Summary: Apenas seis días despois de que optase polo "Castelao humanista" e non o político no discurso de entrega das medallas que levan o seu nome, Feijóo deu un xiro para reivindicarse herdeiro do "testamento político" que é o Sempre en Galiza no acto institucional que conmemorou o setenta aniversario da súa publicación no exilio de Bos Aires.

O presidente da Xunta, Alberto Núñez Feijóo reivindicouse herdeiro do Sempre en Galiza de Castelao, o libro que definiu como "testamento político" da xeración que renovou a cultura galega, modernizou o idioma e creou o galeguismo democrático, no que se inseriu no discurso do acto que conmemorou no Parlamento o setenta aniversario da publicación da obra no exilio do seu autor en Bos Aires. "Sempre en Galiza é un regalo que Castelao nos fixo tamén a todos os galegos. Facelo refén da Galiza de onte ou dunha única parte da Galiza de hoxe é non entender a liberdade pola que el tanto loitou", defendeu Feijóo para argumentar a súa condición tamén de "herdeiro" dunha época que, se ben naceu nunha Galiza distinta á de hoxe, aínda está, segundo dixo, vixente, como o están os textos clásicos. Ese país novo está construído, para Feijóo, "coa argamasa" do ideario de Castelao. "Sempre en Galiza é un regalo que Castelao nos fixo tamén a todos os galegos. Facelo refén da Galiza de onte ou dunha única parte da Galiza de hoxe é non entender a liberdade pola que el tanto loitou",dixo Feijóo Galiza "é un país mellor grazas aos que, como Castelao, fixeron callar a idea de que podía selo", dixo Feijóo que valorou a necesidade de aproveitar a data para poñer en valor a herdanza de Castelao de cara ao futuro. Aplaudiu, neste sentido, o proxecto do Consello da Cultura, a Editorial Galaxia e a Fundación Castelao, xunto coa colaboración do Parlamento e a Universidade de Santiago, de pór a andar unha aplicación móbil da obra de Castelao cara á mocidade, para "involucrar" as novas xeracións no "proxecto dunha Galiza en constante progreso". "De todos os galegos" Na lectura que Feijóo defendeu da obra política de Castelao atópase o devezo por unha Galiza culta, consciente do seu patrimonio e das súas potencialidades, conectada a Europa, con medios para decidir en liberdade e con voz propia no mundo. Insistiu Feijóo en que Castelao é unha figura "de todos os galegos". "Todos nós somos depositarios dun legado privilexiado. Estou seguro de que as mulleres e os homes do mañá, como os de hoxe, saberán aproveitalo", dixo no final do seu discurso. Feijóo preséntase como herdeiro do "testamento político" de Castelao apenas seis días despois de escoller na entrega das medallas que levan o seu nome o "Castelao humanista", por riba da súa condición política, o persoeiro que, "sen descualificacións" e "amabelmente" quería ·incorporar os galegos a un galeguismo aberto e facer da autonomía unha casa de todos. Naquela ocasión, o presidente da Xunta empregou a expresión "os caprichos da historia" en referencia ao golpe militar de 1936, circunstancia que, segundo dixo, fixo "que eses ideais non se cumprisen na desafortunada República que viviu, senón na Monarquía que chegaría despois da longa noite de pedra", en referencia ao 1984. Cumpríanse nese día tamén anos do traslado dos seus restos desde Bos Aires, data que se lembra pola histórica mobilización do nacionalismo que lembraba que Castelao dixera que non quería voltar en tanto Galiza non for unha nación liberada.


Summary: A editorial que dirixe Paco Macías celebra o seu 25 aniversario. Alberto Ramos conversa con el sobre a historia da editorial, o seu futuro, a crise e o mundo do libro en xeral

En decembro de 1990, Xelís de Toro e Paco Macías fundaban Edicións Positivas. Abríase a súa andaina cun primeiro libro de narrativa de Xabier Queipo: Ártico e outros mares. Pouco despois, Lois Pereiro publicaba co selo Poemas 1981-1991. Principiaba así o camiño dunha editora que neste 2015 celebra o seu 25 aniversario. Un cuarto de século en que Positivas foi confeccionando un catálogo de referencia grazas ao seu labor editorial, a súa colección de poesía Diversos ou distintas iniciativas de calado, como a publicación das obras completas de Vidal Bolaño. Aproveitamos a ocasión para conversar con Paco Macías sobre a historia da editorial, o seu futuro, a crise e o mundo do libro en xeral. Positivas fai en decembro 25 anos de vida. O selo principiou coa publicación de Xabier Queipo... O primeiro foi Queipo, con Ártico, un libro de relatos, pero pouco despois, xa foi o de Lois Pereiro: Poemas 1981-1991. Debe haber uns días de distancia entre os dous. Queipo era amigo de Xelís de Toro, foi o primeiro libro que publicou. Así comezamos: Xelís e mais eu. Eu tiña un diñeiro aforrado e buscaba alguén que quixera compartir o proxecto dunha editorial. Díxenllo a moitísima xente... Moitos seguen a ser amigos meus, aínda que nese momento foron sensatos e dixeron que non. Xelís non foi sensato [Ri]. Comezamos os dous, despois distanciouse el ao marchar a Inglaterra e así fun quedando eu só. "Quería montar unha editora e non tiña nin idea. Dixen: "Haberá que aprender". O que fixen foi falar con editores galegos. Falei con moitos, pero só me lembro dos bos, dos que me trataron ben" Antes de fundar Positivas, marchou a Barcelona a ver se aprendía o oficio dalgún xeito... Quería montar unha editora e non tiña nin idea. Dixen: "Haberá que aprender". O que fixen foi falar con editores galegos. Falei con moitos, pero só me lembro dos bos, dos que me trataron ben. Lembro que me atendeu moi ben Xela Arias, que estaba en Xerais. Tamén Antón Mascato, que estaba en A Nosa Terra. Despois convencín a un amigo meu, Xulio Sousa, un rapaz que traballa na Facultade de Filoloxía, para que me acompañase a Barcelona a aprender a ser editor [Risos]. Acabamos nunha editora, Edicions 62. Aí coñecemos a Vincenç Villatoro, que lle pareceu curioso iso de querer aprender a montar unha editorial. Coincidiu, ademais, que ese día estaba a plana maior da editora e pasamos a unha sala e alí, estaban entre outros, Samaranch, que fora presidente do COI e que debía ser o presidente de honra da editorial. Falamos quince minutos e só lembro un consello que me deron: "Se escribes, non sexas editor". "Hai que escoller: entre ser empresario ou anarquista. Que quero dicir? A xente aquí non lle dá moita importancia ao aspecto administrativo. Temos ideas, pero cústannos moitísimo os números" Despois de 25 anos, aprendeu algo xa sobre ser editor? Si que aprendín. O primeiro, aprendín que o fixen fatal durante 25 anos [Risos]. Non, o que aprendín é que no mundo da cultura, en Galicia, fáltanos o elemento empresarial. Eu tardei moitísimos anos en recoñecer que se pode anarquista, pero para ser empresario... Hai que escoller: entre ser empresario ou anarquista. Que quero dicir? A xente aquí non lle dá moita importancia ao aspecto administrativo. Temos ideas, pero cústannos moitísimo os números. Eu, por exemplo, coido que son incapaz de ser un bo empresario. Se cadra por iso non son bo editor. Fáltame o compoñente de empresario. No mundo editorial galego non hai ese compoñente... "A verdade, co nacemento de Positivas houbo moita repercusión, vendemos 1.500 libros da tradución de Bukowski..." Positivas comezou con Queipo e Pereiro. Mirado con perspectiva, parece un gran comezo. Si. A eses dous hai que engadirlles Bukowski e a revista Animal, que tamén se nos ocorreu de súpeto. A verdade, foi unha aparición espectacular. Tamén, penso, era unha época máis fácil, xa que o mundo editorial era máis aburrido, non era nada valente... Vaia, sigo pensando que, a día de hoxe, segue a ser pouco valente. Falo en xeral, coa inxustiza que iso implica. A proba está nos resultados de como lle vai ao libro. Non é atractivo. Non hai coleccións potentes, nunca houbo colección de quioscos, algo sorprendente. Naquel momento? Pois a verdade, co nacemento de Positivas houbo moita repercusión, vendemos 1.500 libros da tradución de Bukowski... Quizais comezamos demasiado ben, creo eu. Talvez deberiamos ter comezado máis pausadamente. Pero como xa dixen antes, non sabemos ser empresarios. Eu coido que un empresario comeza cun plan de negocio, vai amodo, con criterio. Eu funciono por impulsos. A piques de cumprir 25 anos, de que xeito mira Positivas ao futuro? Eu estou nunha etapa na que me sinto contento, pero claro... Eu tardei 25 anos en aprender a ser editor e coido que agora, en decembro deste ano, nacerá unha editorial de verdade. "Tamén queremos abrirnos ao mundo da lusofonía. Nós comezamos con esa idea, pero a verdade é que paramos por condicionantes económicos" Como vai ser? Teño varios plans. O primeiro, facerlle a Positivas unha web decente. Despois, desembarcar co libro dixital. Tamén queremos abrirnos ao mundo da lusofonía. Nós comezamos con esa idea, pero a verdade é que paramos por condicionantes económicos. Publicamos libros en portugués, pero decátaste de que entre unha publicación e outra pasaron meses e despois anos. E sen máis, pois xa miras e pasaron catro anos dende a última vez que publicaches en portugués. Pero mira, a finais de ano temos pensado publicar un libro de poesía por cada país africano lusófono. Será un traballo de Luandino Vieira, escritor angolano que se encargará de facer a selección. "Os pequenos temos esa vantaxe: podemos e temos que arriscar. O risco é o campo que nos queda, porque no momento en que sacas algo que pode ter certa repercusión, veñen os grandes e xa cho rouban" Sobre o libro dixital, como vai abordar Positivas ese ámbito? A través do soporte dixital, podes recuperar títulos descatalogados. Libros dos que, realmente, sacar unha nova edición non é rendible. Pero é unha pena que estean no limbo. Despois, para as novidades tamén é un soporte necesario. Eu creo que entre o mundo dixital e o do papel non hai ningún problema. Non discuten entre eles, non se tocan. É dicir, o dixital non lle quita o papel case nada nin viceversa. Ás veces falamos de que as editoriais que funcionan en Galicia -Xerais e Galaxia, que funcionan, iso é así, por moitas críticas que poidamos facerlles, sobre todo ideolóxicas- non potencian o mundo dixital e non o fan porque non lles dá cartos. E mira, sabes, eu si podo enredar niso e noutras cousas. Os pequenos temos esa vantaxe: podemos e temos que arriscar. O risco é o campo que nos queda, porque no momento en que sacas algo que pode ter certa repercusión, veñen os grandes e xa cho rouban. Ese é o xogo. O Celta non pode pretender manter a grandes xogadores que descobre. O que ten que facer é sacar máis xogadores. O fútbol vale como metáfora para todo. [Risos] Que xogadores sacou Positivas daquela? Pois moitos, ho. Desde Queipo, Pereiro... Quen máis? Manuel Seixas, Xaime Manteiga, Eva Moreda, Isidro Novo... "Nunca entendín o de underground. Underground é todo e é nada. Mundo Underground en galego? Que é iso? Pero se algúns que sitúan como underground son profesores, funcionarios" Se buscamos Paco Macías na Wikipedia pódese ler: "Un dos máximos referentes da difusión da cultura underground". Como? Iso puxeron na Wikipedia? Vaia, ho! Estou totalmente en desacordo con esa definición, porque calquera autor de Positivas vende máis que Alfredo Conde. Iso é dicir como que o que vende máis é máis underground que o que vende menos... Iso é o mundo ao revés. Vaia digo Alfredo Conde por dicir algo... Mira, eu teño 56 anos e que un tipo coma min sexa... "máximo expoñente de difusión da cultura underground", non é verdade nin normal. Non sei se me explico. Nunca entendín o de underground. Underground é todo e é nada. Mundo Underground en galego? Que é iso? Pero se algúns que sitúan como underground son profesores, funcionarios. E hainos mesmo que traballan na RAG e incluso son concelleiros. Iso do underground, do contracultural, é unha etiqueta reaccionaria. Antes comentaba vostede que ás editoriais como Xerais e Galaxia se lles podía recriminar unha serie de críticas, sobre todo ideolóxicas. A que se refire? Non, xa o dixo Rexina Vega [Nunha entrevista en Biosbardia]. Eu estou de acordo con ela. A ver, Rexina pode dicir o que queira, ela é escritora. Eu son editor. E o gremialismo hai que comprendelo. Meu pai era albanel e nunca falou mal de ningún albanel. Pero nos sectores culturais si que se adoita criticar... Xa, pero eu son do Bierzo: teño os meus principios. A ver, eu penso que Xerais é unha editorial estupenda, pero boto de menos a valentía. E en parte, editoriais como Positivas naceron para cubrir ocos que eles non cubrían. Véxoo esa falta de valentía na súa forma de publicar poesía, por exemplo. Teñen libros de poesía, pero publican de forma deslabazada. Non hai unha colección de verdade. A xente vincula a poesía en Galicia con Espiral Maior. E logo, Galaxia... Eu son máis crítico con Galaxia. Teñen unha responsabilidade histórica para ben ou para mal. "Pepe Velo era un poeta moi bo e nin se sabe. Non se publicou. Non só iso, é un tipo que a cultura galega ignorou por completo. As elites galeguistas seguíronlle o xogo a Franco" E cumpren con ela? Non, non cumpren. Non manteñen o espírito dos fundadores. Porque non son atrevidos, non son valentes... Por exemplo, eu estou vencellado á celebración do centenario de Pepe Velo que vai ser o ano próximo. Pepe Velo era un poeta moi bo e nin se sabe. Non se publicou. Non só iso, é un tipo que a cultura galega ignorou por completo. As elites galeguistas seguíronlle o xogo a Franco. Pepe Velo foi o ideólogo, a alma máter de todo o relacionado co secuestro do Santa María. O cerebro era Pepe Velo, explicábao así a prensa internacional. Pero Franco, que lle botou ás culpas ao portugués, a Galvão que non deixaba de ser un fantasma. O mellor que se pode facer para foder a un tipo é ignoralo. Iso foi o que fixo Franco con Pepe Velo e a xente da cultura galega e da política galega, dende aquela época, seguiulle o rollo a Franco. Había na época unha sorte de negociación entre o galeguismo e os franquistas máis moderados. E de súpeto, apareceu un tipo como Velo, que dixo: "nada de negociar; aquí imos secuestrar un barco con mil persoas e tombar a Franco e a Salazar de golpe". Todo isto a que vén? Pois que o comportamento de Galaxia funcionou sempre do mesmo xeito. É dicir, nunca asumiu o máis atrevido dentro da sociedade. Non asumiron a Rompente, non asumiron a Pereiro, nin á novela erótica nin a Vidal Bolaño. Pero mentres os fundadores de Galaxia sempre foron atrevidos en moitos aspectos, estes xa non. Agora mesmo non manteñen nin o máis mínimo dese espírito. A nivel estrutural, teñen as condicións ideais, teñen os dereitos de moitos autores. Toda esa estrutura permitiríalles cumprir o seu papel. E non o fan. Non. Pero, bueno, tamén hai cousas interesantes. "Nunca asumiu o máis atrevido dentro da sociedade. Non asumiron a Rompente, non asumiron a Pereiro, nin á novela erótica nin a Vidal Bolaño. Mentres os fundadores de Galaxia sempre foron atrevidos en moitos aspectos, estes xa non" Positivas forma parte de Editores de Compostela, un colectivo de selos da cidade, que entre outras iniciativas puxo en marcha unha Feira das Culturas que xa non se celebra. Si, xa non a facemos, pero sempre queda algo. Nós montamos hai uns anos a asociación de Editores de Compostela. E con motivo da feira do libro de Santiago deste ano, que foi un auténtico desastre, decidimos xuntarnos todo o mundo do libro: editores, escritores, libreiros e distribuidores. E queremos amplialo a clubs de lectura, a todos os niveis... A idea está en traballar en conxunto con todo o libro. "O 25 de xullo é un día no que o mundo do libro de Santiago ten que saír á rúa. Ten que ser unha festa civil, non só política. A celebración está secuestrada polos políticos" En que se vai materializar este intento de unidade? En diversos grupos de traballo. O primeiro era para definirnos. O segundo céntrase no 25 de xullo, un día no que o mundo do libro de Santiago ten que saír á rúa. Ten que ser unha festa civil, non só política. A celebración está secuestrada polos políticos. Mira, se ti fas algo que estea fóra do Festigal, es un boicoteador ao nacionalismo galego... Veña, ho! Nese sentido, xa pedimos a Praza de Mazarelos. Imos facer actos alí. Despois, temos outro grupo de traballo que se centra na Feira do Libro de Bos Aires do próximo ano. Por que? Cada ano se lle dedica a unha cidade convidade e o próximo ano, Santiago será a elixida. Nós xuntámonos ao redor disto para traballar fronte este reto. E despois, o último grupo de traballo xira ao redor da Feira do Libro de Santiago do ano que vén. A edición do próximo ano non pode ser como esta última. Que pasou na Feira do Libro? Que é unha loucura, prodúcese un ingreso de diñeiro e non sabes para onde vai ese diñeiro. Este ano, o Concello deulle 10.000 euros á Federación de Libreiros para a organización da Feira. Onde van eses cartos? Pois a pagar débedas do pasado que ten a Federación. Iso recoñéceno eles. Despois, cóbranse entre 800 e 900 euros por caseta, é unha barbaridade. E ás librarías Ciranda e Lila de Lilith non se lles permitiu ir xuntas na mesma caseta. E logo pensa que todos os actos que se fan na Feira sáenlle gratis á organización. Non poñen un peso, todo o fan os editores e os escritores. Por iso queremos facer unha Feira do Libro diferente. Traballamos para iso. Na entrevista de Rexina Vega da que falamos antes, comentábase que cumpría eliminar todos os premios literarios. Fíxolle caso Positivas? Dígoo porque xa non convoca vostede o Premio de Narrativas Quentes Si, si que se convoca. "Sobre os premios, hai de todo. Algúns honrados, outros menos honrados. Hai unha explosión de premios de concellos. É dicir, para os concellos os premios literarios son como os asfaltados de estradas: é o máis fácil" Era bianual e tocáballe o ano pasado. Si, vaia... Pero iso tamén vai todo un pouco a salto de mata, cando eu podo. E para este ano, en decembro, si que quero que saia e quero publicar ademais un estudo da pornografía galega feita por Pardo de Neyra... Sobre os premios, hai de todo. Algúns honrados, outros menos honrados. Pero, a verdade, si que hai unha explosión de premios de concellos. É dicir, para os concellos os premios literarios son como os asfaltados de estradas: é o máis fácil. Así o alcalde pode dicir: "Si, si que invisto en cultura porque creei un premio." Pero iso non funciona así. O alcalde que fai un premio literario no seu concello faino para darse un aire que non lle corresponde. E o que hai é unha operación mercantil en determinados premios. E cando eu creei o premio de Narrativas Quentes, quería que se vise como unha chamada atención, quería que os medios me fixeran unha campaña publicitaria. Esa foi a idea orixinaria. "A crise afectoulle moito ao libro, principalmente, porque as súas canles de comercialización son menores que fai vinte anos. Iso é un fracaso da política cultural galega" Voulle preguntar pola crise. Como a vive e a sufre dende unha editorial como Positivas? A crise afectoulle moito ao libro, principalmente, porque as súas canles de comercialización son menores que fai vinte anos. Iso é un fracaso da política cultural galega. E tamén de todos os estamentos que regulan o sector do libro, dende os editores até os libreiros. Os editores publicaron cousas que non lle interesaba ao público e os libreiros só priman aquilo que se vende. O libro galego ten moita menos presenza nas librarías. Dende o meu punto de vista, nin a Asociación de Editores nin a Asociación de Escritores en Lingua Galega afrontaron este problema. Volvendo á editorial, se facemos un balance rápido, de que está máis orgulloso destes 25 anos de Positivas? E que foi o peor para vostede? Eu non renego de nada, mesmo presumo das barbaridades que fixen. "Do que máis estou orgulloso é da Colección de Poesía Diversos, publicando xente como Pereiro, Paula Carballeira, Samuel L. Paris. E tamén, o de ter publicada a obra completa de Roberto Vidal Bolaño" Que barbaridades? No mundo do libro creo que ningunha, na vida varias... Fun mineiro de ceo aberto, puña cartuchos de dinamita e rebentaba media montaña. A min iso encantábame, pero claro, coa ecoloxía agora... Do que máis estou orgulloso é da Colección de Poesía Diversos, publicando xente como Pereiro, Paula Carballeira, Samuel L. Paris. E tamén, o de ter publicada a obra completa de Roberto Vidal Bolaño. Significou poñer á vista de todos a un dos grandes escritores da literatura galega. Noutro lado, na lista de decepcións... Pois os fracasos que tiven por non ser un bo empresario. Se cadra por iso a revista Animal xa non se publica. E se che pregunto por algunha barbaridade máis? A miña vida ten seu aquel, pola cantidade de parvadas que fixen. Eu nacín no Bierzo, acabei estudando nun colexio diocesano en Valdeorras. Despois marchei no 75 a Barcelona. Naquela época, eu fixen de transportista... Levaba haxix a Mataró en tren. Levabas haxix? Sacaba unha pasta. Isto pódese dicir? Prescribiu xa? Si, totalmente. Nunca lle tiven medo de cambiar de vida... Nunha viaxe de volta, reflexionei e fun pensando que te vas metendo pouco a pouco nestas lerias. E díxenlle ao tipo que me daba a mercancía que o deixaba. Eu logo traballei de mensaxeiro e un día presenciei algo, había un rapaciño no metro de Canaletas, vino como se suicidaba... Vin como se tiraba á vía. Quedei tocado e marchei... "Fun sempre un tipo peculiar. É o que ten ser do Bierzo. Somos tipos medios primitivos, como o de Prada a tope. Somos un pouco coma el, temos un toque fantasmilla. Non somos galegos, non somos leoneses, non somos nada. Somos ben curiosos" Vida laboral curiosa. Despois sempre mantiven contacto coa agricultura. Agora estoume especializando nas noces. Dentro de cinco anos, vou invadir o mercado de noces de Galicia. Este ano xa recollín mil quilos e este inverno que vén calculo 2.000. Sempre ando dacabalo entre estas historias. E eu vivín case dez anos da cereixa, pero o cambio climático fodeume. Quitoume toda a fonte de ingresos. Vivía das cereixas de marabilla. O ano que menos collín? Dez mil quilos. Pero en marzo vai máis calor, saen os froitos pequenos. Despois, en abril volve chover e nevar alí. E acaba con todo. Pasei de coller 10.000 quilos a 1.200. Quiteino todo e metín madeira e nogais. Tamén traballei de pastor, na dobraxe, onde coñecín a Vidal Bolaño... En fin, eu fun sempre un tipo peculiar. É o que ten ser do Bierzo. Somos tipos medios primitivos, como o de Prada a tope. Somos un pouco coma el, temos un toque fantasmilla. Non somos galegos, non somos leoneses, non somos nada. Somos ben curiosos.


Summary: Xavier Vence critica a criminalización da protesta e lembra que son decenas as persoas que foron acusadas por participar en actos reivindicativos como contra os desafiuzamentos ou o calote das preferentes.

"Represión sistemática". Así define o voceiro nacional do BNG a actitude dos gobernos contra a disidencia política, que segundo puido saber Sermos Galiza, alcanza a 150 militantes nacionalistas, que están sometidos a procesos xudiciais por participaren en manifestacións ou actos de protesta pacíficos en todos os casos. "Centos de persoas por toda Galiza padecen a estratexia represiva, sistemática e insidiosa do PP e dos seus órganos gobernativos e policiais", subliñou Vence en rolda de prensa na que estivo acompañado por dirixenets do Bloque e tamén diferentes persoas que son "testemuña do acoso e das sancións sufridas pola súa protesta democrática na rúa". O Bloque acusa ao PP de ter unha "estratexia represiva sistemática e insidiosa" "A loita contra os desafiuzamentos, contra a estafa das preferentes, a defensa do dereito ao aborto, a denuncia de recortes nos servizos públicos, a denuncia contra a emigración xuvenil por falta de oportunidades, ou a denuncia por portar simboloxía galega en eventos deportivos como a volta ciclista, son algúns dos casos obxecto de persecución e represión policial a instancias da Delegación do Goberno", criticou a forza nacionalista, que segundo Vence, reflicte unha "represión insidiosa" pola vía xudicial e administrativa que se plasma nun volume inmenso de multas arbitrarias nos últimos tempos". "Ademais dun estado policial se recorre á extorsión económica con multas que financian ese propio estado represivo, estigmatizando actos que expresión de liberdade da cidadanía básicos nunha democracia", engadiu o líder do Bloque. Lei Vence tamén advertiu que o proxecto de Lei de Seguridade Cidadá "agravará esta situación, con cambios profundamente regresivos que reducen garantías xudiciais e abren a porta á "arbitrariedade e indefensión dos informes de parte que elaboren as forzas de seguridade, e mesmo se recolle a creación dun rexistro central de infractores".


Summary: A escuadra celeste volveu sumar logo da dolorosa derrota ante a Real Sociedade, a pesar de que as sensacións, especialmente cando se aproxima á área contraria, continúan sen ser boas.

Eduardo Coudet, técnico do Celta, sabía que o equipo necesitaba cambios para recuperar a senda do triunfo ante o Raio Vallecano e sorprendeu cun impensábel: Iago Aspas, ao banco. O lugar do de Moaña foi ocupado polo brasileiro Thiago Galhardo na que foi a súa primeira titularidade, situación moi similar á que viviu Kevin Vázquez, que xogou o seu segundo partido ligueiro en substitución do mancado capitán Hugo Mallo. Os primeiros intres de partido foron unha sorte de déjà vu do duelo da semana pasada, pois os celestes arrancaron cunha gran intensidade traducida en presión ofensiva que bloqueaba calquera intento de sacar o balón controlado. Lamentabelmente isto non foi acompañado de ocasións de gol, e no minuto 13, practicamente no primeiro balón que tocaba, o 'Tigre' Falcao puxo a proba a axilidade do porteiro Matías Dituro, que repeleu o disparo do colombiano cunha gran intervención. Esa acción marcou un antes e un despois, e a partir dese momento o conxunto de Vallecas estirou liñas tratando de localizar o Tigre. O Celta, ademais, retiraba alcanzado o ecuador do primeiro tempo un dos seus futbolistas máis en forma, Santi Mina, lesionado, para dar entrada a Augusto Solari, o que implicou un cambio na disposición táctica estabelecida por Coudet, pois o arxentino desempéñase nunha posición máis retrasada que o goleador galego, aínda que a mellor e case única ocasión clara de gol do Celta nacería nas súas botas, concretamente dun centro envelenado que a piques estivo de introducir na portería contraria Galhardo, pero Dimitrievski foi quen de desviar a córner. Tras o descanso o choque mantivo a mesma tónica: estabilidade no medio campo, con maior control e oportunidades por parte do Raio Vallecano -en gran parte grazas ao desempeño do mediocentro vigués Santi Comesaña, insuperábel-, contexto que obrigou periodicamente a que Dituro seguise reivindicándose como a mellor fichaxe olívica nesta tempada 2021/22. A tardía entrada de Aspas -no minuto 80- xunto á doutros homes de corte máis defensivo como Okay denotaba a satisfacción de Coudet coas táboas no campo dun equipo que contaba os seus partidos na casa por vitorias, rematando o partido cun resultado de 0-0. O Dépor recupera o liderado da Primeira RFEF Cambiando o foco da máxima categoría á Primeira RFEF, o Real Club Deportivo da Coruña recuperou o liderado logo de superar o Zamora pola mínima (1-0) cun solitario gol de Williams de Camargo a pase de Noel, logo dunha maxistral xogada en banda dereita do canteirán. Agora, aínda que na cabeza da táboa, o club herculino permanece empatado a 20 puntos con tres equipos máis: Unionistas de Salamanca, Rácing de Santander e unha Unión Deportiva Logroñés que, precisamente, recibirá a visita do Deportivo na próxima xornada. Con respecto ao choque ante o Zamora, a pesar do claro favoritismo branquiazul tanto por xogar na casa como pola situación clasificatoria do seu rival, sumido nos postos de descenso, o partido non foi nin moito menos un paseo militar. Ben conscientes das súas limitacións, os zamoranos optaron por fecharse atrás, xuntar liñas e, na medida do posíbel, protagonizar algunha contra que puidese cambiar o guión do previsíbel acoso e derribo deportivista sobre a portería defendida por Villanueva. Deste modo, e a pesar de que o Dépor tivo varias opcións de adiantarse no marcador, o gol non chegaría até o minuto 73, logo de que o preparador herculino, Borja Jiménez, dera entrada desde o banco dos suplentes aos dous homes que protagonizaron o tanto da vitoria, Noel e Williams. 'Subidón' do Rácing de Ferrol e caída do Celta B Sen deixar a categoría de bronce, os outros dous equipos do país na mesma, Rácing de Ferrol e Celta B, correron sorte dispar, pois os Diaños Verdes gañaron 0-2 na casa do Raio Maxadahonda, mentres que o filial celeste caeu en Vigo ante a UD Logroñés (0-1). Cos tres puntos logrados ante os madrileños o Rácing ascende catro postos dunha soa vez na clasificación, e con 15 en total mira con optimismo de novo a zona de play-off de ascenso á Segunda División, que fecha o devandito Raio Maxadahonda con 19. Pola súa banda, logo da súa derrota o Celta B afástase deses postos de privilexio, aínda que o seu máximo responsábel, Onésimo Sánchez, gabou o traballo dos rapaces olívicos: "Puidemos facer entre dous e tres goles, hai que recoñecer que o esforzo que están facendo os futbolistas nunha categoría que é moi complicada".


Summary: PP e PSOE votaron contra a iniciativa do BNG, que procuraba ''dar resposta ás demandas de vítimas e da cidadanía''.

O BNG defendeu no Parlamento a modificación da Lei de Amnistía de 1977 para evitar que, de facto, sexa utilizada como unha lei de punto final contra os crimes do franquismo, "crimes de lesa humanidade" o que deu pé ao portavoz parlamentario nacionalista, Francisco Jorquera, a iniciar o debate expresando a condena contra o masacre de Israel sobre o pobo palestino. A iniciativa foi desestimada cos votos do PP e do PSOE. O nacionalista citou o informe do relator especial da ONU para a promoción da verdade: "A lei acabou cumprindo as funcións dunha lei de punto final en tanto que foi utilizada para arquivar practicamente a totalidade dos casos que chegan aos xuíces". Jorquera subliñou o esperpento de que xuíces españois investiguen crimes de lesa humanidade cometidos noutros estados e non podan facer o mesmo no Estado español. "Non pretendemos reabrir ningunha ferida, pretendemos pechalas todas e non se pode facer desde o esquecemento e a impunidade, senón promovendo a verdade, a xustiza e reparando as vítimas", concluíu.


Summary: "A defensa dos encausados da #OperacionJaro é a defensa dos dereitos democráticos", manifestou o portavoz nacional de Anova, Antón Sánchez.

As 12 independentistas encausadas na Operación Jaro e para as que a Fiscalía da Audiencia Nacional pide penas de prisión por máis de cen anos continúan coa súa rolda de xuntanzas e contactos con axentes políticos, sindicais e sociais. Após BNG, CCOO, Esquerda Unida, entre outros, Unha delegación das encausadas reuniuse co portavoz nacional de Anova, Antón Sánchez, á que informaron da situación do proceso e das diferentes medidas e campañas de denuncia do mesmo. "O encontro, que se prolongou durante trinta minutos, serviu para expor a evoluiçom do processo penal e as linhas gerais da nossa campanha, assim como para propor a Anova compromissos concretos para a socializaçom da denúncia". A través das redes sociais, o portavoz nacional de Anova manifestou que "utilizar a Xustiza como ariete contra ideas políticas que molestan ao poder é absolutamente desprezable. A defensa dos encausados da #OperacionJaro é a defensa dos dereitos democráticos,da mesma liberdade de expresión. Ser independentista non é delito!".


Summary: Milleiros de persoas reclaman en Vigo que non se aplique a condena contra Serafín Rodríguez e Carlos Rivas, sindicalistas da CIG e da UGT, condenados a tres anos de prisión tras unha denuncia policial por un piquete informativo do ano 2008.

Os principais sindicatos do país, CIG, CCOO e UGT, convocaron en 2008 unha folga no sector de transporte de mercadorías da provincia de Pontevedra durante a negociación do convenio do sector. No marco desa folga, múltiples traballadores actuaron como piquetes informativos e algúns deles foron identificados pola Policía Nacional e posteriormente denunciados pola mesma. Esas denuncias policiais derivaron en varios xuízos dos que practicamente todos remataron en absolución. Pero un xulgado de Vigo considerou que dous deses traballadores, Serafín Rodríguez, da CIG, e Carlos Rivas, de UGT, eran culpables dun delito contra os dereitos de traballadores e aplicoulles a condena máxima: 3 anos de prisión. Esta sentenza do ano 2009 foi posteriormente ratificada pola Audiencia Provincial pontevedresa e agora Serafín e Carlos poden entrar no cárcere da Lama en calqueira momento. Tras un primeiro intento en van, as tres centrais sindicais apelan ás solidariedade cidadá para que o Goberno de España atenda a segunda petición que xa está en marcha. Esta reclamación foi secundada este domingo en Vigo por milleiros de persoas, que baixo unha forte chuvia asumiron o berro de que "Serafín e Carlos somos todas e todos". "Non causei ningún dano", asegura Serafín, quen advirte que ir á cadea pode "condicionar a miña vida, totalmente normalizada", pero tamén "a da miña muller, a das millas fillas, dos meus pais e irmáns" por mor dun ditame xudicial "totalmente desproporcionado". "Non cometemos ningún delito", agrega Carlos Rivas, quen subliña que o único que fixeron naquela xornada de folga foi "defender os dereitos dos traballadores a estar informados", explicou ao remate da marcha, visiblemente emocionado. Cómpre "revolverse contra esta xustiza insoportábel", apelaron os sindicatos ao remate da marcha, resumida no vídeo que acompaña esta información polo servizo de comunicación da CIG.


A violencia machista habita entre nós. Dez mulleres asasinadas en corenta e cinco días. Como dato nada máis que engadir. Estamos horrorizadas, case que non sabemos que dicir. Minutos de silencio, pactos de estado, reformas das leis, máis prevención, máis recursos…Si, todo iso si. Non obstante, hoxe quixera interrogarme sobre a posibilidades de que sexamos nós os e as que habitemos na violencia machista. Damos por válido un sistema que asume a violencia contra as mulleres, ese que se asenta no reparto desigual de oportunidades, espazos, tempos, desexos e proxectos vitais, sen detérmonos a cuestiónalo en profundidade. Todo tan normalizado, tan asumido, que a violencia vólvese completamente invisíbel…. até que unha muller é asasinada. Nese momento denunciamos o efecto, pero resistímonos a debullar as causas porque dalgún xeito participamos da reprodución do sexismo social no que vivimos. Sempre é máis doado pedir responsabilidades aos outros e outras que cuestionarnos a nós mesmos, a nós mesmas. Non podo nin quero deixar de matinar nos miles de persoas que leron un libro ou viron un filme que eleva á categoría de veneración e mito eróticoa un señor que, de existir un perfil de maltratador, cumpriría con todas as características Esta reflexión é froito das dúbidas que sacoden ao pensamento un día calquera cando Twitter obriga a ver, queiras ou non, o tráiler das sombras máis escuras dun tal Grey. Non podo, nin quero, deixar de matinar nas miles de mozas e mozos, homes e mulleres no planeta que leron un libro ou viron un filme que eleva a categoría de veneración e mito erótico a un señor que, de existir un perfil de maltratador, cumpriría con todas as características. Controlador de mulleres, desapiadado e en constante pelexa polo poder. Mais pobre home, vive atormentado a causa dunha mala nai que o abandonou. Si, pobre Grey .Vítima dunha nai drogadicta á que só se lle ocorre morrer asasinada a golpes por un amante. Se despois unha nai adoptiva deulle amor, educación e cartos… de nada serve, xa se sabe que o verdadeiro amor materno vén vía placenta, así que os defensores de Grey abstéñanse de argumentar a favor da xestación subrogada. Pobriño Grey, traumatizado polo abandono materno, fai a vida imposíbel ás mulleres da súa contorna até que chega a elixida. Esa que sabe redimir o monstro co seu amor verdadeiro. Historia antiga e mil veces contada, a primeira data de 1550, que o mundo Disney recrea cunha versión infantil dunha Besta máis bela que a propia Bela. Unha Besta que humilla, como Grey, e maltrata fisicamente, como Grey, a unha rapariga, como Anastasia, que no último momento grazas…. pois non sei moi ben a que… consegue a transformación da Besta nun príncipe e de Grey nun "respectábel" pai de familia. Seguro que vos preguntades que diferenza a un príncipe e a un "respectábel" pai de familia da Besta e de Grey. Neste punto os relatos conclúen. No primeiro caso comendo perdices, no segundo creo lembrar nunha especie de pícnic familiar. En calquera caso comendo. Xa sei que se pode argumentar que a triloxía ten por mérito descubrir que as mulleres teñen sexualidade. O cal só nos situa nese terríbel sexismo que vivimos que nega a sexualidade das mulleres Xa sei que se pode argumentar que a triloxía ten por mérito descubrir que as mulleres teñen sexualidade. O cal só nos situa ao principio deste artigo, nese terríbel sexismo que vivimos que nega a sexualidade das mulleres ou a posibilidade de que desexen consumir pornografía, aínda que sexa unha versión aséptica ou distorsionada das prácticas BDSM. Como analiza brillantemente Roxane Gay se cataloga esta novela na sección de "pornografía para nais" como se o desexo feminino, e o das mulleres nais en particular, fora algo totalmente homoxéneo. De feito, a fantasía que se crea é a da capacidade de Grey para ser o mellor amante de todos os tempos a través dunha minuciosa explicación do pracer de Anastasia. Pracer que evidentemente non pode descubrir soa nin con outra muller. Por certo, nada novo na literatura. Tampouco falta o mito fundacional do neoliberalismo segundo o cal quen se propoña ser millonario pode conseguilo. Grey é o individuo triunfante que lonxe que recoñecer a súa orixe, a de sangue que tanto o traumatiza, a extirpa para converterse en icona do capitalismo financeiro. Coches, viaxes, helicópteros, áticos, empresas non son o decorado da paixón, son os ingredentes da paixón mesma. Todo isto en branco claro, o poder como os cartos tamén ten raza. O éxito deste produto non é casual, ten moito que ver coa mestura entre a construción ancestral da feminidade como abnegación e o verniz de liberación sexual controlada que necesita a mercantilización da vida O éxito deste produto non é casual, ten moito que ver coa mestura entre a construción ancestral da feminidade como abnegación e o verniz de liberación sexual controlada que necesita a mercantilización da vida e o pracer na nosa sociedade de consumo. O resultado mídese en dous parámetros. Por unha banda, a nivel contábel en importantes ingresos económicos, o cal xa lexitima o produto sen máis debate. Por outra, a nivel simbólico. As mulleres manteñen o seu rol de salvadoras. Salvadoras de Grey, dos fillos, da nai de Grey, até do amigo bo namorado que recibe cabazas e do planeta enteiro se me apurades. Mentres tanto imos interiorizando que a pornografía só existe desde o ollo masculino para o ollo masculino, que a sexualidade das mulleres só é plena con amor, que a maternidade é o destino da muller, que a bioloxía sempre se impón na creación de vínculos, que a agresividade é un valor positivo da masculinidade e, polo tanto, por unha malleira non pasa nada… como vedes ideas clásicas actualizadas a golpe de talonario millonario. Tedes razón. Só é un libro, só é unha película que se estrea en San Valentín. Mais non deixo de matinar. De libros, relatos, contos e filmes construímos gaiolas que, por invisíbeis, non son menos reais .


Summary: O Kursaal donostiarra acollía hai uns días pasada a posta de longo do `Protocolo para garantía dos dereitos lingüísticos', unha ferramenta que supón, en palabras de Paul Bilbao naquel acto, secretario xeral de Kontseilua, "un exercicio práctico de empoderamento" da trintena de comunidades lingüísticas existentes en Europa, entre elas o galego.

- O Protocolo de Donostia é unha ferramenta que nace dunha participación ampla, case sen precedentes, de axentes implicados en toda Europa na defensa do que se ten denominado linguas minorizadas.. - A inciativa enmárcase dentro da Capital europea Donostia 2016. Cando se presentou o proxecto a Bruxelas a previsión era facer unha conferencia sobre o que chaman linguas minoritarias. Cando Donostia 16 se puxo en contacto con Kontseilua, como organismo que aglutina ao movemento do euskera, nós deciamos, "outro congreso?". Outra vez máis xuntarnos, contarnos as penas? Por que non facemos algo que deixe marca, algo que deixe legado? Démoslle voltas, decatámonos que no 2016 a Declaración de dereitos lingüísticos faría 25 anos e dixemos, por que non facemos un protocolo? E animámosnos, tendo clara unha liña vermella: que o protocolo ía ser consensuado unicamente por axentes sociais. Os axentes sociais que traballamos coas linguas somos os suxeitos que realmente traballamos desde as necesidades das linguas sen ningunha interferencia política, independentemente de quen estea no goberno. Polo tanto, este exercicio de empoderamento que fixo a sociedade civil organizada que traballa a prol das linguas minorizadas concretouse nese consenso após un traballo sobre cales son as 185 medidas que se deben de tomar para garantir os nosos dereitos. - Fas fincapé en que é a sociedade civil a que ten a chave, a que impulsa o proceso, iso implica tamén unha responsabilidade importante por parte dos axentes que fan parte deste protocolo... - O obxectivo do Protocolo non é dicir aos demáis o que teñen que facer. A sociedade civil debe ser consecuente e actuar con responsabilidade. Xa o ten feito así. Eu tiven a sorte nestes meses de coñecer aínda máis sociedade organizada a favor de linguas minorizadas e decátaste que a sociedade civil está ao pé do cañón: creando espazos de uso, creando falantes, medios de comunicación, reivindicando... E iso pasa co galego, co frisio, co friuliano ou o euskera. Nós cremos que grazas á sociedade civil se deron pasos moi importantes e imos seguir actuando con esa responsabilidade. - Son 185 medidas as que se contemplan no Protocolo... - É bo ter en conta como está articulado o Protocolo. Nós o que fixemos foi coller a 'Declaración de dereitos lingüísticos' e preguntarnos a partir dese dereito que se debe facer. Por unha banda, hai medidas xerais, onde se fala de que a lingua minorizada debe ter status de oficialidade no seu territorio, que hai que investir recursos, que debe haber unha lexislación acorde cos dereitos... É dicir, que a lingua minorizada debe ser lingua prioritaria perante a hexemónica, o que é unha idea bastante potente. - Sen dúbida No Protocolo, ademais dos axenetes sociais houbo seis entidades de renome internacional que nos axudaron a preparar este proxecto. Entidades como Elen ou Pen International, entre outras. E tivemos 15 expertos que deron unha blindaxe académica a estas medidas. Para alén dos principios xerais aos que nos referimos, no Protocolo hai seis apartados: educación, administración, onomástica, medios de comunicación, cultura e ámbito socio-económico. En cada apartado hai sub-apartados con medidas concretas para cada un deles. Por exemplo, no que atinxe aos medios de comunicación, dentro do dereito a recibir a información en lingua minorizada, propoñemos que se deben gardar na radiotelevisión pública emisoras para a lingua minorizada. Ou unha medida revolucionaria que se recolle no protocolo é que para eses medios que reciben axudas directas ou indirectas dalgún poder público deben ter espazo para as linguas minorizadas. Aí os poderes públicos, sen investir un só euro, poden axudar a reverter a situación. Outra cousa é que o medio decida que non, que non quere meter galego, frisio, bretón... Ben, este protocolo non ataca os dereitos fundamentais, calquer medio ten dereito a empregar a lingua que lle pete. Mais nós o que decimos é que os poderes públicos poden valerse desas ferramentas para incidir na garantía dos dereitos lingüísticos, non se vulnera ningún dereito fundamental. Díselle que o carto público que recibe ese medio debe ser investido a prol da lingua minorizada neste territorio. Todo é política lingüística, calquera decisión que tome un poder público ten implícitamente contido lingüístico. - O Protocolo ampara perto de 50 millóns de persoas que en Europa somos falantes de linguas diferentes ás estatais. Linguas moi diversas e con circunstancias e realidades sociais, políticas, etc... moi diferentes. Mais foi posíbel atopar un mínimo común... O protocolo componse de dous documentos. Está o protocolo en si, que é un vademecum, cunha estrutura como calquer outro protocolo. Aliás, existe un caderno,preparado por cada comunidade lingüística pois, evidentemente, non é o mesmo a situación do catalán que o do casubio. Cando estiven en Frisia do Norte, alí decíanme que falar da inmersión na educación era algo para eles imposíbel, estaban aínda noutra fase, estaban loitando por conseguir que houbese profesorado competente en educar en frisio. Por iso, con este protocolo cada comunidade lingüística terá un caderno no que aparecen os indicadores das 185 medidas e explicarase, por exemplo, a que institucións lle competen esas medidas, como implementalas, onde quererían chegar dentro de 5 anos, onde van facer máis forza... - Estamos nun mundo cada vez máis globalizado, interconectado, cales son os retos para as linguas neste escenario? - O paradigma de linguas grandes e pequenas non ten sentido. Hai linguas que non teñen moitos falantes mais o feito de que no seu territorio estea plenamente normalizada fai que esa lingua non teña perigo. Hai outras que, aínda que non estean nese perigo, ao non estar totalmente normalizadas, fan que estean nunha situación fráxil embora ter millóns de falantes, como o catalán. O catalán non é unha lingua minoritaria mais está minorizada. No Protocolo o suxeito de protección é a comunidade lingüística, entendida como recolle a declaración de dereitos lingüísticos, que é ese grupo que dentro do seu territorio quere vivir na lingua dese territorio. Eu non podo vivir en euskera en Euskal Herria. Para que unha lingua poda sobrevivir, a garantía dos dereitos lingüísticos é esencial. Aféctanos a globalización? Claro, tamén nos dá oportunidades, por exemplo internet... Hai linguas que non teñen millóns e millóns de falantes e que no seu territorio están totalmente normalizadas e que de cara ao mundo empregan outra lingua hexemónica. Aí están Holanda, Dinamarca, Noruega... onde a xente vive con toda normalidade no seu idioma e cara fóra recorren a outra. Non fan como as linguas imperialistas, español, francés ou inglés, que cren que todo o mundo ten que sabelas. Estas están afeitas a ser linguas de imperio, impositivas. - A respecto do euskera, que diagnóstico farías da súa situación? - En Euskal Herria temos unha comunidade lingüística dividida. Temos unha no estado e francés, unha no estado español e no estado español está dividida en dúas comunidades: a vasca e a navarra. A realidade do euskera non é unha. No estado francés non temos sequer un recoñecemento colectivo como grupo, Francia non ratificou a Carta das linguas, négase a ratificar o convenio marco... Estase a dar un pequeno repunte no sistema educativo, co traballo das ikastolas, cada vez hai máis pais que envían os fillos ao modelo de inmersión en euskera mais aínda estamos lonxe de falar que se revertiu a situación. No caso da administración, o uso do euskera é máis simbólico que outra cousa. Na comunidade vasca e navarra a situación é outra. En Nafarroa a comunidade está dividida en tres zonas e segundo cada unha delas recoñécenche uns dereitos ou non. O anterior goberno, de UPN, levou a cabo unha política glotocida en canto ao euskera. Agora hai un novo goberno, que está a dar pasos mais preocúpanos que dentro dos 4 partidos que sustentan ese novo goberno non houbese un acordo para modificar ese estatus que dividía Navarra en tres partes. Pensamos que o cambio ía traer a derrogación desa lei. Preocúpanos que sexa un partido de esquerdas. Izquierda-Ezkerra, o que só con 2 deputados que ten condicione que non se modificase a lei do vascuence. Na Comunidade vasca é certo que o euskera goza de mellor saúde que nos outros territorios mais está aínda lonxe da súa normalización e iso hai que dicilo. Falta unha política lingüística eficaz, que se poña un plan efectivo en eidos como o sanitario ou socioeconómico podamos vivir en euskera. Cremos que o Protocolo é unha ferramenta válida para as administracións públicas como petición de axentes de máis de 30 comunidades lingüísticas minorizadas para que o teñan en conta e exerzan as súas políticas de acordo ás medidas recollidas no Protocolo. - Confiades en que desde as diferentes institucións exista disposición positiva cara este protocolo? Tendo en conta o apoio que ten este protocolo non poden facer ouvidos xordos. Este protocolo con este apoio que ten, axentes sociais, expertos, entidades non pode ignorarse, Nós agora pediremos que se presente nos diferentes parlamentos, xa desde o goberno de Flandes, por exemplo, contactaron con nós porque queren información, co Consello de Europa imos manter unha xuntanza en xaneiro para ver como se pode confluír o protocolo coa carta europea, que si que é de obrigado cumprimento. Estamos a facer o camiño correcto.


Summary: O conxunto de Víctor Fernández adiantouse no marcador con gol de Cavaleiro, pero caeu no exceso de faltas e escasa construción de xogo e acabou perdendo os tres puntos en Los Cármenes.

O regreso non foi feliz. Tampouco a estrea da camiseta coa bandeira galega, que de xeito oficial o Deportivo luciu na súa volta a Primeira, en Granada, onde foi derrotado polo conxunto local por dous tantos a un malia adiantarse no marcador e unha aceptábel primeira parte, moi afastada do moi pobre nivel ofrecido polos branquiazuis após a reanudación. Lux errou nos tantos rivais, pero a dirección de Víctor Fernández segue sen atopar o seu lugar neste equipo Aproveitou o Dépor un erro do porteiro local para poñerse por diante, con gol de Cavaleiro, que xunto a Fariña ou José Rodríguez foron algunhas das novidades dun equipo que segue á espera de reforzos pero apenas ofreceu indicios ilusionantes desde que comezou a adestrar en xullo. A firmeza defensiva amosada nos primeiros 45 minutos podería ser unha, pero acabou convertida nun exceso de faltas máis propia dun equipo de Caparrós -adestrador dos andaluces e antigo do Dépor- que do que vende Víctor Fernández. E así, sen orde no medio do campo nin máis resposta que frear o xogo do rival con malos modos, e cartóns, o Granada acabou remontando -tampouco Lux axudou a manter a vantaxe- e con tantos de Rochina e Babin, que converteron nunha derrota o regreso do Dépor a Primeira.


Summary: ONU Mulleres pide o remate da impunidade e reclama dos gobernos un compromiso en firme para que elas fagan parte das negociacións da paz após os conflitos, garantindo que as leis que se aproben pulen pola equidade e lles aseguren o acceso á Xustiza

As posibilidades de unha persoa ter acceso á Xustiza após un conflito depende en gran medida do seu xénero. En comparación cos homes, as mulleres vítimas de crimes de guerra teñen menos posibilidades de ver o dano reparado. Así o manifestou Michelle Bachelet, directora executiva da axencia de Nacións Unidas para a igualdade de xénero e o empoderamento das mulleres --de aquí en diante ONU Mulleres-- no contexto da 67 asemblea xeral, realizada nestes días en Nova York. "O corpo feminino continua a ser campo de batalla, e a impunidade é a regra, non a excepción", destacou Bachelet, que exixiu dos gobernos accións máis contundentes para previr e castigar as agresións sexuais en situacións de conflito. A que foi presidenta do Chile entre 2006 e 2010 suxeriu tres estratexias para comezar a atallar o problema, iniciando por pular por unha maior participación das mulleres, dándolles a oportunidade de que as novas leis asinadas após o conflito "reforcen o seu status e promovan a igualdade a xustiza". Os datos din que a participación delas nas últimas negociacións de paz foi inferior ao 8%. Entre @s asinantes a súa presenza foi inferior ao 3%, e nunca unha muller foi designada xefa ou mediadora nas negociacións patrocinadas por Nacións Unidas. "A experiencia das mulleres durante e despois dun conflito continua a ser de violencia e de inseguridade", acrecentou Bachelet, que recalcou que "a violencia sexual hai moito tempo que está a ser gratuíta para os agresores de mulleres". Ao fío, reclamou tamén que as organizacións feministas conten co apoio dos gobernos para combater a desigualdade de xénero, "que torna as mulleres máis vulnerábeis".


Summary: Así llo fixo saber o executivo galego ao BNG en resposta á pregunta presentada pol@s nacionalistas no Parlamento.

Segundo a Xunta de Galiza a amortización débese "a axustes organizativos que puideran ser necesarios" e desbota comprometerse a garantir a continuidade do centro tal e como lle demandaron centos de persoas a pasada sexta feira ás portas do Centro de Orientación Familiar (COF) situado no barrio do Ventorrillo (A Coruña). A praza de xinecoloxía --a única nese centro-- ficou baleira após a xubilación do médico que a ocupaba. Logo da súa saída, o SERGAS non quixo re-emprazalo sendo derivadas as utentes ao centro de Orillamar no que actualmente se vive unha situación de "auténtico colapso" --aseguran @s nacionalistas-- por atenderen a máis de 100.000 persoas. No entanto, o SERGAS asegura na carta enviada ao BNG que a "atención ás mulleres, en canto á súa planificación familiar, está garantida". Aliás, acrecentan que "un grupo de traballo" está a deseñar un plan "de reorganización asistencial dos COF", descartando desta maneira que se vaia cubrir a vacante do Ventorrillo. Os deputados nacionalistas que presentaran a pregunta perante a Cámara galega lamentaron que "mentres se financian entidades integristas que lle negan ás mulleres o pleno desfrute dos seus dereitos sexuais e reprodutivos, a Xunta está disposta a fechar un COF" que prestaba asistencia en materia de xinecoloxía, prevención do cancro de mama ou interrupción voluntaria do embarazo a "mulleres de 32 concellos".


Summary: O partido pola oficialidade está organizado por Siareir@s Galeg@s. Terá lugar no estadio Santa Isabel (Compostela). Un concerto porá o ramo á xornada.

Volve o tradicional partido pola oficialidade da selección galega e faino en 2015, após o 'parón' de 2014 e no X aniversario do retorno da 'Irmandiña' aos campos de fútbol (29 de decembro de 2005, contra Uruguai). Agora será contra Senegal, nun partido que decorrerá no estadio de Santa Isabel (Santiago de Compostela) o 26 deste mes. Un encontro que se celebra no marco dunha xornada para reivindicar a volta aos campos da selección galega e a súa oficialidade. O partido está organizado por Seareir@s Galeg@s: " Mais um ano chega dezembro e a Junta da Galiza e a Federaçom Galega de Futebol nom tenhem intençom de organizar o jogo da Seleçom Galega. Mas este ano Siareir@s Galeg@s quer levar a Galiza ao terreno de jogo. O día será o vindouro 26 de dezembro em Compostela". A xornada terá varias actividades, como unha manifestación nacional para reivindicar a volta da 'Irmandiña' aos campos de fútbol e como selección oficial. Como estalo final un concerto na sala Malatesta a cargo de Poetarras, Keltoi e Dakidarría, tres grupos con tres estilos definidos e diferentes para poñer música a un día de deporte, convivio e reivindicación. Dez anos A selección galega volveu rexurdir en 2005, grazas ao impulso da Consellería de Cultura e Deportes dirixida por Ánxela Bugallo (BNG). Foi no estadio compostelán de San Lázaro nun 29 de decembro e contra Uruguai, gañando Galiza por 3 tantos a dous. Esta selección galega competiu en anos sucesivos contra Ecuador, Camerún e Irán. En 2009 o Partido Popular gaña as eleccións e retorna á Xunta con Feijóo como presidente. Unha das súas primeiras medidas foi acabar coa selección galega. Os Siareir@s Galeg@s recollen a luva e manteñen nas etapas de Nadal as xornadas de reivindicación da selección galega e a súa oficialidade. No 2009 xoga unha selección de futbolistas galegos contra o CD Paraguayo. Nos anos seguintes, os enfrontamentos serán contra Palestina (2010), Sahara (2011), Kurdistán (2012) e Occitania (2013). En 2014 non houbo o tradicional partido pola oficialidade. "A debilidade do coletivo, as dificultades para contar coa participaçom de desportistas, falta de apoios… " fixeron imposíbel organizar esta cita que xa era todo un clásico nas datas navideñas, recoñecían na altura desde Siareir@s Galeg@s. Mais o compromiso e traballo deste colectivo fai posíbel que este 2015 si haxa partido.


Summary: As normas internacionais de dereitos humanos din que todas as persoas temos dereito a tomar decisións sobre a nosa saúde, o noso corpo, a nosa sexualidade e a nosa vida reprodutiva. Amnistía Internacional lanza esta semana a campaña global O meu corpo, os meus dereitos

Ollo a estas cifras: 215 millóns de mulleres no mundo non utilizan anticonceptivos pese a que non desexan ter máis fillos, ou preferirían atrasar o momento de telos; 215.000 mortes maternas poderían evitarse ao ano co uso de anticonceptivos; o 40% das mulleres en idade de procrear viven en países onde o aborto esta prohibido, restrinxido ou inaccesible; 24 países europeos esixenlles ás persoas transxénero someterse á esterilización para ver recoñecido legalmente o seu xénero; 76 países de todo o mundo tipifican como delito a conduta homosexual... Non son cifras, son persoas, miles de historias humanas que ocorren cada día. 215 millóns de mulleres no mundo non utilizan anticonceptivos pese a que non desexan ter máis fillos, ou preferirían atrasar o momento de telos Con todo, en moitos países as decisións sobre o propio corpo, saúde, sexualidade e vida reprodutiva están a miúdo controladas polo Estado, por profesionais médicos, pola comunidade ou a familia, e a lei é empregada como ferramenta de control. Ao final, son moitas as persoas que ven limitado ou totalmente negado o seu dereito a decidir. Se isto xa é grave, as consecuencias deste control sobre as persoas, en xeral mulleres, son fatais. O Goberno español presentou un anteproxecto de lei sobre o aborto que, de ser aprobado no Parlamento, restrinxirá gravemente o acceso das mulleres e as nenas a servizos de aborto, incumprindo as obrigas internacionais de dereitos humanos contraídas por España Na esfera internacional, moitos axentes non estatais, a miúdo financiados e apoiados por Estados ou por institucións relixiosas, están intentando limitar os dereitos sexuais e reprodutivos na ONU ou en foros similares. A tendencia regresiva é clara en varios países. O Goberno español presentou un anteproxecto de lei sobre o aborto que, de ser aprobado no Parlamento, restrinxirá gravemente o acceso das mulleres e as nenas a servizos de aborto, incumprindo as obrigas internacionais de dereitos humanos contraídas por España. Nos dous últimos anos fixéronse intentos de restrinxir o aborto tamén noutros países, como Lituania, Macedonia, Turquía e Estados Unidos. Quen decide? En xaneiro, o presidente de Nixeria promulgou a opresiva Lei de Prohibición do Matrimonio Homosexual. En 2013, o Tribunal Supremo de India volveu declarar constitucional un artigo do Código Penal que criminaliza as relacións homosexuais. O presidente de Uganda acaba de asinar a entrada en vigor da Lei contra a Homosexualidade. No Magreb, as disposicións discriminatorias da lexislación arxelina, tunisiana e, ata hai pouco, marroquí permiten aos violadores eludir a acción da xustiza casando coas súas vítimas adolescentes O problema non se concentra nestes poucos países, senón que abrangue unha ampla variedade de cuestións noutros moitos. Un exemplo: as investigacións levadas a cabo por Amnistía Internacional en Burkina Faso e Serra Leoa mostraron que, debido á falta de medidas dos seus Gobernos para facer respectar a idade legal mínima para contraer matrimonio, a miúdo nenas de tan só 10 anos vense casadas. Nestes matrimonios, é habitual que as nenas non poidan tomar decisións sobre a súa saúde sexual e reprodutiva, carezan de acceso a educación e información e sufran graves complicacións relacionadas con embarazos prematuros. Unha muller de Uagadugu (Burkina Faso) declaraba: "Logo de sete embarazos e cinco fillos vivos díxenlle ao meu esposo que quería utilizar métodos anticonceptivos, pero negouse". A taxa de mortalidade materna en Serra Leoa é das máis altas do mundo. No Magreb, as disposicións discriminatorias da lexislación arxelina, tunisiana e, ata hai pouco, marroquí permiten aos violadores eludir a acción da xustiza casando coas súas vítimas adolescentes. Só en Marrocos, segundo estudos oficiais, en 2009 tívose noticia de 38.000 casos de violación. A verdadeira cifra podería ser moito maior. A quen pedimos responsabilidades? Os líderes mundiais están obrigados a respectar, protexer e facer efectivos os dereitos sexuais e reprodutivos. E teñen oportunidades concretas para mostrar o seu liderado neste tema. A próxima reunión da Comisión de Poboación e Desenvolvemento da ONU en abril é só un dos diversos puntos clave deste proceso, pero é un bo momento para recordar que os dereitos sexuais e reprodutivos non admiten regresións. Ben ao contrario, impulsalos con determinación é máis necesario que nunca. Influír no debate global sobre estas cuestións é decisivo, dadas as recentes e continuas medidas de retroceso adoptadas por algúns Estados para restrinxir os dereitos sexuais e reprodutivos Influír no debate global sobre estas cuestións é decisivo, dadas as recentes e continuas medidas de retroceso adoptadas por algúns Estados para restrinxir os dereitos sexuais e reprodutivos. Este é un dos obxectivos da campaña O meu corpo, os meus dereitos que acaba de lanzar Amnistía Internacional en todo o mundo. Esta campaña, de dous anos de duración, abrangue sete países de cinco rexións do mundo, onde se poñen de manifesto distintos contextos en que os Estados cercean, ou non impiden que terceiros cerceen, a autonomía persoal, en particular ás mulleres e nenas e ás persoas de grupos expostos a sufrir discriminación por outros motivos, como a sexualidade e a etnia. É preciso instar aos gobernos de todo o mundo a poñer fin ao uso discriminatorio da lexislación penal para regular a sexualidade e a reprodución, evitar e castigar o control exercido por terceiros sobre as decisións persoais É preciso instar aos gobernos de todo o mundo a poñer fin ao uso discriminatorio da lexislación penal para regular a sexualidade e a reprodución, evitar e castigar o control exercido por terceiros sobre as decisións persoais, eliminar as barreiras ao acceso a servizos de saúde sexual e reprodutiva, promover e facilitar a educación e información sobre a mesma abordando a discriminación na lei e na práctica, e capacitar a xente para que reclame e exerza os seus dereitos, de maneira que toda persoa poida tomar decisións libres e informadas sobre a súa sexualidade e reprodución, e exercer os seus dereitos sexuais e reprodutivos sen sufrir discriminación, coacción nin violencia.


Summary: A Asociación para a defensa do Patrimonio Cultural Galego (Apatrigal) alertou do deterioro deste elemento da fachada do inmoble compostelán. Fíxoo despois de que unha parte da ornamentación se desprendera e caera á rúa, obrigando a colocar un valado para protexer as persoas viandantes.

A Asociación para a defensa do Patrimonio Cultural Galego (Apatrigal) vén de alertar do deterioro da coroa que preside a fachada do pazo de Ramirás, máis coñecido como o pazo dos Irlandeses, en Compostela. Segundo o colectivo, unha parte da coroa que forma parte do escudo que se pode ver no inmoble foi ao chan estes días. Nas súas publicacións nas redes sociais, nas que amosa a súa preocupación por este elemento patrimonial que estabelece entre os séculos "XVII e XVIII", estima que o suceso acaeceu na noite da cuarta á quinta feira. O mal estado deste elemento ornamental do edificio e o risco de que se precipitasen máis pezas ao chan obrigou ás autoridades a instalar un valado na rúa para que as persoas viandantes eviten achegarse demasiado ao pazo. De feito, o incidente causou danos materiais en elementos da rúa Nova da cidade. Dáse a circunstancia de que existe unha licencia para rehabilitar o edificio e convertilo nun negocio de hospedaxe, se ben as obras están paradas case desde que o Goberno municipal concedeu o permiso a principios de 2018. Despréndese a coroa do escudo do Pazo de Ramirás (antigo colexio dos irlandeses) na noite do xoves @vozdesantiago @pgsarria @vocescompostela @elcorreogallego @GALANTIQUA pic.twitter.com/iNSTKTefXJ— Asociación para a defensa do Patrimonio Galego (@apatrigal) November 1, 2021 Desde o Concello compostelán explicaron que xa reclamaron ás responsábeis que fagan as reparacións oportunas no menor tempo posíbel, dado que foi preciso instalar o cordón de seguridade. Ao seu ver, os labores de acondicionamento que se fixeran na cuberta no seu día son insuficientes para evitar calquera tipo de accidente e preservar o patrimonio cultural. Como curiosidade histórica do lugar, Apatrigal lembra un texto de El conde de Castelo no que se explica o nome popular do edificio porque no terreo houbo un colexio de irlandeses.


Summary: Pouco tardou Alonso Montero en pechar as portas a calquera acordo co reintegracionismo. O novo presidente da RAG mostrouse tallante na súa primeira entrevista pública na Radio Galega ao afirmar que non ten previsto mover "nin un pelo" na normativa. Pola contra, o que lle gustaría é desandar o camiño andado, recuperar as do 1982 e renunciar á chamada normativa da concordia. Non o fará por motivos exclusivamente pragmáticos.

Se non fai o intento de volver á normativa do 1982 é polos prexuízos que xeraría no ensino, en especial polo cambios dos libros de texto. Así se manifestou o novo presidente da Real Academia Galega, Xesús Alonso Montero, tan só un día despois de ser escollido máximo responsábel da institución que ten competencia no estabelecemento da normativa. "Non fun partidario dos cambios da última normativa, gustaríame que se volvese á anterior, aínda que sei que iso sería problemático", sinalou o novo presidente na súa primeira entrevista na que pechou a porta a calquera reforma a curto prazo. "Non é nin moito menos prioritario tocarlle un pelo á normativa" dixo. A poucas horas de ser elixido, o presidente da AGAL mostrara a vontade de dialogar coa nova executiva da Academia e déralle os parabéns pola elección. Confirmou tamén que a Academia non retirará o recurso presentado diante do Tribunal Supremo contra o decreto do plurilingüismo da Xunta. "Vanse levar adiante todas as decisións acordadas nas actas dos plenarios anteriores, non vimos para reescribir a historia senón para continuala", comentou, como resposta á pregunta de se tiñan previsto retiralo. No entanto, confiou no diálogo coa Xunta, xa que, segundo dixo "o goberno de Galiza ten a obriga de termar por un ben público que se chama lingua galega". Transparencia "Aínda que non saise victoriosa a miña candidatura, sería un trunfo" sinalou Alonso Montero xa que, ao seu ver, tamén a outra candidatura prometía maior transparencia na xestión ao tempo que afirmou que non se ía facer unha "caza de bruxas" cos familiares da anterior executiva contratados na RAG. Canto ao Audi que tamén tomou protagonismo neste tempo, o novo presidente confirmou que vai viaxar en tren e, cando for preciso, en taxi.


Summary: A Plataforma na Defensa do Sector Lácteo non descarta acudir aos tribunais se as industrias incumpren o acordo alcanzado coas cadeas de distribución. A Confederación de Empresarios de Lugo insta a Agromuralla a poñer fin ás mobilizacións e avisa que acudirá á Subdelegación.

A Plataforma na Defensa do Sector Lácteo Galego non descarta acudir aos tribunais no caso de que a industria incumpra o acordo que os gandeiros acadaron coas cadeas de distribución para subir dous céntimos o prezo no litro de leite, un incremento que será trasladado aos seus provedores para que estes o trasladen á súa vez ás explotacións. A Plataforma non descarta acudir aos tribunais se a industria non aplica a suba acordada coas cadeas de distribución O que si está confirmado é que a Plataforma levará a cabo medidas de presión no caso de que non se incremente o importe ás granxas, pero irían máis aló contra esta "apropiación indebida" e por "quedar cos cartos que é dos gandeiros" de confirmarse o peor, tal e como anuncia Roberto García, secretario xeral de Unións Agrarias. Será a vindeira semana a data clave, sete días, do 11 ao 17 de xaneiro. Ese é o tempo que os gandeiros darán ás industrias para que confirmen esta suba de prezos. A partir do 18, estas industrias comezarán a pagar o leite de decembro, polo que ambas as dúas partes deberían chegar a un acordo antes e ratificar un incremento xa acordado coas cadeas de distribución. Logo dunha asemblea celebrada en Ordes, a Plataforma acordou aumentar a presión de maneira inmediata de comprobar que os importes non suben. Os gandeiros levarán a cabo medidas de presión inmediatas se a industria non cumpre O sector lácteo chegou a acordos coas principais cadeas de distribución que operan en Galicia para trasladarlles ás explotacións esa suba de 2 céntimos por libro de leite nas súas marcas brancas, un compromiso que precisa da aceptación das industrias. De non ser así, de nada serviría todo o conseguido durante as tractoradas e mobilizacións de antes do Nadal. Por outra banda, o conflito enquístase en Lugo, onde o colectivo Agromuralla -artellado á marxe da Plataforma- anuncia que manterá os tractores rodeando a Muralla de maneira indefinida e xa anuncia concentracións diante das instalacións da Xunta todos os días ao mediodía. Pero a patronal presiona. O secretario xeral da Confederación de Empresarios de Lugo (CEL), Jaime López, confirmou que este venres remata o ultimátum de 48 horas que deron aos gandeiros para que retiren os 300 vehículos que manteñen no centro da cidade. A patronal lucense ameaza os gandeiros que se manteñen na Muralla con acudir á Subdelegación para que acabe coa tractorada López asegura que agardarán ata ese día para saber se os gandeiros deciden "algún tipo de cambio" sobre unha protesta que cumprirá un mes o próximo domingo. A patronal quere saber se hai unha data para poñer fin á mobilización. De non ser así, ameaza con poñer a traballar os "servizos xurídicos" da CEL para "estudar as vías de cara, fundamentalmente, á Subdelegación do Goberno para ver se isto se pode manter por tempo indefinido" "O caos na circulación pode levar á falta de seguridade, con algún sinistro ou o feito de trasladar a un enfermo ou un incendio que impmida que os cambións de bombeiros poidan circular con normalidade", di López, que cre que a tractorada "pode xerar un problema que afecta á orde pública e á seguridade cidadá".


Summary: O ciclo de música contemporánea Do Audible, dirixido por Vertixe Sonora Ensemble, bota a andar na Coruña cun programa sobre as cidades invisibles. Lugo, Pontevedra e Lalín acollerán as outras citas nas que a música dialoga co pensamento, a arte e a ciencia.

A terceira edición do ciclo de música contemporánea, Do Audible, dirixido por Vertixe Sonora Ensemble, arranca a vindeira terza feira, día 26 na Fundación Luís Seoane da Coruña cun programa arredor das cidades invisibles. Como nas anteriores edicións, o ciclo fai dialogar a música coa arte, a ciencia e o pensamento e nesta primeira parada do programa será o divulgador Fernando Palacios, cunha ampla traxectoria en Radio Nacional (RNE), o que se ocupará de dar as claves para achegar ao público a música contemporánea. Vertixe Sonora Ensemble será a encargada de, en colaboración de 4+1 Piano Ensemble, interpretar música dos compositores Iago Hermo, Mauricio Pauly, Bernardo Barros e Stefan Beyer. Ciencia e pensamento Na Casa do Saber, en Lugo, terá lugar a segunda sesión do ciclo co concerto "Eloxio do mínimo" nunha xornada na que o compositor Alberto Bernal dialogará co investigador en arte contemporánea Federico López Silvestre. Obras de Peter Ablinger, Luc Ferrari, Franz Liszt, La Monte Young, Giacinto Scelsi, Mathias Spahlinger e Alberto Bernal completará o programa desta segunda cita do ciclo que continuará xa no mes de outubro no Café Moderno Afundación de Pontevedra cun encontro entre o compositor Joan Bagés i Rubí e a astrofísica Ana Ulla Miguel que darán conta dun programa que leva como título "Incerteza". O ciclo chegará ao seu fin o 25 de novembro no Museo Ramón María Aller de Lalín co programa "Baleiro" no que dialogará compositor Miguel Ángel Tolosa e ao filósofo Javier Turnes e no que se interpretarán obras do propio Tolosa, do mexicano Andrés Nuño de Buen e do noruegués Ingar Zach. Os concertos son de balde até completar a capacidade dos espazos. O ciclo está organizado pola Secretaría Xeral de Cultura da Consellería de Cultura, Educación e Ordenación Universitaria da Xunta de Galicia, coa colaboración de Vertixe Sonora que comisaría o programa.


Summary: oincidindo co solsticio de verán rematamos en Fisterra o noso percorrido polo litoral dos 75 concellos galegos que teñen fronte ao mar. Máis de 2.000 km entre percorridos lineais, desvíos e idas e voltas, do Eo a Fisterra e do Miño a Fisterra.

Aínda que xa coñeciamos moitos puntos e tiñamos camiñado por varios tramos, hai un tempo formulámonos o reto de facer este percorrido de forma sistemática, concello a concello, estando en cada praia, cantil, punta, marisma ou enseada, para coñecer e gozar, para ter información de primeira man e, como non, tamén para facer exercicio físico. Paraxe: Costa galega / Concello: Varios / Dificultade: Baixa / Percorrido: 2.000 km Como resultado fomos preparando e fixemos unha morea de rutas (230), para ir a pé ou cun vehículo, nas que recollemos o que consideramos máis espectacular ou interesante —en función dos seus valores, do noso gusto e dos nosos coñecementos— e ofrecer a información para ollar de preto imaxes que calquera, sen outro medio que os seus pés e a súa vontade, pode ver, e lugares que pode visitar. Rutas en tramos accesíbeis para botar de 3 a 7 horas —segundo a distancia, o relevo e o número de puntos de interese que atopamos no percorrido—, andando sen apuro, facendo camiñadas de andar e ver, sen intención de chegar antes nin de ir máis lonxe que ninguén, e gozando do que imos atopando a cada paso. Rutas que fomos adaptando á nosa dispoñibilidade, á época do ano, ao tempo e, moitas veces, ás mareas. Un proxecto sen límite de tempo para gozar e coñecer a costa, esa delgada e intanxíbel liña onde se separan, ou se unen, o mar e a terra, que ten na Galiza arredor de 1.700 km de lonxitude (algunhas fontes din que até 2.550 km contando as contornas das illas e as marismas), repartidos entre o océano Atlántico e o mar Cantábrico, desde a ría do Eo até a desembocadura do Miño. Un par de milleiros de quilómetros de morfoloxía diversa resultado da interrelación entre a natureza xeolóxica e os fenómenos tectónicos e ambientais aos que foi, e segue a ser, sometida ao longo dos tempos. Unha e outros foron os responsábeis do levantamento dunhas zonas e do afundimento doutras e, polo mesmo, da formación das rías e as illas; as características das rochas e as súas propiedades (dureza e disposición dos materiais…) confírenlle máis ou menos resistencia ao desgaste que provoca sobre elas a actividade dos elementos e o paso do tempo, o que determina a formación de entrantes e saíntes; e da súa acción conxunta naceu unha costa moi recortada, cunha morfoloxía moi variada na que alternan continuamente zonas rochosas —cantís, puntas, rochedos…— e areosas —praias, marismas, enseadas…—, así como áreas expostas aos temporais do Atlántico e do Cantábrico, e mares protexidos no interior das rías.


Summary: Nas últimas horas producíronse tres mortes máis, co que se eleva o número total de falecementos desde o inicio da pandemia a 710.

Outras tres mortes rexistradas en hospitais galegos nas últimas horas, das que dúas están ligadas, respectivamente, ao surto da residencia DomusVi de Outeiro de Rei e ao rexistrado na residencia Orpea de Culleredo, elevaron a 710 as vítimas mortais na Galiza diagnosticadas coa Covid-19 desde o inicio da pandemia. En concreto, as autoridades sanitarias galegas informaron este sábado de que perderan a vida un home de 93 anos ingresado no hospital privado Polusa de Lugo e unha muller de 85 que permanecía no HULA. Ambos os dous tiñan patoloxías previas e a muller procedía da residencia de Outeiro de Rei. Ademais, faleceu un varón de 89 anos, usuario da residencia Orpea de Culleredo, diagnosticado con coronavirus no Chuac. Tamén contaba con patoloxías previas. Dous meses sen mortes Desde o comezo da "nova normalidade", o número de pacientes falecidos coa enfermidade na Galiza é de 91. Antes, o país encadeara case dous meses ─desde o 10 de xuño─ sen pasamentos relacionados co coronavirus. O maior balance de mortos dos últimos meses notificouse na pasada cuarta feira, cando Sanidade informou dun total de sete. A última vez que se superou esta cifra foi o 5 de maio, con nove decesos.


Summary: Mergullados de cheo nos topónimos e apelidos que comezan coa letra B, traemos até estes parágrafos varios que teñen orixe antroponímica (Belai, Bereixo, Breixo, Biéitez, Bieito e quizais Bascoi) e outro cunha etimoloxía vinculada coa auga e os terreos cultivábeis (Barxa). A documentación achegada para exemplificar esta onomástica oscila entre os anos 1238 e 1616, e o periplo toponímico discorre desde A Gudiña até Ordes e desde A Pobra do Brollón até Portas.

Esperta o noso interese o topónimo e apelido Barxa, pois nesta última función –designar persoas– só se rexistra con "j" e non con "x". Unhas 1.300 persoas levan este Apelido; concentrándose maioritariamente en Ourense, Castro de Rei, Vilardevós, A Gudiña, Verín, Vigo, Lugo, A Mezquita, Xinzo da Limia... e así até 44 concellos. No que atinxe á toponimia non hai que ignorar que son moitos os lugares que por toda Galiza levan tal denominación, de modo que imos citar tan só as freguesías denominadas así para exemplificar esta cuestión. Velaí fican San Tomé de Barxa (Celanova), San Xoán de Barxa (A Gudiña) e Santa Mariña de Barxa de Lor (A Pobra do Brollón). Esta última parroquia maniféstase baixo unha dobre advocación (como ten acontecido en non poucos templos medievais) polo ano 1322 e, aínda que temos visto textos referidos a ela coa forma Barja, no extracto documental que facilitamos –mercé ás transcricións de María Xosé Portela Silva– aparece doutro xeito: "na figregia de Santa Marina et de Sam Vereyxemo de Varçea de Lor". Lorena Carrasco e Gonzalo Navaza indican que "Barxa ten unha variante Barcia, que a documentación en latín rexistra como Barcena ou Varcena". Ambos os autores, alén de sinalar que son palabras de orixe prerromana, afirman que tales termos se relacionan con terreos cultivábeis e con auga abundante por se atoparen á beira dun curso fluvial. Outro pergameo que queremos citar é aquel que recolle unha escritura de troco entre os mosteiros de Paterne e Ramiráns; un dos bens permutados, en 1238, é a vila de "Uarzea". Lorena Carrasco e Gonzalo Navaza indican que o topónimo Barxa aparece xunto a terreos cultivábeis e con auga abundante Dentro da cultura actual consideramos oportuno citar, entre outras persoas que empregaron este apelido, o gaiteiro ferrolán Manuel Lorenzo Barxa (1878-1959), fundador do coro Toxos e Froles (1914), e o escritor Francisco Xavier Río Barxa (1919-2011), autor da Cartografía Xurisdicional de Galicia no século XVIII. Non nos podemos esquecer, tampouco, do xurista Nemesio Barxa, outrora vicepresidente da Federación de Avogados Demócratas Europeos e da Asociación Xurídica "Esculca Xustiza". Paga a pena citar tamén a variante Barciela, pois entre outros lugares así denominados temos a freguesía de Santo André da Barciela, pertencente ao concello de Sigüeiro, situada na marxe esquerda do río Tambre e última etapa do Camiño Inglés a Compostela. Máis de seiscentas persoas empregan o apelido Bascoi, aínda que na forma castelanizada co "y". Compostela é o lugar que alberga máis individuos con esta denominación, seguido pola Coruña, Ordes, Mesía, Vigo, Culleredo, Teo... até chegar a un total de 25 municipios. Realmente boa parte das persoas que usan tal apelido debérono herdar duns remotos antepasados procedentes ben da freguesía de Santiago de Bascoi (Mesía) ben doutro lugar homónimo sito en San Vicenzo de Carballeda de Valdeorras. Un texto do 12 de maio de 1570 cita tanto o apelido como o topónimo referidos. Vexámolo nun extracto: "(...) por delante mý, el escrivano público y testigos de yuso escriptos, Alonso López de Bascoi, clérigo y retor de Santa María de Pastoriça y de San Martino de Suebos, su anexo (...) dixo que por quanto el tenía de fuero de don Juan Pimyntel, prior de Santa María de Sar (...) el casal de Sadornýn, sito en la felegresía de Santiago de Bascoi, con su agro y erdad (...)". En relación coa súa etimoloxía, Navaza apunta a que derive do antropónimo Velasco, ou quizais do etnónimo Vascone. Do antropónimo 'Pelagius' derivan os topónimos O Paio, Paiosaco, Portopaio, Casalpaio e Belai Por outra banda, achega Eligio Rivas Quintas na súa Onomástica persoal do noroeste hispano que Pelagius é un dos nomes máis abondosos da nosa terra na Alta e Plena Idade Media. Deste nome deriva o patronímico Pelagii, que logo dará Pelaez, Paez e Paz; se ben Pelagius se transforma en Pelayo na forma castelá, en galego será Paio. Cando Pelagius inflúe nos nomes de lugar, ademais de crear topónimos como Paiosaco, O Paio, Portopaio, Casalpaio... pode mudar primeiramente en Pelai e logo o "p" noutra bilabial, concretamente en "b", para formar logo así o topónimo Belai. Deste xeito, desígnase un lugar cuntense da parroquia de San Mamede de Piñeiro (outrora denominada de San Mamede de Guimarei e, incluso, San Mamede de Belai). Non existe na Galiza ningún outro topónimo maior con esta denominación, aínda que a distribución xeográfica como apelido si se estende por numerosos concellos. Na forma correcta con "b", aínda que castelanizada co "y" final, observamos Belay nos municipios de Silleda, Lalín e Vila de Cruces. Con "v" e asemade con "y" amplíase a Ferrol, Cuntis, Rois, A Coruña e Vigo. En total, pouco máis de 190 persoas usan ese "nome de familia". Proceden de 'Verissimus' os haxiotopónimos San Breixo e Sambreixo, así como de 'Benedictus' xorden os lugares denominados San Bieito En San Mamede de Piñeiro documéntase un contrato de arrendamento do ano 1551 que outorga "Gonçalo Rodrigues de Villafuerte, alcaide de las torre de la (...) Santa Iglesia de Santiago" ao "bachiller Andrés de Salazar, vecino de la villa de Canbados (...) y a vuestra muger, María Pantol (...)". O ben arrendado sería "el lugar de Belay". En troques como patronímico rexístrase nun texto de 1589 polo que Gonzalo Porras, veciño de Compostela, lle afora a "Domingos de Belai, vezino de la felegresía de San Mamed de Piñeiro (...) una leira y tarreo de heredad que se dize La Beiga do Pumar, sita en la aldea de Belai". Continuando coa listaxe onomástica, cómpre lembrar que Martiño Sarmiento escribira no seu día que Bréixome procede do antropónimo Verissimus, e a ese respecto Eligio Rivas informa de que esta é a forma superlativa de Verus (verdadeiro). Como nome de persoa (e que recorda o mártir portugués "falecido" a comezos do século IV) asentou na toponimia galega para nomear o lugar de Bereixo (San Cosme de Piñeiro – Cedeira) e os de Breixo (San Martiño de Dorneda – Oleiros, e San Mamede de Berreo – Trazo). Na 'Cartografía dos Apelidos de Galicia' non se rexistra na actualidade ningunha persoa apelidada Bieito, Biéitez ou Bieites Ademais, existen noutras xeografías os lugares de San Breixo e Sambreixo, que se constitúen, por tanto, como haxiotopónimos. Como adoita acontecer, tales entidades de poboación nomearon os seus habitantes, de aí que xurdan logo como apelidos. Bereixo, como tal, só se rexistra con "j" e non con "x" na veciñanza dos concellos de Cedeira, Ferrol e Narón, onde o usan 160 persoas; e Breixo, tamén con "j", suma 747 individuos máis residentes en 20 concellos e, entre eles, os que máis número contan son os de Cariño, Ferrol, Cedeira, A Coruña, Narón, Cerdido e Ortigueira, entre outros. Con tal apelido rexistramos un tal Xácome de Breixo que, xunto coa súa muller, adquire por venda de Guiomar Fernández (o 17 de abril de 1465) todas as herdades que lle pertencían na freguesía de San Mamede de Berreo (onde se localiza o lugar de Breixo). Por 1597 exerce de escribán do rei "Lorenço de Breixo, vesino de la felegresía de Santa María de Ardaña" (Carballo) e, tempo máis tarde, o capelán do Hospital Real de Compostela, o racioneiro Gregorio de Seoane, afora no nome dese centro asistencial certos herdos da "felegresía de San Martino do Porto y Billa de las Puentesdeume y la demás tierra redondo de la dicha felegresía". Dous dos beneficiarios dese contrato enfitéutico –estendido en 1616–, polo que acadan a oitava parte do lugar do Piñeiro en San Estevo de Sismundi (Cariño), son Alonso de Bereijo e María Pijota, a súa muller. Entre os haxiotopónimos galegos existe un moi interesante, San Bieito. Con esta denominación aparecen as respectivas entidades de poboación das parroquias de Santa María de Arbo (no concello do mesmo nome), San Pedro de Lantaño (Portas) e Santa María de Tomiño (no municipio homónimo). Así e todo, tamén existe un Casalbieito en Santaia de Codeso (Boqueixón). Amais deste, e coa mesma procedencia (do latín Benedictus: bendicir ou "dicir ben de") aparecen topónimos derivados como: Bieite, Bieites e Os Bieites. Porén, estes tres proceden do patronímico Biéitez, que se forma engadíndolle o sufixo –ez (ou –es) ao nome Bieito. Como topónimo rexístrase na Estrada, Coristanco, Boimorto, Ordes e Outeiro de Rei, entre outros concellos. Por outra banda, son pouco numerosos os habitantes galegos apelidados coas formas castelás –ou castelanizadas– Benito e Benítez, sumando un total de 849 persoas. Co "nome de familia" Vieito existen máis de 830 individuos, así como preto de 3.000 apelidados Vieites e non menos de 2280 que se din Viéitez. Nas formas normativas Bieito, Biéitez e Bieites non existen rexistros facilitados polo Instituto da Lingua Galega (ILG) na súa Cartografía dos Apelidos de Galicia. Recentemente Rocío 'Viéitez' Ferro verteu ao galego a obra 'Mociñas' de Louisa May Alcott Bieito como "nome de familia" rexístrase nun documento conservado no ACS, datábel no século XVI, polo cal Diego de Ribera (crego de Santa Cruz de Lebozán – O Carballiño) lle outorga certo poder ao tamén eclesiástico Diego de Bieito. Rematado en "s" certifícase nun pergameo do 19 de setembro de 1501 no que se cita a "Fernán Bieytes, clérigo criado do honrado señor liçençiado frey Pedro de Aragón, administrador perpetuo do Espital do señor Santiago". Esta mesma forma xa se percibe na época medieval, tal e como constata un texto de 1439, vinculado a Santa María do Campo en Pontevedra e que transcribe Ángela Comesaña. Entre as testemuñas está "Juan Bieytes Ramos". A forma concluída en "z" tamén se comproba no medievo. Lembremos, por exemplo, a venda que "Ylvira d'Outeiro" efectúa o 24 de maio de 1484 de varias propiedades que ten en San Cristovo de Mesía e San Salvador de Xanceda, cuxo adquiridor é "Pedro Biéytez (...) morador ena freguisía de Santo Esteuoo de Avellaa" (Frades). En época moderna, concretamente polo ano 1519, había quen en terras noiesas comezaba a redactar así os documentos que expedía: "Sepan quantos esta carta de poder e procuraçión vieren como yo, Juan Biéytez de Bendaña, notario de la villa de Noya (...)". Dentro do eido da cultura contemporánea podemos citar o fotógrafo, natural de Forcarei, Virxilio Viéitez Bértolo (1930-2008), o investigador Elixio Vieites, e a tradutora, orixinaria de Campo Lameiro, Rocío Viéitez Ferro, que verteu recentemente ao galego a obra Mociñas, de Louisa May Alcott.


O presidente amósase emocionado no Parlamento na defensa da súa xestión persoal "á altura" da pandemia fronte á "lixeireza" da oposición e a "ocultación" do Goberno central"Por que se lle restou importancia á primeira vaga de marzo? Porque había que celebrar o 8 de marzo? Por que non se toman medidas como noutros países europeos? Quizais porque hai que celebrar a toda costa unhas eleccións en Catalunya?" Uns minutos despois de comezar amosando a súa emoción, case saloucando, a súa comparecencia este mércores no Parlamento de Galicia, o presidente Feijóo cargou directamente contra o Goberno central e persoalmente contra o seu titular, Pedro Sánchez, co que se reunirá este venres en Madrid tras semanas de especial protagonismo buscado nos medios de comunicación estatais.A decisión premeditada de Feijóo de cargar contra Sánchez, que o recibirá na rolda de encontros que comezou o luns co lehendakari Urkullu, non derivou do habitual acaloramento dos debates parlamentarios, nas réplicas e contrarréplicas tras a intervención do resto de partidos. O ataque iniciouno o propio Feijóo pouco despois de comezar a súa comparecencia para dar conta da súa xestión da pandemia amosando emoción ao ler mensaxes que lle chegan ao móbil con cada falecemento e antes de dicir que non estaba a pedir "apoio persoal ou emocional, que tamén cabería". "Entre un aplauso que non pedimos e a crítica sistemática hai espazos para a lealdade", chegou a dicir noutro momento. Feijóo pedirá a Sánchez máis vacinas que outras comunidades porque en Galicia hai máis persoas maiores e que diga cando deben ser obrigatorias as máscaras FFP2, que el considera necesarias no transporte público"Nin décadas de experiencia preparan para afrontar con enteireza o que vivimos", dixo, para asegurar que el mesmo en persoa vén dando conta da pandemia "coa maior transparencia da que fun capaz". Pola contra, engadiu, "ningún gobernante está á altura se se esconde nos peores momentos" agochándose "en voceiros que mitiguen o desgaste propio". Feijóo non quedou en relacionar as marchas feministas do 8 de marzo do pasado ano, unha semana antes da declaración do estado de alarma, coa evolución da pandemia en todo o Estado ou en censurar que o ata agora ministro de Sanidade, Salvador Illa, deixe o cargo para ser candidato do PSC en Catalunya. Nada dixo de que el mesmo substituíse hai catro meses o conselleiro de Sanidade ou prescindise por dúas ocasións durante varios meses da pandemia de varios altos cargos con funcións na loita contra o virus para que puidesen facer campaña pola súa candidatura nas eleccións galegas. Pero si deu eco ás fake news que atribúen ao coordinador dos epidemiólogos estatais, Fernando Simón, minimizar a importancia das novas cepas do coronavirus: "As novas cepas non van ser marxinais, como se nos dixo inicialmente", asegurou Feijóo, malia que Simón non dixo iso iso, senón que non tiveron relevancia para o aumento de contaxios do pasado Nadal porque aínda non estaban moi estendidas. O presidente chegou a dicir que "o comité clínico de Galicia non ten trampas, o comité clínico de España está cheo de trampas".Pontón reclama a Feijóo e Sánchez que "deixen a improvisación e acheguen solucións e Caballero certifica o "fracaso" da "estratexia de salvar o Nadal"O presidente avanzou tamén que na súa reunión con Sánchez deste venres pediralle que analice se "debería facerse obrigatorio o uso de máscaras FFP2", máis caras que as sanitarias ou de tela que tamén están permitidas actualmente pero que el considera que deben ser esixidas por exemplo no transporte público. Igualmente tamén reclamou que Galicia reciba máis vacinas porque ten poboación de máis idade e que o Goberno central poña axudas para a hostalería salientando os millóns que segue a achegar a Xunta ao sector. Díxoo nun discurso no que asegurou que "crear falsas expectativas non se corresponde coa relación que debe haber entre un goberno e un pobo maduro".Na súa réplica a líder do BNG, Ana Pontón, á que Feijóo acusou de actuar con "lixeireza" por supostamente querer un confinamento total "desde marzo", reclamou que tanto Sánchez como Feijóo "deixen a improvisación e acheguen solucións" e acusou ao primeiro de estar "facendo campaña" en Catalunya e ao segundo de "non anticiparse" á pandemia. Pontón tamén acusou a Feijóo de asumir o argumentario "da extrema dereita" de que o virus se estendeu polas manifestacións do 8-M. Desde o PSdeG o seu portavoz, Gonzalo Caballero, certificou o "fracaso" da "estratexia de salvar o Nadal" e criticou a "política do anuncio continuo" de Feijóo do que dixo que lle gusta "poñerse as medallas cando as cousas van ben".Pola súa banda, o portavoz parlamentario do PP, Pedro Puy, citou un informe da Universidade de Santiago que di que "a crispación agrava a pandemia" e gabou a Feijóo por "prestixiar" o debate parlamentario fronte aos portavoces da oposición "que o degradan".


Summary: "Escrever nas margens" é o lema da XXVIII edición do Festival de Poesía do Condado que xa presentou o seu programa para os días 5 e 6 de setembro. Moita poesía mais acompañada de música, obradoiros e audiovisuais.

A cita central será, como todos os anos, no encontro poético que se desenvolverá o 6 de setembro por volta das 21:00 horas. Presentado por O Leo, o espazo literario-musical contará coa participación do escritor portugués Viale Moutinho, Teresa Moure, F. Álvarez Koki, Alicia Fernández, Paula Carballeira, Ismael Ramos, Marília Miranda, Xabier Cordal, Xesús Rábade, Berta Davila e Concha Rousia que recitarán os seus versos na noite do sábado. O Festival de Poesía do Condado, en Salvaterra, chega a súa XXVIII edición cun amplo programa tamén de música, para o que están convidad@s Sés, Fortuítos, A Quenlla, The Tetas Van, Liska ou a Fanfarria Takikardia. A axenda complétase coa proxección de audiovisuais como "Pacios" de Manuel Darriba, que presentará a obra" ou as curtas premiadas no Festival de Cans, , exposicións como "Elas som eu" e "Matrikas", unha feira de artesanato e colectivos, obradoiro de pandeireta, campionato de billarda ou unha mesa redonda con tres temas sobre modos alternativos de actuación como a bioconstrución, a horta ecolóxica e a banca ética. Na tarde de sábado Tanxarina Títeres serán os protagonistas da festa infantil.


Summary: Hoxe celébrase por vez primeira o Orgullo Galego, aproveitando a coincidencia da aprobación do Estatuto de 1936 co Día do Orgullo LGTBI. É unha iniciativa da recentemente inaugurada libraría Chan da Pólvora, cuxa editorial homónima vén de publicar 'Querido Eduardo', unha compilación das cartas que Ramón Suárez Picallo lle escribiu a Eduardo Blanco Amor.

O 28 de xuño fanse 80 anos da aprobación en referendo do Estatuto de Autonomía de Galiza de 1936 e é o Día Internacional do Orgullo LGTBI. É por iso que a libraría compostelá Chan da Pólvora, que abriu ao público a semana pasada, quéreo celebrar coa xornada 'Suárez Picallo, orgullo galego', desexando que se repita en vindeiros anos. "Agardemos que esta celebración se espalle e calle entre a sociedade galega a dobre reivindicación, tanto a dos dereitos individuais como a dos nacionais", explicou para Sermos Eduard Velasco, responsable xunto con Alicia Fernández da libraría. A Chan da Pólvora editora, para apoiar esta conmemoración, edita o libro 'Querido Eduardo. Cartas de Suárez Picallo a Blanco Amor', que será presentado hoxe mesmo a partir das 20 horas na libraría. O volume, que estivo ao coidado de Iris Cochón e conta con introdución e notas de Antón Lopo, recolle a correspondencia entre o político galeguista e o escritor de Ourense. "A gran figura marxinada" Segundo o editor, Antón Lopo, este primeiro volume da colección Rabo de Egua "é un intento de amosar que a poesía non é só o que se considera literatura, porque temos ademais a vontade dalgún xeito de documentar outro tipo de poesía que non é estrictamente literatura e que sen embargo está imbuída do ámbito da poesía. E nese sentido se inscribe esta recuperación deste material histórico extraordinario que supón a correspondencia deles dous, un paratexto en realidade poético moi vinculado á traxectoria de Blanco Amor e que ao mesmo tempo trata de recordar a gran figura marxinada da historia da política galega, que é o personaxe probablemente máis importante xunto a Castelao nos anos heroicos do galeguismo previos á guerra e tamén despois no exilio, que é Ramón Suárez Picallo". "Trata de recordar a gran figura marxinada da historia da política galega, que é o personaxe probablemente máis importante xunto a Castelao nos anos heroicos do galeguismo previos á guerra e tamén despois no exilio, que é Ramón Suárez Picallo" O volume, cuxo groso xa fora editado en 1993 no suplemento d'O Correo Galego Revista das Letras, recolle as cartas de Picallo a Blanco Amor, que se coñeceron en 1919 no café La Armonía de Buenos Aires. Desde entón a súa relación foi intensa, politicamente e persoalmente. Entre outras iniciativas que compartiron, figura a elaboración da primeira Constitución de Galiza, redactada xunto a outros intelectuais emigrantes na Arxentina como primeiro paso cara á independencia do país. 'Querido Eduardo' 'Querido Eduardo' reúne as cartas que Picallo lle escribiu a Blanco Amor, depositadas na Deputación de Ourense dentro da doazón realizada polo poeta e autor de 'A esmorga' á institución. As cartas de Blanco Amor a Picallo, porén, están lamentablemente perdidas, debido á azarosa vida do gran impulsor do estatuto, un nómade que cruzou o século XX como quen está ameazado polas cinsas dun volcán. A correspondencia iníciase en 1931 [ano en que Picallo abandona Buenos Aires para presentarse ás eleccións das Cortes constituíntes da II República] e péchase en 1946, cando os dous amigos retoman os seus encontros tras a II Guerra Mundial. Trátase, segundo afirma a editorial, "dunha correspondencia extraordinaria entre dous homes extraordinarios" que percorre, en primeira persoa, os grandes escenarios da historia politica galega do seculo XX: a Republica, o Estatuto de Autonomia, a Guerra Civil e o exilio. Picallo [Veloi 1894-BuenosAires 1964], foi o deputado mais popular do galeguismo [nas eleccions de 1936 conseguiu 170.000 votos, mais que Castelao] e o seu destinatario, Blanco Amor [Ourense 1897-Vigo 1979], escribiu a que a critica considera a mellor novela da literatura galega: 'A esmorga'. Os dous non compartían só as circunstancias da emigración galega, a discriminación por seren homosexuais e o activismo de esquerda, senón que tamén traballaban de xornalistas. "Formaban unha combinacion explosiva e frutifera que na Arxentiva minaba as ideas da colectividade emigrante e en Galiza levantaba ronchas", lembran. Castelao,Virxinia Pereira, Negrin, Novoa Santos, Trujillo, Villar Ponte ou Alonso Ríos son só alguns dos personaxes que os acompanan neste relato profundo e emocional, libre e tráxico, íntimo e descarnadamente sincero.