Summary: O xornal que esta terza feira terá nas súas mans achégalle o relato 'Unha homenaxe póstuma', de Suso de Toro (Santiago de Compostela, 1956), escritor e colaborador habitual na sección de opinión de 'Nós Diario'. De Toro participa con este relato ilustrado na colección 'Relatan... Nós', que celebra os dez anos de existencia de 'Sermos Galiza'. Nesta conversa reflexiona sobre a proposta e a figura das persoas que se dedican á literatura creando obras.

—Que lle parece lembrar os dez anos de Sermos Galiza a través de relatos?Paréceme unha manifestación da maduración dun xornal. Realmente é Nós Diario quen celebra a Sermos Galiza. Este, agora suplemento, é o único escaparate con entidade de creacións galegas. É valiosísimo, particularmente por incluír unha carteleira do audiovisual e a música. Para as creadoras e os creadores Sermos é valiosísimo por ser, moitas veces, o único lugar onde apareceren e informar das súas obras. Probabelmente non sexa o seu forte o espazo dedicado á literatura e o ensaio mais en conxunto é das cousas mellores que achega Nós. O mesmo feito de encargar estes relatos implica unha redacción madura que é capaz de facer proxectos de verán que fan tamén outros medios de comunicación con máis traxectoria. Ligar a creación literaria á actualidade é sempre un desafío. Eu creo que ten que nacer da liberdade, da imaxinación mais ás veces pórse a un mesmo ou que che poñan desafíos fai que se force a imaxinación, que faga ximnasia. O tema, no meu caso, é unha reflexión fóra de toda época de como somos os escritores e a vaidade que temos. É unha autoironía que espero que non sexa mal entendida, nin que lle preza mal a ninguén. —Preocúpalle o que lembrarán de vostede cando non estea?Non hai porque esconder a realidade da nosa vaidade. O escritor nace do seu propio narcisismo. No meu caso espero que duren os textos, polo menos algúns libros. Supoño que o libro aínda ten duración no soporte que sexa e sobrevivirá. Eu preferiría que fose en forma de libro. Despois de contrastar con outros soportes, para un texto segue a ser o mellor. De maneira dominante, unha parte miña bastante importante é a de estar hoxe na sociedade opinando, a través da palabra, en asuntos da vida social. Loxicamente iso desaparecerá. O que se pretende é cambiar o que acontece mais a ambición do escritor está na obra, non está na pretensión da actualidade. —Un debate recorrente sobre a lembranza de escritoras e escritores despois da súa morte son as restricións que marcan as homenaxes polo Día das Letras Galegas.Ao redor desas homenaxes que fai a Academia hai moitos debates. Eu, particularmente, levo defendendo desde os anos 80 que, sen quitarlle á Academia que escolla cada ano a quen decida, é importante celebrar as nosas Letras doutros modos. Que non estea asociado co pasado e cos mortos, senón que o que faga é pór en valor a vida que ten a creación na nosa lingua. Hai que buscar outro modo de celebración e é algo que levo moito tempo afirmando e agardo que algún día se faga. Falo dunha celebración social, na que participen entidades e mesmo empresas mais que celebre as vitalidades das creacións da nosa cultura. O exemplo do Sant Jordi é o dun éxito. Como celebrar a cultura e máis a vizosidade dunha industria unido a unha celebración cívica. Iso paréceme unha fórmula excelente, de grande éxito. Habería que pensar algo semellante, non digo o mesmo, pois hai que buscar algo propio. Outro debate son as figuras que se escollan. Nese tema non me meto, son propostas académicas. Ás veces esa celebración serve para recuperar unha figura, pór en valor a alguén que doutra maneira podería ser esquecida. Revitalízase, polo menos momentaneamente durante un ano. Outras veces o resultado é desastroso se escollen unha figura con pouca ou nula entidade literaria. Nese caso o que están transmitindo é a mensaxe de que é unha reivindicación puramente política e non hai nas nosas letras unha entidade literaria. Iso é un problema. Hai figuras que teñen un gran valor cívico, que son queridas polos galeguistas por ese motivo mais que non poden ser mostradas á sociedade dicindo que "é a nosa literatura". É cando a xente torce o fociño e di "vaia literatura máis cativa".


Summary: Galiza arde. Iso é un feito. A cuestión é cara onde camiñar para que deixe de facelo.

Que é o monte para Galiza? Non é doado dar resposta a esta cuestión. Desde unha óptica xeográfica o monte representa no noso país "case un millón de hectáreas" ou, o que é o mesmo, "máis da metade da superficie" territorial, explica en conversa con Sermos Galiza, Alberte Román, xeógrafo e produtor do documentario Nas nosas mans. Porén, "o monte non é só un espazo físico", acrecenta. É tamén un medio de produción, un recurso con valor en si propio. "Esa complexidade" para o definir, "reflicte tamén a complexidade do espazo que se quere xerir" e a maneira en que se fai. Da man de Alberte Román e Emilio López, Milucho, abordamos as razóns que motivan a proliferación dos incendios como unha ameaza que paira sobre o monte galego cada verán. Aliás, reflexionamos sobre as posíbeis solucións coas que combater o lume. Non fai falla procuralas moi lonxe, advirten, Galiza conta con experiencias propias que amosan o camiño a seguir: os montes en man común nos que se están a desenvolver proxectos de aproveitamento multifuncional deste medio de produción. Co monte de Carballo (Friol) e a comunidade de Vincios (Gondomar) completamos unha reportaxe en chave positiva. Porque das cinzas, tamén pode agromar un monte vivo. Podes ler a íntegra no número 157 do semanario en papel. Á venda xa na nosa loxa.


Summary: O informe aposta por que o Estado argumente que o Pazo foi espazo institucional durante máis de 30 anos e que por "forza de uso" ten que volver ao patrimonio público da Administración. Sada presentou un voto particular en contra da posibilidade de que a recuperación supoña un gasto público.

Que o Estado presente unha acción reivindicatoria, a través dunha demanda civil, na que se argumente que o Pazo de Meirás foi usado como espazo institucional durante máis de 30 anos e que debe formar parte da propia Administración. É a proposta xurídica que lanza a comisión de expertos impulsada pola Xunta de Galicia, a través da Consellería de Cultura, para estudar a incorporación do inmoble propiedade da familia Franco ao patrimonio público. O informe propón que o Estado presente demanda civil argumentando que o Pazo foi espazo institucional durante máis de 30 anos e que por "forza de uso" vira en patrimonio público da Administración A fórmula é apelar á "demanialización", termo técnico que indica que un inmoble vira en público pola "forza do uso". Con este argumento pretende esta comisión que a Administración Xeral do Estado reclame xudicialmente as Torres, aínda que a proposta supón tamén que os herdeiros do ditador poidan ser compensados economicamente por posibles gastos de mantemento das Torres desde a data na que faleceu Franco, o 20 de novembro de 1975. O completo informe foi presentado este luns en Santiago por varios dos seus redactores, que explicaron que esa indemnización só sería posible unha vez que haxa sentenza firme a favor do Estado e logo dunha liquidación do inmoble e a comprobación deses supostos investimentos. A idea é que a través da demanda civil se declare o "carácter do inmoble como ben de dominio público afecto á Xefatura do Estado" e que, xa que logo, se condene aos Franco a "reintegrar a posesión á Administración xeral do Estado". A proposta supón que os herdeiros do ditador poidan ser compensados por gastos de mantemento nas Torres desde a morte de Franco Ao mesmo tempo, o Estado debe solicitar tamén que se canceln as inscrición rexistrais contraditorias co pronunciamento, aquelas contrarias a que as Torres pertencen ao patrimonio público, e que se expida un mandamento ao Rexistro da propiedade de Betanzos para que se incriban os bens inmobles como bens demaniais do Estado. Sería o de primeira instancia de Betanzos o xulgado competente para presentar a a demanda e a última instancia antes de sentenza firme é o Tribunal Supremo. No informe impulsado pola Xunta traballou unha comisión de expertos, presidida polo catedrático de Historia Contemporánea da Universidade de Santiago de Compostela Xosé Manoel Núñez Seixas, durante máis de seis meses e dela forman parte tamén a Consellería de Cultura, a Deputación e o Concello de Sada. Precisamente, o municipio onde se asenta o Pazo presentou un voto particular ao mostrarse en desacordo nesa hipótese que expoñen as conclusións sobre a "liquidación" do inmoble, que os xuristas, con todo, ven unha hipótese posible. O Concello amósase en contra da conclusión cuarta, na que a comisión advirte de que a estimación da acción xudicial "determinaría a necesidade de liquidar os gastos e custos derivados da posesión do inmoble", entre o 21 de novembro de 1975 e a actualidade. "Prudencialmente", segundo os expertos, pódese cualificar a posesión por parte dos Franco como unha "posesión de boa fe", co obxectivo de que prospere pola vía desexada a demanda; con todo, e unha vez presentada, pasaría a considerarse "mala fe". O Concello de Sada presentou un voto particular en contra da posibilidade de que a recuperación do Pazo supoña un gasto público Para a administración local, os herdeiros do ditador "coñecían perfectamente" cal era a situación do Pazo tras o falecemento de Franco, polo que "non se podería falar de boa fe". Ademais, entende que "non pode asumir que se conclúa que a incorporación ao patrimonio público poida implicar un novo custo nin para o pobo de Galicia nin para as arcas públicas". Desde a Xunta asegúrase que esa posible indemnización valoraríase se a demadna prosperase. A proposta da comisión dá lugar a que "os posuidores teñan dereito ao abono dos gastos en que incorresen e que fosen necesarios para a conservación e mantemento do inmoble, así como os gastos útiles efectivamente realizados e que resulten probados". Pero tamén podería haber compensacións entre as partes do procedemento de liquidación, como consecuencia do uso anterior a 1975. "No caso de que nunha eventual liquidación do Estado posesorio resultase un saldo favorable aos actuais posuidores do inmoble, esta sería notablemente inferior ao seu valor de mercado ou ao prezo que habería de satisfacerse como xusto prezo expropiatorio se se considerase de causa de utilidade pública ou de interese social que habilitase a seguir este procedemento de privación singular da propiedade", advirte o documento. Interior do Pazo de Meirás, cun busto de Franco e símbolos da ditadura na entrada / CC-BY-SA Praza Pública Sada aposta por que "conflúan" o informe da Deputación e da Xunta Malia todo, o concelleiro sadense Francisco Montouto, representante na comisión, aclara que están "satisfeitos" en xeral co informe malia esta diferenza e confía en que este documento acabe "confluíndo" co elaborado a iniciativa da Deputación da Coruña e que certificaba a nulidade da compravenda do inmoble para os Franco, instando a Patrimonio Nacional a recuperar as Torres. Con todo, ese organismo xa advertira, cando dependía do Goberno de Rajoy, que non reclamaría o ben. O informe, xunto co voto particular e os anexos documentais, está xa en posesión da Consellería de Cultura, que o fará chegar ao Parlamento de Galicia. Nel, como advirte o profesor de Historia Contemporánea da Universidade de Santiago Emilio Grandía, compróbase como até 1941 non hai documentos que acrediten a posesión dos Franco. Ademais, aclarou as dificultades para atopar documentación do Pazo, pero o que non impide que se demostre como as expropiacións forzosas e baixo ameazas ao ditador facíanse "en calidade de xefe do Estado", tal e como figura no rexistro da propiedade, ou que se usase de maneira institucional durante as vacacións de verán do ditador. Pola súa banda, o profesor de Dereito Civil da Universidade da Coruña José Manuel Busto Lago advertiu de que os máis de 30 anos de funcionamento do Pazo como residencia do xefe do Estado e os investimentos feitos son dabondo para argumentar a demanda civil, tal e como recolle o Dereito Civil. Ademais, aclarou que de incorporarse ao patrimonio do Estado, os herdeiros non teñen dereito a reclamar a propiedade aínda que xa pasasen tamén 30 anos.


Summary: A xuntanza entre Núñez Feijóo e Raúl Castro, a segunda en tres anos, serve para avanzar acordos entre ambos os dous países en eidos como o audiovisual e agroalimentar.

"O lóxico é, que se imos facer negocio con España, comecemos por Galiza". Esta é a reflexión que Raúl Castro expuxo a Núñez Feijóo durante a entrevista de por hora e media mantiveron ambos os dous mandatarios na Habana no marco da visita do presidente galego á illa. Foi o propio Feijóo, finalizada a xuntanza, quen transmitiu esta información na comparecencia de prensa, para anunciar que Galiza e Cuban van intensificar as súa relacións. Sectores como o agroalimentario, audiovisual, enerxético, entre outros, son algúns nos que se intensificará este compromiso de colaboración, que tomará forma na vindeira semana a través dun documento que proporá vías para concretará esa colaboración. "Foi unha reunión longa. (Raúl Castro) vino em forma, acho que mantén o ímpeto de proseguir con esta tarefa de atualización económica que está vivendo o país", afirmou Feijóo. "Falamos da evolución de Cuba durante estes anos. O novo momento político que está vivendo a illa de Cuba. Falamos da nova relación entre Cuba e EUA. E falamos de Galiza", resumiu Feijóo, que con esta xuntanza fechaba a axenda oficial de súa visita a Cuba, onde participou no 11º Consello de comunidades galegas no exterior.


Doce anos de cárcere por dous delitos de abuso sexual e outro delito continuado de utilización de menor para elaboración de material pornográfico. É a condena que a sección segunda da Audiencia Provincial de Lugo impuxo a José Q.A., o home que durante anos foi coñecido como "o frade do Cebreiro", o relixioso encargado do pequeno santuario da emblemática aldea da montaña lucense, a primeira que atopan os peregrinos do Camiño de Santiago cando entran en Galicia polo Camiño Francés.Os maxistrados do tribunal consideraron probado que entre 2014 e 2015 o antigo frade abusou sexualmente de dous menores de idade, unha rapaz e unha rapaza, ambos con problemas cognitivos. Concretamente, segundo a sentenza, a menor de 16 anos tiña "un coeficiente próximo a unha capacidade intelectual límite" mentres que o outro agredido, o seu curmán de 20 anos, padecía "unha discapacidade intelectual leve que lle impide posuír xuízo crítico".Os maxistrados da Audiencia lucense consideraron probado que entre 2014 e 2015 o antigo frade abusou sexualmente de dous menores de idade, unha rapaz e unha rapaza, ambos con problemas cognitivosSegundo a Audiencia lucense, o condenado fixo valer a "situación de superioridade manifesta" da que gozaba pola súa "condición de relixioso" para "gañar aos poucos" a confianza da menor. Aproveitouse, considera a Sala, da "precaria situación persoal, familiar e económica" da moza, coa que "estableceu contacto" vía Facebook ata que conseguiu que se trasladase con el a unha vivenda da súa propiedade na provincia de Ourense que, teoricamente, lle ía axudar a limpar.Os feitos probados da sentenza especifican que tras "levar á menor en varias ocasións" a esa casa, pediu que "buscase unha terceira persoa" para "manter relacións sexuais os tres xuntos". Esa terceira persoa, di a sentenza, foi o curmán da rapaza, ao que o frade fixo tocamentos por todo o corpo" e tentou penetrar, sinala o ditame.Por estes e outros feitos a Audiencia impón ao antigo frade do Cebreiro a devandita condena de doce anos de prisión -a Fiscalía solicitaba inicialmente dezasete- por dous delitos de abuso sexual, "un deles continuado, con prevalimento e acceso carnal" e outro delito continuado de utilización de menor para elaboración de material pornográfico. Adicionalmente, foi condenado a dez anos de liberdade vixiada e non poderá comunicarse cunha das vítimas durante doce anos e coa outra, durante tres.


Summary: Este sábado 8 de xullo terá lugar en Outeiro de Rei a cuarta edición do Convivio da Cultura Galega, un encontro aberto ao asociacionismo cultural de base.

O encontro, aberto a todas as persoas e a todo o asociacionismo cultural de base, desenvolverase entre a Casa-Museo Manuel María, no centro da vila de Outeiro, e a Carballeira de Santa Isabel. Haberá música de Milesios, Reviravolta, Maraxe, Parabéns e a banda de música de Begonte-Rábade-Outeiro e a banda e coro de Solfa de Compostela. Ademais, haberá unha foliada que animará Xurxo Souto a partir das 17 horas. Este evento quere ser, en palabras dos organizadores, "unha xornada lúdica e festiva, de convivencia, de recuperación do espírito comunitario" O Convivio está organizado pola Casa-Museo Manuel María, canda a federación Galiza Cultura de asociacións culturais galegas e a Asociación Cultural e Musical Solfa de Compostela. Este evento quere ser, en palabras dos organizadores, "unha xornada lúdica e festiva, de convivencia, de recuperación do espírito comunitario da tradicional romaría da Santa Isabel de Outeiro de Rei, de foliadas e xantar demorado. Todo isto arredor da figura de Manuel María, que dedicou por enteiro a súa vida á construción dunha cultura propiamente galega, dun país normal e normalizado, e que tanto colaborou co nacemento de tantas asociacións e proxectos culturais".


Summary: Que Galiza teña voz propia no Congreso. Esta é a principal reivindicación do BNG e Coalición Galega, que apostan pola necesidade de conformar unha gran candidatura galega de cara ás eleccións xerais.

Unha delegación do Bloque Nacionalista Galego, da que formaron parte Goretti Sanmartín e Néstor Rego, e de Coalición Galega, representada por Fernando Alonso, Trinidad Docampo e Xavier Grandío, veñen de reunirse para pór en común a visión de ambas as formacións de cara á conformación dunha candidatura unitaria galega para as próximas eleccións xerais. Tanto para o BNG como para CG é necesario que o grupo parlamentar galego sexa "plenamente soberano e sen dependencias de ningunha forza estatal". Para ambas as formacións, a constitución dunha gran candidatura galega é un obxectivo fundamental para que Galiza fale con voz propia e defenda os intereses do noso país, máxime nun escenario no que se abrirán mudanzas na estrutura política a nivel estatal. Ambas as delegacións salientan nun comunicado que a candidatura debe ser "ampla, plural e inclusiva". Apostan, ademais, por que a integren "todas as forzas políticas galegas que defenden o dereito do noso País a decidir por si propio en función dos seus intereses". Tamén debe incorporar, segundo o BNG e CG, "un amplo abano de colectivos sociais, organizacións e persoas que traballan día a día por unha sociedade galega mellor e máis xusta". Para isto, avogaron por un "amplo proceso de carácter participativo". O Bloque e Coalición Galega buscan que Galiza exerza os seus dereitos nacionais de forma soberana Segundo recollen na nota conxunta, as dúas organizacións comparten a convicción de que é "imprescindíbel", desde "a diversidade de ideoloxías e sensibilidades", a unidade na liña dunha "transformación democrática en que Galiza poda exercer os seus dereitos nacionais de forma soberana". Tanto o Bloque como Coalición Galega sinalan que manterán abertas canles de diálogo "no marco dun proceso de debate con outros axentes políticos e sociais" comprometidos no obxectivo de conformar unha grande candidatura galega unitaria e aberta de cara ás próximas eleccións xerais.


Summary: Afirman querer desenvolver unha campaña "moi galeguizada e galeguista" ao tempo que Feijóo reivindica que "Galiza é España" e bate contra quen reclama soberanía.

O Partido Popular quere desenvolver, segundo afirman, unha campaña electoral "moi galeguizada e galeguista" rumbo ao 21-O. En troques, o seu candidato realizou numerosas declaracións públicas onde a orientación é a contraria. Núñez Feijóo cargaba estes días contra o president Artur Mas polas súas declaracións en que apostaba por dotar Catalunya de "estruturas de estado propio", ao fío da multudinaria Diada en que perto de dous millóns de persoas clamaron pola independencia. Feijóo desde a súa chegada a Monte Pío actuou como o ariete autonómico do discurso centralista do Partido Popular. Papel en que se reactivou tras a vitoria electoral de Mariano Rajoy. Onte mesmo o presidente da Xunta reivindicaba que "Galiza é España desde hai cinco séculos". Fixo esa declaración un día despois de que Francisco Jorquera, chamase a cidadanía galega a "apostar pola soberanía dando máis forza ao BNG". A aseveración de Núñez Feijóo vai na liña doutras que o líder d@s populares galeg@s ten despregado ao longo deste mandato. O nacionalismo galego acusa a Feijóo de actuar como "delegado do goberno en Galiza e non como presidente da Xunta" En 2009 chegou a afirmar que "Castelao tiña clarísimo que Galiza era España", nunha entrevista publicada nun xornal galego ao cumprirse os cen primeiros días de goberno. No seu primeiro debate sobre o estado da nación no Parlamento galego Feijóo asegurou en 2010 a súa vontade de ser "o defensor do galeguismo do século XXI", nunha intervención en que invocou figuras como Vicente Risco ou Ramón Piñeiro e traduciu ao castelán unha cita do propio Castelao. Ofensiva contra a lingua galega O afán por vestir ocasionalmente de galeguista a súa acción de goberno, contrasta coas medidas desenvolvidas por este. A derrogación do decreto do galego --que provocou masivos procesos mobilizadores-- supuxo o maior retroceso na historia da autonomía nas política de promoción do idioma propio de Galiza, rachando o consenso político logrado coa Lei de Normalización Lingüística aprobada por unanimidade no Parlamento galego durante un dos gobernos de Manuel Fraga. Autogoberno anémico O xa limitado marco de autogoberno autonómico sufriu un evidente estancamento. Non só non se avanzou na transferencia de competencias pendentes, senón que a Xunta do Partido Popular non exercitou algunhas das cales xa ten transferidas, como puxo en evidencia a decisión do executivo de Feijóo de non recorrer a modificación da LORCA --como lle exixía o BNG-- deixando na práctica sen efectos a lei galega de caixas e que provocou a bancarización das caixas galegas. A "anemia" do autogoberno galego deu lugar a que desde o nacionalismo galego se acusase a Feijóo de actuar como "delegado do goberno en Galiza e non como presidente da Xunta". Sucursalismo As reiteradas visitas a Madrid de Feijóo, moitas veces para participacións mediáticas --nomeadamente en medios españolistas e ultraconservadores--, mereceu a crítica dos grupos de oposición. Todo o mandato estivo baixo a sombra dun posíbel salto á política española, para o que a presidencia autonómica serviría de trampolín. O seu nome soou con forza para asumir o ministerio de Sanidade tras a investidura de Mariano Rajoy. Alberto Núñez Feijóo exerceu en numerosas ocasións como portavoz desde a periferia do discurso do PP, definido desde a rúa Génova, defendendo con dureza a política de recortes, mesmo cando vulneraba competencias autonómicas.


Disque Ciudadanos pode gañar as Eleccións Xerais; Metroscopia e GAD3, empresas enquisadoras de El País e ABC respectivamente, acaban de publicar dúas sondaxes que os sitúan coma primeira forza, cun 26-27% dos votos. Esta subida ten moito que ver coa "euforia catalá". O curioso desta situación e que é exactamente igual ó acontecido en Cataluña no 2015 Esta subida ten moito que ver coa "euforia catalá": despois dun resultado moi bo no Parlament, onde o partido laranxa superou a maioría das enquisas a súa estimación de voto sube vertixinosamente no resto de Estado. O curioso desta situación e que é exactamente igual ó acontecido en Cataluña no 2015. Enquisas e resultados nas Eleccións Catalás de 2015 e 2017 Fonte: Elaboración propia con datos de El Electoral. Aquel ano tamén tocaban Elección Xerais. Cando estas estaban a piques de celebrarse, a media das enquisas dábanlle a Albert Rivera unha importante cantidade de votos que o situaban coma terceira forza política. Metroscopia era a máis xenerosa con diferencia. Pero este espectacular crecemento proxectado pola "catapulta catalá" foi bater coa dura realidade do chan: C's só logrou 40 escanos dos 60-70 esperados. Na segunda volta desas eleccións, celebradas en xuño de 2016, as sondaxes proxectaba un crecemento modesto para a formación, aínda que a enquisadora de El País teimaba en darlle mellores resultados. Ao final, perderon 8 escanos. Enquisas e resultados nas Eleccións Xerais de 2015 e 2016. Fonte: Elaboración propia con datos de el Periódico, Electograph e La Vanguardia. A pesares disto, Ciudadanos non é unha ilusión óptica: consegue votos. E aínda que non sexan tantos coma quixeran, son suficientes para permitir a continuidade do PP no Goberno e en varias autonomías, ademais do PSOE en Andalucía. Nun sistema electoral que fomenta o bipartidismo e o "voto útil", a sobreestimación que observamos nestas enquisas parece a única forma de garantir a existencia dun partido-bisagra coma este. Podería ser entón que, se as citadas enquisas tiveran resultados máis realistas, a sensación de tirar o voto empeorase estes resultados? Se así fóra, Ciudadanos sería un "partido burbulla" porque o motivo do seu crecemento sería a expectativa mesma de crecemento. As enquisas non son só ferramentas de análise da realidade, senón que tamén inflúen nela indicando cal é o "voto útil". E aínda que en Cataluña C's aglutine votos, no resto do Estado o mellor resultado que obteñen e apuntalar gobernos doutras formacións. Nalgunhas autonomías son directamente extra parlamentarios. Votar a Ciudadanos nos serve para nada porque se o único que van facer e apoiar o PP ou o PSOE, o lóxico e votar por unha destas formacións. O "voto útil" volve con forza, porque ninguén quere volver a ter un Presidente que se apelide Interino. As enquisas non son só ferramentas de análise da realidade, senón que tamén inflúen nela indicando cal é o "voto útil" A única forma de xustificar o voto por Albert Rivera é que el mesmo sexa considerado como un candidato plausible para a presidencia, coma sucedeu con Inés Arrimadas. A burbulla política laranxa precisa de fortísimas proxeccións de crecemento ou sufrirá unha caída vertixinosa. E o mesmo que acontece coas burbullas económicas, onde a especulación aumenta constantemente o valor aparente por riba do valor real. Aumento baseado na crenza de que o mesmo non se vai deter. Sen embargo, estas proxeccións son máis que fantasiosas. Alguén me sabe dicir como se chama o líder de Ciudadanos aquí en Galicia? Ou polo menos un líder autonómico que non sexa Arrimadas. Cuarta forza estatal e un puñado de deputados autonómicos. A todos nos soa que teñen algunha alcaldía nalgures, non se sabe moi ben onde. En Cataluña, onde se supón que está o seu feudo electoral, e onde levan actuando dende o 2005, só teñen unha. E o seu recente resultado electoral ó final non foi tan gordo; teñen un cuarto dos votos. Se son primeira forza só é pola fragmentación do Parlament. Se algo aprendemos da burbulla inmobiliaria é que cando as imaxes artificiais son cribles, poden lograr condicionar o comportamento, modificando así a realidade material. Paradoxos do destino, Ciudadanos e o partido da cor dos ladrillos Aínda así, Albert Rivera goza de grandes simpatías ideolóxicas entre o electorado conservador, que non é escaso. Se as sondaxes que prognostican a súa vitoria lles resultan cribles, podería ser que se decidisen a votalo. O 21-D deixou claro que o partido conta con poucos activistas e cadros e cunha escasísima implantación municipal. Iso si, substitúen estas carencias por un decidido e indisumulado apoio dos mass media para lograr fortes mobilizacións electorais. Se algo aprendemos da burbulla inmobiliaria é que cando as imaxes artificiais son cribles, poden lograr condicionar o comportamento, modificando así a realidade material. Paradoxos do destino, Ciudadanos e o partido da cor dos ladrillos. Publicidade


Summary: Pablo Iglesias pediu "desculpas avergonzadas" ás vítimas do ex policía franquista.

O portavoz de Unidos Podemos no Congreso, Pablo Echenique, anunciou que a súa forza rectificará "o erro" de ter votado en contra de solicitar ao Goberno español que fixese pública a folla de servizo de Billy 'El Niño' e explicou que o seu rexeitamento inicial debeuse á "prudencia" ante as "dúbidas legais" que tiñan perante a solicitude presentada por EH Bildu. Pablo Iglesias pediu "desculpas avergonzadas" ás vítimas do torturador franquista Antonio González Pacheco, alias Billy 'El Niño', por ter rexeitado no Congreso esa solicitude. Echenique asegurou que "se chega de novo" á Mesa do Congreso unha solicitude neste sentido, o seu grupo votará "a favor", aínda que subliñou que " debater sobre ver a folla de servizos devalúa o asunto ", xa que na súa opinión" o problema non é iso, senón que sexa xulgado por crimes de lesa humanidade.


Summary: En febreiro constituíronse 360 novas empresas na Galiza, 7,7% menos que no mesmo período de 2019.

A creación de empresas na Galiza caeu 7,7% no mes de febreiro, no que se constituíron 360 sociedades mercantís, das que 358 o fixeron baixo a forma de Sociedade Limitada, cun capital total subscrito de 21,6 millóns de euros, segundo os datos publicados onte polo Instituto Nacional de Estatística (INE). No balance presentado correspondente ao mes de febreiro, o número de sociedades mercantís disoltas ascendeu na Galiza a 144, o que representa unha diminución de 13,8% a respecto de febreiro de 2019, un dato que contrasta co ascenso acumulado na media estatal. Delas, sete foron motivadas por unha fusión, outras 124 realizáronse de modo voluntario e o resto, por outras causas, recolle o INE. No que atinxe os movementos de capital, contabilizáronse tres sociedades anónimas e 135 limitadas galegas que ampliaron capital en febreiro e 26 sociedades mercantís que o reduciron. Ademais, unha empresa desembolsou dividendos pasivos. A nivel do Estado español, o número de sociedades mercantís de nova creación caeu 9,2% en febreiro respecto ao mesmo mes de 2019, até sumar 8.516 empresas, á vez que as disolucións empresariais aumentaron 4,5%, até totalizar 2.416. Co retroceso de febreiro, a creación de empresas encadea dous meses de taxas interanuais negativas após ceder en xaneiro case 4%.


Summary: Incorporou unha emenda de ERC para que, mentres durar os períodos concesionais, se manteñan conxeladas as peaxes. A iniciativa prosperou ao obter o apoio do PSOE, ERC, PDeCAT, PNV, ERC e Compromís. PP e Cs abstivéronse.

A PNL (proposición non de lei) foi defendida perante o pleno por Yolanda Díaz e tiña dous pontos programáticos. O primeiro, comprometer o goberno do Estado a que non re-privaticen as autovías radiais madrileñas resgatadas polo Estado após a súa quebra (o ministro de Fomento, dixo a portavoz de En Marea, pensa en as devolver ao sector privado por apenas 700 millóns de euros). O segundo, o de garantir que, unha vez concluídos os períodos concesionais, as autoestradas de peaxe pasen a ser xestionadas directamente "polo sector público". Na súa quenda de defensa da PNL, Díaz puxo en destaque que na historia do estado español só hai dous períodos en que se entregaron autoestradas a empresas privadas, a ditadura franquista e os anos de goberno Aznar (1996-2004). A parlamentar alegou tamén que o Estado español apresenta unha singularidade a respeito dos da súa contorna, o feito de que até 70 por cento do accionariado das empresas concesionarias está "nas mans das construtoras". "Está nas mans da corrupción. Son os corruptores con carácter presunto que aparecen nos papeis de Bárcenas", dixo Díaz e a seguir citou, entre outros, os nomes de Florentino Pérez, Villar Mir ou "Los Albertos". O que non aparece na iniciativa é ningunha referencia concreta á transferencia da AP-9 á Xunta -vetada polo goberno do Estado até en dúas ocasións. Yolanda Díaz, porén, si que se referiu na súa intervención á empresa que a xestiona, Audasa, como exemplo do suculento negocio que fan as concesionarias das autoestradas. Cifrou os seus beneficios en 1 de cada 2 euros que factura. "O 50 por cento. Ese é o beneficio de Audasa. Vostés saben cal é a media dos beneficios das empresas españolas. 7 por cento. Inditex, por exemplo, ten un beneficio de 14 por cento. Estamos a falar dun negocio [o de Audasa] a mans cheas", alegou. En Marea aceitou incorporar ao texto da súa PNL unha emenda de ERC para conxelar as tarifas das autoestradas mentres durar os períodos concesionais, a maior parte delas até 2021, a AP-9 até 2049. A iniciativa foi votada favorabelmente por PSOE, PNV, PDeCat ERC e Compromís, en tanto que PP e Cs optaron pola abstención. O partido maioritario na cámara negociou unha transacción con En Marea -estaba disposto a votar a prol do resgate das autoestradas que conclúen a concesión en 2021-, mais a confluencia non cedeu para manter o texto nos termos orixinais -o PP non queixo comprometerse a non reprivatizar as radiais madrileñas.


Summary: A convocatoria realizada pola CNT continuará con paros nas terzas alternas de maneira indefinida.

O persoal temporal do Consorcio iniciou este 30 de marzo a primeira xornada de folga indefinida convocada pola CNT para todas as terzas feiras en semanas alternas. A protesta fora aprobada en asemblea e ten como obxectivo regularizar a situación de todas as traballadoras temporais en fraude de lei e abuso de temporalidade, independentemente da forma de acceso ao seu posto toda vez que a Xunta da Galiza vén de incluír a práctica totalidade das prazas na última oferta de emprego público (OPE), a finais de 2020. O persoal convocado pertence ás escolas infantís da Galiña Azul, centros de día, fogares residenciais e todos os centros de traballo da rede do Consorcio Galego de Servizos de Igualdade e Benestar, incluíndo o persoal de servizos centrais. "Esta situación é responsabilidade plena da Administración galega que, a día de hoxe, continúa a non escoitar as peticións de reunións realizadas", afirma a CNT nun comunicado. Valoración positiva do primeiro día de folga As primeiras valoracións da CNT sobre o seguimento da folga son moi positivas. "Polos primeiros datos deste mesmo día, confírmase que son numerosas as traballadoras que están a secundar a folga na maioría dos centros de traballo do Consorcio, a pesar do abusivo dos servizos mínimos impostos pola Xunta da Galiza, que abranguen a metade do cadro de persoal". O propio sindicato indica que a participación do persoal temporal na folga foi practicamente total nos servizos centrais e na rede de residencias e centros de día, cunha maioría de centros onde non se puido dar o servizo. Tamén hai un amplo seguimento na rede de escolas infantís aínda que con datos de participación máis desiguais. O comité de folga insta a Xerencia do Consorcio a que faga públicos o desglose dos datos de seguimento pola tipoloxía do persoal e que indique todos os centros onde non se puido dar servizo. Desde a CNT trasladan a súa total oposición ao decreto de servizos mínimos imposto pola Xunta da Galiza para a folga no Consorcio de Igualdade e Benestar por considerala "arbitraria, desproporcionada e falta de motivación". A central sindical entende que non queda garantido o exercicio do dereito á folga


Summary: O conselleiro Román Rodríguez advirte de que se trata dunha medida excepcional provocada pola pandemia. Ademais, para chegar a ese extremo terán que chegar as solicitudes por parte das direccións dos centros educativos.

O comité educativo da Xunta decidiu, tras unha reunión de traballo que decorreu nesta sexta feira, facer varias propostas organizativas dos recreos aos centros de ensino secundario. Entre outras disposicións, inclúese que as directivas destas infraestruturas poidan solicitar que o alumnado maior dos 16 anos poida saír do centro nestes descansos. A opción só sería viábel para os maiores de 16 que xa estén en Bacharelato, Formación Profesional ou en ensinos de réxime especial, e non na ESO pola súa condición de obrigatoria. Cando se queira actuar así, o equipo directivo do instituto será o encargado de demandar esta medida á xefatura territorial e informar á inspección educativa. No entanto, antes deberá obter o visto e prace do consello escolar. O conselleiro de Educación, Román Rodríguez (que recuperou estas competencias hai só unhas semanas), afirmou hoxe que esta posibilidade só vai ser para casos excepcionais. Ademais, é froito do coronavirus para cumprir coas normas de distancia entre as persoas. O encontro tamén serviu para falar de dous novos protocolos para garantir o desenvolvemento das actividades dentro da normalidade que permite a pandemia. Así falouse quer das actividades extraescolares, quer das educacións en réximes especiais como a formación para adultas. Tamén se prevé que a consellaría marque unhas pautas para a realización de prácticas nos ciclos de FP. Para Rodríguez todos estes documentos marco de comportamento son básicos para que o curso decorra "coas máximas garantías de seguridade sanitaria".


Summary: Na última semana non houbo ningún caso de coronavirus en 277 concellos, se ben Sanidade non desvela o nome dos 27 nos que si houbo.

A Consellería de Sanidade demandou ao Ministerio de Sanidad que "todo o territorio da Galiza" avance a segunda feira 8 de xuño á Fase 3 por presentar "condicións adecuadas epidemiolóxicas" e insiste na mobilidade interprovincial en todo o territorio galego. Cómpre lembrar que a partir deste domingo, 7 de xuño, poderían estar permitidos os desprazamentos e as viaxes xa non só entre as provincias dunha mesma comunidade senón tamén entre comunidades autónomas sempre que estas estean na Fase 3 Nesa fase, a xestión do desconfinamento recaerá sobre o Goberno galego e xa non estará en mans do 'mando único' activado ao inicio do estado de alarma. Así o explicou o conselleiro de Sanidade, Vázquez Almuiña, nunha rolda de prensa telemática esta terza feira para informar da proposta trasladada na tarde da segunda feira ao Ministerio de Sanidad sobre as capacidades estratéxicas sanitarias da Galiza para acceder á fase 3 da desescalada. Almuiña insistiu nestes dous aspectos --cambio de fase de toda a Comunidade galega e mobilidade no catro provincias-- recollidos na proposta de Galiza, composta por unha carta e un documento de 159 páxinas remitida ao Ministerio, para que poidan contestar nos próximos días, após unha "boa evolución en todo o territorio galego cunha tendencia descendente en todas as provincias". "Cando pasadomañá (quinta feira) vanse a cumprir tres meses do diagnóstico do primeiro caso na Galiza o total de afectadas é de 11.314 persoas", afirmou, para destacar que Galiza se sitúa como segunda comunidade con menor taxa de letalidade (6,67) tras Canarias (6,49). O conselleiro informou que nos últimos 3 días non se rexistrara ningún caso en 306 concellos galegos, cifra que foi de 277 se o prazo é unha semana e de 273 se é de 14 días. Como é habitual na Xunta, non facilita o nome de casos de COVID-19 por concellos.


Se tomamos en conta que só en tres ocasións foi mencionado algún tema sobre América Latina nos dous debates electorais realizados polo actual presidente e candidato do partido Demócrata, Barack Obama, e o seu contrincante polo partido Republicano, Mitt Romney, así como que en ningún momento se mencionou algún tema relacionado coa rexión no debate entre os dous candidatos a vicepresidente, poderíamos inferir que América Latina non está no mapa de prioridades para a próxima presidencia na Casa Branca. O asunto é significativo xa que certifica o paulatino distanciamento de Washington cos seus veciños latinoamericanos, un proceso que ven configurándose dende o período presidencial de George W. Bush (2001-2009) O asunto é significativo xa que certifica o paulatino distanciamento de Washington cos seus veciños latinoamericanos, un proceso que ven configurándose dende o período presidencial de George W. Bush (2001-2009), onde a atención se enfocou cara a Oriente Próximo, Asia Central e a errática "guerra contra o terrorismo". O actual presidente Obama non logrou reverter este tratamento, aínda que se enfocara en temas específicos mais orientados cara a seguridade nacional, como son a migración (principalmente dende México) e a loita antidrogas, secundado por Cuba, o ascenso hemisférico de Brasil e os tratados de libre comercio, en especial con Colombia e Panamá. Este "déficit" latinoamericano na axenda electoral estadounidense intensifícase aínda mais no caso do candidato republicano Romney, quen amosa unha marcada inexperiencia en temas de política exterior Este "déficit" latinoamericano na axenda electoral estadounidense intensifícase aínda mais no caso do candidato republicano Romney, quen amosa unha marcada inexperiencia en temas de política exterior, adoitando unha posición claramente orientada á dereita mais radical. Tanto os seus discursos como os debates con Obama permitiron a Romney realizar tácticas referencias a América Latina, especialmente como elementos de ataque e crítica ante o que considerou a presunta "debilidade" de Obama para frear a líderes "incómodos" como o presidente venezolano Hugo Chávez e o mandatario boliviano Evo Morales, así como de aparente "tibieza" e falta de firmeza na relación con Cuba e, principalmente, a súa preocupación ante a inédita aparición de Irán a través de alianzas en América Latina, principalmente cara o "eixe da ALBA", personificado en Venezuela, Bolivia, Ecuador, Cuba e Nicaragua. No caso iraniano, Romney fai causa común coas preocupacións de Israel, incluso apoiando un eventual ataque israelí a Teherán por mor do seu programa nuclear. Velaí a súa intransixente posición cara Chávez e os seus aliados do eixe da ALBA, principal bastión de apoio á presenza rexional iraniana. Por que importa América Latina No 2011 EUA exportou máis a México que a China Non obstante, a próxima presidencia na Casa Branca debería considerar con maior prioridade o momento actual latinoamericano. Segundo o think tank Brookings Institute, no 2011 EUA exportou máis a México que a China, con cifras de exportación de US$ 233 miles de millóns cara o seu veciño latinoamericano contra un monto de US$ 129 miles de millóns de exportacións cara o xigante asiático. Seguindo con este centro de análise estadounidense, Washington exporta mais cara América Latina que a Europa ou Rusia, mentres un total de 38 millóns de empregos en EUA dependen directamente das exportacións a América Latina, segundo a Cámara de Comercio de EUA. Un dato significativo: aproximadamente seis millóns de empregos en EUA dependen directamente do comercio estadounidense con México. Washington observa con receo o cada vez mais ascendente papel hemisférico de Brasil, a tal punto que a puxante economía brasileira estase a converter no principal rival comercial estadounidense na rexión Pero América Latina é mais que comercio para EUA. Washington observa con receo o cada vez mais ascendente papel hemisférico de Brasil, a tal punto que a puxante economía brasileira estase a converter no principal rival comercial estadounidense na rexión. Unha rivalidade que se amplía ante a cada vez mais crecente presenza comercial e económica de China, especialmente en Venezuela, Arxentina, Brasil, Cuba e América Central. Ao mesmo tempo, a configuración de novas expresións políticas progresistas así como de organismos de integración rexionais, como son os casos de UNASUR, CELAC, ALBA e a revitalización do MERCOSUR, implica un marcado distanciamento latinoamericano cara as tradicionais pautas de integración "exportadas" dende EUA. Salvo no caso de Colombia, visiblemente o principal aliado rexional de Washington cuxos intereses enfócanse na loita antidrogas e no libre comercio, a política latinoamericana xa non observa a Washington como un actor prioritario e incontestable. En todo caso, tanto Obama como Romney semellan mais persuadidos en darlle prioridade ao asunto da migración ilegal latinoamericana cara EUA, principalmente dende México, América Central e o Caribe, que a calquera outro tema relativo aos asuntos latinoamericanos. Como México agora baixo unha nova presidencia, neste caso de Enrique Peña Nieto e do PRI, outro tema chave será Cuba, en especial polo peso do exilio cubano en ambos partidos, o Republicano e o Demócrata. Tanto Obama como Romney semellan mais persuadidos en darlle prioridade ao asunto da migración ilegal latinoamericana cara EUA, principalmente dende México, América Central e o Caribe, que a calquera outro tema relativo aos asuntos latinoamericanos Pendente aínda da evolución do polémico e anacrónico tema do embargo e das incertezas sobre a transición económica cubana, Obama tenta suavizar levemente a política estadounidense cara a illa caribeña mentres Romney aposta decididamente por reforzar as políticas de sancións contra o goberno de Raúl Castro. Pero non parece que Cuba será un tema estrela para a política exterior do próximo presidente estadounidense, como tampouco o caso de Venezuela, mais pendente da evolución de saúde de Chávez e do futuro que este factor terá na evolución do proceso interno de cambios. Os próximos catro anos serán, por tanto, vitais para observar o impacto da presumible rivalidade hemisférica entre Washington e Brasilia Quizais este leve baleiro de atención por parte da Casa Branca sexa ocupada por Brasil, un polo en ascenso nos foros internacionais que se aprestará a acometer retos importantes que medirán a súa fortaleza, en especial ante a captación de investimentos estranxeiros a tenor do Mundial de Fútbol 2014 e dos Xogos Olímpicos 2016 e da viabilidade dos programas de desenvolvemento socioeconómico impulsados dende a presidencia de Lula (2002-2010) e da actual mandataria Dilma Roussef. Os próximos catro anos serán, por tanto, vitais para observar o impacto da presumible rivalidade hemisférica entre Washington e Brasilia.


Summary: O mundo do viño está rodeado de recomendacións para optimizar a satisfacción no seu consumo, en gran medida vinculado á gastronomía. Moitas delas están pensadas para a cata profesional, para o servizo en restaurantes ou para o envellecemento de botellas nas adegas. Criterios para harmonizar pratos e viños, temperaturas de servizo, que copas usar, cando hai que decantar unha botella, como conservala… son cousas que enfeitizan nunhas persoas e arrepían noutras.

O xeito de beber viño é unha decisión moi persoal adaptada ao propio gusto e inzada de subxectividade. Nós limitarémonos a dar algúns consellos prácticos, básicos e útiles para que o consumo habitual poida resultar máis grato. Moitas das recomendacións simplificadas clásicas sobre o consumo de viño están superadas. Outras teñen un pouso amplo de experiencia profesional e son moi aproveitábeis. O máis importante é entender que unha recomendación non leva parella unha contraindicación, moito menos unha prohibición. Calquera consello dirixido a incrementar o pracer da degustación non debe levar á inhibición de tomar un viño cando apeteza se non se cumpre a condición suxestionada. Para maior claridade, nada impide beber tinto frío con peixe ou branco do tempo con carne. Pode resultar nun grande acerto en determinas circunstancias, e un chisco menos satisfactorio noutras. Máis nada. Temperatura Poida que o maior inimigo dunha botella de viño sexa a calor excesiva, unha temperatura moi elevada. É algo que debemos ter en conta para non mercar a botella dun escaparate soleado, para non deixala no maleteiro dun coche estacionado ao sol en verán (igualiña á primeira recomendación artesá cando mercas un instrumento musical de madeira) e para non gardala na casa nun estante á beira do radiador. Poida que o maior inimigo dunha botella de viño sexa a calor excesiva, unha tempertura moi elevada As adegas constrúense e tecnifícanse para fuxir das temperaturas altas pola súa incidencia negativa nos procesos de elaboración e na conservación do viño. Cando probamos tintos e brancos nunha adega, á mesma temperatura, alén de estímulos emocionais sempre nos parece un punto idóneo. Oscilan ao redor dos 15ºC. O frío amortece a sensación ácida e doce no noso gusto e alenta as sensacións tánicas. Por este motivo recoméndanse temperaturas máis frías para espumantes, viños doces e brancos; e temperaturas menos frías para tintos e mesmo brancos con crianza. Realmente o frío en exceso amortece case todo: parte das sensacións gustativas e a maioría dos aromas. Con temperatura moi baixa, convertemos o viño nunha bebida moi fría que nos contrasta a temperatura corporal sen deixar moita pegada organoléptica. A volatilidade dos aromas aumenta coa temperatura, e canto máis corpo teña o viño, máis temperatura requirirá para comezarmos a percibilos. Conclusión. Velaí o noso consello: nin os brancos moi fríos, nin os tintos moi quentes. Nin os brancos moi fríos, nin os tintos moi quentes En ausencia de cavas de refrixeración de varias temperaturas, os mellores aliados son o frigorífico da cociña e a nosa previsión. Un espumante ou doce poden ir da neveira directamente á mesa. Un branco pódese quitar dela 10 minutos antes de bebelo. Estes podemos empezar a arrefrialos o día anterior ou horas antes se queremos. Un tinto pode entrar levemente no refrixerador durante uns 10 minutiños para darlle un toque antes de abrilo, sobre todo canto máis novos, lixeiros ou menos tánicos. Se falla a previsión, para arrefriar rápido o mellor é somerxer a botella en auga con algo de xeo. Para desenfriar, é máis doado: facer un pouco de tempo, na botella ou na copa coa axuda das mans e da temperatura corporal. O outro tempo, a temperatura ambiental, tamén xoga. Se vai calor, arrefría sen medo, porque a botella na mesa e o viño na copa vanse quentar antes. Lembra que un tinto do tempo, cambia moito de marcar o termómetro 15ºC a 40ºC á sombra. Un exercicio de cata interesante é probar dúas botellas da mesma marca a distinta temperatura. Se o atopas nunha cata a cegas concluirás que son viños distintos. Conservación A maior parte dos consellos habituais neste apartado están pensados para crianza ou envellecemento prolongado das botellas, algo que acontece nalgunhas adegas, restaurantes e casas, pero é infrecuente na maioría. Referímonos a procesos relevantes e intencionados de envellecemento de varios anos que requiren temperaturas frescas e estábeis, pouca iluminación e un grao elevado de humidade ambiental. Podemos telos en conta. Así e todo, para gardar semanas ou meses na casa, evitar a calor escollendo o lugar máis fresco, sen sol directo nin outras fontes de calor próximas (electrodomésticos, forno, calefactores…) é o máis relevante. A estes efectos, a posición horizontal ou vertical da botella é indiferente. Para gardar botellas na casa, o máis relevante é evitar a calor, escollendo o lugar máis fresco, sen sol directo nin outras fontes de calor próximas Durante moitos anos a posición horizontal asociouse a unha mellor conservación da rolla de cortiza das botellas, e por tanto do viño, para evitar a sequidade do tapón, o seu deterioro e a entrada de osíxeno na botella. Desde o ámbito da produción de rollas tense contradito esta recomendación ao destacar a importancia da humidade ambiental nese proceso, fronte ao impacto negativo do contacto directo da rolla co líquido de maneira moi prolongada. Evidentemente o viño pódese desprazar sen problema ningún, mais de elixir para abrir entre unha botella repousada e outra recentemente meneada nunha viaxe, mellor a repousada. E como conservamos unha botella aberta? Mellor gardala tamén no frigorífico tapada, sexa branco ou tinto. No caso dos tintos teremos a previsión de sacalos despois con maior antelación ao consumo, por exemplo antes de poñerse a preparar o xantar que acompañará. O contacto co osíxeno fará irreversíbel o deterioro progresivo, pero o frío axudará a que a evolución sexa máis lenta. Non será estraño atopar viños bos de gama básica ou media que poidas beber con este método durante máis de seis días, o número de copas que enche unha botella. Como para outros mesteres ao redor do viño, existen complementos que axudan. Neste caso uns tapóns que poden baleirar o osíxeno das botellas por bombeo. Os nosos principais consellos parten só do equipamento de supervivencia: sacarrollas, copa e botella. E a neveira. Como envase existen uns pipotes formados por unha caixa cunha bolsa interior con billa (coñecidos como BIB, siglas de bag in box), que fan o baleirado do viño sen unha entrada importante de osíxeno. Lamentabelmente están asociados a viños de baixa calidade. Cada vez máis denominacións de orixe europeas e proxectos vitivinícolas están incorporando este envase aos seus viños. Nos vindeiros anos poderemos ver o seu uso máis estendido, con distintos formatos e capacidades, e con bos viños no seu interior. Copas e cuncas Para a proba do viño, para a súa análise sensorial e para o seu goce organoléptico integral, a ferramenta idónea é unha copa de viño de cristal fino. Dos múltiples modelos existentes considérase máis versátil o coñecido como Burdeos. As copas chamadas cataviños, máis pequenas e moi usadas antes nas catas, proceden dun uso profesional máis orientado a detectar defectos que a gozar da experiencia de probar. As copas están fabricadas para favorecer a aireación, para recoller os aromas e para deitar o líquido na boca tendo en conta a súa fisionomía gustativa. O noso consello é usar a copa como aireador e gozar da evolución do viño desde o primeiro momento con calma Existen empresas fabricantes especializadas, con coleccións que agrupan un modelo de copa para cada tipo de viño. Ao tempo, adoitan producir tamén un modelo estándar pensado para hostalaría, de uso versátil e cun cristal un chisco máis resistente para evitar as roturas no lavado. Algún destes modelos coinciden coa nosa recomendación: copa de cristal tipo Burdeos. Se queres experimentar, o modelo Borgoña (con máis forma de balón) acompaña moi ben moitos tintos galegos. Limpeza sen restos de deterxentes; pano limpo ou papel para secar e retirar partículas; e aireado antes do uso para evitar olores a pechado ou humidade serían consellos complementarios. Temos unha boa relación de recipientes posíbeis, tanto de uso tradicional como de uso actual (vasos de vidro de cociña), cos que podemos beber viño a pracer. A cunca de olería probabelmente é dos máis emblemáticos. En comparación cunha copa, veremos que é estupenda para a fase gustativa pero moi limitada para a fase aromática. En definitiva, bebe viño por onde queiras e usa copa para catar. Como coas temperaturas, unha experiencia práctica de cata interesante é probar o mesmo viño en distintos recipientes para darse conta das importantes diferenzas que pode provocar na nosa percepción. Decantado O traspaso suave dunha botella a un decantador está asociado coa retirada dos pousos a viños con décadas de envellecemento en botella. Nin é tan frecuente beber eses viños, nin esa práctica conta con anuencia unánime, por provocarlle unha osixenación tan extrema a un viño xa envellecido de abondo. Hoxe considérase unha práctica máis interesante para viños máis novos. Decantar un viño é verter o contido da botella noutro recipiente. Pasalo para un decantador ou unha xerra provoca unha osixenación e un grao de evolución do viño que tardariamos máis tempo en lograr usando só a copa. O noso consello é usar a copa como aireador, e gozar a evolución do viño desde o primeiro momento con calma. Desde logo é o mellor para a aprendizaxe na proba de viños. Recomendamos o decantado, ou máis ben un xerreado enérxico, en dous supostos. Se coñeces o viño, sabes que está moito mellor unha hora despois de abrilo, non tes tempo e queres que sexa probado nesas condicións óptimas, podes acelerar e conseguilo decantándoo. Esta pode ser unha práctica preventiva xeral aplicada tamén para viños que non coñeces e con persoas convidadas. De todos os modos, ti sempre proba primeiro na copa. Un segundo suposto é cando dás con viños reducidos, moi pechados aromaticamente ou mesmo con aroma a pechado. Unha aireación enérxica, envorcar na xerra de xeito que o viño golpee as paredes e o fondo, pode axudar a abrilo olfactivamente e á desaparición de notas iniciais desagradábeis. Dálle sempre unha oportunidade, lembra que vén dunha reclusión longa. Unha técnica moi utilizada en catas comerciais é o dobre decantado, pasar o viño a unha xerra ou botella limpa baleira, e devolvelo á súa botella orixinal valéndose da pericia de pulso ou dun funil. Como nunha cata o factor tempo conta, búscase así o mellor momento do viño no servizo por dispoñer de menos tempo para que se "abra" en copa. Mesas en boa harmonía Que vai mellor cun polo asado ou cunha carne de porco? O viño branco ou un refresco de cola? Con que che pegan máis unhas sardiñas á brasa? Cun vasiño de tinto ou cunha cervexa? O viño e a gastronomía son inseparábeis para nós por motivos históricos e culturais, e forman parte dos nosos encontros familiares e sociais por tradición. É unha bebida moi gastronómica e os viños galegos gozan de gran potencial e calidades nese terreo. Con independencia das preferencias individuais en cada momento, ningunha recomendación para a harmonización gastronómica do viño pode ser entendida como dogma. Se hai carne pero me apetece branco frío porque vai calor, pois branco frío. Vaille ir ben mellor que outras alternativas posíbeis. Non hai dúbida de que o mellor viño é o que prefiran as persoas que sentan á mesa, recomendación principal das maridanzas tradicionais que ás veces ficou oculta. Das páxinas escritas e das experiencias realizadas sobre esta cuestión, hai unha conclusión clara: ningún viño estraga unha comida. Aclarado isto, agora si, daremos un par de consellos tamén. O que buscamos na maridanza sempre é pór ao mesmo nivel viño e comida e que se complementen para unha mellor experiencia gastronómica. Buscar viños con versatilidade gastronómica é un bo recurso, sobre todo cando os menús son variados. Son viños que nos permiten facer o xantar de principio a fin. Aquí son de utilidade os viños con boa acidez e carácter refrescante que limpan o padal entre tapas ou pratos distintos. Considéranse viños máis versátiles os de rexións vitivinícolas frías; os de variedades brancas menos perfumadas; os viños lixeiros (con menos taninos), espumantes e algúns fortificados secos; e os envellecidos de anadas antigas. É unha bebida gastronómica e os viños galegos gozan de gran potencial e cualidades nese terreo Como vedes, con brancos e tintos galegos podemos comer ben tranquilos. A única preocupación será esquivar combinacións que tapen ou anulen algún dos dous elementos. Como xa dixemos, a vítima é máis doado que sexa o viño e non o prato. Unha boa idea é buscar sempre a concordancia entre a estrutura do prato e a estrutura do viño. De aquí nace a asociación de brancos con peixe e tintos con carne. Na Galiza sabemos hai tempo de pratos con peixe e marisco non tan lixeiros. E sabemos tamén de tintos moi lixeiros e agora de brancos con crianza máis estruturados. Outra boa idea é atender aos ingredientes especiais dominantes, non só ao ingrediente principal. Usar un mollo de mostaza pode ser máis relevante para escoller o viño que se o prato é de pescada ou de porco. As notas especiadas e picantes sempre agradecen acidez para limpar e refrescar, igual que os pratos graxos e potentes. Buscar viños con versatilidade gastronómica é un bo recurso, sobre todo cando os menús son variados Cun coñecemento máis preciso do sabor de pratos e viños, é dicir, dos aromas e dos gustos básicos, poderemos buscar harmonizacións por afinidade e tamén por contraste. Un viño de "trago largo" que pase desapercibido e ceda todo o protagonismo ao prato que queremos gozar sempre é unha opción, mais non sería unha maridaxe. Tendo en conta que unha botella dá para 6 copas, é interesante a opción de xogar con varios viños na mesma comida en función do número de comensais. Unha referencia útil para calcular a cantidade de viño precisa é unha botella para cada tres persoas. Pero claro, normalmente ti xa sabes a quen sentas na mesa. E en caso de dúbida, mellor que sobre… Vale para outra.


Séchu Sende vén de publicar Viagem ao Curdistán para apanhar estrelas, un libro no que se mestura poesía, ilustracións e as vivencias reais do escritor nunha viaxe realizada en 2010 ao Curdistán para presentar a tradución do libro Made in Galiza ao curdo e mais o turco. Agora, esa experiencia plásmase neste libro cuxas vendas servirán para o financiamento de diversas actividades de intercambio cultural entre o proxecto educativo da Semente, en Compostela, e unha escola da cidade Amed, no Curdistán. Como definiría o Curdistán despois da súa visita e escribir este libro? É un deses países que non está no mapa, coma outros moitos. Cando chegas a un destes países é moi difícil, se vas como turista, conseguir visualizalo. Moitas veces viaxamos cunha ollada moi pouco preparada para localizar as identidades. Eu tiven a sorte de que cheguei con intermediarios, con xente curda e que comprendía o galego. Así puiden coñecer as persoas daquel lugar. E grazas a elas, fun coñecendo o territorio e en moi poucos días, porque en realidade estiven só quince días. A esa experiencia e esa sorte de contar con estas persoas, unido ao que xa lera durante moitos anos ao respecto do Curdistán, puiden aproveitar moito mellor a viaxe do que pensaba. Coñecín a moita xente, de todas as idades e, aínda que foi unha experiencia relativamente limitada, pois para min foi unha gran descuberta. Eu ía alá coa mesma pregunta que vos estades a facer vós: Que podemos atopar os galegos e as galegas que van con curiosidade? E o que descubrín foi unha situación semellante á nosa. Hai paralelismos? "Cando alguén en Curdistán che di que nun xacemento histórico van construír unha central hidroeléctrica, entón acabas pensando na Galiza" Si, mais creo que hai unha tentación de establecer paralelismos de máis ou tamén de idealizar unha situación análoga a nosa de pobo sen estado, de conflito lingüístico, de conflito político. En calquera caso, si que hai moitos parámetros que coinciden. Claro, tendo en conta todas as diferenzas históricas e de dinámicas sociais que hai... Pero cando alguén en Curdistán che di que nun xacemento histórico van construír unha central hidroeléctrica, entón acabas pensando na Galiza. Ou ves que en tal lugar están a explotar os recursos e acabas vendo a Galiza. Despois fálanche dos prexuízos lingüísticos e ves que coinciden. Hai tamén debates sobre a loita armada e decátaste de que son debates que tamén se desenvolven acó. En calquera caso, decátaste de que as emocións e os sentimentos son semellantes, moi parecidos. É que, realmente, hai no mundo uns 200 estados e que, por outra banda, hai moitos máis pobos sen recoñecer. Ese é un conflito internacional. Neste caso, no Curdistán, falamos dun pobo espallado nunha extensión enorme, vinte veces o territorio de Galicia, máis ou menos. Si, pero ao mesmo tempo é unha situación moi pouco coñecido. O máis interesante que vivín pasou ao segundo día. Varios curdos dixéronme: "Mira non te empeñes en buscar razóns de por que o libro Made in Galiza foi tan ben recibido". Dicíanme que tiña que entender que o libro o escribira para os curdos, coma se realmente fose un libro escrito por un curdo para os curdos. De feito houbo unha confusión... Moitos pensaban que vostede non existía. Efectivamente. Pensaban que o escribira o editor. E tamén é unha situación interesante, porque o tópico de que chegas a pensar de que cando escribes nunha lingua minorizada, estás a escribir dende o local e para pouca xente, para unha comunidade pequena, queda varrido. É que realmente é todo o contrario. Cando contas as nosas experiencias persoas de aquí, ou do Curdístan ou de Manhattan... É que... Estás a escribir sobre emocións e ideas universais. Os curdos teñen unha característica particular no seu conflito. Son un pobo repartido en varios estados diferentes, cun ritmo diferente, cunhas represións distintas... Son diferentes ritmos, pero todos viven moi relacionados e identificados entre si. Son o mesmo pobo, aínda que viven con ritmos diferentes, cos ritmos diferentes que lles foron marcando os diferentes estados. Pero vese como os curdos en Turquía reciben moita enerxía dos curdos de Iraq, porque realmente viven ao lado e teñen grandes intercambios. E iso que teñen unha dificultade engadida: os curdos de Iraq escriben co alfabeto árabe e os de Turquía, co latino. Mais esta situación dáse noutros lugares. Cataluña, Euskal Herria... Están en diferentes estados. E seguramente se miramos, hai moitos pobos máis que están repartidos así. No libro fala dun empresario curdo, con boa posición económica, e da súa filla, que non sabe curdo, pero amósase interesada en falalo no futuro. Aí ve vostede o concepto de neofalante. É curiosa esa situación. O empresario era un activista que pasara sete anos de cárcere por causas políticas. E el non lle transmitiu a súa propia lingua á súa filla. É sorprendente... Como tamén resulta sorprendente que ela, como moitos castelanfalantes fillos de galegofalantes, si tiña a vontade de recuperar a súa lingua, seguramente durante á adolescencia. Cantos anos tiña a filla? "Vían un estranxeiro falar na súa lingua e creábase un vínculo emocional. Abríannos as portas da súa casa directamente" Doce ou trece anos. É un perfil que se dá moito por alá e hai outros que forman coincidencias e que nos lembran ás nosas propias vivencias. Por exemplo, había o universitario que falaba o curdo de pequeno, que perdera a lingua e que, cando marchou a Istambul, tentou recuperar a variante culta da súa lingua. Agora ben, a situación máis común son os curdos que non saben ler na súa lingua porque non están alfabetizados. Para min, o que máis nos fixo chamou a atención, foi ver como a xente nos sorría pola rúa ou nos locais se os saudabamos en curdo. Vían un estranxeiro falar na súa lingua e creábase un vínculo emocional. Abríannos as portas da súa casa directamente. Aquí, hai moita xente que non comprende iso, que non comprende que a lingua propia é a que máis portas abre, que máis afectos pode espertar. Os curdos, ademais, están nun momento que perseguen a súa autonomía, a súa independencia, que queren decidir sobre o seu destino común para poder expresarse na súa lingua. Ese sentimento é moi potente. Están nun momento histórico no que se senten moi fortes. Só poden ir a máis... A xente nova está moi comprometida coa causa curda. Eu, pola miña banda que aínda sendo optimista, cheguei coa brétema pesisimista propia de Galicia e vin ese contraste, vin mozos e mozas militantes e con moita enerxía. Pode resultar envexable esa forza? Eu penso que é xeracional. Eu atopei esa enerxía na xente nova, xente con conciencia lingüística e que tiñan un discurso máis anovado. Eu traballo con adolescentes e aquí tamén vexo iso en determinados rapaces que chegan a se implicar de forma activa. Detecto que hai actitudes positivas cara ao galego cando comezan a coñecer a historia da lingua e poden implicarse, máis alá dunha sensibilidade espontánea. E agora que estou presentado o libro en centros sociais con xente nova, vexo moita forza nas xeracións que van chegando. Persoalmente dáme moita máis forza esta xente nova, que sempre vai estar apoiando a lingua, que a xente maior que estamos cansos... Ou mesmo algúns, que se poden sentir derrotados. Cando presentei o libro na capital curda, Amed, había unhas 300 persoas. De todas elas, unhas 250 eran menores de 25 anos que sorrían moito. Tiñan moi bo humor, pese a que a situación é totalmente estrema, miles de presos nas prisións, forte presenza militar, guerrilla... Asasinatos estraños en París... Posi si. É unha situación dura, un pobo pobre e sometido, pero vías que a xente nova tiña confianza plena no futuro. Pois iso levoume a me ligar máis ao Curdistán, aínda que non volvín nunca. Aínda así, sigo a evolución de preto e espero que vaian conseguindo os seus obxectivos. O estado turco é moi pouco flexible. O alcalde desa cidade está sendo perseguido institucionalmente. Leva unha política de visibilización da lingua curda e iso tráelle moitos problemas e moitas causas xudiciais co estado turco. Vese aí a pouca flexibilidade do estado? É esa unha persecución aparente máis sutil, burocrática, de afogar toda iniciativa institucional? É outro tipo de represión? A máis cruenta, a máis física e violenta está aí de xeito máis evidente e sendo demoledora, pero a administrativa tamén é dura, non? Realmente eles están traballando algo que deberíamos mirar nós tamén de traballar: os dereitos civís. Aquí hai avogados e avogadas comprometidas coa defensa da lingua galega que debemos empregar. En Suráfrica, con Mandela, produciuse, ademais da igualdade de dereitos das persoas negras, o recoñecemento oficial das linguas propias. Sempre hai unha correspondencia de procesos de liberación, sexa no Tíbet ou Sudámerica, con procesos de liberación lingüística. No Curdistán tamén estase a dar isto. O caso do alcalde resulta evidente. Cando estivemos alí, o rexedor mostrounos unha especie de recoñecemento do parlamento vasco, mesmo asinado polo PP, a favor do pobo curdo e do proceso de paz. E a favor da soberanía! Hai cousas que temos que aprender de alí e dos seus xeitos de loitar "Tampouco podemos esquecer que a nivel da lexislación hai un desequilibrio entre a lingua galega e a castelán. Aquí temos o deber de coñecer o español, pero non o galego" Tampouco podemos esquecer que a nivel da lexislación hai un desequilibrio entre a lingua galega e a castelán. Aquí temos o deber de coñecer o español, pero non o galego. Penso que é unha vía, a defensa do galego como dereito civil, como dereito básico, sobre o que podemos actuar moito, a partir de aí veñen moitas estratexias tradicionais de pobos en reivindicación. Alí, agora mesmo, están traballando un aspecto moi concreto: a celebración de vodas en curdo. Iso é un paso que están dando, para ver até onde poden turrar da corda, para ver en que punto está o conflito e que nivel de derrota vive o estado turco en algo tan básico como poder casar. Nós, esas tensións tamén as vivimos aquí continuamente. Penso que deberíamos visibilizalas máis non só entre os galegofalantes, senón tamén entre os que falan castelán. A lingua non é só dos que falamos galego habitualmente, senón tamén dos que non. Os castelanfalantes habituais, na maioría dos casos, senten un vínculo coa lingua. Saben que é patrimonio, saben que é algo que nos identifica... E a eles tamén. Vese, por exemplo, en que agora no momento actual apareceu unha xeración de castelanfalantes, pais e nais, que queren que os seus fillos se eduquen en galego. Se cadra parece minoritario, pero que vai ir a máis. Esa xeración incorporou unha serie de valores e non queren que os seus fillos lles pase coma eles e que se vexan nun momento incómodos falando en galgo. Na Coruña, por exemplo hai pais e nais, que sei que menten no primeiro día de aulas, son castelán falantes, pero din que son galegofalantes, para que os seus fillos e fillas teñan aulas en galego. Entón, é interesante... Iso é minoritario, non? Si, é minoritario, pero algo emerxente, unha tendencia que vaia máis se conseguimos visibilizalo, se identificamos educación de calidade con ensino en galgo. Tamén se produce o momento en que hai rapaces que como lingua materna teñen o galego, pero os seus pais son neofalantes. Iso transformará o futuro da lingua? Si, claro. Pero tamén hai que ter en conta outra cuestión. Sempre poñemos de exemplo aos vascos e aos cataláns. Pero nós, aquí, temos que buscar os nosos propios modelos de desenvolvemento da lingua. Eu, cando fun a Euskal Herría, abraiábame cando vía castelanfalantes que lle falaban en vasco aos seus nenos. Iso hai quince anos, en Galicia, parecía imposible. Agora xa o detecto, vexo pais e nais que lles falan en galgo aos fillos sendo eles castelanfalantes. Son minoritarios? Si, absolutamente; mais pode crear un efecto de contaxio que esperemos que, dende a base, se poida visibilizar. "A porcentaxe do galego en ensino nas cidades é do 7% nas escolas infantís. Iso quere dicir que hai un 93% de nenos e nenas que teñen pouco contacto co galego na rúa, na casa e tamén nas escolas" A porcentaxe do galego en ensino nas cidades é do 7% nas escolas infantís. Iso quere dicir que hai un 93% de nenos e nenas que teñen pouco contacto co galego na rúa, na casa e tamén nas escolas. Temos que pensar a medio e longo prazo e deixar de pensar na lingua galega sen planificación. Penso que aí debemos ser conscientes de que este traballo é de moitos anos. Non sei, unha das cousas que serían urxentes sería activar a unidade de todos os axentes ao redor da lingua para deixar de facer da lingua un proxecto duns poucos, para compartilo coas persoas que son diferentes a nós. E intentar que haxa máis xente, xente que fala castelán ou que fala galego de cando en vez,que se implique no proceso social de recuperación da lingua. Porque a lingua non a imos recuperar os que falamos galego, senón temos que recuperala coa xente que non fala galego. E iso, na situación actual, é complicado. As nosas redes sociais son limitadas, mais temos que aprender a falar coa xente diferente a nós, que pensa de forma diferente e achegar valores que vexan como algo positivo para o desenvolvemento común. Que quero dicir con todo isto? Pois que en todos os procesos de liberación e de xustiza social sempre se intenta implicar o outro, o que é diferente. Penso que ese o grande reto, o feito de conseguir máis participación. Conseguir que iso que se chama o proceso de normalización da lingua sexa algo participativo. Hai unha frase que se repite moitas veces ao longo do libro: Pese aos conflitos, as linguas son irmás Claro! É dicir... Realmente as seis mil linguas do planeta son unha das grandes riquezas da especie humana. Grazas a elas, temos formas diferentes de afrontar a vida. Talvez o problema vén cando as linguas dos estado, as linguas de poder, as linguas do capitalismo son utilizadas por determinadas persoas dende posición de supremacismo. Entón, cando aparece o supremacismo lingüístico, xorden os conflitos. E o problema é cando persoas monolingües nun idioma de poder carecen da perspectiva dunha persoa que fala unha lingua minorizada, galego ou curdo. Se tivesen esa perspectiva, cambiarían o modo de relacionarse e entenderían que significa falar unha lingua minorizada. Así poderán poñerse no noso lugar. E o gran problema chega cando unha persoa monolingüe castelán, por exemplo, influenciada polo nacionalismo español, non é capaz de poñerse na nosa situación baixo ningún concepto. Aí son incapaces de ver que nós só queremos expresarnos, falar na nosa lingua como se fose unha lingua absolutamente normal, como a súa. E non será que realmente o que queren vostee é impoñer o galego? Iso é algo que se din algúns... Claro, esa é a baza que se xoga neste proceso. É a difusión de prexuízos lingüísticos, un clásico. O que xorde é o racismo lingüístico. É unha clave da mitoloxía lingüística. Realmente o único que se impón é a lingua dos estados. É dicir, ninguén discute que o castelán é unha lingua imposta e temos a obriga imposta de coñecelo. Tamén haberá quen retruque e empregue ese argumento ao revés. Hai xente que di que o que se impón é a obriga a coñecer o galego a aqueles que só falan e queren falar castelán. Que lles responde? [Pausa] Realmente, estamos nun momento da historia no que todo está en formación. Aquí, polo menos. Pero hai sitios no que se conseguiu avanzar na convivencia entre linguas. Penso en Bélxica ou en Suíza, con moito menor conflito social coas linguas. Hai outros casos contrarios, por exemplo dentro da Lusofonía, países lusófonos en África que non recoñecen as linguas propias e si o portugués. É dicir, todo depende dos diferentes ritmos da sociedades e dos dereitos das persoas. Nós organizámonos por leis e Kant dicía que se unha lei é inxusta, hai que cambiala. Debemos cambiar as cousas polo tanto. Eu reivindico os mesmos dereitos para a xente e par as lingua, para que os seus falantes poidan desenvolver unha vida normal. E todo iso precisa dunha intervención pedagóxica forte. Normalmente, iso corresponde o ensino, mais vemos que está fallando absolutamente en Galicia. E que agora o ensino anda a educar para a discriminación. Neste caso, o goberno galego fai todo o contrario ao que debería facer, modificando leis e difundindo prexuízos de forma institucionalizada. Iso é moi perigoso para a convivencia, porque crea desigualdades brutais. Tanto para os galegofalantes, como os castelanfalantes que están a ser afastados da lingua propia, da lingua que seguramente foi a lingua dos seus pais.


Summary: O Acordo Ortográfico do português foi assinado em 1990 e, 25 anos depois, ainda não está plenamente vigente. Seus detratores, que não têm suficiente apoio político na Assembleia da República, julgam que o AO é uma vitória da variante brasileira e uma derrota da lusitana.

O AO, que é juridicamente um tratado internacional, está longe de atingir o consenso no país luso 25 anos depois de ter sido assinado por Angola, Brasil, Cabo Verde, Guiné Bissau, Moçambique, Portugal, Santo Tomé e Príncipe. Em 2004, após conquistar a sua independência, aderiu também ao Tratado Timor Leste. O Tratado visa conseguir uma unificação ortográfica da língua portuguesa, historicamente caracterizada pelas diferenças entre as distintas normas, nomeadamente entre as variantes lusitana e brasileira. Durante estes 25 anos, foi-se desenvolvendo um muito lento processo de assunção do AO por parte dos distintos Estados assinantes nas suas respetivas legislações internas. Em Portugal não foi até o 28 de Julho que o AO foi promulgado pelo presidente da República, Aníbal Cavaco Silva. Julgam seus detratores que no Acordo Ortográfico perde a variante lusitana face a brasileira A partir desse momento, estabeleceu-se um período de transição, que conclui este vindouro mês de Maio, em que já deveria ser de obrigada aplicação. Mas a oposição ao AO continua viva em largos setores da sociedade e da intelectualidade portuguesa. Julgam seus detratores que no AO perde a variante lusitana face a brasileira. Destarte, este 14 de Abril decorreu na Faculdade de Letras da Universidade de Lisboa um Fórum baixo a lenda Pela Língua Portuguesa, diga NÃO ao 'Acordo Ortográfico' de 1990. Entre os seus acordos, este Fórum aprovou uma moção em que se demanda que a aplicação do AO se submeta a referendo. Pedem também que, enquanto a consulta não se produzir, fique em suspenso a obrigatoriedade do uso do AO no ensino e na administração pública. Os detratores do AO acham que o acordo não conseguiu o seu objetivo de procurar a "unificação das variantes do português" e que, em troca, trouxe uma total "insegurança ortográfica". O pedimento do Fórum não tem nenhuma viabilidade política de prosperar, sendo que o AO foi aprovado por largas maiorias na Assembleia da República.


Summary: Coñecías a existencia dun nobre que na Idade Media reinou na Galiza e na Bretaña?? Un libro recolle a súa historia. Tes todo sobre este tema no Sermos190, xa na rúa.

Acaba de traducirse ao galego por vez primeira de forma completa Historia do nobre Ponto, que foi rei de Galiza e de Bretaña, unha novela de cabalería do século XIV que foi un auténtico best-seller en toda Europa e que ten por heroe que encarna todas as perfeccións un fillo dun rei galego. A editorial Rinoceronte e Henrique Harguindey, o principal tradutor galego do francés, veñen de encher un importante baleiro ao verquer ao galego esta obra -de autor descoñecido- cuxa existencia só era coñecida practicamente por algúns filólogos e medievalistas, principalmente franceses. Xa nos anos 80, Méndez Ferrín reclamou a tradución desta obra que tanto éxito tivo na Idade Media en Europa, sendo traducido a varias linguas europeas. "Só en alemán foron publicadas 22 edicións", abonda Harguindey, "está en importantes bibliotecas, coma a da raíña de Francia, e hai un detalle importante: o nome de Ponto non existía, e a partir de entón faise moi popular en Francia e en toda Europa, e aínda hoxe é moi común en moitos países". A íntegra desta historia, unha reportaxe a dupla páxina, tela ao teu dispor no Sermos190, nos pontos de venda habituais e tamén na nosa loxa.


Summary: Galiza reducirá un 6,6% a súa poboación en 15 anos de acordo coas 'Proxeccións de poboación a curto prazo. 2020-2035' que publica esta sexta feira o Instituto Galego de Estatística (IGE).

A diminución de 6,6% da poboación galega en 15 anos explícase "maioritariamente" polo saldo vexetativo negativo no período, cunha diferenza "cada vez máis ampla" entre nacementos e defuncións. Así, se en 2020 o saldo vexetativo se sitúa en -17.316 persoas, en 2034 proxéctase en -20.324. O IGE destaca a diferente evolución de ambas as variábeis: o número de nacementos continuará nunha senda descendente, mentres que o número de defuncións aumenta de forma continuada durante todo o período da proxección. Con todo, advirte de que o saldo migratorio na Galiza presentaría signo positivo e alcanza o seu valor máximo no ano 2034, con 10.971 persoas. Por áreas (agrupación de comarcas), as que presentan unha maior diminución até 2035 son as da Coruña suroriental cunha diminución do 18%, a de Ourense sur, cun retroceso do 17,3%, e a Costa da Morte, cun descenso do 16,8%. Segundo estas estimacións, varias comarcas perderían ao redor dunha cuarta parte da súa poboación no próximos quince anos: Terra de Caldelas, A Fonsagrada, Ortegal, Terra de Trives e Terra de Soneira, con diminucións no período 2020-2035 superiores ao 25%. Por outra banda, as únicas comarcas que non perden poboación no período considerado serían as da Coruña, cun incremento do 3,1%, e Santiago, cun aumento do 1,2%. Para o período de proxección considerado, 2020-2034, o IGE estima 201.308 nacementos e 490.892 defuncións na Galiza, o que daría lugar a un saldo vexetativo negativo de -111.326 persoas. Por áreas, todas elas presentarían un saldo vexetativo negativo no período de proxección. Con todo, nos próximos anos prevese un aumento do índice sintético de fecundidade na Galiza, que pasaría de 1,02 en 2020 a 1,11 fillos por muller en 2034. Idade media A idade media da poboación de Galiza sitúase nos 47,5 anos. O seu valor increméntase ano tras ano e o IGE espera que en 2035 se sitúe nos 51,7. A partir da información por grupos de idade pódense obter indicadores proxectados como, por exemplo, o índice de envellecemento (relación entre a poboación de 65 e máis anos con respecto á poboación menor de 20 anos) que, de seguir as tendencias actuais, reflectiría un maior envellecemento de zonas xa envellecidas na actualidade. Só se reduciría o envellecemento a área de Lugo sur.


Summary: Sin Dios ni Santa María (de Helena Girón e Samuel M. Delgado), mellor filme galego. Noite Sem Distância (Lois Patiño), Cruz Piñón (Xisela Franco) e O descubrimento de Américo (Miguel Mariño) tamén recibiron galardóns nun festival que celebrou este domingo a súa clausura.

Curtocircuíto Festival Internacional de Cine anunciou este domingo no acto de clausura os seus premiados e premiadas. A sección oficial divídese en dúas categorías, unha para filmes experimentais (Explora) e outra para traballos máis narrativos (Radar), sendo estas as principais seccións do festival. O primeiro destes premios foi para Sound of a Million Insects, Light of a Thousand Stars, un filme xaponés de Tomomari Nishikawa con motivos visuais moi poéticos, que utiliza un rolo de celuloide enterrado durante moito tempo en Fukushima. Por esta razón, os membros do xurado decidiron que debían compor un haiku como tributo ao filme: "Corre o arroio sopra o vento flotan as nubes bate o corazón, nada morrerá" O premio consiste nun trofeo e 3.000 euros. Ademais, o xurado decidiu dar dúas mencións a Embargo de Johann Lurf e Scrapbook de Mike Hoolboom, quen foi obxecto dunha retrospectiva o pasado ano en Curtocircuíto. Un dos premios foi para Sound of a Million Insects, Light of a Thousand Stars, un filme xaponés de Tomomari Nishikawa con motivos visuais moi poéticos, que utiliza un rolo de celuloide enterrado durante moito tempo en Fukushima. O premio Radar recaeu en Blood Below the Skin de Jennifer Reeder, que tamén recibirá 3.000 euros e trofeo. Dado o alto nivel da selección, o xurado decidiu dar tamén dúas mencións nesta categoría. Estas foron para La impresión de una guerra de Camilo Restrepo e Becoming Anita Ekberg de Mark Rappaport. Talento galego O terceiro xurado oficial tiña que elixir entre as películas galegas na selección. Decidiron que a opción máis axeitada era Sin Dios ni Santa María de Helena Girón e Samuel M. Delgado, dando esta motivación: "Voces do pasado e imaxes do presente encóntranse no limbo atemporal do mito. Esta película consegue algo aparentemente imposible: filmar o pasado". Os directores recibiron un trofeo e 2.000 euros. O xurado galego sumou unha mención a Proba de axilidade de Jaione Camborda porque "esconde tras unha aparente lixeireza e espontaneidade, unha intelixente reflexión que consegue convertir o cotián dunha proba de axilidade nunha lúdica reflexión sobre o animal e o humano". Pero estes non foron os únicos premios galegos da noite. O premio da crítica CAMIRA (Cinema and Moving Image Research Assembly) foi para Noite Sem Distância de Lois Patiño, o que é sorprendente, dado que debían elixir de entre todos os títulos da competición internacional. As asociacións rexionais profesionais de escritores (AGAG) e directores (CREA) premiaron a Cruz Piñón de Xisela Franco e O descubrimento de Américo de Miguel Mariño. Estes premios son de 500 euros cada un. Curtocircuíto tamén ten o seu propio xurado novo, que dá un premio de 1.000 euros. Os mozos xurados deixáronse sorprender por Swimming in Your Skin Again de Terence Nance. Tamén deron unha mención a La isla está encantada con ustedes de Alexander Carver e Daniel Schmidt. O premio Gadis do público recaeu en Sin Dios ni Santa María, que sumou un segundo galardón, este último cun valor de 1.500 euros


Summary: O presidente grego disolveu o Parlamento. As enquisas dan a Syriza entre o 22 e o 24% dos votos e a Nova Democracia entre o 19 e o 22 por cento. 'Unidade Popular' obtería entre o 3,5 e o 4,5% e o KKE entre 4 e 5%.

O presidente grego, Prokopis Pavlópulus, disolveu esta sexta feira o Parlamento e convocou eleccións anticipadas para o 20 de setembro. A Cámara que xorda dos comicios constituirase o 1 de outubro. Pouco antes de disolver o Parlamento, Pavlópulos tomou xuramento ao novo equipo de dez ministros que gobernarán canda a primeira ministra Vasilikí Zanú de forma transitoria o país heleno. O nomeamento dun executivo interino é preciso en Grecia cando a disolución do Parlamento vén da demisión dun primeiro ministro. As enquisas que se están a publicar apontan a unha vitoria de Syriza, malia coincidir en que rexistra unha perda de apoios desde os comicios de xaneiro e desde as sondaxes que desde aquela e até hai pouco lle outorgaban un aumento na intención de voto. Así, a enquisa do instituto demoscópico ProRata para o medio 'Efymerida Ton Syntakton' sinala que Syriza obtería un 23% dos votos (nos comicios de xaneiro tivo 36,3% e en xullo sondaxe de Palmos dáballe un 42,5%). O traballo de Metron Analysis, pola súa parte, concédelle o 24% dos votos, o que se traduciría en 129 escanos, 20 menos que nos comicios de xaneiro. A maioría absoluta está en 151 deputad@s. Este mesmo traballo concede a Nova Democria 75 escanos e a ultra-dereita de Mencer Dourado, 23 (22% e 6% dos votos respectivamente). Os centristas de To Potami atinxirían 18 escanos, por 16 do KKE e 15 do Pasok. A Unidade Popular -nada da escisión da ala esquerda de Syriza- lograría o 4,5% dos votos e 11 parlamentares, número inferior ao de deputad@s escindid@s. A anteriormente mencionada enquisa do instituto demoscópico ProRata, que daba a Syriza un 23% dos votos, dalle a Nova Democrcia un 19,5% -nos comicios de xaneiro lograra o 27,8%- e a Mencer Dourado un 6,5%. O KKE andaría no 5% dos apoios nas urnas e o PSOK caería até o 4%, mesma porcentaxe que Ton Potami. Esta sondaxe di que a Unidade Popular acadaría apenas un 3,5% dos apoios nas urnas e que Gregos Independentes -socios de goberno de Syriza nestes meses- ficaría fóra do Parlamento.


Summary: Ultraconservador, Brett Kavanaugh foi proposto por Donald Trump para ocupar unha cadeira no Supremo. Un nomeamento vitalicio, como todos os que se fan para o máximo órgao do poder xudicial nos EUA. A súa elección está agora baixo sospeita, ao transcender que unha muller o acusa de a ter violado hai tres décadas. O Partido Republicano mantén a candidatura, en tanto que a oposición demócrata pide que se suspenda o proceso mentres non se investigue o asunto.

O nomeamento de Brett Kavanaugh por Donald Trump ten de ser necesariamente validado polo poder lexislativo e, nese sentido, a votación está prevista para esta quinta feira no Comité Xudicial do Senado, cámara de maioría republicana. No momento en que Kavanaugh, xuíz federal de Apelacións, de 53 anos, foi nomeado polo inquilino da Casa Branca, o referendo parlamentar apresentábase como un mero trámite. Mais todo mudou cando unha senadora demócrata recibiu unha carta anónima en que unha muller denunciaba que Kavanaugh a tentara violar trinta anos atrás, durante a súa época de estudantes no instituto. Este domingo a muller deu un paso á frente e saíu do anonimato, cunha entrevista no The Washington Post. Trátase de Christine Blasey Ford, profesora universitaria de California. Non só relatou a tentativa de violación, senón que declarou que continúa a sofrer secuelas psicolóxicas polo asalto. Mesmo así, o Partido Republicano continúa a respaldar o nomeamento de Kavanaugh e non ve razóns para o Senado non o referendar a quinta feira. A oposición demócrata —que aspira a reconquistar a maioría nas cámaras nas eleccións lexislativas de novembro— pide, en troca, que o proceso se paralice en tanto non se esclarecer o asunto. A senadora receptora da carta-denuncia, Dianne Feinstein, declarou: "Apoio a decisión de Ford de partillar a súa historia [por ter falado con The Washington Post] e agora que o fixo, está nas mans do FBI a abertura dunha investigación. Iso debería acontecer antes de o Senado avanzar con este nomeamento". A cuestión non é en absoluto baladí porque nos EUA os nomeamentos ao Tribunal Supremo son vitalicios. Formada por 9 xuíces, a cúpula do poder xudicial nos EUA sería favorábel aos conservadores por 5-4 de ir avante a designación de Kavanaugh. Certo é que eventualmente Trump o podería substituir por outro candidato limpo de toda sospeita, mais a inclinación por designar este xuíz federal de Apelacións ten a ver con que se trata dun maxistrado que ten posto en cuestión a lexitimidade do xulgamento dun presidente en exercicio. E ese —coa ameaza do impeachment pola conexión rusa no horizonte da Casa Branca— non é un asunto menor para Trump.


Summary: O instituto de Baio e o IES Marco do Camballón Vila de Cruces veñen de poñer en marcha unha iniciativa para promover o galego a través das regueifas e as novas tecnoloxías. Logo do éxito inicial, buscan máis centros de ensino que se sumen á Regueifesta.

A iniciativa piloto púxose en marcha hai un mes liderada por dous mestres e activistas da cultura galega -entre moitas outras cousas-: Séchu Sende e Manolo Maseda. Comezaron a traballar con varios grupos a dinamización da regueifa e crearon un grupo de whatsapp no que máis de 70 rapaces de ambos os dous institutos falan de todo o que queiran, pero en verso. En linguaxe escrita ou en gravacións de voz. Este é o comezo dun proxecto que se presentou esta quinta feira en Compostela porque a idea é facelo "expansivo" e conseguir máis centros que se unan á iniciativa, segundo nos contou o tamén escritor Séchu Sende. "É un proxecto para varios anos, queremos activar un proceso de introdución da regueifa no ensino, xa que é unha forma de relación social cunha forte compoñente lúdica que achega aos mozos e mozas á lingua". O Proxecto Regueifesta ten como obxectivo a creación dun proceso innovador de participación da comunidade escolar no coñecemento, valoración e práctica da regueifa como impulso denormalización linguística. Conta cun padriño e unha madriña moi especiais: o regueifeiro Xairo de Herbón, de 12 anos e fillo doutro regueifeiro ilustre, O Pinto de Herbón; e a Aurora de Baio, recitadora de 103 anos. Tamén apoian o proxecto Alba María e Sara Marchena, que proveñen do Certame de Regueifas de Valadares. Entre os proxectos de futuro da Regueifesta, ademais de abrilo a outros centros do país, está unha viaxe a Euskal Herria para coñecer o funcionamento do modelo educativo vasco en canto ao bertsolarismo, dado que o obxectivo último é implantar a regueifa nos institutos galegos como actividade de apoio á normalización lingüística. Ademais, teñen previsto realizar un Congreso de Formación para docentes, pais e nais no mes das Letras ou unha Festa final do Proxecto, elaboración de material divulgativo de carácter didáctico e un documental, entre outras actividades. A regueifa, fenómeno emerxente Séchu Sende fixo especial fincapé en que na promoción das regueifas "non parimos de cero, porque na zona de Vigo levan traballando moitos anos", en referencia ao Certamede Regueifas de Valadares, que xunta máis de 600 rapaces e rapazas anualmente. Tamén lembrou a experiencia da escola A Semente en Compostela, cun grupo de nais e pais que lle regueifan ás crianzas.


Summary: Unha entrevista co secretario xeral da CIG, Suso Seixo, o debate parlamentar sobre o dereito de autodeterminación nas Cortes españolas e a expulsión da frota cefalopodeira galega de augas mauritanias entre os temas que atoparás esta semana no semanario.

No Tema da semana poñemos rostro aos despexos. Sandra Salgueiro e Elisabeth Sanlés estiveron a piques de perder as súas casas os pasados 7 e 8 de outubto. A presión social social paralizou senllas ordes de despexo. As dúas atinxidas son mulleres e cabeceira dunha familia monomarental. Casualidade? Nas páxinas interiores analizamos como o presidente da Xunta de Galiza, Alberto Núñez Feijóo quere reconquistar Madrid cun discurso co que quere recuperar terreo nas súas aspiracións madrileñas. Asemade, revisamos o debate parlamentar desenvolvida a pasada terza feira no Congreso español e no que o enroque das forzas unionistas se aliou contra o dereito de autodeterminación. Na Galiza, damos conta do debate do estado da nación que terá lugar no Pazo do Hórreo os días 15, 16 e 17 de outubto. Co tempo de intervención dos grupos limitado e un máximo de 50 propostas de resolución por forza política, a sesión visa ser axitada. Nas páxinas de Economía focamos a atención no sector naval e como Navantia procura osíxeno no sector civil como última alternativa a un sector naval asfixiado. Aliás, analizamos a nova pancada da UE a Galiza coa ratificación dun protocolo pesqueiro que expulsa definitivamente á frota cefalopodeira galega do caladoiro de Mauritania. Na sección de Deportes, achegámosvos unha dupla páxina sobre o hókey galego após dúas xornadas en que as equipas galegas do Liceo e o Cerceda desafiaron ao poderoso hóckey catalán. En Cultura botamos a ollada atrás no 50 aniversario da História da Literatura galega de Carvalho Calero. Unha obra de case 900 páxinas que recolle unha sistematización da nosa historia literaria. Aliás, conversamos con Manuel Buciños. Este escultor ourensán ábrenos a porta do seu estudo e fala con sinceridade da súa obra da que di comezou polo seu "amor á materia". En Andar na Terra visitamos O Pico do Surcio situado na Serra dos Ancares. Un lugar ao que hai que ir, queiras ou non. Para @s máis cativ@s recomendamos Pan de millo, un libro editado por Kalandraka no que música e teatro se misturan a lume lento. Todo isto e moito máis poderás atopar, coma cada semana, nos quiosques e librarías do país mercando o Sermos Galiza. Tamén disponíbel na nosa loxa.


A enquisa do Instituto Galego de Estatística (IGE) de 2018 a respecto do uso da nosa lingua propia reflicte uns dados moi negativos no que atinxe ao uso e coñecemento do galego das persoas entre 5 e 15 anos e máis ao uso público da lingua co persoal sanitario e educativo e no ámbito laboral cos xefes. Deste xeito, case o 24% das persoas de 15 e menos anos (16,9% no 2013) descoñecen o galego, mentres que esa porcentaxe baixa a un 9,5% para as persoas entre 16 e 29 anos, que melloran abondo o 12,29% das de 30 a 49. É dicir, as crianzas educadas ao abeiro do Decreto de Núñez Feijóo de plurilingüismo de 2010 saben moito menos galego ca as persoas educadas nos primeiros dez anos do século, ao abeiro do Plan de Normalización Linguïstica aprobado hai agora quince anos por unanimidade do Parlamento e dos Decretos do penúltimo goberno Fraga e do goberno de coalición BNG-PSdeG.As persoas que falan só ou maioritariamente galego acadan un 52,3% (unha moi lixeira mellora a respecto do 2013), mais destas só manteñen a lingua cos xefes un 42%, cos médicos un 46 e cos profesores un 39,4%. Mentres, dese 52,3% só pouco máis do 16% usa na escrita o galego.Xa que logo, cómpre tirar tres conclusións: i ) que a lexislación de Núñez Feijóo é directa responsábel da falla de coñecemento do galego nos máis novos, ii) que a política lingüística de Núñez Feijóo fornece combustíbel ao uso diglósico nas relacións da cidadanía coas persoas investidas de Poder, quer formal quer informal e iii) que a cidadanía é máis resiliente do previsíbel, tendo en conta que somos a lingua e cultura menos subvencionada e apoiada dende os Poderes Públicos da Europa toda.Velaí que as solucións máis urxentes para o galego sexan políticas: inmersión lingüística para garantir o seu coñecemento equilibrado e medidas lexislativas e administrativas eficaces que garantan plena liberdade lingüística no traballo e perante as Administracións xeral, sanitaria e de Xustiza.Todo cidadán, grupo ou partido responsábel habería de lle dar apoio a medidas desta caste, que requiren dun grande consenso social e político. Mais, para desgraza deste país, semella que o PPdeG está satisfeito destes dez anos de deconstrución lingüística, polo que semella que estas solucións políticas só poderían virán da remuda a fronte do Goberno galego no vindeiro 2020.-