz Pozo Garza lembrarase cunha decena de actividades entre exposicións, un espectáculo musical sobre unha das súas obras, actividades académicas e iniciativas no eido editorial. "Bicos e apertas, Luz": correspondencias cruzadas de Pozo Garza Así o anunciaron esta terza feira os secretarios xerais de Cultura e de Política Lingüística, Anxo M. Lorenzo e Valentín García no acto de presentación da efeméride que se conmemora este ano. Un dos eixos centrais das actividades será a exposición Constelación Luz. Luz Pozo Garza (1922-2022). Poesía, arte e vida, coa que a Xunta da Galiza arrancará a programación o 9 de xuño e dará cumprimento ao desexo expreso da propia autora que, en maio de 2016, fixo doazón da súa biblioteca e arquivo á Biblioteca e ao Arquivo da Galiza. A estes fondos sumaranse achegas de diversas persoas próximas á autora, doutras bibliotecas e arquivos, así como a documentación audiovisual que se conserva sobre a súa figura. A mostra, comisariada por Olivia Rodríguez, está estruturada en 10 áreas temáticas a través das que se fai un percorrido pola súa vida, obra e contribución á cultura e pensamento. Poderá verse na Biblioteca da Galiza da Cidade da Cultura até o 17 de outubro. A pegada incandescente de Luz Pozo Garza Publicacións, xornada e música Outra das actividades será a publicación por parte do Centro Ramón Piñeiro da edición facsimilar da revista Mensajes de Poesía, dirixida no seu tempo por Eduardo Moreira coa participación decisiva de Luz Pozo Garza, coa autoría dos investigadores Luis Alonso Girgado, Armando Requeixo, Tamara Andrés e Manuel Naveira. Nesta publicación da posguerra escribiron grandes voces da poesía como Pura Vázquez ou Ánxel Fole, entre outros. A programación completarase con distintas actividades paralelas, entre as que destacan as xornadas Constelación Luz na Cidade da Cultura e incluirá un catálogo que documentará o resultado da exposición central coa participación de Carmen Blanco, Xesús Alonso Montero, Xosé M. Álvarez Cáccamo, Pilar García Negro, Olga Novo, María Novo, Manuela Palacios, Claudio Rodríguez, Mónica Vázquez e Darío Villanueva. Ademais, coincidindo coa data exacta do nacemento de Luz Pozo Garza, o 21 de xullo, terá lugar o concerto de Sol de Medianoite.


Summary: A deseñadora de iluminación Luísa Álvarez realizará unha acción lumínica en distintas portas da Muralla.

A concelleira de Cultura, Turismo e Promoción da Lingua, Maite Ferreiro, presentou as actividades que desde a área de Cultura se organizan co gallo do XX aniversario da Muralla como Patrimonio da Humanidade, que terá lugar o vindeiro 30 de novembro. A edil afirmou que "seguimos apostando polas actividades culturais de maneira segura para celebrar unha data tan importante para Lugo como o aniversario da declaración como Patrimonio da Humanidade do noso monumento máis importante". Organízanse tres concertos, con corais e coa Filharmónica de Lugo, e unha acción visual en distintos puntos da muralla en colaboración coa artista Luísa Álvarez. As corais do Hospital, Solo Voces e Canter Delas darán un concerto desde o Auditorio Gustavo Freire a vindeira segunda feira ás 20:30. Baixo o nome 20 pezas para a muralla, as corais realizarán unha homenaxe á muralla, interpretando unha canción por cada ano da nova vida da mesma como patrimonio da humanidade. A área de Cultura contará tamén coa Banda Filharmónica de Lugo para esta data. O sábado 5, ás 18 e ás 20 horas, a Filharmónica dará dous pases dun mesmo concerto en homenaxe á Muralla. As entradas serán de balde e estarán a disposición do público a partir desta quinta feira 26 en entradaslugo.es ou na oficina de turismo. Cada persoa poderá adquirir un máximo de 2 entradas. Entre o 27 e o 30 de novembro, as portas da Muralla ubicadas en Bispo Aguirre, San Pedro, Falsa, Miñá, Nova e Santiago acollerán a instalación lumínica A sombra da Muralla, deseñada pola artista Luísa Álvarez para conmemorar este aniversario. " O broche final de A sombra da Muralla terá lugar na praza de Santa María o día 30, entre as 18 e as 22 horas, cunha instalación efémera de luz na que, baixo o nome de Trampa de Vagalumes, se agasallará cun vagalume de luz a cada persoa que se achegue para contar coa participación da veciñanza nesta data. Luísa Álvarez Luísa Alvarez, considérase unha artista experimental utilizando a luz como materia prima. Despois de traballar no mundo da luz arquitectural lánzase ás rúas co seu proxecto creativo de instalacións efémeras urbanas. Participou con diferentes traballos e propostas no Museo Guggenheim de Nova York, Museo de Arquitectura de Frankfurt e en diferentes Festivais de Luz internacionais, entre os que se atopan Fete das Lumieres en Lyon, Glow Light Festival en Washington, Moscú light festival, Marina Bay Festival en Singapore, Light Festival en Shenzen, China e o Festival da Luz de Frankfurt.


Summary: Procuraronn dados no despecho da secretaria partitular do alcalde, Xosé López Orozco (PSdG) O rexedor está imputado na operación Pokemon desde novembro de 2012, cando quedou en liberdade baixo fianza após declarar en relación aos delitos de tráfico de influencias e aceptación de subornos

Axentes de Vixilancia Aduaneira rexistraron desde primeira hora da mañá desta quinta feira e procuran dados nos ordenadores de case todos os servizos do Concello, tamén nos da policía local. A actuación foi realizada por orde da xuíza Pilar de Lara, instrutora da operación Pokemon. Segundo veñen de informar a televisión e a radio públicas, habería axentes revisando os despachos da alcaldía, nomeadamente o da secretaría particular do rexedor, Xosé López Orozco (PSdG), que non se atopa nas dependencias municipais. Realizando as súas funcións atópase estes días o secretario local desta formación política e concelleiro de Urbanismo, Luís Álvarez. López Orozco ficou en liberdade sen fianza nin medidas cautelares en novembro de 2012, mais quedou imputado polos delitos de tráfico de influencias e aceptación de subornos en relación coa operación Pokemon contra a corrupción, após declarar durante máis de seis horas perante Pilar de Lara. Á saída dos xulgados Orozco recalcou a súa inocencia e mostrou o seu convencemento de que actuou correctamente ao non demitir como alcalde de Lugo. O socio no goberno municipal, o BNG, rachou o pacto após coñecer da imputación de Orozco.


Summary: RETRATOS DE CIDADE Tras un convulso mandato con tres alcaldes do PP en menos de catro anos a vida local da capital galega aspira a retornar á súa tradicional tranquilidade. A emerxencia de Compostela Aberta, principal novidade da carreira electoral.

Francisco Reyes: "Santiago pasou de ser recoñecida internacionalmente a aparecer no 'New York Times' pola corrupción" Rubén Cela: "O peor goberno da historia de Santiago déixanos unha cidade máis gris, triste e empobrecida" A vida municipal de Santiago de Compostela adoitaba ser prácida e serea. Mesmo aburrida. Ata hai relativamente pouco a última convulsión de relevancia databa de 1986, cando Alianza Popular desbancou o socialista Xerardo Estévez da alcaldía a través dunha moción de censura pactada coa UCD, que inicialmente apoiara o rexedor do PSdeG. Un ano despois, en 1987, as eleccións municipais outorgáronlle a Estévez a maioría absoluta. Dende aquela e ata os últimos comicios municipais a capital galega sempre tivo un alcalde socialista, en solitario ou co apoio do BNG, e mesmo o relevo no poder, mudando a Estévez por Xosé Sánchez Bugallo, produciuse se excesivas estridencias. Pero todo mudou o 1 de xullo de 2011. Ese día Gerardo Conde Roa tomou o bastón de mando ante Alberto Núñez Feijóo grazas á maioría absoluta que obtivera nas urnas por apenas unha ducia de votos por riba de socialistas e nacionalistas. Dende ese momento Compostela ascendeu aos titulares para non volver baixar e a súa vida local transitou entre o Concello e os tribunais. Ata 2011 a vida municipal de Santiago adoitaba ser prácida, mesmo aburrida A histórica maioría absoluta do partido na dereita na cidade chegou, dende o inicio, cun aquel de incerteza. As circunstancias persoais do novo alcalde, que xa protagonizara varias polémicas nos seus catro anos de oposición, alimentaron, practicamente dende o minuto cero, as especulacións sobre que membro da súa lista o substituiría no caso de ser necesario. De entrada, as olladas pousábanse sobre Paula Prado, flamante número dous e portavoz do goberno municipal. Pero, que podería precipitar a caída de Conde Roa? Apenas dúas semanas despois de tomar posesión o novo rexedor xa acaparaba miradas, xa fose por solicitar a celebración dunha semifinal na Copa Davis na Cidade da Cultura ou por vestir un traxe tradicional galego nos actos do 25 de xullo mentres, ao tempo, lle declaraba a guerra a organizacións culturais e de promoción da lingua na cidade. Nos meses seguintes tamén houbo estampas e frases para a hemeroteca, como a promesa de facer sentir o seu "alento na caluga" dos supotos instigadores dunha presunta "guerrilla urbana" ou unha comentadísima coreografía polo Nadal en plena Praza do Obradoiro xunto ao concelleiro de Cultura, Ángel Currás, dúas mozas ataviadas de Santa Claus e unha terceira persoa disfrazada de asno. Caída de Conde Roa e primeiro recambio Foi en abril de 2012, nove meses despois da toma de posesión, cando se despexou a incógnita do motivo que faría marchar ao alcalde. O día 3 dese mes El País Galicia publicaba que a Fiscalía viña de denunciar o rexedor compostelán por non pagar o IVE de 61 vivendas promovidas dende a súa empresa construtora, isto é, por fraude fiscal. Tras unha Semana Santa na que rexurdiu a latente guerra interna do PP compostelán o 16 de abril Conde Roa escenificaba a súa caída nunha multitudinaria rolda de prensa. Marchaba sen que Feijóo llo pedise e "limpo", aseguraba -sería condenado en outubro de 2013-. Marchaba, ademais, impoñendo un substituto co que cortou o acceso de Prado á alcaldía: Ángel Currás. O perfil de Currás auguraba un período sen sobresaltos ata a súa imputación no caso Pokémon e as posteriores revelacións da presunta trama corrupta Alén das xa indisimuladas pugnas intestinas do PP o perfil tranquilo de Ángel Currás auguraba a apertura dun período sen excesivos sobresaltos. Pero nada máis lonxe da realidade. Nos primeiros días de 2013 o novo alcalde era citado pola xuíza Pilar de Lara declarar como imputado por un presunto delito de tráfico de influencias no marco da operación Pokémon. Un mes despois a xuíza ordenaba o rexistro da casa de Conde Roa, detiña o edil de Seguridade, Albino Vázquez, e enviaba directamente á cadea ao que fora xefe de gabinete do primeiro alcalde, Ángel Espadas. Tras escasos días Conde Roa tamén resultaba imputado no caso e ao mes seguinte, acontecíalle o propio ao edil de Deportes, Adrián Varela. A convulsión municipal foi practicamente definitiva cando o levantamento do segredo do sumario permitiu a saída á luz das escoitas telefónicas e indagacións que sustentan a investigación da presunta rede corrupta. Pregos de condicións redactados á medidas das empresas da suposta trama, intercambios de favores, enchufes, contrapartidas de dubidosa legalidade, financiamento opaco e ética relaxada en xeral escandalizaban case a diario a opinión pública galega e mesmo estatal. Se cadra foi por iso que Currás tentou, formal e infrutuosamente, que a xuíza censurase a publicación de novas na prensa ao respecto. Terceiro alcalde en tres anos e goberno non electo A moi tensa e inestable situación do goberno local tocou teito a poucos días das eleccións europeas de 2014. O 19 de maio sete membros do goberno local, a metade máis un, sentaban no banco dos acusados para responderen dun presunto delito de prevaricación por aprobar que o Concello lle pagase o avogado a Adrián Varela no proceso da Pokémon sen, a xuízo da Fiscalía e da xuíza instrutora, atender aos requisitos legais. Os edís foron condenados a nove anos de inhabilitación e, como marca a lei, tiveron que deixar o Concello de inmediato. Esta sentenza condenatoria, revogada pola Audiencia Provincial da Coruña o pasado marzo, foi a que propiciou o segundo relevo na alcaldía e a chegada do terceiro rexedor, Agustín Hernández, o conselleiro de Infraestruturas que pechara a lista de Conde Roa en 2011. Dende o verán de 2014 Hernández lidera un goberno formado maioritariamente por persoas non electas Á fronte dun goberno formado maioritariamente por persoas non electas o enviado de Feijóo afanouse en vender "normalidade" dende o primeiro instante, se ben nestes escasos meses xa protagonizou varias actuacións polémicas, como a liquidación dun proxecto de vivendas públicas para a mocidade que el mesmo chegara a adxudicar como conselleiro, enfrontamentos co tecido cultural da cidade ou a asunción de fortes compromisos económicos en materia publicitaria. É neste contexto no que Santiago chega ás eleccións municipais. A aposta persoal de Feijóo para poñer orde no consistorio é tamén a súa aposta para reter a alcaldía dende o primeiro posto da lista que pechou hai catro anos. Enfronte terá aos voceiros da actual oposición, Francisco Reyes (PSdeG) e Rubén Cela (BNG) e tamén á emerxente Compostela Aberta, con Martiño Noriega como cabeza de lista. Aspiran a entrar na corporación, asemade, Compromiso por Galicia, liderado por Xosé Antón López, e Ciudadanos, que elixiu como candidato ao ex edil do PP Javier Sánchez-Agustino.


Summary: "Trátase dunha actividade económica fundamental para todas aquelas familias labregas que optaron pola venda directa", aseguran ambos sindicatos.

Sindicato Labrego Galego (SLG) e Federación Rural Galega (Fruga) realizan un chamamento conxunto aos gobernos municipais da Galiza "para que non pechen os mercados de alimentos de proximidade", xa que, aseguran, "trátase dunha actividade económica fundamental para todas aquelas familias labregas que optaron pola venda directa para comercializar as súas producións, así como para as persoas consumidoras habituais". Porén, instan á Xunta e á Delegación do Goberno ditar as instrucións necesarias para que as autoridades municipais manteñan abertos os seus mercados de alimentos de proximidade "de cara a garantir o fornecemento dun ben esencial para a cidadanía", así como a que "asesore" a labregos e labregas que venden coas recomendacións sanitarias para evitar a transmisión do coronavirus e os contaxios no exercicio do seu traballo. Ambos os dous sindicatos lembran que a compravenda de alimentos está protexida dentro da actual situación de emerxencia sanitaria pola expansión do coronavirus na Galiza, "permitíndose os desprazamentos a centros comerciais para a súa adquisición, mesmo con total liberdade horaria, tal e como reflexa o artigo 7 do Real Decreto 463/2020". Desde Fruga e SLG expoñen que a recomendación de non celebrar actividades ao aire libre afecta a feiras e mercados "que supoñan concentracións de máis de 1.000 persoas". Polo que os mercados de proximidade que se celebran periodicamente na Galiza, aos que se refiren no seu comunicado conxunto, "non entrarían neste suposto, non sendo incluídos tampouco estes espazos na relación de equipamentos e actividades con apertura ao público que quedan suspendidos segundo o disposto no artigo 10 do Real Decreto 463/2020, do 14 de marzo". Así mesmo, consideran que a circular "COVID 19. Directrices para medidas de xestión fronteiriza para protexer a saúde e garantir a dispoñibilidade de bens e servizos esenciais", publicada pola Comisión Europea o pasado 16 de marzo, "blinda" a circulación de alimentos na actual situación de crise. Desta maneira, apuntan que no sexto punto do segundo capítulo desta circular se di que "os Estados membros deberán preservar a libre circulación de todas as mercadorías. En particular, deberán garantir a cadea de subministración de produtos esenciais como medicamentos, equipos médicos, produtos alimentarios esenciais e perecedoiros e gando. Non se deberá impoñer ningunha restrición á circulación de mercadorías no mercado único, especialmente (sen limitarse a) bens esenciais, relacionados coa saúde e perecedoiros, nomeadamente produtos alimentarios, salvo que estean debidamente xustificados". Ao aire libre e sen aglomeracións Ademais, o Sindicato Labrego Galego e a Federación Rural Galega destacan que denunciarán que os concellos que ditaminen o peche de mercados de alimentos locais "estarán a incorrer nunha interpretación excesivamente restritiva das prohibicións sanitarias dirixidas a conter a pandemia da COVID-19, e mesmo contraproducente". "Teñamos en conta que, agora mesmo, a garantía de fornecer alimentos á poboación estase baseando na apertura de estabelecementos comerciais pechados, onde se están a dar grandes aglomeracións, e onde normalmente as consumidoras poden manter contacto manual ilimitado cos produtos que están á venda. Pola contra, os mercados locais de alimentos son ao aire libre, non padecen aglomeracións e os produtos que se venden non pasaron polas mans nin de intermediarios nin doutras consumidoras, polo que ofrecen maiores garantías sanitarias", subliñan. Por outra banda, fan fincapé en que se refiren a alimentos que adoitan a ser "de cultivo ecolóxico e frescos e, polo tanto, de maior calidade e máis sans" e lembran que coa interpretación actual das directrices se "estarían beneficiando ás grandes superficies comerciais e castigando inxustamente aos veciños e veciñas que venden e consumen alimentos de proximidade".


Summary: Na presentación do seu proxecto para os próximos catro anos, instou a promocionar de forma activa o uso da lingua entre a mocidade.

O pleno da Real Academia Galega (RAG), reunido de forma telemática mais con algúns catedráticos e catedráticas presentes, reelixiu este sábado Víctor Fernández Freixanes como presidente da institución, con 17 votos a favor e tres abstencións. O seu mandato rematara o pasado 28 de marzo, catro anos despois de recalar na presidencia, e desde entón estivera ao mando, en funcións, o catedrático Henrique Monteagudo. Agora Freixanes volve ocupar o posto tras ratificarse a súa elección nun proceso no que era o único candidato. Na nova comisión executiva acompañarano Margarita Ledo (secretaria), Fina Casalderrey (tesoureira), Marilar Aleixandre (arquiveira-bibliotecaria) e o propio Monteagudo (vicesecretario). Segundo informou a RAG, o presidente agradeceu a todas e todos os catedráticos a súa implicación e tivo palabras de especial gratitude para Andrés Torres Queiruga, após completar oito anos no posto de vicesecretario. Promover a lingua entre a xente nova Na exposición do seu proxecto, Freixanes apostou pola "continuidade" do traballo feito ao longo destes anos, pondo o foco no reforzamento do labor científico da RAG e da súa proxección social. En concreto, fixo alusión á importancia de promocionar a presenza activa do idioma entre a mocidade do país. "A forza da Academia reside na súa condición de institución centenaria, na solvencia do seu traballo científico, centrado fundamentalmente na lingua, no seu compromiso insubornábel coa cultura e co idioma do país, mais tamén na capacidade que teña para comunicar ese labor, póndoo ao servizo da sociedade", salientou. Neste senso, adiantou que a institución seguirá a fomentar os próximos catro anos colaboracións con "novos creadores audiovisuais", como as desenvolvidas no proxecto Novas voces para a lingua ou a serie documental Xela Arias. A palabra esgazada, así como a "divulgación da riqueza lingüística na rede" a través de iniciativas como o Portal das Palabras ou Galiza Nomeada (plataforma colaborativa de recollida de topónimos). "A lingua, en todas as súas manifestacións e demandas, é o noso principal activo. A súa continuidade nas novas xeracións de falantes, non coma un elemento arqueolóxico nin exclusivamente sentimental, senón como algo operativo, rendíbel cultural, social e economicamente, é un desafío que nos compromete e no que cómpre afondar", concluíu Freixanes. Aliás, instou a tecer vencellos con outras linguas e culturas próximas, "moi principalmente coa área lusobrasileira", así como o fortalecemento das relacións con outras academias e institucións análogas "na procura de obxectivos comúns".


Summary: A xustiza arxentina vén de condenar 18 persoas acusadas de participar no Plan Cóndor, a operación orquestrada polas ditaduras que gobernaban en América Latina en coordinación cos EUA contra os movementos de esquerda na década dos 70 e dos 80.

Un total de 18 acusados de participar no Plan Cóndor veñen recibir condenas históricas por parte da xustiza arxentina. As máis altas condenas recibíronas o xeneral retirado Santiago Omar Riveros (a 25 anos de cadea) e o último ditador arxentino, Reynaldo Bignone (a 20 anos de cárcere), ambos os dous acusados por asociación ilícita e por secuestros. Tamén foi condenado a 25 anos o coronel uruguaio retirado Manuel Cordero, que fora extraditado á Arxentina desde o Brasil. O resto das condenas ditadas polo Tribunal Oral no Criminal Federal número 1 de Bos Aires superan os 12 anos de cadea. Os máximos responsábeis non figuran na nómina de condenados, pois faleceron antes de que se ditase a sentenza. Ao inicio do proceso, a xustiza imputou 32 persoas, mais ao comezou do xuízo oral, en marzo de 2014, só vivían 25. O Centro de Estudos Legais e Sociais (CELS), entidade que impuxo a querela, cifra en 106 as vítimas da causa: 45 persoas uruguaias; 22 chilenas; 15 paraguaias; 13 bolivianas; 10 arxentinas e unha ecuatoriana. A maior parte destas persoas foron secuestradas na Arxentina. "O importante deste xuízo é que por vez primeira en América Latina un tribunal recoñece a existencia do Plan Cóndor como asociación ilícita" O director executivo do CELS, Gastón Chiller, afirmou en declaracións aos medios que "o importante deste xuízo é que por vez primeira en América Latina un tribunal recoñece a existencia do Plan Cóndor como asociación ilícita. É un xuízo clave porque se estivesen vivos Pinochet ou Stroessner estarían na causa. O outro gran xuízo arredor do Plan Cóndor ten lugar en Roma, nun proceso contra 30 ex militares e civís de Bolivia, Chile, o Perú e o Uruguai acusados da desaparición e da morte de 43 persoas opositoras, algunha delas de orixe italiana. Que foi o Plan Cóndor? O Plan Cóndor foi unha operación entre os servizos de intelixencia das ditaduras que gobernaban o sur de América –Arxentina, Chile, Uruguai, Brasil, Paraguai e Bolivia- para asasinar membros de movementos de esquerda que trataban de derrocar os réximes fascistas nos anos 70 e 80. A colaboración da CIA e dos EUA foi decisiva. No contexto da Guerra Fría, Henry Kissinger, xefe da diplomacia nos EUA, vía nas ditaduras sudamericanas un freo ao avance do socialismo. De feito, a participación de Kissinger no Plan Cóndor foi revelada nunha correspondencia enviada a un ministro arxentino na que advertía da necesidade de "maximizar os esforzos contra o marxismo". Kissinger pedira "maximizar os esforzos contra o marxismo" Este plan, segundo o CELS, contemplaba tres etapas: identificar as persoas opositoras, eliminalas ou secuestralas nos países implicados ou neutralizalas fóra dos países. Finalizou após o asasinato de Orlando Letelier, ex chanceler do presidente chileno Salvador Allende.


Summary: Entre a Feira Rural e o Chanfaina Lab, San Sadurniño coloca na axenda de lecer do país o Sons na Cortiña, o festival para todos os públicos, crianzas e maiores, na contorna do río Xuvia.

A intensa semana que está a vivir o concello de San Sadurniño, que o sábado acolleu a undécima edición da súa Feira Rural e a vindeira semana regresa co Chanfaina Lab, ten hoxe unha cita co lecer para todos os públicos. O Sons na Cortiña ofrece ao longo do día actividades e diversións para crianzas e maiores. A andaina solidaria a beneficio da Asociación Española contra o Cancro, unha exhibición de hip hop a cargo da Asociación Brío, unha das entidades colaboradoras -xunto coa Deputación- neste evento organizado polo Concello, e a sesión vermú con batukada por conta da Asociación Concienciarte darán paso, após un xantar a prezos populares, aos xogos populares e tradicionais, a un espectáculo de circo, un obradoiro de chapas e un circuíto de coches de radiocontrol. A partires das 17.30 horas é a quenda da música. Uxía Lambona e a banda molona e, deseguido, The Tetas Van completarán unha xornada que aproveita a contorna do río Xuvia ao seu paso polo concellos para desenvolver unha festa pensada para o gozo das familias.


Summary: Avaliamos a polémica xerada perante unha hipotética incorporación do termo 'pulpo' ao dicionario da RAG após a proposta lanzada polo alcalde do Carballiño. O estado de excepción en Hamburgo e a apertura do Ano Díaz Castro, neste número do Sermos Galiza. Faite con el na nosa loxa.

Que pensan do acontecido expert@s en lingua, mestr@s e a propia veciñanza do Carballiño? No número 80 debullamos (e refutamos) os argumentos do rexedor carballinés após 50 anos de promoción do castelanismo 'pulpo' neste concello ourensán onde o cefalópodo é xa un símbolo. En páxinas interiores debruzámonos sobre o negocio que NGB fixo coa obra d@s artist@s galeg@s após a fusión das extintas caixas galegas. En mans de quen queda agora a obra social após a venda da entidade financeira galega? Contámoscho esta semana. En Política seguimos a pegada dos últimos movementos no PSdeG-PSOE que se desmarca da unidade da oposición a respeito da reforma electoral e deixa a porta aberta a unha posíbel negociación co PP. Asemade repasamos a apertura do curso político do BNG en Rianxo onde o portavoz nacional da organización frontista evocou o legado de Castelao face o "espellismo federalista" español. Sen saírmos do país botamos a ollada ao Concello da Coruña após as imputacións do tenente alcalde e outr@s integrantes da equipa de goberno de Carlos Negreira. O concello 'estrela' do PP cae na rede da operación Pokémon. Nas páxinas de Internacional analizamos o acontecido en Hamburgo onde o gobero do länder impuxo na súa capital o estado de excepción. A suspensión de dereitos e a ocupación policial de diversos barrios decretados converteron a cidade alemá nun laboratoria da represión que está por vir. Tamén así abordamos a ofensiva lanzada polo diario español El País contra o goberno de Cuba e que foi respondida polo embaixador de La Habana através do envío dunha carta ao grupo de comunicación. En Cultura conversamos co escritor Xesús Ábade Paredes após a publicación do seu último poemario, Sobre ruinas. Asemade, visionamos a curtametraxe O Xigante que compite na carreira dos Goya e damos a pistolada de saída ao Ano Díaz Pardo. O autor chairego que será homenaxeado no Día das letras Galegas foi recordado en Guitiriz pola Asociación Xermolos no que foi o primeiro acto arredor da súa figura. Todos estes contidos e moitos máis no número 80 do Sermos Galiza. Disponíbel xa na nosa loxa.


A sanidade pública galega é das mellores de Europa e sobre ela "os críticos destrutivos teñen un relato elaborado que alimentan á marxe da verdade". Así o asegurou este mércores no Parlamento o presidente Feijóo na súa comparecencia na comisión de investigación sobre os recortes na sanidade aberta polos grupos da oposición, que a abandonou despois de que o PP impuxese un plan de traballo á súa medida. O presidente acudiu á comisión sobre os recortes na sanidade para denunciar o que considera unha "premeditada descualificación global" do Sergas por parte da esquerda para "destruír" o sistema sanitario públicoAlí, recibindo eloxios por parte do seu único interlocutor, o portavoz popular en materia sanitaria, Aurelio Núñez Centeno, Feijóo atribuíu a situación que se está a vivir no sector a unha "premeditada descualificación global da sanidade galega" que atribuíu á oposición e, en xeral, a "intereses inconfesables" da esquerda. Diante das crecentes mobilizacións o xefe do Executivo defendeu o elevado investimento dos seus gobernos en edificios e tecnoloxías sanitarias. Grazas á súa xestión o Sergas ten "máis fondos, máis profesionais e máis medios ca nunca".Mentres os perfís oficiais da Xunta en redes sociais difundían mensaxes positivas sobre a xestión sanitaria do Goberno sen indicar o seu contexto, a comparecencia do presidente ante a comisión parlamentaria, Feijóo pedía diferenciar entre as críticas. Algunhas "pretenden mellorar o sistema". Outras, asegura, "pretenden destruílo". E centrou a súa intervención en identificar as segundas coa oposición galega. Segundo a súa visión, en todo o Estado está a haber problemas na sanidade pública, pero en Galicia funciona "mellor que en calquera lugar do noso entorno". Feijóo atribúe a En Marea, PSdeG e BNG mentiras sobre a sanidade como "falsos recortes" e asegura que as acusacións da esquerda contra os cargos investigados na xustiza polo caso da hepatite son tan "inxustas" que "non me caben na cabeza"A En Marea, PSdeG e BNG o titular da Xunta atribúe, esencialmente, mentiras sobre a sanidade por falaren do que define como "falsos recortes" ou "enganar" a poboación para "saír ás rúas de Vigo" dicindo que "o seu hospital é privado". "Sobrepasaron", acusa, "os límites de calquera confrontación" en momentos como a crise pola falta de tratamentos para a Hepatite C. As acusacións da esquerda contra os cargos de Sanidade investigados xudicialmente polo atraso deses tratamentos son tan "inxustas" que "non me caben na cabeza"; ilustrou.A sanidade galega, proclamou, está a ser "atacada por parte de moitos intereses e dalgún interese partidista inconfesable". Pero fronte a ese escenario, di, cómpre afirmar que non se lembra "un goberno que fixera tantas infraestruturas sanitarias como o goberno actual". Porque "os servizos sanitarios se modernizan con feitos, non falando". Ao tempo, o presidente tamén asegurou que "a sanidade pública non é de Feijóo nin é do PP, senón que é obra de todos os galegos". O portavoz do PP na sesión pechou a comparecencia eloxiando ao presidente: "Nótase que sabe de xestión sanitaria". No exterior, persoal dos PAC manifestábase co apoio da oposiciónNesa liña, agradeceu aos profesionais sanitarios o seu traballo diario e remitiu aos grupos de traballo abertos por Sanidade as eventuais melloras do sistema, concretamente na Atención Primaria. Rescatou, ademais, propostas como reclamar do Goberno central "unha convocatoria extraordinaria de MIR para Atención Primaria" ou "revisar o modelo de atención das urxencias na súa totalidade".Feijóo pechou a súa intervención criticando tamén á oposición pola súa ausencia da comisión de investigación, da que nada dixo sobre a imposición por parte do PP dos comparecentes que máis lle conviñan. Pola contra, presentou esa ausencia como unha actitude antidemocrática dicindo que "hai dous tipos de réximes políticos, aqueles que cren na democracia parlamentaria e aqueles que a cuestionan". A comparecencia deste mércores de Feijóo na Cámara galega pechouna o portavoz do PP, Núñez Centeno, interpretando ao seu xeito a función fiscalizadora do Goberno atribuída ao Parlamento en comisións coma esta: "Nótase que sabe de xestión sanitaria", díxolle a Feijóo. No exterior, persoal dos PAC manifestábase co apoio das formacións da esquerda.


Summary: O xerente galego de Clece vacinouse no centro ocupacional Souto de Leixa de Ferrol, ao que a empresa alega que acode

Empregados de Clece, entre eles o xerente en Galiza, foron vacinados contra a covid-19 no Centro Ocupacional Souto de Leixa de Ferrol. Política Social confirmouno, do mesmo xeito que a compañía, que incide en que todos os que integran esa listaxe, incluído o xerente, acoden "asiduamente" e realizan funcións na residencia, polo que "se cumpre" o protocolo definido polas autoridades. Así o trasladou a Europa Press fontes de Política Social e da empresa tras a información publicada por elDiario.es, que sitúa como un dos empregados que se vacinou o delegado na Galiza de Clece, Alberto Domínguez. Respecto diso, Política Social ratificou que na listaxe de vacinación estaba, efectivamente, o xerente, pero incide en que a compañía confirma que todos os traballadores incorporados acoden ou realizan diversas funcións nos centros. Clece é unha empresa que pertence ao grupo ACS e que xestiona comedores escolares, residencias e diferentes servizos para as administración públicas. A nova chega após a polémica pola vacinación da CEO de DomusVi na Galiza, Josefina Fernández.


Summary: O fenómeno Xabarín foi un fito histórico da televisión galega e un referente para unha xeración enteira. Situouse na vangarda do audiovisual e descubriu todo un mundo de entretemento infantil e xuvenil moderno e de calidade. Actualmente, presta nome e imaxe a unha iniciativa popular que pretende chegar ao Parlamento para devolver o galego á mocidade a través de programación específica. Seguimos as pegadas do Xabarín e descubrimos o camiño ao futuro da televisión na nosa lingua.

O Xabarín Club é unha desas cousas da vida que transcende os seus propios límites até non precisar presentación nin explicación. Só mencionalo activa a memoria colectiva dunha xeración que, a mediados dos anos 90, merendaba diariamente co porco bravo máis famoso da Galiza. Na nosa mente proxéctanse lembranzas dos debuxos animados que acaparaban a nosa atención, das cancións que aprendemos a forza de karaoke e dos concursos telefónicos nos que se podía gañar ou perder cun simple "oink!". O carné do club era a posesión máis apreciada e non había crianza que non agardase ver a súa fotografía en pantalla o día do seu aniversario. O Xabarín popularizou na Galiza a animación xaponesa e norteamericana con series míticas como As Bólas Máxicas, O doutor Slump, Doraemon, Capitán Planeta, As tartarugas mutantes ou Gatocán. E aínda houbo lugar para a produción propia, como o espazo Xabarín News ou a serie Os Vixilantes do Camiño. Mais, sen dúbida, o prato forte eran as cancións da súa banda sonora, presentadas en videoclips protagonizados pola vangarda musical do país e parte do estranxeiro. Bandas representativas do rock bravú e da movida viguesa como Os Diplomáticos de Montealto, Siniestro Total, Os Resentidos, Aerolíneas Federales ou Heredeiros da Crus entretíñannos sen censura nin paternalismo, con mensaxes subversivas, moito humor e un gran respecto pola nosa intelixencia. Sen esquecer a ligazón co mundo da lusofonía da man dos Kussondulola, As Amarguinhas ou Despe e Siga, que nos descubriron o son internacional da nosa lingua. A xénese do porco bravo O programa naceu como "un encargo interno de produción propia para as tardes e fins de semana con contidos infantís e que tivese un club social, algo que existía nos clásicos como Disney e tamén noutras televisións autonómicas como a TV3", conta o xornalista e alma mater do Xabarín, Suso Iglesias. O éxito do espazo explícao, en gran medida, por un contexto favorábel tanto a nivel audiovisual como cultural, artístico e lingüístico. "Era un bo momento para as televisións autonómicas, que levaban poucos anos de emisión, tiñan moito impulso e vivían un escenario menos competitivo", afirma Iglesias, "e nós tivemos a sorte de estar espertos para aproveitar a conxuntura". Segundo o creador do Xabarín, un dos elementos fundamentais que lle deu continuidade e creou vínculo coa audiencia foi a propia idea de club social. Outro elemento chave foi a posibilidade de participación directa e interacción, que reforzou ese sentimento de pertenza. Os contidos, pola súa parte, "viñeron determinados pola liña habitual da cadea, que os obtiña a través das compras realizadas pola Federación de Televisións Autonómicas", explica. A partir de aí, creáronse outros específicos: concursos, seccións didácticas e videoclips. A música, destaca Iglesias, "foi un sinal de identidade do programa que non tivo o resto de televisións autonómicas". "Por un lado, había artistas da movida dos 80, xente aínda moza e activa pero con experiencia", lembra, "e, por outro, había unha xeración dos 90, máis nova e con moita forza, que só cantaba en galego e na que a cuestión da lingua estaba sempre presente". Se hai unha serie que destaca entre todas as que emitiu o Xabarín durante os seus anos dourados, esa é As Bolas Máxicas. Tivo tal aceptación entre a mocidade que axiña superou a pantalla para se converter nunha revolución. De feito, existe consenso en afirmar que o principal mérito do Xabarín Club foi facer do galego o seu buque insignia. Tivo, por iso, un papel destacado na normalización da lingua e na promoción da nosa cultura, "aínda que non existise unha intencionalidade ideolóxica previa. "As persoas que faciamos o programa non pensabamos moito no tema da lingua, víñanos dado naturalmente", comenta Iglesias, xa que "o escenario era de normalización, o galego era a lingua de uso común sen discusión". Porén, co paso do tempo, considera que "foi unha contribución enorme" e alude aos moitos estudos lingüísticos que expresan unha curva ascendente de coñecemento e uso do galego durante os anos de éxito do Xabarín. Unha curva que, nos últimos tempos, non deixa de descender, mostrando un claro retroceso da lingua galega entre a mocidade. Na opinión de Iglesias, esta situación estaría por tras da nostalxia desa Xeración Xabarín, que percibe como a unión de diversión e lingua xa non está dispoñíbel para os seus fillos e fillas. Tempos difíciles E é que o panorama mudou moito desde que o audiovisual galego para crianzas era pioneiro no sector. O Xabarín ficou recluído na segunda canle da TVG ao tempo que a programación infantil e xuvenil en galego foi diminuíndo en presenza e calidade, até tornarse practicamente inexistente na actual TDT. Datos publicados pola Mesa pola Normalización Lingüística mostran que a programación televisiva infantil e xuvenil en galego representa 4,6% do total de segunda a sexta feira e a fin de semana redúcese a 2,7%. Todo o que se emite en galego depende directamente da TVG, que non conta cunha canle específica para a mocidade e cada vez inviste menos recursos neste tipo de programación. E a situación do galego é aínda peor nas plataformas dixitais, onde a televisión pública ten moi pouca presenza. Neste contexto, xorde a iniciativa impulsada pola Mesa pola Normalización Lingüística, cuxa principal batalla é a creación dunha canle Xabarín Club de programación infantil e xuvenil que emita 24 horas e conte coas correspondentes plataformas e aplicacións para facilitar o acceso das crianzas a contidos de calidade en galego. A campaña arrincou cunha primeira petición virtual que acadou máis de 15.000 apoios en pouco máis dunha semana. Debido ao éxito inicial, lánzanse agora a unha recollida de sinaturas física coa intención de presentar no Parlamento da Galiza unha proposición non de lei de iniciativa popular. O texto da proposta introduce outros tres obxectivos: que a TVE emita os seus contidos con dobraxes en galego –a través das catro canles e das plataformas e aplicacións–, que a Xunta da Galiza chegue a acordos coas principais plataformas audiovisuais para facilitar subtítulos na nosa lingua e que se poña en marcha o intercambio acordado coa Rádio Televisão Portuguesa (RTP). En termos xerais, reclámase "que a TVG aumente os recursos e que cumpra o seu papel fundacional, que a TVE actúe para garantir que os galegos e galegas non teñamos menos dereitos que ninguén e que se garantan os acordos internacionais que xa existen en relación á RTP", resume o presidente da Mesa, Marcos Maceira. Aproveitar as oportunidades A proposta de creación dunha canle infantil e xuvenil nace coa intención de fornecer "contidos audiovisuais de calidade orientados á mocidade e en galego, xa sexa a través da dobraxe, da lexendaxe ou da produción propia", explica o presidente da Mesa. O que se pretende é garantir que as crianzas galegas teñan unha canle pública na súa lingua como xa a teñen as catalás (Super3), éuscaras (ETB3) e españolas (Clan). Polo tanto, non se trata de recuperar o formato do antigo Xabarín, senón de adaptar a súa esencia aos novos tempos. E os novos tempos implican novas tecnoloxías. Suso Iglesias ten claro que non se pode Factuar agora como hai 20 anos, senón que "hai que discorrer novos escenarios tendo en conta a competitividade que existe na televisión, a fragmentación motivada pola realidade tecnolóxica multipantallas e as novas formas de consumo". Precisamente para aproveitar as ferramentas existentes no mundo dixital, a petición popular inclúe a necesidade de acompañar a creación da canle coa difusión dos seus contidos a través de plataformas e aplicacións actualizadas. En concordancia con Iglesias, Maceira asume que o reto reside en "manter a presenza de programación infantil e xuvenil digna e en galego para as diferentes maneiras de consumo actuais", algo que, na súa opinión, xa debería estar a acontecer. Na mesma liña de tirar vantaxe dos recursos que ofrecen as novas tecnoloxías, a iniciativa reclama que o Goberno galego traballe para lograr acordos con plataformas fornecedoras de contidos para que oferten subtítulos en galego. Esta petición, explica Maceira, faise seguindo a estela dos gobernos vasco e catalán, que conseguiron que Movistar+ emita os contidos lexendados en euskera e catalán por un custo global de 60.000 euros. Responsabilidades políticas Para Marcos Maceira, atinxir os obxectivos que propón a iniciativa popular depende unicamente da vontade política. "Resulta triste que, tendo evolucionado tanto a sociedade a nivel tecnolóxico, o galego siga excluído por inacción dos poderes públicos que teñen a obriga de garantilo", lamenta. Pola súa parte, Iglesias recorda que a vontade política debe ir acompañada de "vontade orzamentaria", pois o contido televisivo "non se resolve cun debate social", senón que hai que adquirir material competitivo e debe haber profesionais que tomen decisións, que coñezan o panorama e teñan o apoio do ente público como tivo o Xabarín orixinal. Á hora de repartir responsabilidades, Maceira apunta á TVG, que "deixou de cumprir as súas funcións de normalización lingüística e difusión da produción cultural e audiovisual do país, moi especialmente entre a xente nova, mais debe recuperar o seu papel, até porque está obrigada pola propia lexislación". Por outra banda, considera que o custo de ter en galego toda a oferta de certas plataformas é "asumíbel por calquera Administración" e debería "avergoñar" a quen tivo a oportunidade e non promoveu a negociación dun convenio durante os últimos anos, en alusión ao Goberno galego. Novos tempos implican novas tecnoloxías. Suso Iglesias ten claro que non se pode Factuar agora como hai 20 anos, senón que "hai que discorrer novos escenarios tendo en conta a competitividade que existe na televisión, a fragmentación motivada pola realidade tecnolóxica multipantallas e as novas formas de consumo". Maceira sinala tamén a protección dos dereitos lingüísticos das crianzas da Galiza, nomeadamente no relativo a ver programación na súa lingua do mesmo modo que fan as crianzas de Castela. Así, afirma que "TVE inviste en dobraxe e lexendaxe millóns de euros ao ano e nin un só deles vai destinado ao galego", unha práctica "incoherente nun Estado que teoricamente recoñece a existencia de diversas linguas no seu seo e admite dereitos ligados a elas". Os detalles da iniciativa Perante a falta de implicación das diferentes administracións, a iniciativa popular Xabarín pretende "levar o debate social a onde se ten que dar", di Maceira en referencia ao Parlamento. Para ser rexistrada no lexislativo galego, a proposta precisa dun mínimo de 2.500 sinaturas reunidas fisicamente até o próximo 15 de xaneiro. Os pregos verificados pola Xunta Electoral que dan validez ás firmas poden atoparse nos máis de 350 estabelecementos colaboradores de toda a Galiza, pero, segundo Maceira, o número de adherentes non deixa de medrar: "temos que agradecerlles moito a axuda porque a iniciativa xa é un éxito, mais non o sería tanto sen o seu interese e a súa colaboración".


Summary: Xurxo Romero foi condenado por delitos de "resistencia" á autoridade e "lesións" a un axente da policía local. A sentenza tamén exixe o pagamento de 1.135€ de indemnización ao policía.

O veciño de Coia prendido o 9 de xaneiro durante as mobilizacións contra a colocación do Bernardo Alfageme na rotonda de Coia foi condenado polo xulgado do penal nº2 de Vigo a 1 ano de cadea. En total, seis meses por cada un dos delitos que se lle imputaban, un de "resistencia" á autoridade e outro de "lesións" a un axente da Policía local. Aliás, condénano a pagar 1.135 euros en concepto de indemnización. O ditame xudicial foi remitido á avogada da defensa e ao propio Romero na xornada do 2 de marzo. Desde a Asemblea aberta de Coia veñen de emitir un comunicado de imprensa no que aseguran sentir "decepción" e "rexeitamento" pola decisión xudicial ao seren valorados "única e exclusivamente, a declaración prestada no acto do xuízo polo axente denunciante e os seus compañeiros, considerando ditas testemuñas proba de cargo suficiente, sen entrar a analizar, ne tan sequera mencionar, as múltiples contradicións e ambigüidades vertidas polos axentes no plenario, que foron postas de manifesto pola defensa". A sentenza fixa unha indeminización de 1.135 euros que Romero tería que pagar ao axente da policía local A xuíza responsábel do caso valeuse do principio de veracidade do que contan os atestados policiais para resolver o caso e ditar sentenza, embora --critican desde o movemento veciñal-- "a credibilidade e verosimilitude" dos relatos e informes policiais "quedou desmantelada por medio da proba gráfica e testemuñal practicada a instancias da defensa". Así as cousas, a sentenza rebaixa a petición inicial do Ministerio Fiscal que demandaba 2 anos e medio de privación de liberdade por un presunto delito de "atentado" á autoridade. Finalmente, a xuíza entende que a "conduta de Xurxo foi consecuencia da previa actuación policial, e froito do desaloxo da rotonda" polo que o considera "resistencia" e "de escasa gravidade", en troca do que aseguraba a policía municipal. Recurso de apelación Desde a Asemblea aberta de Coia avanzan que "loxicamente" interporán un recurso de apelación perante a Audiencia provincial de Pontevedra "aportando a gravación do acto da vista co fin de por de manifesto a indefensión que provoca unha resolución xudicial que non entra a valorar a totalidade da proba practicada, cinguíndose a dar por boa, sen máis a testemuña dos axentes, polo mero feito de ser policías". Aliás, avanzan que de ser obrigado a pagar a indemnización esta será abonada "entre todas compañeiras" porque, reiteraron, "Xurxo somos todas!".


Summary: A ética e as ensinanças das vivencias pessoais conservam todo o seu brilho e utilidade para os reptos de hoje. Afortunadamente Moncho Valcarce deixou avondosa testemunha desta esquecida dimensom humana da militancia política, seguramente graças às "técnicas de si" próprias da sua profissom.

Esta fotografia, tirada em agosto de 1981, é do interior da casa de Sésamo na qual morava o cura das Encrovas. Entre a austera decoraçom albiscam-se peças de artesania galega; o que parece um cartaz do movimiento nacional-popular e, sobre o dintel, apenas percetível, a sereia de Castelao. Sobre a mesa de madeira, duas velas, um cacto numha olinha de barro, e umhas florzinhas franciscanas que iluminam toda a instância. Justamente disso, da dimensom mais vivencial e íntima da militancia de Moncho Valcarce, trata este texto. Do movimiento nacional-popular temos muitos documentos congressuais, polémicas teóricas e extensas cronografias… e porém, temos bem pouco. Filhas do seu tempo e as suas cricunstâncias, aqueles acontecimentos som apenas cojunturais. Pola contra, a ética e as ensinanças das vivencias pessoais conservam todo o seu brilho e utilidade para os reptos de hoje. Afortunadamente Moncho Valcarce deixou avondosa testemunha desta esquecida dimensom humana da militancia política, seguramente graças às "técnicas de si" próprias da sua profissom. Tomada de consciência, seminário e Jimy Filho dumha corunhesa e um berziano, Moncho cria-se no seio dumha família burguesa. Como cumprindo com o tópico hagiográfico, desfruta dumha juventude cheia de festa, antes de ingresar no Seminário de Sam Martinho Pinário –á idade algo seródia de 26 anos, quando estava a rematar Direito. De moço, já dera mostras dumha desorganizada indignaçom perante a injustiça social, misturada com um cristianismo heterodoxo e franciscano. As conversas que mantém no seu diário com Deus espalham bem espelham bem esta primeira indinaçom: "Preocupam-me os obreiros que vivem em habitaçons onde Ti só vivirias, com pagas ridículas, comparadas às propinas que no café ou no cinema dá o seu patrom. Odiam, justo ódio!, aos que os exploram, amparando-se em leis perfeitas na teoria e satánicas na prática". (19/12/1961) Apenas uns dias depois, na Noite Boa, escreve-lhe umha carta ao Meninho Jesus cheia de raiva perante a hipocresia com que a burguesia corunhesa celebra o seu nascimento. "Contárom-me muitas cousas de ti, inventadas polos "católicos"; tantas que me figérom chorar de indignaçom e nojo polo que contavam. Nom me explico como nom ês comunista, ou… te dedicas a pôr bombas na ceia, dos ricos! Perdoa a animalada, mas, é verdade!". (24/12/1961). Batia com o seu entorno constantemente, e encontrava-se mais cómodo nas margens das famílias 'bem' do momento: "Nom me avergonha ser amigo de prostitutas, maricons, herejes ou gente que considera os curas e a Igreja algo morto. Dam-me nojo, náuseas, os que vam à miss asó nos domingos, comungam… os mornos!". (20/1/1962). No Seminário iniciará umha funda amizade com Manuel Torres Vilariño, Jimy. Os dous padecerám anos depois a dureza da repressom. No caso de Jimy, quando após ser ordenado viaja para o Brasil, onde os esquadrons da morte da Ditadura o capturam e torturam. Quando em 1975 a família consegue trazê-lo de volta à Terra, vem já num estado tam delicado que aos dous meses morre. Anos depois, Moncho recordava o ambiente do Seminário como "Pior que na mili! Aquilo era un cárcere; como estar na cadea"; lamentando-se sobretodo de que "As persoas máis egoístas que tropecei foron os curas ou os seminaristas…" (Entrevista em Teima, nº20, 1977). Muito mais importante para a sua formaçom foi o curso que passou na Universidade Gregoriana de Roma, acompanhado do seu amigo Vicente Cerdeiriña. Como tantos galegos, tomou consciência nacional no estrangeiro: "Eu comecei a descubrir a Galiza em Roma", confessará-lhe a Gumersindo Campaña. Ali conhece o grupo "Os Irmandiños", centrado sobretodo na recuperaçom da língua –formavam parte dele gente tam destacada na filolofia como Isaac Estraviz ou Montero Santalha-; e também se encontra com cregos abertzales como Balentxi. Era o tempo do conflito de Castrelo de Minho e o ressurgir da resistência nacional. De volta a Compostela, intentará com outros companheiros encetar um novo modo de vida no Seminário, mais livre e coerente. Como resultado das inovaçons, Moncho, Jimy e Joaquín Cifuentes serám expulsos da instituiçom. A Comuna de Sésamo e a democracia paroquial "…entonces non era cousa tan nunca vista que a eirexa fose sitio en que se fixesen xuntas comunales, se ventilasen asuntos civiis, se notificasen cartase sentencias e se celebrasen outros autos púbricos de carauter segrar. Inda por moito tempo o adro das eirexas era o lugar proprio e sinalado aos concelhos e xuntas populares. É certo que os Concilios e Perlados cramaban contra o abuso de celebrárense nas eirexas taes autos; mais às veces, co gallo de que era por necesidá e pol'o ben común, non se separaba nas ditas prohibicións". A.LÓPEZ FERREIRO, O castelo de Pambre Finalmente, e a pesar de todo, Moncho é ordenado sacerdote, mas a sua igreja parecerá-se mais a essa do s. XIV que descreve António López Ferreiro do que à do nacional-catolicismo. Desde as suas primeiras homilias em igrejas corunhesas, a combatividade social estará presente em cada um dos seus ofícios religiosos. Carga de novo contra a hipocresia natalícia e pom-se de lado dos oprimidos com todas as consequências: "Falar numha reuniom de poucos, no secreto da noite, é cómodo e bonito… Mas falar perante muitos e a plena luz é perigoso e incómodo. Nom nos fica mais remédio, se queremos seguir a Cristo, do que denunciar à luz, embora dos do T.O.P. (Tribunal de Ordem Pública, predecesor da Audiência Nacional espanhola) nos esperem fora". (Homilia em Sam José da Corunha, janeiro de 1971). Em 1971 é destinado a duas paróquias de Culheredo: Sésamo e Sueiro. Ali encontra-se, como queria, com a vida rural. Moncho conhecia e aprezava a democracia paroquial da tradiçom. No seu trabalho O compromiso político dun presbítero nunha realidade concreta: Galiza, dedica-lhe muita atençom ao tema, repasando-o através de Castelao, Risco, Cuevillas… Acha, como Xosé Chao Rego, que o perfil "anfíbio" do crego –personagem que nem é da paróquia nem forasteiro- o fai mui útil como intermediário nos conflitos entre a comunidade e o Estado. Como um bom antropólogo, fai observaçons valiosas sobre a identidade indígena: Nada melhor do que umha frase para aclarar o conceito galego de paróquia: "fai-se paróquia", "temos que fazer paróquia" ou "fulano nom fai paróquia", frases que se escuitam em reunions para tratar asuntos comuns, que podem ir da organizaçom dumha festa, posta em marcha dum centro cultural, até os passos a seguir numha determinada reivindicaçom ou protesto". Denunciará a falta de reconhecimento legal da paróquia ("Hoje a paróquia galega carece de título legal, nega-se-lhe o reconhecimento da sua personalidade jurídica embora se reivindica no artigo 40 do Estatuto), e em 1979, ao sair eleito concelheiro polo BN-PG em Culheredo, reclama que os alcaides de bairro sejam escolhidos pola vizinhança e nom impostos polo alcaide municipal. Contudo, a sua achega mais importante será a da sua praxe no dia a dia em Sésamo. Ali porá em marcha o projeto dumha igreja "completamente despida de poder": renuncia a cobrar por missar e participa dos trabalhos comunitários, retira os confessionários, oficia com pam e vinho normais, realizando homilias singelinhas e participativas, que versavam sobre a vida em comum. No púlpito a estreleira, e junto com os cartazes paroquiais os do sindicalismo agário. No espiritual acompanhavam-no Francisco de Assis e Joám XXIII, mas também o Ché –tem a sua fotografía na sacristia-, Castelao, Paulo Freire ou Camilo Torres. No terrenal, toda a vizinhança e os moços da cidade que se deslocam à aldeia para viverem na casa paroquial: a "comuna de Sésamo". Com a sua ajuda a igreja será local de assembleias e teatro, centro social e educativo, etc. Galeguizam a romaria de Sam Cosme, botam a andar umha biblioteca ambulante e publicam a combativa folha paroquial Outeiro de San Cosme (1973-1978). Militantes antifranquistas de todas as cores encontrárom na casa reitoral um oásis de liberdade onde se reunirem e debater; e outros como Moncho Reboiras, um refúgio de perseguiçom policial. A importância que a "ruralizaçom" tivo para o seu percurso vital explica-o na sua última homilia em Sésamo, quando em 1988 se despide da vizinhança: "Como non darvos as gracias! Como non dar gracias a Deus por viver entre vós" Sería eu o mesmo se non vos coñecera? Sería un crente en Xesús se quedara na Coruña como me ofrecerán? (…) Cando cheguei onda vós non falaba o noso idioma, non coñecía un sacho, un gavillo, non distinguía unha vaca dun touro, descoñecía que nin alumbrado público, nin teléfono tiñades… a 14 km. da cidade. Iñoraba que máis do 60% dos vecinos andaban por Europa a gañar unhas pesetas que eiquí lles negaban… (…) Vós fixestes de min –Deus fai as cousas por medio das persoas- un crego e un crego galego". Detençons, tortura, encerro... No 14 de setembro de 1974, Moncho acode a Betanços a umha reuniom com gente do PCE(i); desconfiava "do seu internacionalismo sem pasar polo galeguismo", mas por cima de todo está o tecer cumplicidades entre companheiras. A Guarda Civil deteta a reuniom e detem-nos. Três dias de isolamento na casa-quartel de Betanços, passo pola esquadra policial da Corunha, um par de semanas na prisom provincial, e dous meses de encarceramento substitutório no convento de Poio, será o saldo da operaçom. Um encerro curto comparado com outros mas, como escreveu recentemente Noam Chomsky, "umha soa noite no cárcere. Mesmo umha soa noite é suficiente para ter umha ideia do que significa estar baixo control total de algumha força externa". Afortunadamente, Moncho Valcarce preocupou-se de escrever as suas sensaçons perante esta primeira experiência repressiva (à que seguirám muitas outras detençons, multas, agressons, ameaças de morte, etc), um texto valioso que contém descriçons em que qualquer ativista se reconhecerá. Lembra como perdeu a noçom do tempo durante o isolamento, que ressume em "terror, anguria e medo". Descreve isso que Garfinkel chama cerimoniais de degradaçom, quando lhe quitam todo, "hastra os cordóns dos zapatos, unha forma sutil de despersonalización que soio comprende o que a pasa…". Numha carta à família explica como se sente um "quando é levando ao cárcere, onde, oh paradoxo, se encontra livre e feliz, porque sabe que ali já nom está a polícia política". A família, precisamente, será a sua principal preocupaçom durante todo o processo: "Para min é mais doloroso o seu sofrimento (o da mai) que o meu sofrimento e isto fai-me sofrer duas vezes". Numha carta à família (19/10/1974), "Escrevo para que intentedes, desde as vossas posiçons, compreender-me") relata-lhes como levou com serenidade a detençom, sem poupar em contar os rigores da mesma, mas: "…quando todo isto sucede a família grita que nom se lhe dam satisfaçons, que nom quero à mamá; sente-se ofendida, indignada, furiosa… Um, depois de sofrer a maos dos carrascos do poder, sufre agora porque quer à família e sofre mais porque a família chega a pôr a um o dilema de "ela" ou "a liberdade"… Um, com medo e dor, escolhe a liberdade e continua a amar a família… É triste que o sangue comum nom intente compreender a minha obrigada postura". No diário que escreve durante o encerro substitutório em Poio, extende-se na paradoxal libertaçom que sentiu, numhas linhas mui próximas à mística gandhiana do cárcere. Som umas das palavras mais intensas do cura das Encrovas: "Cando se pasa polas chekas e cadeas, princípiase a vivir a liberdade… principia a ser, esto é, decatarse que as verbas, escritas ou ditas, son vento, cousa soio… Principia a ser loitador real, comprometido cos seus, con eses homes e mulleres calados e cansos, polo medo e o sangue que hai na casa dende o 36; durmidos e silandeiros, pola ben levada propaganda e polos "trunfos" imperiais, exteriorizados e difundidos nos éxitos futbolísticos, inauguracións solemnes até con bispo e auga bieita, recibimentos, masificados e notas de Gobernación: "desarticulado"… "se hizo fracasar"… "descubierto"… "minoría descontenta, pagada por los enemigos de nuestra paz"… Cando se pasa setenta e dúas horas, poucas fora pero dentro séculos, nas chekas da paz social de candado, morte e tortura, un principia a ser outro, porque faise home galego… Principia a ser un con todos, unha man cinguida a moitas, un pico máis que lento pero con forza, derriba os firmes alicerces da "unidad sagrada", orde de Brigada político-social, xusticia do poder… A pesares dos medos, torturas e golpes, un énchese de ledicia, pois sinte aquello que escribirá Paulo: "Deixade ó home vello e revestídevos de luz". Decátase que xa é un máis para completar a liberación do Cristo, morto moitos anos pola causa da Xusticia Popular… Un síntese cheo de ledicia porque as súas naves se queiman e hai que seguir!... Un principia a ser patriota galego e crente galego!..." Também escreve na sua cela outros textos, como as sentenças que intitula "Cousas": "O Cristián de verdade predica a xusticia e a loita, inda a armada, para conquerila. O Cristián histórico predica, non a xusticia, senón a inxusticia porque recomenda ós oprimidos ou explotados a resiñación e a paciente espera da eterna vida". "A condena é o refuxio dos cobardes, que disfrazam o seu medo de prudencia…" "A xusticia de carballeira é inxusticia pro poder, e a xusticia do poder é mentira pro labrego…". A gozosa pobreza Quando Moncho deixou a paróquia de Sésamo a Diócese pensou em enviá-lo a algumha paróquia da Barcala, mas os curas da comarca opugérom-se: o exemplo dum crego que nom cobrava por missar romperia-lhes o mercado dos bens de salvaçom. A anedota dá boa conta da sua filosofia de vida. No seu diário aponta notas sobre o desprendimento das cousas materiais: "En realidade son un pobre que xanta na casa da súa nai, se non morrería coa fame, que non ten nin sequera o comecocos da televisión e non ten cartos nin para mercar unha bicicleta; só teño unhas 15.000 pesetas na Caixa de Aforros (…) Non me queixo, estou contento así e non aspiro a mellorar nin a ter máis. Moitas vegadas digo que morrerei nun asilo, é o único ao que podo aspirar. Agora ben, pergúntome o por que desta vida pobre. Tan pobre que ata estou exento de pagar cota de militante bloqueiro (…) A única propiedade egoísta son os libros; que a veces remórdeme a conciencia; veñen ser como o meu capital, e iso non está ben". (9/2/1983). Esta pobreza voluntária nom se pode deslindar dum profundo gozo de viver. Durante um retiro espiritual em Poio, onde estivera preso, plasma no seu diario esta alegria franciscana. É um texto tam belo que merece ser reproduzido em extenso: "A vida é mui sinxeliña, é VIDA. Os cativos enténdeno, rin e choran, xogan cun pao e teñen unha fantasía marabillosa, que logo matamos; eiquí todo é morte, no altar dos sacrificios, isto é o CONSUMISMO, que hastra inventa xoguetes que se din didácticos ou pedagóxicos… Outros que tamén o entendem son os vellos, os que viven ao aire e cumpren unha misión, que son útiles pero que tamén sacrificamos nos altares considerándoos uns estobos… encerrámolos nos asilos ou residencias, para que non molesten e non sexan unha nota desafinada nun mundo de xuventude, de virilidade, acción… ou pechámolos nun cuarto da nossa casa e tirámoslles a comida suspirando: cando morrerá! Por que non intentamos VIVIR? Un soño bonito e nada máis. Pra facelo realidade tiñamos que poñer unha bomba que estoupara o mundo… Deixemos as maldades, rencores, desconfianzas, incomprensións, competitividade, espírito de medra, ser máis, máis… Moi bonito e nada máis… Xa nin temos capacidade para mirar un paxaro dando pases de balet, escoitar o espertar da terra ao amencer, ulir os campos despois do trebón, gozar co sal do mar unida á nosa carne, admirarse polas figuras de fume da cheminea dunha lareira… Xa nin sabemos rir, cantar, gozar das cousas pequenas… Xa nin sabemos soñar… Xa nin temos ideais que nos manteñan vivos neste mundo de mortos, desolación, neste mundo de selva, de odio, de veneno… (…) Cantas veces, tamén, deixo que a chuvia me empape; sinto pracer e poño a cabeza cara a ela. Non foi unha, senón moitas veces, quedarme parado cos brazos abertos e a cara mirando pro ceo. Non llo digo a ninguén, porque xa sei a súa resposta: "Estás borracho"; pero cando estou borracho cabréame si me mollo… Ás veces, -mellor dito, sempre-, cando fago estas cousas teño vergoña de que alguén me vexa. Cantas veces me deito espido cara ao sol, e sinto un gran pracer, unha tranquilidade total, un encherse de ledicia, que fai que cambie, aínda que faga cousas mal… Cantas veces collo nas miñas inútiles mans terra e xogo con ela, deixo que pouco a pouco escoe por entre os dedos, volvo a coller outros puñado e boto ó aire; logo, como un cativo, río feliz… Sinto unha felicidade con estas cousas que non podo expresar, que si se enteira a xente, tómame por tolo ou borracho, ou como dirían hoxe "emporrado"… (…) Quero seguir sendo así, porque neses momentos a longa noite de dúbida, de permanente busca, desaparece, e todo é luz…" (Diário dum retiro a Poio, maio de 1980). Com certeza Moncho Valcarce suscreveria a definiçom spinoziana da felicidade, que "nom é um premio que se outorga à virtude senom a virtude mesma, e nom gozamos dela porque reprimamos as nossas concupiscencias, senom que, ao contrário, podemos reprimir as nossas concupisciências porque gozamos dela" (Ética, Parte V, Prop. XLII). De facto Moncho Valcarce mantém-se céptico perante o ideal de "renuncia", e prefere a de "autosuficiencia", tal e como escreverá durante uns exercícios espirituais em Ponte d'Eume, em 1983. A grande separaçom Hoje fala-se muito da política como âmbito cindido da vida, como ausencia de si; da militancia –mesmo a mais radical e consequente- como profilático da crise da presença, como muleta existencial. A vida sempre fica às portas da assembleia. Pola sua dupla condiçom de crego e militante, duas facetas para ele indiscerníveis, Moncho abordava na sua vida quotidiana este mal-estar da política como esfera cindida, procurando umha revoluçom integral: "Cando cheguei a Sésamo púxeme a traballar cos vecinos; que se a sacha do millo, que se poñer ou apañar nas patacas, que se traballar nas toradas… Xa dicían os veiños: "Boeno, agora xa non podemos dicir que ningún crego morreu ao caer dun Piñeiro". Pero todo o fixen para cargarme a figura desclasada do abade; que viran que eu, un crego, de boa familia, como se di, abogado para colmo, era ou tiña que ser coma eles. A idea era boa, máis a intención torta, pois fallaba a caridade, o amor ou Un. As loitas das Encrobas, Baldaio, Fruime e outras mais, con cadea e tortura, foron para axudar a ir conquerindo parcelas de poder popular. Está ben a loita pola xustiza, pero non fallaba a idea política, moi clara onte, hoxe e mañá, en min fallaba o AMOR ao UN, como continua a fallar ó ser moi feble". (9/2/1983) Doença final Diario íntimo da doenza final é a estremecedora crónica dos últimos dias do cura das Encrovas, o seu testamento teológico-político. Aí estám as suas últimas críticas a este mundo, à modernizaçom selvagem, aos que querem "mercar ferrados de ceo", ou à ditadura do dinheiro "No cambio, ata o suxire a verba, o valor supremo, fin absoluto da existencia: ¡o diñeiro! E o país convértese nun gran casino…" Moncho aguarda a morte com umha valentia admirável, e mesmo afirma que "Ben espremida, pasada polo batedor, a doenza é rica en vitaminas". Um dos seus últimos apontamentos no dia de Reis de 1993 é de reafirmaçom no seu compromisso: "engano; para convencer que hai que arar coma todo o mundo; "deixa a idea da busca e compórtate coma a xente normal", "así non vas a ningures". Intentan convencer enganando, pola envexa da súa coraxe". Nas palabras finais chama polo abraço telúrico: "Eu quero ir à terra, xuntarme coa naiciña terra; non quero nicho: esa cova escura, tapiada con cemento e mármore, dáme noxo. A terra é a nosa irmá, pisámola, camiñamos por ela, dáno-lo sustento, de cativos xogabamos con ela… estamos de cotío en contacto. Non hai dereito a que ó morrer non separen e nos irmanden co cemento frío e impersoal". Bibliografía citada Todas as referências do texto procedem destes dous libros, traduzidos quando venhem em castelhano, e tal e como as escreveu Moncho Valcarce quando o fijo em galego. VALCARCE, Moncho. Revolucionario e místico. Diario íntimo de doenza final. Santiago de Compostela, Encrucillada, 1994. PÉREZ PRIETO, Victorino (ed.) Moncho Valcarce un símbolo para Galiza. Diarios inéditos e outros textos, Trifolium, 2010.


Mais um ano achega-se o 28 de Junho, dia do Orgulho, data marcada com um círculo vermelho no calendário reivindicativo da comunidade GSDI (Géneros e Sexualidades Diversas e Intersexo), todas aquelas que nos desmarcamos dos limites normativos do género e a sexualidade ou que vemos os nossos corpos patologizados pelo discurso médico sobre o sexo. Mais um ano rememoramos aquela madrugada de 1969 em que o Stonewall Inn fijo arder a noite nova-iorquina, em que nos revoltamos contra o braço policial do sistema patriarcal, em que fomos conscientes de que só o medo nos impedira até então exigirmos dignidade e respeito. Fomos as trans, as maricas, as bolheras e as dragqueens as que a golpe de tacão e pluma nos abrimos um oco na praça pública, rejeitando para sempre a escuridade clandestina das ruelas e os bares soterrados. Mais um ano vemos como o que deveria ser um dia de celebração da nossa existência, de seguirmos vivas e combativas frente às forças que teimam em nos destruir e nos invisibilizar, e de luta também, de protesta contra as cadeias que nos atam e de repulsa contra as instituições que nos patologizam, tem-se convertido em muitos casos num macro festival com desfile de carroças incluído. Desde os primeiros anos do movimento, a finais do século XIX, o ativismo GSDI tem passado por uma longa evolução. Achamos precisamente nos acontecimentos de Stonewall um ponto de inflexão, já que é à calor das propostas da contracultura, dos feminismos e dos movimentos pelos direitos civis da sociedade estadunidense dos anos 60 que por primeira vez se produzem enfrontamentos diretos com as forças da lei a tal escala. O movimento pelas liberdades sexuais e de género vira fundamente contestatário e combativo num primeiro momento, exigindo, a medida que se diversifica, igualdade, justiça e direitos, como parte dumas revindicações marcadas pela epidemia da SIDA nos anos 80. Porém, chegam os anos 90, e com eles começa um processo de institucionalização da luta, com o matrimônio igualitário como objetivo central, objetivo atingido no Estado Espanhol em 2005. Se bem os avanços atingidos em matéria de direitos e inclussão social são indiscutíveis, esta institucionalização, esta oficialização dos protestos, tivo, não obstante, um preço. Mais um ano vemos como o espaço que tanta sangue e tantas lágrimas nos custou ganhar é-nos de novo negado; como somos condenadas uma outra vez a vagarmos nas margens da sociedade, enquanto as olhadas são dirigidas cara a modelos de existência que o patriarcado pode tolerar: gais delgados, bem vestidos e educados ou lesbianas de feminilidade normativa, ambos grupos totalmente castrados no sentido político da palavra, ambos grupos perfeitamente assimiláveis à lógica do capitalismo rosa. No momento em que a burguesia descobriu o beneficio que podia tirar deste novo mercado, o euro rosa, assinou um novo contrato com o patriarcado e marcou um perigoso horizonte: a nossa aceitação passa agora por sermos dóceis, por sermos consumidoras de beleza normativa e espaços e formas de ócio especialmente desenhadas, por escolher de novo entre duas opções igualmente inócuas e limitadoras dum marco binário, homem gay ou mulher lesbiana; por sermos, em definitiva, uma engrenagem submissa do mecanismo capitalista e patriarcal. Em palavras do agora extinto coletivo Maribolheras Precárias da Corunha, "[O capitalismo rosa] fijo-nos mais visíveis em tanto que consumidoras, mas pouco mais." Não se nos permite questionar o género, a instituição da família, a suposta objetividade da ciência médica ou os modelos afetivo-sexuais; não se nos permite reivindicar as nossas liberdades além dum espetáculo monitorizado pelas empresas e os meios de comunicação. Nestes tempos de dúvida, em que se nos tende, salvadora, a mesma mão que nos quer roubar o ar, é mais necessário que nunca rememorarmos quem somos e de onde vimos. Sylvia Rivera, um dos nomes de Stonewall, era uma mulher trans, de cor, migrante, prostituta, sem teto e drogodependente, muito longe da homossexualidade aburguesada que hoje se arvora. Ela lutou contra a guerra do Vietnã, contra o estigma da SIDA, pelos direitos das prostitutas; no cruzamento de quase todas as opressões imagináveis, ela rebelou-se contra a opressão de classe, racial, de género; rebelou-se, em definitiva, contra tudo. Num protesto antirracista pela morte dum rapaz afro-americano em que as manifestantes chamavam os polícias de maricas, Rivera achava-se entre a multidão. Molesta, pronunciou umas palavras que quase cinquenta anos depois mantêm a mesma força: "Não, as maricas estamos aqui com vós". E aginha mudarom os gritos. Esse é o espírito do primeiro 28 de Junho e o espírito que deve inspirar cada um dos nossos dias, um espírito revolucionário e de solidariedade. A questão sexual e de género deve ir da mão da questão de classe e da questão nacional e de todas as questões. Unicamente umas coordenadas galegas e de classe podem vertebrar a nossa luta GSDI e à inversa. Mais um 28 de Junho, quando rejeitamos o patriarcado, rejeitamos também Espanha e o capital; quando rejeitamos Espanha e o capital, rejeitamos também o patriarcado.


Summary: A iniciativa do Ministerio de Inclusión, Seguridade Social e Migracións de aumentar do ingresos pola vía laboral para contar con máis fondos para as futuras pensións foi acollida de forma desigual polos sindicatos.

A última proposta do ministro de Inclusión, Seguridade Social e Migracións, José Luis Escrivá, para facer fronte á vaga de xubilacións que virán nos vindeiros anos xa está enriba da mesa. A fórmula do Goberno español é aumentar un 0,5% as cotizacións a partir de 2023 durante 10 anos. O incremento pagaríano a medias o persoal laboral e as empresas. En todo caso, de non abondar esta medida, non se desbota un recorte nas prestacións. CIG: a solución é aumentar os salarios En opinión de Francisco González Sío (CIG), con este debate "estase confundindo a xente". Cre que o problema das cotizacións á Seguridade Social "son os baixos salarios e as condicións laborais que teñen as persoas traballadoras" polo que apunta a Nós Diario que "se tivésemos unhas condicións dignas e o mercado laboral non fose tan precario en colectivos como a mocidade e as mulleres, teríamos uns ingresos para as pensións acordes ao que necesita o sistema". Este sindicalista pon como evidencia os datos de 2011, antes da reforma laboral, cando "había no Estado español 8.061.000 pensionistas e o gasto medio anual era de 12.006 euros por cada un. En 2020 había 8.899.000, un 10,4% máis, e o gasto medio é de 15.605 euros, un 30% máis" como consecuencia das melloras laborais. Pola contra, "afiliacións había 17.275.000 en 2011 e 18.904.000, un 9,4% máis en 2020", algo que considera que son aumentos "semellantes". Para a central nacionalista o problema radica en que "o ingreso medio anual por afiliado en 2011 era de 5.500 euros e agora é de 5.377 euros", unha baixada dun 2,3%. "A reforma que fixeron fai inviábel o sistema, resume este sindicalista. González Sío achega outro dato significativo. "En 2011 con 2,18 traballadores pagábase unha pensión e agora precísanse 2,90 traballadores", achega. Diante desta situación, a CIG propón "aumentar os salarios e mellorar as condicións laborais, unhas medidas que farán que aumenten os ingresos, por exemplo a través de equiparar o salario medio interprofesional (SMI) con respecto á Carta Social Europea". CCOO e UXT valorarán a proposta Para CCOO e UXT na negociación que se está a levar a cabo sobre o modelo das pensións foi positivo que se retirara o factor de sostibilidade que penalizaba as pensións futuras. Maica Bouza (CCOO) considérao "un paso importante" por ser "a primeira vez que o ministro non fala de reducir o gasto e si dunha medida para actuar polo lado do ingreso" polo que pensan "estudar" a medida. Valorarán máis adiante se "é suficiente para o déficit de ingresos que vai a ter o sistema de pensións" para tratar despois "de como se reparte ese incremento das cotizacións". Para Isabel González (UXT) "o máis importante foi manter o equilibrio das pensións co índice de prezos do consumo (IPC)". Salienta que "o problema actual veu de que o fondo actual se gastou en cuestións que nada tiñan que ver coas pensións", e coincide en valorar "calquera idea que non implique recortes".