Summary: Quico Cadaval estreou hai unhas semanas con innegable éxito Da Vinci tiña razón (Producións Teatrais Excéntricas), unha obra excéntrica, escatolóxica e de puro humor a partir dun texto de Roland Topor. Entrevista de Alberto Ramos.

Catro días. Localidades esgotadas. Máis de 1.600 espectadores. Así foi e non doutro xeito a estrea no Teatro Principal de Da Vinci tiña razón, a última obra de Producións Teatrais Excéntricas. Protagonizada por Evaristo Calvo, Víctor Mosqueira, María Garat, Santi Romay, María Costas e Ana Sanmartín, a montaxe dirixida por Quico Cadaval recupera o texto de Roland Topor. Unha obra excéntrica, escatolóxica e de puro humor sen maiores complicacións, sen grandes fonduras. Un acto teatral, rozando o exceso, sen máis fin que o propio medio. Partindo das claves habituais da comedia paródica burguesa, na que os protagonistas son de clase alta, vailles ben na vida e residen nun chalé adosado de luxo, Topor fura nos tópicos sociais. Aos protagonistas, todo lles vai sobre rodas até que os retretes se entupen e toda a merda agroma pola casa adiante. As sospeitas xorden en cada recanto e os protagonistas sinálanse co dedo mentres tapan o nariz. Como afirma Cadaval nesta entrevista, "somos seres que producen merda." Debemos convivir con ela. Esta obra de Roland Topor lémbranos esta realidade a través dos cheiros da vida. Estrearon Da Vinci tiña razón no Teatro Principal. Durante catro días encheron o recinto e máis de 1.600 persoas acudiron ás funcións. Nestes tempos, é difícil para case todas as compañías acadar semellante marca. Excéntricas conségueo. A que se debe? Hai varios factores. O primeiro, desenvolveuse un traballo moi longo e contamos cun selo da casa vencellado á vía cómica. Respondemos a un estilo. Aquí facemos unha comedia, entre aspas, máis comercial. É un vodevil que podería ir de cornos, de historias de amor cruzadas... O típico, vaia. Pero non, ao final, o contracultural é que Topor usa a fórmula da comedia burguesa para montar o texto. Mofa e Befa e mais eu estamos vinculados ao teatro cómico e defendémolo... Por un lado, sei que se nos identifica con iso, o cal pode ser unha eiva no momento en que queiramos emprender outra cousa... "O público de Lugo non ten liberdade artística porque non pode ver máis nada que non sexa o Festival de Teatro Clásico. Pola contra, a Sala Nasa podíache interesar ou non, pero abríache unha serie de xanelas moi interesante" Séntense encasillados? Non, pero estamos encasillados. [Pausa] Ese é un dos factores. Outro é que o público de Santiago é un público especial, un público moi traballado, construído e moi autoidentificado. Hai que ter presente que aquí estivo a Sala Nasa, que foi un territorio de liberdade artística para o público. Temos certa tendencia a falar da liberdade artística dos artistas, mais obviamos en moitos casos a liberdade do público... Imos ver, o público de Lugo non ten liberdade artística porque non pode ver máis nada que non sexa o Festival de Teatro Clásico. Pola contra, a Sala Nasa podíache interesar ou non, pero abríache unha serie de xanelas moi interesante. En Santiago hai unha bolsa de público consciente que se sabe protagonista do feito teatral. E outro factor é que aquí temos moitos amigos e amigas dispostas a ir ao teatro. Con todos estes factores, enchemos o teatro catro días. Era o que queriamos demostrar, porque hai unha deriva que intenta levar á cultura a un territorio no que se identifica falsamente cunha rémora, cun oficio vampírico, que vive do sangue da sociedade, que non lle interesa a ninguén... E a cultura galega máis, que sofre ataques constantes. Nós pensabamos que, contra eses pensamentos, podíamos encher o teatros de Santiago e mais o de Carballo e o de Muros. En maio irán a Coruña, Vigo e a Narón, pero polo medio hai un gran baleiro no calendario.... Agora temos a axenda baleira, mais hai interese doutras cidades para programarnos, pero está todo no aire. Nós intentaremos volver a Santiago antes de maio, para que o público que ficou fóra poida ver a obra. "O que nós buscamos é atopar un aliado fundamental: o público. Hai sitios nos que falta ese vínculo co teatro, que carecen dunha bolsa de público, un núcleo duro que estea informado, que saiba e que poida arrastrar outros tipos de públicos" É difícil agora mesmo conseguir prazas e bolos? É difícil, pero é que ninguén está obrigado a chamarnos a nós para programar. O que nós buscamos é atopar un aliado fundamental: o público. Hai sitios nos que falta ese vínculo co teatro, que carecen dunha bolsa de público, un núcleo duro que estea informado, que saiba e que poida arrastrar outros tipos de públicos. [Pausa] Nós quixemos estrar isto en setembro, ofrecémolo en varios lugares e sen ningún tipo de apoio. Nese momento non o tiñamos, agora si temos unha axuda á produción. En setembro non a había porque os poderes públicos tende a dilatar os prazos. Parece que a administración aforrou o 2013... É coma se ti vas facendo as comidas cada vez máis tarde. Comezas por almorzar ás once, xantas ás cinco e ceas ás doce. Ao día seguinte, érgueste ás doce, comes ás sete e xa non ceas. A política cultural consiste en atrasar os horarios da comida para que a xente, en vez de comer tres veces, coma dúas. O ano pasado aconteceu de forma máis que evidente. Todo se adiou co baleiro na Agadic, coa tardanza en nomear a Jacobo Sutil... Si, pero iso acontece en xeral. Tamén o CDG, que ten unha definición implícita de teatro nacional, tende a iso. Cada vez que houbo cesamentos, como o de Cristina Domínguez, non se produce unha alegría nin unha axilidade para traer alguén novo e que propoña un novo proxecto. Houbo unha dilación de nove meses, tempo no que se produciu As actas escuras con todo no aire. Despois, coa desculpa da crise téndese a non facer nada. Eu non son un paranoico, pero penso que, como mínimo, non lles interesa todo isto. "Coa desculpa da crise téndese a non facer nada. Eu non son un paranoico, pero penso que, como mínimo, non lles interesa todo isto" A obra Da Vinci tiña razón é unha puta merda ou está que te cagas? [Risos] Está moi ben, quedo coa segunda opción. Dio unha das protagonistas: "É para cagar de risa". A verdade é que entre o ambiente burgués inicial e despois o tema da merda, hai espectadores que se molestan. Penso que aínda segue a ter o efecto que lle pretendía dar o autor, Roland Topor. O autor pertencía á xeración formada nenos perpetuos, que provocaban por provocar e, ás veces, sen moito sentido. O que pasa é que hai xente que lle atopa sentidos profundos á comedia. Notaron esa reacción escandalizada nunha parte do público? En realidade, reacción de noxo pola merda no escenario non se produciu, porque eu non quería dar noxo, senón contar o noxo. Non obstante, hai xente que está moi sensibilizada ou que tivo unhas experiencias duras ao respecto. É dicir, hai xente que tivo e ten unha vida de merda e van ver unha obra de teatro sobre merda cando preferirían ver outra cousa. A min paréceme que o riso en Da Vinci tiña razón, é liberador, porque a obra non é tan boa. O que acontece é que hai momentos en que se produce un regreso á infancia. A xente sae divertida e pasan horas antes de que pensen no asunto. "A obra non é tan boa. O que acontece é que hai momentos en que se produce un regreso á infancia. A xente sae divertida e pasan horas antes de que pensen no asunto" Javi Camino definiu, no seu blog, Da vinci tiña razón como un "orxía fecal"... É verdade, unha boa lectura de Camino. É que se trata dunha peza estraña, unha peza excéntrica dentro do panorama teatral europeo, que se enmarca dentro do grupo Pánico e dentro da contracultura. Topor é un excéntrico e resulta próximo porque lle interesa a moito público e, ao tempo, está vinculado ao surrealismo. De feito, Javi Camino comeza o seu comentario cunha cita de André Breton. Iso non é casualidade. A obra está nun límite da comedia moi singular, porque é un produto culto e, ao tempo, non está sustentado pola cultura, cando gran parte da cultura en xeral busca sustentarse nun determinado nivelón. "A min paréceme interesante que unha obra se burle do público. É interesante que o público se encabuxe" Por outra banda, a min paréceme interesante que unha obra se burle do público. É interesante que o público se encabuxe. Agora ben, se tes esa intención de te mofar do público e o público queda satisfeito... Prodúcese un truque, un pacto previo... Como nos debates parlamentarios. Nós estamos nun territorio diferente, nun diálogo co público. Non o deixamos satisfeito sen máis, nin o insultamos, senón que dialogamos. Hai un libro chamado Insultos ao público, de Peter Handke, que iniciou unha moda, moi celebrada nos noventa. Eu penso que esa tendencia de insultar o público pasou de moda. Levamos 35 anos insultando e, non queremos compensar estes anos, mais si desculparnos. Mesmo penso en facer un espectáculo que se chame así: Desculpas ao público. Pensemos na obra que fixemos na que unha persoa comía carne crúa no chan mentres outro comentaba un partido de fútbol. Nós realmente non sabiamos que raio estabamos a facer... Non é que ti non o entendeses, é que era unha ocorrencia sen máis. Por outro lado, quería falar tamén de que no teatro hai un elemento sensual que é a proximidade co artista. Tamén pasa coa música en directo. Nestes casos, dáse unha relación de corpos moi importante. Esa relación depende moito da atracción dos actores. Aquí hai un reparto moi feliz, porque ademais do romance estraño que Evaristo e Victor manteñen co público, o resto do elenco teñen caracteres artísticos moi dispares. Por exemplo, Santi Romay vén da televisión e Ana Sanmartín procede dos musicais adolescentes de Madrid. Ela vén dun ámbito moi esixente, dunha escola moi formal, de levantar a perna neste momento e cantar noutro momento preciso. E Santi vén dunha esixencia e dun xeito de traballar frenético e con poucas satisfacción como é o da televisión. Pero xa fixo obras como Un cranio furado... Si, un traballo recoñecido co María Casares... Porque Santi é moi bo. Nesta obra, fai unha cousa moi boa que é darlle ao seu personaxe... Facelo moi home. É necesario, porque na obra chámanlle neno constantemente cando en realidade xa é un adulto, mais encerrado na infancia por mor da nai. Ese é un tema que lle pode interesar ao público... Que sexa un adulto facendo de neno... Iso non ten moita graza. "Cejudo, sendo un outsider no teatro galego, chamou a atención sobre que a escena era un mundo enorme sen as limitacións que se lle impuñan naquela época" Vostede interpretou ese mesmo papel no 1987, nunha coprodución do Moucho Clerc e o Centro Dramático. Por que recuperar esta obra? O teatro é unha arte efémera e ás veces tiramos ao lixo cousas que aínda están en bo estado. Ademais, pasou moito tempo dende aquela. Por outra banda, parecíame interesante volver a esta obra, a un xénero tan superficial. É que na montaxe non hai unha frase boa. Despois, ves que si, que hai algunhas... pero pertencen ou a Shakespeare ou a Da Vinci. É superficial e o público acompaña a obra moi ben. Outra cousa que quixemos facer foi centrarnos nos setenta. Frecuentemente, viaxamos a estéticas e temáticas de épocas que xa non podes saber realmente como eran. O teatro tende a actualizar e nacionalizar as obras... Moitos traen unha obra americana a Galicia e, a verdade, acaba por renxer. O mecanismo non funciona. Cejudo, sendo un outsider no teatro galego, chamou a atención sobre que a escena era un mundo enorme sen as limitacións que se lle impuñan naquela época. Lembro que no ano 87 tiñamos medo a empregar as cores que estivesen de moda, non podiamos empregar bromas que procedesen dunha noticia de actualidade... Había moitas limitacións. Roberto [Vidal Bolaño] dicía que todas as compañías tiñan un cadaleito na escenografía porque valían para todas as obras, porque sempre morría alguén ou sempre había algún morto. Entón, chegou Xan Cejudo, o director da obra, cun libriño... El foi a París e mercouno porque quería romper coa idea de que o teatro era algo que obrigaba a xente a ir e pensar. O que penso eu que hai que celebrar 27 anos dese feito, dese momento en que Cejudo fixo tal cousa. A obra xoga, como xa dixemos, con elementos propios dunha comedia burguesa. É dicir, é unha casa ben, de altos funcionarios do estado que viven nun chalé adosado. Iso lémbrame, en certo xeito, ao que pasaba na urbanización de Animaliños, de Vidal Bolaño. Ah, pois si! A diferenza é que en Animaliños tiñan menos nivel. Hai unha ironía sobre os adosados en Animaliños... A verdade é que Roberto fixera, cunhas cantas obras, unha gran galería con personaxes actuais. Era un intento de facer teatro de identificación. Por outra banda, en Da Vinci tiña razón hai unha idea que ten que ver coa hixiene obrigatoria imposta e coa negativa a asumir que somos uns seres que producimos merda e que temos que relacionarnos con ela. Alguén decidiu que todo tiña que ser limpo e que todos os asuntos han de ser grandes asuntos, como a Gioconda. "Hai unha ironía sobre os adosados en Animaliños... A verdade é que Roberto fixera, cunhas cantas obras, unha gran galería con personaxes actuais. Era un intento de facer teatro de identificación" Vostede nos últimos anos dirixiu grandes montaxes como A ópera dos tres reás ou Galicia Caníbal. E polo camiño cargouse xente... Como que me carguei xente? Despois d'A ópera, botaron a Blanca Cendán e, despois de Galicia Caníbal, Fasero e Reixa caeron da SGAE. Se cadra, se volve vostede ao CDG, cárgase a Guede ou ao conselleiro... [Risos] Os conselleiros caen con facilidade. Eu lémbrome cando foran as grandes mobilizacións do teatro galego... por certo, esas mobilizacións desapareceron, se cadra agora están contentos co que hai... [Pausa] Debemos pensar ben todas estas cousas nas mobilizacións para non transmitir esa sensación de que a nosa ocupación é relacionarnos co poder. A miña obriga é relacionarme co público. Entón, nas mobilizacións, lémbrome que había unha carta pedindo a dimisión do conselleiro, do director de Agadic e da directora da CDG. Cando marcharon os tres, estiven por felicitar a profesión e preguntar se conseguiramos algo coas súas saídas... O que quero dicir... Por que vas pedir unha cousa que é gratis, que vai pasar? Os conselleiros, máis tarde ou máis cedo, marchan... Imaxino que será por hábito. Por hábito berramos: "Dimisión, dimisión". Aos poderes públicos hai que pedirlles o contrario: que non dimitan. É que xa están moi dimitidos e seguen a cobrar. O que debemos pedir é que executen cousas e asuman responsabilidades. Pero sempre che din: "Ah! Iso non podo facelo". Iso, si sempre falan de dialogar, de falar... "Aos poderes públicos hai que pedirlles o contrario: que non dimitan. É que xa están moi dimitidos e seguen a cobrar. O que debemos pedir é que executen cousas e asuman responsabilidades" Cansaba moito o discurso do diálogo? Aquilo fora terrible... Aquilo fora unha situación terrible, baseaban todo en vaguidades. Eu creo que non pode ser. A min gústame falar con todo o mundo, pero o conselleiro de Cultura terá que facer máis cousas... Non creo que me cargue a ninguén máis. Se cadra xa non me chaman máis para este tipo de traballo, porque os asustas ti publicando isto... Comentaba antes que a profesión debía estar contenta co que hai porque xa non se mobilizaba. O anos pasado houbo momentos moi reivindicativos, coa ocupación do Salón Teatro ou o encerro na Cidade da Cultura... Ese día os policías tiñan un desgusto... Porque había moitos admiradores de Matalobos ou de Miro Pereira... Estaba aí Ernesto Chao, como lle ían zoscar a Miro Pereira? "Ese día os policías tiñan un desgusto... Porque había moitos admiradores de Matalobos ou de Miro Pereira... Estaba aí Ernesto Chao, como lle ían zoscar a Miro Pereira?" Dá a sensación de que se conseguiu pouco ou moi pouco con esas mobilizacións. Foi desleixo ou é que a xente, malia todo, tiña que seguir traballando? Hai que buscar un xeito de visibilizarnos, porque á xente non lle importa o máis mínimo as mobilizacións do teatro. A xente ve un cristo diante do Parlamento que montan 35 traballadores dunha empresa e pensa: "Hostia, 35 traballadores. Vannos deixar na rúa." Pero non din iso de nós, porque os artistas non producen simpatía. Pensan que somos todos ricos, que non estamos no paro, que vivimos en chalés. Esa é idea dominante. E os poderes públicos teñen unha campaña contra o teatro, contra a cultura e contra a lingua. Deben dicirnos cal é a súa política cultural. Non se materializa ao xeito unha política cultural? Materialízase en cousas que non sabes o que son. Iso si, teñen un compromiso lingüístico moi importante, que é que gañaron as eleccións co apoio de grupos de liberdade lingüística e, despois, dedicáronse a satisfacer eses grupos. Niso foron rigorosos... Dise que o PP non cumpre cos seus compromisos... Como que non? Cando son compromisos coa dereita, cúmpreos todos. O traballo deste ano no teatro e na cultura foi demostrar que somos interesantes, que hai alguén que nos espera, que non somos unha rémora para a sociedade, que non somos cota cultural, que somos outra cousa... Esta profesión, cando se mobilizaba... As mobilizacións que se fixeron parecíanme parvadas... "O traballo deste ano no teatro e na cultura foi demostrar que somos interesantes, que hai alguén que nos espera, que non somos unha rémora para a sociedade, que non somos cota cultural, que somos outra cousa..." Pero estaba no Gaiás. Fun, si. Por que foi se eran parvadas? Porque tamén hai unha idea de grupo. Eu non teño por que estar de acordo, pero penso que se pode implicar un se a profesión asume unha idea e esa idea non me parece ofensiva contra os dereitos humanos de ninguén. Podo ir alí e seguir discutindo. Eu tamén estivera na anterior manifestación no Gaiás, cando viñeran os directores de museos como o MOMA de visita á Cidade da Cultura. Houbo unha mobilización e entregouse unha carta ao conselleiro daquela, Roberto Varela. Eu sei que nos fixeron a foto a todos. Eu sei que o gabinete de Presidencia lle pedira a Cultura a lista de nomes dos que estaban na concentración. Unha especie de lista negra? Tampouco chegou a iso, pero era unha información innecesaria. E protestaron: "Como lle dades o Premio da Cultura Galega a un tipo que se está manifestando contra nós". Eu díxenlle ao funcionario que me contara o asunto que eu non sabía que para recibir o premio debía ser un do PP. Eu devolvo ese premio cando queiran. Concedéranlle ese galardón que recibiu cun chisco de desafección... Si, o premio Mundial da Cultura Galega. Daquela dixen que un artista desprestixiado coma min era o ideal para recibir un premio desprestixiado coma ese. Bos recordos da gala... Era interesante... Estaba Reixa borracho por alí, abrazado ao conselleiro e mais a Fasero... Comentaba antes que o necesario era visibilizar o teatro... É que hai cousas boísimas... "En Galicia temos o traballo de Chévere, moi recoñecido fóra e cunha carga política forte. Despois, hai espectáculos que parte da experiencia colectiva vivida, como As do peixe. Tamén recomendo moito Waltz, de Voadora" E chegan ao público? Estamos intentando chegar. Non desapareceron as cousas que se fixeron. Houbo dificultades, mais non desapareceron. Aquí, en Santiago, temos o Teatro Principal que parece un zoco persa... Programa de todo, hai unha mestura moi singular. É o espazo máis posmoderno que hai no ámbito ibérico. En Galicia temos o traballo de Chévere, moi recoñecido fóra e cunha carga política forte. Despois, hai espectáculos que parte da experiencia colectiva vivida, como As do peixe. Tamén recomendo moito Waltz, de Voadora. Creo que Marta Pazos xa atopou a súa estética, que se liberou da influencia de Ana Vallés. Cultiva xa unha superficialidade posmoderna na que se fala do amor e no que o social non existe. Resulta interesante. Daquela foi un bo ano para teatro, malia todo? Foi terrible, pero vén agora un bo ano. Porque o gran protagonista do teatro, o público, pode estar orgulloso de ir ao teatro.


Summary: A Enquisa da Poboación Activa (EPA) cifra o paro no primeiro trimestre no 22,35%, porcentaxe que aumentou nun 5% neses doce meses, por riba da media estatal

Un novo informe da EPA e un novo golpe. Galiza: 2,35% de desemprego e 287.400 persoas no paro. En só un ano, o desemprego no noso país aumentou case nun cinco por cento (4,94%), por riba da media estatal (4,58%). A destrución de emprego afectou a 10.000 galeg@s desde o anterior trimestre. E nestes doce meses, o paro aumentou en perto de 22.000 persoas. A taxa de desemprego varía segundo as provincias. Así, en A Coruña a taxa é do 20,38%, en Lugo 20,84% e en Ourense roza o 24 por cento. En Pontevedra, esa taxa está no 25 por cento, unha cuarta parte, e moi próxima ao nivel global do Estado español, cunha taxa do 27,12%. Por baixo do millón de ocupad@s Aliás, e como indican a EPA, na Galiza hai menos dun millón de persoas ocupadas: 998.500, o que supón 52.000 menos que hai un ano. Xa son 1.906.000 os fogares no Estado con todos os seus membros activos en paro.Na Galzia son perto de 100.000 O paro no conxunto do Estado español supera por vez primeira os seis millóns de persoas segundo os daatos da Enquisa de Poboación Activa para o primeiro trimestre do ano. 6.202.700 é o dato que aporta a enquisa publicada hoxe día 25 de abril. O desemprego increméntase así con respecto ao último trimestre do pasado ano no que os datos aportaban 5.965.400 persoas sen emprego. Os sindicatos falan de "datos demoledores" Os datos son para a CIG, no seu conxunto, demoledores. "Evidencian o estrepitoso fracaso das políticas do partido Popular, que están a provocar a destrución do noso tecido produtivo e a expulsión de miles de persoas do mercado laboral", sinala Antonio López Rivera, secretario confederal de Emprego e Industria. A central nacionalista considera alarmante, aliás, que o número de fogares nos que todas as persoas activas están no paro acada xa os 93.000. isto é, 10.000 máis nun só ano. "O perigo de exclusión social é cada vez maior e agrávase ante o deterioro dos servizos sociais públicos e a ausencia de medidas para paliar a súa situación", afirma. A dinámica de emprego de Galiza é peor que a media española, indican desde CCOO : a taxa de destrución de emprego no primeiro trimestre do ano foi do 2,67 % polo 1,9 % da media estatal. Isto sitúa a Galiza como o sexo territorio con peores datos.


Summary: Cando Manuel Requeijo foi elixido alcalde de Muras en 2015, o municipio xa tiña a maior concentración de parques eólicos da Galiza. Porén, no seu mandato fixo mudar a opinión de moitas veciñas e veciños sobre os aeroxeradores destinando os seus beneficios a sufragar boa parte da factura da luz. O rexedor conversa con 'Nós Diario' sobre a planificación eólica no país e o modelo de Muras. "O impacto acústico segue a ser palpábel. O impacto visual tamén é innegábel e choca coa promoción turística do municipio", lamenta.

-En 1995 principiou a construción do primeiro parque eólico en Muras. Hoxe é o concello da Galiza con maior concentración de aeroxeradores (381) por habitantes (619), mais a situación semella ser distinta á que se vén denunciando nas últimas datas no resto do país. Que diferencia o modelo eólico de Muras? Desde que chegamos ao Goberno en 2015, e xa antes, entendemos que toda esa riqueza que xera a enerxía eólica, máis aínda en Muras, debía repercutir dalgún modo na veciñanza que habita o territorio afectado. Por unha cuestión de xustiza social, de democratizar o reparto da riqueza da enerxía do vento, que é de todos e non pode ficar nas mans duns poucos. Cando accedín á alcaldía xa estaban os parques en funcionamento. Nós non teríamos feito as cousas como se fixeron, xa que negociaron de costas á veciñanza e a Administración actuou en conivencia coas empresas. Apuraban a xente, dicían que se non vendían ían expropiar. E os veciños venderon ou alugaron os seus terreos. En 2015 demos a volta a isto, temos unha visión moi distinta. -Como repercuten eses beneficios que xeran os parques eólicos na veciñanza? Con fondos propios do concello, promovemos que quen o desexe poida ter unha axuda para pagar o recibo da luz, da que actualmente se beneficia máis de 80% da veciñanza. Hai dúas liñas: unha para o uso doméstico, que pode alcanzar os 600 euros anuais en función da renda, e outra liña para pequenas e medianas empresas, cunha contía fixa de 1.500 euros. -A poboación muresá leva case tres décadas coexistindo cos aeroxeradores. Como é esa convivencia? Como con todo na vida, acábaste adaptando. Segue a haber queixas polo ruído que xeran os muíños, porque no seu momento a distancia ás vivendas era nalgúns casos de escasos 300 metros, e percíbese sobre todo cando arrincan e apagan as máquinas. Hoxe as distancias son maiores, mais o impacto acústico segue a ser palpábel. O impacto visual tamén é innegábel e choca coa promoción turística do municipio, polo que é importante buscar un punto de equilibrio. Non estou en contra da enerxía eólica porque é positiva, mais non se poden pór muíños en calquera sitio, moi perto das casas ou mesmo en espazos protexidos. Queda moito por traballar aínda, cómpre repensar o plan eólico. -O pasado 5 de xuño marcharon polas rúas de Compostela milleiros de persoas de toda Galiza protestando contra o que cualifican como unha "invasión eólica" do territorio. Porén, a percepción da veciñanza de Muras semella ser distinta. A percepción que tes sobre os parques e o seu impacto naturalmente muda. Se no recibo da luz fináncianche até 600 euros ao ano... A ninguén lle sobra o diñeiro. É unha cuestión de vontade política. Moitas veces desde a Administración invístense os cartos en cousas que logo non teñen valor para a xente para a que se goberna. Cómpre actuarmos para axudar as persoas coas rendas máis baixas e paliar a pobreza enerxética. -Desde as empresas enerxéticas, a Xunta da Galiza e a Asociación Empresarial Eólica (a patronal do sector) tense defendido con insistencia que os proxectos eólicos xeran postos de traballo e contribúen a fixar poboación e dinamizar a economía dos concellos onde operan. Após seis anos á fronte do Goberno local, comparte esta afirmación? Discrepo. No momento da instalación dos parques si hai certo movemento, e na obra civil xéranse algúns empregos, mais unha vez comeza operar, o número de postos redúcese. A día de hoxe eu teño constancia de cinco empregos directos e máis as empresas de mantemento, mais veñen xa coa súa propia xente. -O concello de Muras vén perdendo poboación de forma practicamente constante nos últimos anos. De feito, comparando os datos actuais cos do ano 1996, a veciñanza reduciuse á metade. Cre que neste proceso de despoboamento puideron influír os proxectos eólicos? Muras levaba 30 anos perdendo poboación, non creo que os parques eólicos, pola experiencia vivida, provocasen unha fuga de veciños, mais tampouco supuxeron un atractivo para que viñese a xente. Se as cousas se tivesen feito doutro modo, se os beneficios redundasen aquí e non nunha empresa con sede fiscal en Madrid, posibelmente moitas persoas si terían contemplado vir e quedar aquí. "Quero que a xente vexa que Muras ten futuro" O Concello de Muras vén de ser galardoado co Premio Eolo 2021 á Integración Rural da Eólica —outorgado pola Asociación Empresarial Eólica—. Alén de sufragar boa parte da factura da luz a centos de veciños e veciñas, o Executivo de Requeijo ten impulsado diferentes iniciativas para facer atractivo o municipio: "Puxemos en marcha un Punto de Atención á Infancia (PAI), bolsas de estudos, axudas ás Asociacións de nais e Pais (Anpa), unha cesta de benvida con produtos por valor de 300 euros para os recén nacidos...", salienta. Aliás, Muras conta desde o pasado decembro co certificado Starlight que se concede aos espazos carentes de contaminación lumínica: "É un atractivo que nos leva a ser diana dun tipo de turismo moi concreto", di. "Ofrecer servizos é a mellor forma de fixar poboación, que a xente vexa que Muras ten futuro", conclúe.


Summary: Unha iniciativa en Facebook permite ser protagonista dun vídeo dos Resentidos, que se poderá ver no concerto de regreso da formación, que terá lugar o 12 maio en Ourense. Abonda con facer unha foto termando dunha das frases de Galicia Caníbal (fai un sol de carallo)

Unha iniciativa en Facebook permite ser protagonista dun vídeo dos Resentidos, que se poderá ver no concerto de regreso da formación, que terá lugar o 12 maio en Ourense. Abonda con facer unha foto termando dunha das frases de Galicia Caníbal (fai un sol de caralloo, para completar a canción. O prazo para participar remata este mércores 28 e as imaxes xa se poden votar aquí. As mellores imaxes (só unha por verso) comporán ese video musical no que se poderá ler a letra da canción nas mans dos seguidores do grupo. Entre os participantes, polo de agora hai moitas bandas e artistas, como Roberto Sobrado (Usa gafas de sol), Marcos Paino (Haiche moito ye-ye), Festicultores troupe (Filloas de Sangue), Roi de Mato Grosso (Moi mal organizado), Pulpiño Viascón (De carallo), Ataque Escampe (Etiopía ten fame), Luis Tosar e Piti Sanz (Un magosto para agosto), Novedades Carminha (O conxunto de berros), Ruxe-Ruxe (Que movida), Suso Sanmartín (São Martinho oficial), Metralletas Lecheras (Doa os teus riles), O sonoro maxín (Un parado occidental), Safari orquestra (Safaris do porco), Bieito Romero (Que movida) ou Sés (Etiopía ten fame). Tamén outros seguidores anónimos dos Resentidos, que queren aparecer no vídeo. Polo de agora 'Que movida', 'Usa ghafas de sol' e 'Moi mal organizado' son as máis repetidas, e curiosamente ninguén escolleu 'Un negro deitado' As instrucións son moi simples. Abonda con coller un folio en branco (ou calquera superficie) e escribir ou imprimir calquera dos versos da canción, que se poden atopar aquí. Na páxina tamén se indica cantas persoas enviaron a súa imaxe con cada un dos versos, é dicir, a competencia para saír no vídeo. Polo de agora Que movida, Usa ghafas de sol e Moi mal organizado son as máis repetidas, e curiosamente ninguén escolleu Un negro deitado.


Summary: 61.226 xubiladas reciben unha pensión que non supera 324 euros

A pensión é o principal ingreso para 769.444 cidadáns residentes na Galiza. Segundo os datos achegados polo informe Mercado de traballo e pensións en 2020, elaborado pola Axencia Tributaria, 373.473 xubilados son homes e 395.968 son mulleres, sendo moi inferiores os ingresos recibidos por estas a través das pensións, sexa por contar con salarios inferiores ao longo da súa vida laboral ou por presentar baleiros na mesma como consecuencia do seu papel no ámbito dos coidados ou do fogar. As mulleres acceden á idade de xubilación con 11 anos menos cotizados que os homes. Así, entre as persoas que fixeron 64 anos en 2019, os homes acumularon 34,5 anos de alta laboral mentres as mulleres ficaron en 26. A situación aínda é peor no grupo de idade superior a 65 anos, onde os homes se achegan a 65 anos cotizados e as mulleres fican en 24. Neste sentido, enténdese que 60% da poboación con pensións inferiores a 649 euros son mulleres. As pensións máis baixas medran 35% Un total de 61.226 persoas xubiladas viven na Galiza cunhas pensións que non superan 324 euros, sendo 33.876 mulleres e 27.350 homes. Pola súa banda, os ingresos de 197.549 pensionistas galegos sitúanse entre 324,35 euros e 648,7 euros, correspondéndose 121.036 con mulleres e 76.513 con homes. A este respecto, a comparativa dos exercicios de 2019 e 2020 deixa claro que os beneficiarios das pensións máis baixas téñense incrementado en 35% nese período. Ao tempo o número de pensionistas que superan entre 1 e 1,5 veces a pensión mínima, isto é 973, teñen minguado en 22% no último ano. A caída do poder adquisitivo das pensións é unha constante. A Autoridade Independente de Responsabilidade Fiscal (Airef) estimaba en febreiro 2017 que as pensións perderían 7% só entre 2013 e 2022. Outra estimación eleva a 11% a perda das pensións en 15 anos seguintes a 2014, no suposto dunha inflación media de 2%, taxa considerada desexábel pola Unión Europea, que aumentaría ao 14,5% se a inflación fose do 2,5% anual. Segundo os datos achegados pola Confederación Intersindical Galega, a reforma do réxime pensións de 2011 supuxo unha caída no poder adquisitivo das mesmas de 25%, ao "ampliar a idade de xubilación a 67 anos e aumentar o período de cálculo a 25 anos". Carta Social europea As contías das pensións mínimas galegas están por debaixo do fixado na Carta Social europea. A mesma estabelece que as xubilacións deben chegar a 60% do determinado no salario medio do Estado, que neste caso é de 1.150 euros ao mes. Na mesma liña, a proposta de reforma das pensións formulada polo Goberno, que amplía en 10 anos a base de cálculo pasándoa de 25 a 35 anos, implica avanzar na desvalorización interna. Neste escenario, as expertas dan como seguro que esta medida provocará unha caída do poder adquisitivo e un impacto nuns termos semellantes á da década pasada. A este respecto, concretar a alza das pensións conforme ao valor medio das taxas de revalorización anual, neste caso de 2,5%, e non de acordo co Índice do Prezos ao Consumo (IPC), 5,5% en 2021, implica unha perda de poder adquisitivo de 3%. Galiza, á cola do Estado en pensións A pensión media anual situouse na Galiza en 14.207 euros en 2020. Malia que as cifras do pasado exercicio representan un incremento de 1,7% respecto á anualidade de 2019, as pensións galegas mantéñense á cola do Estado, só superando a contía percibida polos xubilados de Estremadura e de Castela- A Mancha. Porén, a media das pensións galegas vese edulcorada polo efecto das provincias atlánticas, até o punto de que os xubilados ourensáns son os que menos cobran do Estado, situándose moi perto a estes os lugueses. A foto final é resultado dos baixos salarios da Galiza e da súa particular estrutura de clases, nun caso e noutro marcado por razóns de orde estrutural asociadas ao seu papel na división internacional do traballo.


Unha das coleccións da editorial Galaxia cun percorrido máis peculiar pode ser esta Biblioteca de Intervención Social/Didáctica. No seu xa nutrido catálogo atopamos temas do máis diverso que, porén, acaban encaixando sempre nun espírito común de manuais que, cunha base de pensamento, achegan sobre todo solucións e propostas para prácticas relacionadas co ensino. Debuxar o mundo. Xogar, crear, compartir / Vicente Blanco e Salvador Cidrás / Galaxia / 2021 / 172 páxinas / 16,50 euros Trátase dunha liña seguida novamente con esta nova achega de Vicente Blanco e Salvador Cidrás, centrada no debuxo e a súa potencialidade educativa. O seu punto de partida é sumamente interesante: os autores dan nos primeiros capítulos toda unha perspectiva histórica sobre esta arte. Nela aparecen elementos tan coñecidos como poucas veces problematizados: a universalidade da súa práctica dentro do xénero humano, ou a forma na que foi considerado unha arte menor ou de simple base para outras con máis prestixio como a pintura ou a escultura. Porén, a ollada máis interesante que atopamos sobre a cuestión é a crítica á forma na que o debuxo foi integrado nos distintos sistemas educativos como unha práctica fundamentalmente imitativa dunha serie canonizada de modelos, as máis das veces producidos por adultos. Emparentada con outras reflexións dos mesmos autores sobre a arte e a súa potencialidade para fomentar a creatividade nas persoas novas, o centro deste Debuxar o mundo é esa proposta reinterpretativa do papel do debuxo como ferramenta didáctica. A aposta é por unha práctica que leve á expresión do mundo propio das persoas implicadas, fomentando a súa intercomunicación e asentando as bases para unha sociedade máis diversa, respectuosa coas diferenzas e tamén solidaria. Trátase dun salto que sorprende que aínda sexa necesario reivindicar xa que, como ben apuntan os autores, o mundo da arte hai tempo que se despegou desa noción de imitación pretensiosamente fiel da realidade. E, porén, a pouco que contactemos un pouco cos modelos empregados hoxe no ensino, decatarémonos de que é unha mudanza que pouco afectou ao debuxo que se propón ás crianzas. A perspectiva, como vemos, é moi interesante de partida, pero sen dúbida o punto forte da proposta é como aparece referendada por un monte de exemplos e propostas de actividades que a fan encaixar nesta liña de manuais de uso práctico da que falabamos ao comezo. Unha guía para redescubrir a pontencialidade do debuxo como ferramenta lúdica e educativa.


Summary: Beijing ordena a realización de manobras militares arredor da illa en resposta á recepción do Executivo taiwanés a unha delegación de diplomáticos estadounidenses dúas semanas despois da controvertida visita de Nancy Pelosi.

Unha nova delegación conformada por cinco congresistas estadounidenses aterrou este domingo en Taiwán e esta segunda feira foi recibida a primeira hora pola presidenta da illa, Tsai Ing Wen. A visita prodúcese dúas semanas despois da controvertida visita da presidenta do Congreso, Nancy Pelosi. A delegación, que conta con representantes republicanos e demócratas e está encabezada polo senador Ed Markey (Partido Demócrata), busca enviar unha "importante mensaxe de apoio" e afondar nas "relacións bilaterais, seguridade rexional, comercio, investimentos, cambio climático" e outras cuestións entre os EUA e o territorio autoproclamado como independente. A modo de resposta, o Ministerio de Defensa chinés ordenou a realización de manobras militares e exercicios de adestramento nas áreas marítimas e o espazo aéreo que arrodea a illa, algo que xa acontecera após a breve viaxe de Pelosi. ANÁLISE | Por que China non tolera a visita de Nancy Pelosi a Taiwán?, por Yao Fei, ministro conselleiro da Embaixada da China no Estado español "Taiwán é parte da China, e a cuestión de Taiwán é puramente un asunto interno da China e non admite inxerencias estranxeiras", apuntou o portavoz do Ministerio, Wu Qian, en declaracións recollidas polo xornal Global Times. Na mesma liña, Wu advertiu Washington e máis Taipéi que "buscar a independencia" co apoio dos EUA é unha manobra política "condenada ao fracaso" porque supón unha "intrusión na soberanía e integridade territorial da China", algo que "envía un sinal equivocado aos secesionistas da illa". O Exército chinés, "preparado" para a guerra se escala o conflito con Taiwán "O Exército Popular de Liberación [da China] seguirá a adestrar soldados e a prepararse para a guerra, salvagardando a soberanía e integridade chinesa, e esmagará con contundencia calquera intento de independencia de Taiwán", engadiu Wu. A visita de Nancy Pelosi desencadeou unha forte resposta diplomática de Beijing, que suspendeu contactos con Washington en asuntos chave da cooperación internacional. A China suspende a cooperación cos EUA en asuntos chave


Summary: A maioría absoluta do PP, ampliada en tres escanos e reducida en case 130.000 votos, foille máis que dabondo a Alberto Núñez Feijóo para revalidar a xefatura do Goberno galego tras un debate de investidura ao que acudiu sen a aureola de novidade que o acompañaba en 2009, pero cunha carta de presentación semellante. Se hai tres anos e medio prometeu non gobernar baseándose na "ideoloxía" nin en "antagonismos estériles", desta volta pedíu o apoio da Cámara non para o PP, senón para "Galicia", e apostou por acentuar ao máximo o seu perfil de xestor.

Alberto Núñez Feijóo vén de ser reelixido presidente da Xunta. A maioría absoluta do PP, ampliada en tres escanos e reducida en case 130.000 votos, foille máis que dabondo ao líder conservador para revalidar a xefatura do Goberno galego tras un debate de investidura ao que acudiu sen a aureola de novidade que o acompañaba en 2009, pero cunha carta de presentación semellante. Se hai tres anos e medio prometeu non gobernar baseándose na "ideoloxía" nin en "antagonismos estériles", desta volta pedíu o apoio da Cámara non para o PP, senón para "Galicia", e apostou por acentuar ao máximo o seu perfil de xestor. Sobre todo na primeira xornada do debate, protagonizada en exclusiva polo que xa é presidente electo, Feijóo esforzouse en debullar datos e cifras que apoiasen o mantra da "solvencia" das finanzas autonómicas. Obviando cuestións como o incremento da débeda -aumentou un 97% dende 2009 e xa supera os 7.000 millóns- augurou que Galicia se encamiña ao "crecemento" económico, para o cal, promete, habilitará un "fondo" nos Orzamentos de 2013 cuxa dotación económica é descoñecida. Non obstante, o popular asegura que os froitos da recuperación non serán observados ata 2015, se ben durante todo ese período manterá inalterada unha constante, promete: "Galicia paga". Todo isto expono nun discurso no que "os políticos" figuran en terceira persoa, como unha caste de mal necesario que pon pedras no camiño dun Goberno de puros xestores Feijóo presenta este cemento para construír o edificio ao seu xuízo ideal: o "déficit cero". O flamante xefe do Executivo galego asegura que Galicia acadará o equilibrio de ingresos e gastos antes ca ninguén e farao, asegura, facendo "máis con menos", como "un pai de familia", garantindo os servizos públicos. Todo isto expono nun discurso no que "os políticos" figuran en terceira persoa, como unha caste de mal necesario que pon pedras no camiño dun Goberno de puros xestores que é alleo, por exemplo, á fin do sistema financeiro galego, que esmorecía mentres se desenvolvía a sesión parlamentaria, ou os duros recortes sociais que abafan ata límites insoportables a un volume cada vez maior de cidadáns e cidadás. Eses "políticos" fican identificados no discurso presidencial nos representantes dos grupos da oposición, especialmente no BNG e, máis aínda, na debutante AGE, con quen Feijóo deixa caer a luva de xestor para deixar á vista a man -ou puño- de líder da oposición que tan bos resultados lle deu fronte o bipartito. Contra o retornado Xosé Manuel Beiras recupera algunhas das mañas do PP de Manuel Fraga e Jaime Pita, suxerindo que co veterano nacionalista volve á Cámara a falta de "respecto" e mesmo as "ameazas", e deixando caer ademais que unha orixe social acomodada lle permite exercer a política. Co debutante Francisco Jorquera Feijóo aproveita para desdeñar a quen defende o dereito de "autodeterminación", xa que, na súa opinión, xa houbo nove referendos sobre a materia, tantos como eleccións autonómicas. Semella un intento de atraer o PSdeG ao rego da colaboración co Goberno, deixando para AGE e BNG o papel de oposición 'radical' Actitude diferente é a que amosa o popular co secretario xeral do PSdeG. Pachi Vázquez optou polo continuísmo na crítica e na proposta nun discurso que, se cadra, transloceu o proceso de reflexión e renovación que se está pendente no socialismo galego. Tras a súa intervención Feijóo realizou as chanzas de rigor sobre o socialista, pero tamén o convidou a chegar a acordos, no que semella un intento de atraer o PSdeG ao rego da colaboración co goberno, deixando para Alternativa e Bloque o papel de oposición radical. O xeito en que se artellará a oposición e o maior ou menor entendemento entre os tres grupos que a forman son, precisamente, algunhas das interrogantes que deixa o debate. Polo momento, no hemiciclo amosaron sinais como o intercambio de aplausos entre AGE e BNG ou a aposta do PSdeG por, cando menos inicialmente, manter intacto o discurso de oposición deixando de lado o resultado do 21-O. Tempo haberá para comprobalo. O país agarda.


Summary: Un bo día, en Barcelona, Manuel Caamaño Suárez (Noia, 1936) baixaba de paquete na moto dun compañeiro do equipo de fútbol logo de adestrar co equipo da universidade. «Oes, Manolo. Ti que es galego, sabes quen era Breogán?». Caamaño non tiña nin idea. Deulle tanta vergoña que foi un punto de inflexión na súa vida. Eis un estrato da peza publicada no número 373 do semanario en papel Sermos Galiza.

Co tempo, aquel aspirante a aparellador técnico converteuse nunha das figuras máis senlleiras do galeguismo político e cultural. Conversamos co autor de As construcións da arquitectura popular. Patrimonio etnográfico de Galicia, que lle valeu o Premio Antón Losada Diéguez e o Premio da Crítica Galicia, cando vén de participar da presentación do libro de José Cernadas A cantería tradicional, no Museo do Pobo Galego, do que é patrón. Foi vostede un cativo nado en Noia, mais fixo a vida fóra desde idades moi temperás. Cando marcha da súa vila natal? Aos 15 anos fun para Vigo interno, a un colexio privado, o Labor, para estudar o bacharelato. Mais non a un de curas, nin moito menos, senón de vellos republicanos que crearon esta escola onde incluso acollían xente represaliada, como Evaristo de Sela, un latinista de moita sona que traduciu ao galego a Ilíada ou a Odisea. Que queda na súa memoria daquel rapaz que tan noviño tivo que marchar da casa para ir primeiro a Vigo e logo a Barcelona? Bos recordos, especialmente de Barcelona. Por iso, pola miña experiencia persoal, e máis nos tempos actuais, teño que defender os cataláns. Sen estar mal en Vigo, ollo, pois vivín grandes momentos no internado, onde había xente moi boa e que logo prosperou moito. Por exemplo, aí coñecín Carlos Torres, que era un xogadorazo que estivo varios anos no Celta e logo adestrou o Deportivo. Mais en Barcelona estaba mellor, sobre todo porque estaba vivindo coa familia que tiña alí. Durante a súa etapa estudantil en Barcelona toma conciencia de país. Houbo algún punto de inflexión? En Barcelona xogaba nun equipo de fútbol chamado O Universitario, que adestraba un lendario técnico do Celta chamado Odilo Bravo. Naquel momento a miña concienciación galeguista aínda era moi leve, moi suave, mais un bo día, baixando en moto do campo de Vinardó –na zona alta da capital catalá– onde adestrabamos, o compañeiro que conducía preguntoume: «Oes, Manolo. Ti que es galego, sabes quen era Breogán?». E non souben responderlle. Deume tanta vergoña... Iso foi un punto de inflexión para min, fíxome darme de conta de que aquí ocorría algo para que nós non chegásemos a coñecer as persoas que destacasen ou que tivesen algún papel importante nalgún tempo histórico. Cal é a parte de responsabilidade que nesa toma de conciencia ten a figura de Ramón Piñeiro? A miña relación con Piñeiro foi moi boa, e fundamental para galeguizarme en todos os sentidos. Era un home moi paciente e cordial co que comecei a escribirme cartas a través dun amigo de Santiago que ía moito por Noia, durante os meus tempos de estudante en Barcelona, chegando a sumar arredor dunhas 70 nas que respondía a infinidade de preguntas que lle facía. Pasado o tempo discrepamos politicamente con el, tanto eu como moitos outros, véxase Xosé Manuel Seixas, Xosé Luís Franco Grande ou Salvador García Bolaño, mais nunca deixamos de ser amigos. De feito propúxome ser conselleiro de Galaxia, e alí estiven moitos anos. O que pasa é que o tempo vai aclarándolle a un moitas cousas, ou vai madurando, ou tal vez facéndose maior (Ri). [Podes ler a reportaxe íntegra no número 373 do semanario en papel Sermos Galiza, á venda na loxa e nos quiosques]


Summary: Manuel Xestoso elabora un percorrido pola obra e a vida da poeta, tratando de discernir cales foron as chaves que uniron ambas e que deron como resultado un dos corpus poéticos máis arriscados da literatura galega do final de século.

Vigo, anos 80. Entre as rúas Lepanto e Iglesias Esponda existía un canellón ruín e escuro que servía de minxitorio de urxencia, que acollía unha profusa comunidade de gatos sen dono e que era utilizada polos punkies locais para reunirse a beber cervexa e fumar cousas. A altas horas da noite, aquela canella constituía a ruta habitual para ir do Manco ao Ruralex, dous locais emblemáticos da bohemia viguesa da altura. Oculta entre os patios traseiros dos edificios, sombría e insegura, estimulaba fantasías presuntamente cosmopolitas, evocando outras ruelas parecidas do Soho londiniense ou do Bronx neoiorquino. Mais en realidade, aquela canella respondía ás características dunha corredoira do Vigo antigo, un carreiro da cidade agraria e pescadora que medrou a golpes, esquecendo eses cachos do seu urbanismo arcaico entre o asfalto das avenidas novas e iluminadas. O punk era un teito de uralita na paisaxe rural. O punk estaba tamén nunhas rúas ocupadas polas manifestacións do sector naval enfrontándose á policía nas protestas contra a reconversión industrial e polos estudantes que queimaban autobuses -que diga, vitrasas- pedindo tarifas reducidas no transporte público (si, queimábanse autobuses aínda que non estivese inventada a etiqueta kale borroka). O punk residía nuns barrios obreiros devastados pola heroína, nos peiteados de cores que se lucían no Kremlin, nos fanzines e casetes polos que circulaban ideas novas, e non tan novas, que prometían un futuro distinto. O punk, se cadra, era unha moza de Sarria enxertada no que nos parecía "a gran cidade" e que comezaba a escribir versos. O contexto era unha democracia acabada de estrear, unhas ilusións sobre o país que podería ser, un ambiente de descuberta que duraría o que durou. Entre o optimismo e o realismo había a mesma distancia que entre a ruptura e a reforma Talvez hai que ter en conta o contexto. E o contexto era unha democracia acabada de estrear, unhas ilusións sobre o país que podería ser, un ambiente de descuberta que duraría o que durou. Entre o optimismo e o realismo había a mesma distancia que entre a ruptura e a reforma. Todo estaba atado e ben atado, mais aínda existía a esperanza de que chegase quen cortase o nó gordiano coa espada de Artur. Era válido o diagnóstico de Dickens: Foi o mellor dos tempos, foi o peor dos tempos; era a época da sabedoría, era a época da tolemia; era a época da crenza, era a época da incredulidade; era a estación da Luz, era a estación das Tebras; era a primavera da esperanza, era o inverno da desesperación; tiñamos todo por diante, non tiñamos nada por diante; todos íamos ir directos ao Ceo, todos iamos ir directos cara ao outro lado... Xela Arias nace como poeta na cidade que asistiu, algo perplexa, á eclosión das performances do Grupo de Comunicación Poética Rompente. Antón Reixa, Manuel M. Romón e Alberto Avendaño non sabían daquela que aquilo que facían se chamaba así, performances, e mais facíanas. Editaban libros con deseños vangardistas de Antón Patiño e Menchu Lamas, recitaban versos iluminados por diapositivas con imaxes que alguén chamou dadaístas, improvisaban accións físicas absurdas que lembraban as pezas de Beckett ou o Cabaret Voltaire de Hugo Ball. E proclamaban en voz alta: "Viva a nación sioux ceibe e socialista dunha hostia dunha vez!". A editora Xela Arias, talvez en tácito recoñecemento, propiciaría a edición do último libro de Rompente, A dama que fala, en Xerais. A poeta Xela Arias tamén gustaba de recitar ao vivo, de medir os seus versos en puxilato directo co público. E gustaba tamén de enfrontar o que hoxe chamamos proxectos multimedia, de relación entre diferentes artes: Tigres coma cabalos -co seu encontro entre poema e fotografía- é o máis coñecido, pero tamén hai que lembrar que escribiu letras para o grupo de rock Desertores ou que iniciou un proxecto con Fernando Abreu -Vencerse é cousa de se tratar, agora felizmente recuperado- no que se fusionaban a palabra, a música e a acción escénica. Coa mirada de hoxe, ese é un labor pioneiro, mais naquel Vigo era, simplemente, o natural. A falta de vocabulario especializado -non se falaba, por exemplo, de multimedia- non permitía bautizar as cousas de xeito que entrasen nos libros de Historia, mais o habitual era que os artistas de Atlántica colaborasen con Siniestro Total ou cos Resentidos, que o compositor Enrique X. Macías organizase concertos en salas de exposicións nas que os músicos tocaban a carón de instalacións plásticas realizadas para o evento, ou que un dj mesturase un discurso de Mao Zedong cos últimos ritmos importados desde Londres ao tempo que un deseñador mostraba as súas creacións na pasarela improvisada nun bar de copas. "Ela dixo nalgún momento que era unha persoa moi pouco institucional. Pode parecer curioso dicir isto cando estás nunha das principais editoriais do país, mais temos que ter en conta o contexto da época: está traballando no centro da periferia", di Ana Romaní No centro da periferia Nese caldo de cultivo madurou unha obra profundamente orixinal e, ao tempo, enraizada na sociedade da que xurdía. Xela Arias tomou o pulso dunha modernidade que se abría paso entre manifestacións aparentemente contraditorias para asentar unha voz que toma conciencia de clase, de nación, de xénero: "Escribo en galego porque estou aquí e, desde logo, Galicia pertence, aínda, aos derrotados". De forma paradoxal, o que chamaban contracultura era, en realidade, a única cultura realmente existente. Vigo era, probabelmente, o centro dun proceso de cambio que estaba desenvolvéndose na sociedade galega, e unha das caras daquel cambio correspondíase co inicio da institucionalización dunha cultura até entón esquecida, perseguida, humillada. Edicións Xerais, onde Xela Arias comezou a traballar case desde os inicios, era unha atalaia privilexiada tanto para observar o estado da cultura como para proxectar novos horizontes. Todo estaba por facer e, polo tanto, era posíbel facelo todo: clásicos universais, literatura infantil, dicionarios e libros de texto, cómics... Se cadra, a paisaxe que se observaba desde aquel baluarte permitía botar contas de cal era o estado da cuestión mellor que calquera dos múltiplos miradoiros de hoxe. E o que se vía podía ser alentador, mais estaba, con certeza, moi lonxe de achegarse ao que se chama "unha cultura normalizada". A poeta e académica Ana Romaní apunta a esa contradición que fai parte da nosa identidade de entón: "Ela dixo nalgún momento que era unha persoa moi pouco institucional. Pode parecer curioso dicir isto cando estás nunha das principais editoriais do país, mais temos que ter en conta o contexto da época: está traballando no centro da periferia. Non é o mesmo falar da industria editorial hoxe que da industria editorial da década de 1980". A poeta vai medrando ao compás do crecemento daquilo que se chamou "cultura autonómica", tomando conciencia das eivas e das omisións e abrindo camiños inexplorados: a súa voz fala desde "muller, desde miope e desde galega". Reflexión tras o entusiasmo Ao entusiasmo daqueles primeiros anos sucedeulle o desencanto. Pouco e pouco fomos descubrindo que as cousas non ían cambiar tanto, que as expectativas excederan as posibilidades de transformación. E aquela voz inconforme e transgresora vai mudando, froito dunha capacidade de reflexión e de introspección que permite extraer da experiencia persoal e social os argumentos necesarios para cuestionalo todo: "A poesía debe indagar e cuestionar a orde das cousas, se non para que...". A poesía de Xela Arias comeza a revelarse como a dunha voz profundamente reflexiva: a rebelión non é gratuíta, senón froito dun estado de cousas insatisfactorio que talvez se reflicte nesa creba da sintaxe, na fractura da palabra e o verso, na greta pola que o sentido trata de abrirse paso. De novo é Ana Romaní a que apunta a ese procedemento do poema de Xela Arias: "Conecta o territorio do poético co proceso de procura, e creo que este é un dos eixos máis relevantes do seu derradeiro libro, Intempériome, no que hai un recoñecemento da busca dun saber. A súa poesía está imbricada na vida, é experiencia vivida, o cal non quita que sexa tamén traballo coa linguaxe ou proceso de esculca: mais é algo que procede dun pulso vital". Vida vivida e reflexionada, velaí un posíbel resumo da obra poética que homenaxeamos. Díxoo ela: " A poesía é material sensible pero non só: é tamén material altamente intelectualizado que nos pon en común co máis profundo de nós". Hai un camiño radicalmente individual nunha escrita que, non obstante, nunca renuncia ao seu destino como parte dun pobo. A vida real é aquela na que un se atopa á intemperie Ese Nós tamén foi mudando, tamén se manifestou poliédrico: foi a descuberta dunha marxinación por ser muller ("abóndanme os dedos das mans para cita-los nomes das que entre todos eran mulleres novas publicando naquel momento, e hoxe sóbranme os dunha man soa para contar as que sobreviviron daquilo"), por ser galega, por mostrar a inconformidade sen a máis mínima ambigüidade. "Desobediencia, pola túa culpa vou ser", proclama desde unha das citas que abren Intempériome. Hai un camiño radicalmente individual nunha escrita que, non obstante, nunca renuncia ao seu destino como parte dun pobo. E cómpre lembrar aquí que ese intempériome xorde por primeira vez como un berro ante a agresión do chapapote do Prestige nas costas galegas: "Intempériate, fogar dos rumorosos". O persoal e o colectivo trénzanse nunha obra que protesta porque "a vida real é aquela na que un se atopa na intemperie". Valentín Arias, seu pai, explicábao así: "Tan intensas e punxentes como as súas arelas de liberdade, independencia e xustiza, eran nela o sentido e mais a práctica da solidariedade". A orixe e crecemento desa voz galega de seu que foi a de Xela Arias ten a ver co que fomos e co que somos e a súa recuperación e estudo debería ir acompañada dunha reflexión colectiva sobre o sentido que adquire a súa recepción na nosa sociedade. Se cadra, descubrimos que non hai tanta diferenza entre o canellón londiniense e a corredoira da aldea; que o importante é que se convertan nun "miradoiro libre desde o que a sociedade deixa unha fenda para a subversión, para a creación desde ela dun microcosmos de revolución afectiva".


Summary: A particularidade do traballo reside no tamaño da mostra: 1.842 casos e 1.862 controis, con máis de 3.700 participantes procedentes de varios hospitais e territorios. "Galiza é a comunidade máis afectada por este gas de orixe natural".

Investigadores do Laboratorio de Radon de Galicia, da Facultade de Medicina da USC, acaban de publicar un estudo en Environmental Research, unha das revistas máis prestixiosas en epidemioloxía ambiental, no que se observa un aumento do risco de cancro pulmonar asociado á exposición a radon residencial e ademais cunha relación lineal. A particularidade do traballo, liderado polo profesor Alberto Ruano Raviña, reside no tamaño da mostra: 1.842 casos e 1.862 controis, con máis de 3.700 participantes procedentes de varios hospitais e territorios, que o sitúa como un dos estudos máis importantes en canto a tamaño sobre radon en cancro de pulmón. Os resultados indican a existencia dunha relación lineal e estatisticamente significativa na relación entre radon e cancro de pulmón. A maiores, os investigadores identifican igualmente que o tabaco produciría unha importante amplificación do efecto, "así, unha persoa gran fumadora, pode chegar a multiplicar practicamente por 3 o seu risco de cancro de pulmón (xa de por si moi alto) se pasa de estar pouco a moi exposta ao radon no seu domicilio", aclara Alberto Ruano. As persoas expostas a máis de 200 Bq/m3 duplican o risco de cancro de pulmón respecto a aquelas en contextos inferiores a 50 Bq/m3 na súa vivenda. Para o profesor Ruano, "estes resultados indican a importancia do radon como factor de risco do cancro de pulmón e a necesidade da implantación da directiva europea sobre as radiacións ionizantes, que xa debería estar en vigor dende febreiro de 2018 no Estado". Subliña tamén a importancia de poñer en marcha iniciativas locais "xa que Galiza é a comunidade máis afectada por este gas de orixe natural"


Summary: A compañía sueca de móbeis Ikea, atende as reclamacións das usuarias e inclúe o galego no seu web.

Despois de varios anos de tirapuxas e reclamacións directas dos colectivos en defensa da lingua e de usuarias da compañía sueca, Ikea xa inclúe o galego entre os idiomas dispoñíbeis no seu web. O galego era a única lingua cooficial do estado que a multinacional ignoraba na información xeral da súa páxina web, na atención á clientela online e tamén na telefónica. Esta exclusión reiterada motivou a posta en marcha de diferentes campañas destinadas a convencer a empresa de móbeis da necesidade de normalizar o uso da lingua no seu centro da Coruña mais no resto de servizos propios. Desde A Mesa pola Normalización Lingüística xuntáronse cos responsábeis da tenda por primeira vez en 2012 para trasladarlle o seu interese en o galego ocupase un espacio igual ao que mantiñan outras linguas oficiais. A partir de 2016, a presión sobre a compañía nórdica creceu. "As queixas pola ausencia de galego en Ikea, cando a mesma empresa prestaba os seus servizos en catalán e éuscaro chegaron a encabezar as denuncias na Liña do Galego", lembra Marcos Maceira, presidente da Mesa. "Agora queremos felicitala por considerar á demanda social e incluír a nosa lingua no web. E animámola a galeguizar ou mellorar servizos pendentes: a app, os carteis, o catálogo", conclúe.


Summary: O Goberno galego asegura que o segundo plan de "racionalización" de arrendamentos lle permitirá reducir o gasto en 4 millóns de euros, o que implica que destine a esta partida case dous millóns ao ano

"Reducir o gasto en alugueres da Xunta de Galicia a cero". O programa co que o PP concorreu ás eleccións autonómicas do 21-O incluía esta concretísima promesa dentro do apartado dedicado á "austeridade en gastos que aínda poden axustarse" sen prexudicar "o servizo público". O cumprimento deste obxectivo implicaría poñer en marcha un segundo plan de "racionalización" de alugueiros, que na pasada lexislatura conseguiu, segundo cálculos da Xunta, aforrar un 25% neste ámbito, pasando de 7,6 a 5,7 millóns de euros ao ano. Apenas tres semanas despois das eleccións o vicepresidente do Goberno galego, Alfonso Rueda, xa arrefriaba o compromiso asegurando que "o obxectivo" de aforro aínda non estaba "marcado", xa que se incluiría no devandito segundo plan, que xa preparaba a Consellería de Facenda. O departamento que dirixe Elena Muñoz xa ten aquelado o documento e non se corresponde co programa electoral dos conservadores. Este xoves o Goberno galego tivo sobre a mesa un bosquexo dese plan presentado formalmente como un informe -mecanismo que adoita utilizar a Xunta para introducir na orde do día da súa reunión semanal asuntos que lle interesa situar na axenda pública pero que non ten valor legal ningún-. Glosado polo presidente ante a prensa, a "segunda fase" do plan prevé aforrar "catro millóns de euros" e facelo "nesta lexislatura" isto é, no mesmo período ao que se refería o programa electoral do PP. "Este aforro", explica a Xunta "súmase ao conseguido na pasada lexislatura", cun "aforro anual de case dous millóns de euros a respecto do que gastaba na anterior", é dicir, na do bipartito. Se o plan é cumprido a final da lexislatura o gasto será de 1,7 millóns de euros ao ano Pero, isto implica que a promesa electoral se vai cumprir? Atendendo ao anunciado, non. Dando por bos os datos gobernamentais actualmente o erario destina anualmente 5,7 millóns de euros a pagar arrendamentos. Se se produce o aforro comprometido ao remate do actual mandato, no ano 2016, este concepto detraerá 1,7 millóns anuais dos orzamentos autonómicos. Isto implicará unha notable redución, concretamente do 70,2%, pero no suporá que a Xunta gasta "cero" en alugueiros, tal e como comprometeu a formación política que sustenta o Executivo. Sexa como for, a Xunta asegura que deixará de pagar estes catro millóns de euros "potenciando a localización dos servizos públicos en edificios que son propiedade da comunidade autónoma". A "primeira fase" do novo plan "centrarase na área de Santiago e permitirá situar nunhas mesmas dependencias departamentos da Administración relacionados entre si". Posteriormente, explican dende o Goberno, o plan estenderase "aos servizos periféricos no resto de áreas de Galicia", xa sexa "resolvendo contratos, aproveitando inmobles propios" ou, cando isto non é posible, "renegociando á baixa a renda" de cada contrato de alugueiro do local que corresponda.


Summary: As primarias de Compromiso sitúan o seu secretario xeral como aspirante á Presidencia e número un na Coruña. Cuiña, Pérez Bouza e Marrube encabezan as listas de Pontevedra, Ourense e Lugo.

Compromiso por Galicia sitúa as súas pezas no taboleiro electoral. A corenta e oito horas de que expire o prazo para o rexistro de candidaturas de cara ás eleccións do 21 de outubro CxG configurou este sábado as súas listas a través dunhas primarias abertas presenciais que o partido quixo desenvolver tamén a través de Internet, procedemento que, explican, a premura electoral impediu desenvolver. Coa forma de convención a formación convocou a militantes e simpatizantes en Compostela para decidir nas urnas as facianas que estarán nos seus carteis electorais e, de entre elas, o candidato á Presidencia da Xunta, posto que lle corresponderá ao tamén secretario xeral de Compromiso, Xoán Bascuas que, acabado de elixir, optou por insuflar optimismo entre os presentes: "imos ser a gran sorpresa" das eleccións, asegura. Unha votación a man alzada con todos os votos a favor agás catorce abstencións serviu para designar a Bascuas, que antes fora electo cabeza de lista pola Coruña co 97,3% dos votos depositados nas urnas instaladas no compostelán Auditorio de Galicia. Canda el estarán Rafael Cuiña, por Pontevedra -94,3% de apoio- e este labor corresponderalles en Ourense e Lugo a Xosé Manuel Pérez Bouza e Iván Marrube, ambos co 100% dos votos das súas respectivas provincias. As primeiras verbas do xa candidato repartíronse entre a carreira electoral que comeza e o propio procedemento polo que foi elixido: "Hoxe demos unha lección" de "radicalidade democrática", asegura, respondendo tamén así á intervención dun militante que, dende o seu posto na bancada, lamentou que non houbese cando menos "dous candidatos" nesa votación final. Bascuas coida que CxG é a única "forza novidosa" entre as que concorren ás eleccións "A democracia ante todo é verdade e sinceridade", proclama Bascuas quen, non obstante, lembra que en futuros procesos electorais sen adiantos as primarias servirán non só para escoller os cabezas de lista, senón o conxunto das candidaturas de CxG. Así e todo, di, o celebrado este sábado amosa, na súa opinión, "cal é a forza novidosa" no panorama político galego. Ao seu xuízo non é o PP, "que en media hora resolve o problema das listas", tampouco o PSOE, "onde lle dan voz á militancia" pero despois "cámbiana" e ademais "teñen que mandar os papeis a Madrid". Tampouco ve esa novidade "en Esquerda Unida ou no BNG, onde as listas veñen acordadas pola cúpula organizativa". "Hai quen di que somos uns inxenuos" pero "somos quen de facelo", asegura. Compromiso concorrerá ao 21-O non apelando a "cambiar o sistema", senón a "axudar", por exemplo, aos "emprendedores, "ás nais" ou ás persoas que "teñen que coidar dos seus maiores". "Nos están inoculando o verme da austeridade" pero "aquí a xente non é certo que viva por riba das súas posibilidades". Por todo isto insta á militancia de CxG a lanzarse á campaña "cun sorriso": "fagamos a campaña que queremos facer e pensemos no que queremos dicir, basta con iso", conclúe.


Summary: Lembra a Feixoo, após o seu 'non' á coalición con CS para o 5-A, que debería ter en conta que Fraga perdeu a maioría absoluta "por 11.000 votos"

A portavoz de Cs no Congreso dos Deputados, Inés Arrimadas, recoñeceu que sentiría "pena" se Galiza - despois do "non" de Núñez Feixoo a unha coalición co partido laranxa - "cae en mans dos nacionalistas" nas eleccións do 5-A. Engadiu que tamén lle dá "pena" que se pensa "en intereses persoais ou de partido" máis que no interese xeral. Así o dixo Arrimadas durante a súa intervención no ciclo "Conversas políticas" de El Mundo-Diario de Castilla y León, que se realizou en Valladolid. Neste sentido, Arrimadas defendeu a necesidade de "unir forzas" onde os constitucionalistas "apenas teñen voz" co obxectivo de "non perder un só voto". Inés Arrimadas recordou que "por un ou dous escanos" Núñez Feixoo pode perder a maioría absoluta ao que engadiu que Ciudadanos "pode achegar moitas cousas" na Galiza en temas como o emprego, a educación ou a innovación. Así, Arrimadas lembrou a Feixoo que debe ter presente que Manuel Fraga perdeu a maioría absoluta por 11.000 votos cando Cs obtivo perto de 50.000 apoios nas pasadas eleccións galegas.


Summary: A nova 'O me das la puta bandera o te la tragas. Tú eliges, follavacas' tivo 20.000 visitas, 3.200 'gosto' no Faceboock e centos de rechíos.

A denuncia dos vetos ás bandeiras nacionalistas galegas en estadios e campos españois tivo unha impresionante acollida. A nova titulada 'O me das la puta bandera o te la tragas. Tú eliges, follavacas' (frase que un antidisturbios espetou a un seareiro galego que se negaba a que lle requisasen a estreleira) chegou ás 20.000 visitas. Colocouse como a nova máis vista nestes 13 meses de existencia de Sermos Galiza na rede. Aliás, esta denuncia do que lles acontece a afeccionados do Depor e do Celta, e tamén doutras equipas, nos seus desprazamentos a estadios españois cando portan bandeiras nacionalistas, obtivo 3.200 'gosto' en Faceboock, record absoluto. E estas cifras complétanse cos centos e centos de rechíos e mencións nas redes sociais. A segunda peza mais vista na historia de Sermos na rede é o artigo de Francisco Rodríguez "Retrato Instantáneo do noso País", con perto de 18.500 visitas. E a terceira nova máis vista, con 15.400 visitas, é "A Xunta homenaxea Rosalía coa escritora Marta Rivera, belixerante contra a normalización do galego".


Summary: A CIG convoca a terza feira unha concentración diante do Parlamento galego, onde solicitará xuntanzas cos diferentes grupos políticos, na procura de frear o esmorecemento do sector da automoción ante o "desleixo da Xunta".

A CIG reactiva a campaña en defensa do sector galego do automóbil para reclamar a instalación dunha megaplanta de baterías para coches eléctricos na Galiza, unha vez que o Goberno estatal anunciou que o proxecto, promovido por un consorcio público-privado, irá para Barcelona. A central sindical desenvolverá a terza feira unha concentración diante do Parlamento, en Compostela, ás 11 horas, onde fará entrega de solicitudes de xuntanzas cos distintos grupo políticos para tratar a perda de peso do país polo "desleixo da Xunta nunha industria da que dependen milleiros de empregos". Desde a CIG lembran o anuncio do executivo estatal, o pasado 4 de marzo, da creación dunha megaplanta de baterías para automóbiles en Barcelona, que comprometeu o proxecto antes da propia convocatoria de axudas dos fondos europeos, anunciando que será un dos beneficiarios dos cartos públicos destinados ao plan de recuperación, transformación e resiliencia. O executivo central xa comprometeu o seu apoio ao proxecto doutra gran planta en Valencia Ante as queixas dos diferentes administracións territoriais, o executivo central xa comprometeu o seu apoio ao proxecto doutra gran planta en Valencia. "Mentres, aquí en Galiza vemos como o gran valedor de Núñez Feixoo, o presidente de Iberdrola, Ignacio Sánchez Galán, explota e destrúe o noso territorio, logrando máis megavatios de enerxía e enormes beneficios para afrontar grandes investimentos e proxectos industriais cos que favorecer o desenvolvemento económico noutros territorios, cando o noso país se desangra coa emigración e con peches de empresas", protestan desde a CIG. Esta campaña que a CIG vén de reactivar púxose en marcha en 2019 para alertar da grave situación na que se atopa a industria galega do automóbil e achegar propostas de futuro, como a dunha transición galega xusta para o sector da automoción e dos carburantes. O obxectivo era poñer enriba da mesa a ausencia de políticas para o sector que freen o seu esmorecemento progresivo, xa que as principais compañías optan por instalarse en solo portugués. "De feito, desde o comezo da crise en 2008 ningunha empresa da automoción escolleu o noso territorio para novos proxectos, mentres que as que quedan afrontan reducións dos cadros de persoal, precarización das condicións laborais, ameazas de deslocalización, marcha de partes das súas producións as plantas doutros países ou feches", afirman.


Summary: 1917 acabou por bautizar o século XX. A centuria curta, a época da revolución, o período soviético. O comunismo en acto ou o socialismo realmente existente. A repercusión dos feitos de Outubro é dificilmente mensurábel. A cen anos da entrada dun grupo de militantes bolxeviques no Palacio de Inverno de Petrogrado, historiadores críticos, escritoras compañeiras de viaxe e políticas encadradas no espazo político que abriu a Rusia dos soviets avalían a súa actualidade.

Os icónicos canonazos do Aurora partiron en dous a historia contemporánea. Na mañá do 7 de novembro -o 25 de outubro segundo o calendario xuliano que rexía en Rusia-, indicaron o intre do asalto aos ceos: a residencia dos tsares na beira do río Neva. "A Revolución Bolxevique é o acontecemento máis importante do século XX", non dubida o historiador Justo Beramendi (Madrid, 1941), "abriu un conxunto de procesos que mudaron o escenario xeopolítico". Por vez primeira, un Estado iniciaba a realización práctica do programa máximo do movemento obreiro. "A destrución do capitalismo, unha sociedade colectivizada onde os principais medios de produción non se atopasen en mans privadas", sintetiza Beramendi. Víctor Santidrián, autor de Historia do PCE en Galicia (1920-1968) e editor dos diarios do fillo de Enrique Líster, coincide: "O obxectivo era crear unha sociedade sen clases, eliminar as diferenzas de xénero, dar saída ás reivindicacións nacionais e facer desaparecer o propio Estado". Este impulso abrupto e radical, de apertura dun novo mundo, é o que aínda reclaman para si as herdeiras políticas do 17 en Galiza. Néstor Rego (O Vicedo, 1963), secretario xeral da UPG -organización que se define como "partido comunista patriótico", integrada no BNG-, así o expón: "A Revolución rusa demostrou que era posíbel derrocar o capitalismo e o totalitarismo desde o movemento obreiro. E sería restritivo non lembrar o papel das nacións nos acontecementos". Lenin, recorda, defendeu o dereito de autodeterminación e "chamou o proletariado a apoialo". A UPG fundouse en 1964, produto da colusión teórica de marxismo e anticolonialismo. Até ese intre, as comunistas e os comunistas galegos organizábanse sobre todo no Partido Comunista de España. Eva Solla (Vigo, 1984) dirixe a súa expresión galega, constituída no exilio en 1968. "Para nós, a Revolución de Outubro non só abranxe o seu significado político, que seguimos a manter", di, "senón que é a mostra dun proceso amplo de acumulación de forzas que, cunha violencia mínima, tomou o poder a través de ferramentas democráticas como os soviets". Era o que a escritora Teresa Moure (Monforte de Lemos, 1969) describe, vía correo electrónico, como "tentativa política de fazer real a grande esperança comunista". Moure coordinou o dobre volume Bolxeviques (Xerais/Através), publicado a comezos deste ano e nos que 24 autoras e autores aprofundan nos contidos, aprendizaxes, leccións, perspectivas e conflitos desatados polo Outubro Vermello. "A seguir a revolução", esténdese, "as opiniões podem ser diversas no que diz respeito a se realmente se conseguiu o comunismo ou não". Non obstante, engade, "boa parte dos acontecimentos do século XX podem interpretar-se en relação ao impacto internacional desses ideais revolucionários e á forma como se puseram em prática". O rastro do 17 na Galiza As ondas expansivas dos dez días que estarreceron o mundo aínda non remitiron. E malia que á Galiza arribaron pouco a pouco -así o entende Justo Beramendi-, acabaron por determinar, do mesmo xeito que no resto de Occidente e na práctica totalidade do mundo, a historia, a política, mesmo a cultura. "No seu intre, a pegada foi escasa. O movemento obreiro era feble e o PSOE, que se dividiu a raíz da Revolución Soviética, tiña, nos anos dez e vinte, moi poucos efectivos aquí". Na II República, cando a organización do proletariado galego se comezou a desenvolver, o Partido Galeguista tiña máis militantes do que o PSOE ou o incipiente PC. A "lentitude" na conformación das organizacións comunistas, "dos distintos comunismos", é unha característica que tamén sinala Santidrián. Para quen estas resultaron fundamentais no combate contra o franquismo, "na conquista das liberdades" ou no debate sobre a cuestión nacional. "Que, non poucas veces, levou a posicións enfrontadas", puntualiza. Ademais da UPG e o PCG, existen en Galiza outras siglas que se reclaman da tradición comunista. Minoritarias, inclúen ademais a independencia entre os seus obxectivos: a FPG -integrada en Anova-, o Movemento Galego ao Socailismo -pertencente ao Bloque- o PCPG -con orixe nunha esgazadura do PCE e que apoiou o BNG nos últimos comicios-, ou Primeira Linha, xermolo da extinta Nós-UP e hoxe dentro de Agora Galiza. Néstor Rego pon o acento sobre esta dialéctica: "De 1917 aprendemos que a emancipación dos traballadores e a emancipación nacional deben ir unidas". Neste axioma baséase a esquerda nacionalista contemporánea. "Con acertos e con erros, a Unión Soviética non só fixo un recoñecemento teórico da cuestión, senón tamén práctico", afirma Rego. Castelao, "que non era comunista", admitiuno e presentoulle os seus respectos. A propia Eva Solla asegura que "cada país, cada nación, ten que construír o socialismo de acordo coas súas condicións sociais e materiais". "A URSS foi o exemplo en que os camaradas galegos se miraban. Non só os galegos, tamén os españois e os europeos", di. Teresa Moure dedicou a súa novela Ostrácia (2015) á revolucionaria bolxevique Inessa Armand. Detecta a pegada de Outubro en Galiza por toda a parte: "O legado do pensamento marxista-leninista é imenso, para além da súa impronta en episódios concretos da história". "Implicou a adaptação a este contexto dum arsenal de conceitos teóricos de validez internacional", continúa, "contribuiu a fortalecer a ideia de nação, a vincular a atividade política à cultural e aos tempos de lazer, a salientar figuras históricas apagadas da memoria colectiva, a reconsiderar as festas populares ou a valorizar as formas culturais próprias". A grande vaga da revolución obreira conformou o mundo das clases subalternas que se negaban a conformarse coa súa situación. 1917 hoxe O esboroamento do muro de Berlín e, a seguir, do bloque soviético devolveu a iniciativa histórica ao campo conservador. "A perda de dereitos non foi só na URSS, senón en todo Occidente", considera Solla. O capital perdía o contrabalanzo dunha sociedade que, se ben era discutibelmente comunista -e a esquerda discutiuno con dureza ao longo de décadas-, non era capitalista. "Num momento em que o neoliberalismo bate em nós, parece claro que mesmo ideologias nada revoluciónarias", opina Teresa Moure, "consideraram durante este século direitos fundamentais da classe trabalhadora que não teriam nascido se não fosse pela luta operária e pelo desafio da praxe leninista". O debate sobre o legado bolxevique vai moito máis alá da realidade concreta da Unión Soviética e condiciona os movementos de emancipación case ate hoxe, vén afirmar. "O proxecto da URSS fracasou". Os dous historiadores consultados comparten diagnóstico. Justo Beramendi apono ao desaxuste entre as premisas teóricas de Marx -que Beramendi sitúa en que a revolución debía suceder nun país capitalista avanzado- e as condicións materiais de Rusia no tempo de Lenin. "O propio Lenin dicía nas Teses de Abril que non se podía facer unha revolución burguesa sen burgueses. Tampouco unha revolución proletaria sen proletarios". Con todo, un dos grandes achados estratéxicos do primeiro líder da Rusia soviética foi tecer alianzas entre os obreiros e o campesiñado. "O que aconteceu non estaba previsto nos bosquexos teóricos", anota. Para Víctor Santidrián, a derrota do ideal comunista boxevique residiu xustamente en que non se realizou. "Non foi quen de construír unha sociedade libre e sen clases", resume, e apóiase no seu colega catalán Josep Fontana para definir o que se edificou en Rusia: "Un Estado opresor erixido, paradoxalmente, para salvar a revolución". Mais Outubro excede, con moito, o debate historiográfico. Afecta a como as esquerdas políticas e sindicais se opoñen á explotación do ser humano polo ser humano. A como se imaxinan outras realidades. "A idea de que outro mundo é posíbel, unha sociedade sen clases e sen opresión nacional, é o que nos queda da Revolución rusa, e doutras revolucións posteriores como a chinesa ou a cubana. Iso segue a ser un faro", conclúe Néstor Rego. Ningunha das cuestións formuladas polos revolucionarios e revolucionarias da Rusia de 1917 quedou obliterada. "Daí a súa importância histórica num mundo, como o atual, atravessado pelas diferenças de classe, por movimentos emancipatórios diferentes, e por uma aguda perceção da corrupção", afirma Moure. Nota: nunha primeira edición deste artigo non constaba o MGS entre as organizacóns políticas que se reclaman herdeiras da Revolución rusa.


Summary: Once anos despois do seu pasamento, e co Día das Letras 2016 no horizonte, Manuel María recibirá esta cuarta feira unha homenaxe na cidade na que viviu. O Teatro Rosalía da Coruña acollerá o espectáculo "Lúas de Outono 2015" no que haberá un recital poético e a actuación musical de Pepe Vaamonde Grupo.

Esta homenaxe chega á súa sétima edición da man da Fundación Manuel María de Estudos Galegos, que terá lugar esta cuarta feira día 16, ás 20:30 horas e estará protagonizado pola actuación musical de Pepe Vamonde Grupo e a palabra poética de Xulio L. Valcarce, Marta Dacosta e Miguel A. Fernán Vello. A entrada será gratuíta e libre até completar o aforo. Pepe Vamonde Grupo presentará unha dobre estrea: por unha banda, dúas pezas feitas para a ocasión sobre poemas de Manuel María e, pola outra, o seu recentísimo traballo Nas pedras do lar que reúne catorce pezas musicais con un fío condutor que é o lume, cuarto elemento natural que o grupo utiliza despois da terra, aire e auga usados nos anteriores cos que este último CD forma unha tetraloxía. O evento conta coa colaboración da Deputación Provincial e do concello da Coruña.


Summary: Non acudiron á xuntanza prevista co Consello de Administración após as declaracións do director xeral da compañía nas que pedíu "adiar" as conversas.

O conflito entre o comité intercentros da CRTVG e a dirección da corporación de radio e televisión públicas continúa. Após as denuncias por parte do cadro de persoal ao fío do escándalo que atinxe o ministro do Interior en funcións, Jorge Fernández Díaz, o director da CRTVG, Alfonso Sánchez Izquierdo, acusou representantes sindicais de ter exercido "intimidación" contra xornalistas" e profesionais polo que advertiu que a entidade adoptaría medidas. Entre elas, a abertura dunha investigación por mor do protesto decorrido na redacción de informativos mais tamén o adiamento das conversas co comité. O comité denuncia un "uso partidista" do Consello de Administración da CRTVG por parte do Partido Popular Dito e feito. Esta segunda feira (4 de xullo) estaba previsto un encontro do comité intercentros co Consello de Administración da CRTVG no que se atopan unicamente representantes do PP e do PSOE após o acordo alcanzado entre ambas as dúas forzas políticas para a súa renovación. Á cita, non asistiron as catro persoas nomeadas polo Partido Popular embora non terse desconvocado a xuntanza na que se abordaría a posta en andamento do Estatuto profesional e o Consello de Informativos. Ambas cuestións reclamadas co apoio de 359 sinaturas do persoal. Desde o comité aseguran que a ausencia do PP "segue a liña ditada polo director xeral de suspensión de diálogo coa parte sindical, despois da protesta na redacción contra a manipulación informativa que se fixo no caso das escandalosas escoitas do ministro de Interior en funcións, a pasada semana, que non se emitiron na cadea pública". A ausencia do PP "segue a liña ditada polo director xeral de suspensión de diálogo coa parte sindical", advirten "Dende o Comité Intercentros valoramos este desprezo como unha falta moi grave á representación sindical, ao das traballadoras e traballadores da corporación e ao mesmo órgano", sinalan nun comunicado no que acusan o PP de levar a cabo un "uso partidista" do Consello cuxo "obxectivo" é, afirman, "demorar ao máximo a creación dun órgao como pode ser o Consello de Informativos". Desde o PSOE, que si fixo parte do encontro, aseguraron que levarán ao Pleno do Consello as demandas do comité onde exixirán que se "axilicen ao máximo os prazos".


Summary: O proxecto 'Atlantic Positive' investiga as consecuencias da colonización da velutina e conta coa participación de cinco Estados europeos. Nós Diario conversa sobre a problemática da velutina con Sandra Rojas, do grupo de Bioloxía Ambiental da UVigo, que participa deste proxecto e vén de presentalo nunha conferencia no Rosal.

—Por que a Vespa velutina supón un problema ambiental? En realidade a velutina é da familia das vespas mais fai parte dun xénero denominado vespón. O problema ambiental que supón a invasión das velutinas en Europa relacionase con varias das súas características biolóxicas. Unha das mesmas é que fai colonias con moitos individuos, entón é capaz de medrar ao longo do verán consumindo unha gran cantidade de recursos do ambiente, entre os que se atopan os insectos que cazan para levar proteína ás larvas. A Xunta retirou 14.651 niños de velutina no que vai de ano Unha das especies atacadas son as abellas e a situación que se causa é que os individuos das colmeas experimentan estrés e deixan de saír ao campo. —Cales son as consecuencias económicas para a apicultura? As perdas para o sector da apicultura ao caer a produción de mel, néctar ou polen e aumentar a mortalidade das abellas. As produtoras e produtores, ademais de perder recursos, tamén perden colmeas que teñen que repor e coidar da especie depredadora. A velutina fai estragos no mel galego —Prexudican as vespas velutinas a polinización? Si, a situación tamén afecta aos servizos ecosistémicos que proporcionan as abellas á dinámica ecolóxica, principalmente por ser unha especie con moita capacidade de polinización das plantas. Ao non saír ao campo deixan de cumprir esta función. Porén, as velutinas non só comen abellas, comen tamén outros insectos, e como son unha especie moi intelixente e que ten un sistema eficiente para comunicarse coas compañeiras de colonia así como memoria das características da contorna e eficiencia na busca de alimento, atopa os sitios onde hai concentración de presas. Un dos espazos onde hai concentración de insectos son as flores e plantas, pois estas contan con estratexias de atracción dos mesmos para ser polinizadas. Entón, a Vespa velutina aproveita a concentración de presas existente nas flores para convertelas no seu lugar de ataque. O que estamos a observar, en consecuencia, en Europa, a cal é unha das miñas principais liñas de investigación, na que son pioneira, é que a Vespa velutina ao cazar nas flores e plantas muda o comportamento dos polinizadores nativos. —Cales son os cambios de comportamento destes insectos? Algúns grupos de insectos diminúen a frecuencia de visitas florais ao sentir a ameaza da Vespa velutina, como por exemplo as moscas, que son importantes polinizadoras. Tamén temos atopado varias plantas nativas que, indirectamente, polo feito de que a velutina caza na súa contorna, ven afectada a súa reprodución. Serve o modelo balear para erradicar a velutina na Galiza? Por outra parte, ao reducirse a cantidade de insectos pola alimentación da velutina, vese afectada a capacidade de provisión doutras especies competidoras pola mesmas presas, como arañas e aves que soportan a súa nutrición e a súa base proteica cos mesmos recursos. A velutina, a comezo e final de tempada tamén tende a consumir moita cantidade de néctar das flores, polo que compite tamén con organismos que o necesitan para a súa alimentación. A depredación de e a competencia son os dous mecanismos ecolóxicos a través dos cales a Vespa velutina afecta aos ecosistemas. —Ten importantes consecuencias para a saúde humana? Na Galiza incluso temos casos de mortes causadas polas picadas de velutina, e non necesariamente en persoas alérxicas. Ao sufrir múltiples picadas dun veleno tan poderoso como o da velutina, hai consecuencias na saúde. A maioría dos casos a morte son en persoas maiores. É necesario continuar o estudo médico e a xeración de ferramentas efectivas para protexer as persoas das reaccións máis fortes que se presentan coas picadas da Vespa velutina. Investigación en trampas e atraentes O grupo de investigación de Ecoloxía Ambiental da Universidade de Vigo, no contexto do proxecto 'Atlantic Positive', especialízase na pescuda sobre a polinización. Alén diso, outra das liñas investigadoras deste grupo, liderado pola profesora Josefina Garrido, é o estudo de trampas e atraentes para a velutina. Sandra Rojas Nossa insiste en que "as trampas con atraentes que se están empregando e que se están probando cientificamente". Até o de agora, indica, "teñen un grande inconveniente: atrapan unha gran cantidade de insectos nativos". Isto fai que ademais do efecto que está producindo a Vespa velutina como depredador, a sociedade está provocando tamén "a redución da cantidade de insectos nativos". De aí a importancia de seguir estudando "trampas e atraentes que sexan selectivos" e afecten a menor cantidade posíbel de especies propias da nosa contorna.


Summary: Ames presentou as bases orientadoras para a contratación de publicidade institucional do Concello, unha iniciativa pioneira que busca regular o investimento municipal neste ámbito.

Isabel Vaquero, concelleira de Comunicación de Ames, explica que se trata dunha iniciativa pioneira en Galiza xa que xeralmente non existen bases específicas para a contratación de publicidade institucional. Entre os criterios para escoller os medios de comunicación que se contratarán expostos nestas bases atopamos a difusión e a audiencia do medio, as tarifas, a calidade, a elaboración de noticias e a responsabilidade social. O feito de estar escrito en galego sumará tamén puntos á hora de escoller onde investir en publicidade, criterio co que se busca regularizar un espazo informativo na nosa lingua. Con estas bases orientadoras, "establécese un procedemento para que os medios presenten a súa documentación", explica Vaquero. Os obxectivos da iniciativa son regular a contratación, garantir a racionalidade no gasto, dotar de transparencia todo o proceso e permitir a fiscalización e, por último contribuír a que se consolide un espazo informativo en galego. A presentación do proxecto correu a cargo do alcalde de Ames, José Miñones, da concelleira de Comunicación, Isabel Vaquero, e da concelleira de Economía e Facenda, Genma Otero. No acto tamén estiveron presentes Xaime Leiro en representación do Colexio Profesional de Xornalistas de Galicia e Xurxo Salgado, pols Asociación de Medios en Galego


Summary: DOCUMENTO A Valedora abstívose formalmente o 25 de xaneiro e o informe do 4 de marzo salienta que "a Valedora considera de gran importancia o adecuado desempeño de funcións que encomenda á xefatura de servizo en materia de seguridade, prevención de riscos laborais e saúde no traballo" O PP ampara a Valedora, que reparte culpas ao seu equipo tras a sentenza por dar un posto "á medida"

O PP ampara a Valedora, que reparte culpas ao seu equipo tras a sentenza por dar un posto "á medida" A Valedora do Pobo, Milagros Otero, acudiu o pasado xoves ao Parlamento para ratificar que non está disposta a dimitir como consecuencia da sentenza na que o Tribunal Superior de Xustiza de Galicia anulou o nomeamento da súa xefa de servizo de Administración e Persoal por ser elixida con criterios "á medida" ditados, segundo o ditame, pola propia Valedora. Durante esa comparecencia Otero rifou aos grupos da oposición, negouse a responder ás súas preguntas e retrucou ás súas acusacións esgrimindo un informe que, ao seu xuízo, deixa claro que se abstivo de participar na elección para o posto de María Puy Fraga, irmá do voceiro parlamentario do PP e filla de Francisco Puy, catedrático de Dereito do que a Valedora foi discípula académica. A xuízo do voceiro parlamentario de En Marea, Luís Villares, o informe que Otero esgrime para exculparse realmente "demostra que participou na elección" anulada pola Xustiza. O grupo parlamentario de En Marea divulgou este sábado a documentación presentada por Otero á Cámara. Nela inclúese a resolución na que a Valedora se abstén do proceso de elección o 25 de xaneiro de 2016 por estar incursa nunha das causas persoais para facelo, segundo a lei administrativa vixente nese momento. Esa abstención provocou que as competencias formais da titular da institución sobre o proceso pasasen, automaticamente, ao seu adxunto, Pablo Cameselle, que "no exercicio das súas funcións delegadas" pediu un informe sobre o nomeamento que foi asinado polo catedrático de Dereito do Traballo Jesús Martínez Girón e mais polo secretario xeral e a coordinadora xeral do Valedor do Pobo. Nese informe, con data de 4 de marzo do mesmo ano, é no que segundo Villares fica demostrado que a Valedora continuou a intervir tras absterse do proceso. A Valedora abstívose formalmente o 25 de xaneiro e o informe do 4 de marzo salienta que "a Valedora considera de gran importancia o adecuado desempeño de funcións que encomenda á xefatura de servizo en materia de seguridade, prevención de riscos laborais e saúde no traballo" No apartado dese informe relativo aos "criterios de selección do posto" destácase, por exemplo, que "a Valedora considera de gran importancia o adecuado desempeño de funcións que encomenda á xefatura de servizo en materia de seguridade, prevención de riscos laborais e saúde no traballo" e "por iso, considérase de especial relevancia calquera mérito achegado neste ámbito". A continuación, o informe sinala que "unha vez analizada toda a documentación presentada" polas 18 persoas aspirantes ao posto, "estímase" a partir dos seus currículos e méritos que "o perfil máis idóneo para o posto" é, "con base nos criterios mencionados", o de Puy Fraga. Neste sentido, o propio informe alude expresamente ao criterio "en materia de seguridade, prevención de riscos laborais e saúde no traballo", ditado pola Valedora, para o que se valora que Puy Fraga realizase "un curso sobre o desempeño das funcións en prevención de riscos laborais". Fragmentos da documentación achegada pola Valedora ao Parlamento tras a sentenza do TSXG Luís Villares: "A documentación presentada pola Valedora significa exactamente o contrario do que dixo", que "deu instrucións" cando "en teoría levaba mes e medio sen participar no proceso" Deste xeito, a xuízo de Villares fica claro que "a documentación presentada pola Valedora significa exactamente o contrario do que dixo" no Paralmento, isto é, que "un mes e medio despois de que anunciase a súa abstención" no proceso, a Valedora "deu instrucións sobre o que ela considera de especial importancia para o óptimo desempeño" das funcións da praza en xogo e "sinala que preferencias, valoracións e méritos deben ser tidos en conta con máis intensidade". "En teoría -resalta o voceiro de En Marea- a Valedora levaba mes e medio sen participar no proceso" pero "seguía participando" nel, o que dende o seu punto de vista "avala, unha vez máis, a petición de cesamento" de Otero "por actuar con desviación de poder, de maneira arbitraria e con absoluto desprezo dos méritos dos demais aspirantes" ao posto. Chegados a este punto, agrega, "o PP non pode seguir protexéndoa, como fixo o pasado xoves". O criterio do Tribunal O TSXG considerou que "as indicacións da Valedora" malia absterse do proceso "resultaron decisivas para a determinación dos criterios de selección" Estas mencións ás preferencias da Valedora no informe do 4 de marzo son tamén claves para o Tribunal Superior, segundo a sentenza que anulou o nomeamento. "Non é difícil -segundo a Sala- deducir que os autores do informe tiveron que se poñer en contacto coa Valedora" para que ela "expresase a especial importancia que había de conceder aos criterios de selección e méritos" que, aínda por riba, estaban "desvinculados das funcións" que o Regulamento da institución outorgan a esta xefatura de servizo. Na súa resposta á demanda, dende a institución do Valedor alegouse que esas "especificacións" están "recollidas nas memorias da institución", se ben para o Tribunal "esta explicación non convence", toda vez que "as indicacións da Valedora resultaron decisivas para a determinación dos criterios de selección". Atendendo á sentenza, valoráronse á candidata que obtivo o posto "os méritos mencionados" malia "estaren desvinculados das tarefas propias do posto convocado", os cales "se determinaron pola Valedora malia á súa asbtención previa". Esa valoración, ademais, chegou "unha vez que tivo coñecemento dos crurículos de méritos invocados pola aspirante que finalmente sería adxudicataria". Isto, segundo o TSXG, "pon de manifesto que existen indicios claros de que boa parte dos criterios de selección e méritos computables foron determinados á medida da candidata que resultou beneficiada coa adxudicación do posto".