Summary: Soan graves as súas palabras e son palabras cualificadas, as dun dos máis reputados xuristas das últimas décadas no estado español: "Vivimos nun golpe de estado. E dun golpe se sabe como se entra, mais non como se sae", afirma Javier Pérez Royo, catedrático de Dereito Constitucional pola Universidade de Sevilla e analista político portador dun discurso practicamente sen par no taboleiro mediático español. O golpe de Estado perpetrouno en 2010 o Tribunal Constitucional cando tombou o Estatuto de Autonomía referendado polo pobo catalán. A partir dese momento "Catalunya ficou sen Constitución" e España sen democracia porque "non pode haber democracia en España se Catalunya non pode exercer libremente o seu dereito á autonomía".

Fala coa precisión cirúrxica dun xurista afeito a escoller sempre o vocábulo exacto, e a súa posta en escena (todos interpretamos algo en público) apenas se nota, hai nela unha enorme naturalidade, o desenfado co que, durante a entrevista, nun lixeiro escorzo, deita o corpo contra o respaldo da cadeira, a coidada modulación da voz, a énfase onde é precisa, nunca monocorde, moi variada a amplitude dos seus rexistos, ora o rigor do profesor, ora os golpes de efecto do tertuliano experto. Pérez Royo é un intelectual -éo desde o dominio do dereito- cun pensamento que se ten ido radicalizando á medida en que o réxime da restauración monárquica se ía degradando, até ficar varado na lama da corrupción e a subversión do estado de dereito. Conversamos no Hotel Araguaney, en Compostela. É a quinta feira 15M, horas antes de intervir no VI Foro Revbela, nun debate intitulado Encaixe territorial e Constitución: presente e futuro. Ten 74 anos e moitas ganas de continuar a axitar a escena. A súa narración non fai concesións bempensantes: a democracia no estado non é que estea en perigo, é que está suspendida. -Hai semanas publicache un texto en ElDiario.es cun título francamente rechamante: Este país fede a franquismo. Haberá quen diga que Pérez Royo se botou ao monte, que se ten radicalizado. -A frase non é miña, a frase é de Rafael Chirbes [escritor español, 1949-2015]. Eu son moi afeizoado a Chirbes. Paréceme que é un autor fantástico e que reflectiu moi ben a España destes últimos 20 ou 25 anos. Toda esta España de combinación de urbanismo e corrupción, coa intervención do poder nese terreno. Entón cando vin como se está a reaxir perante determinados asuntos... pois lembreime, lembreime de Chirbes, da súa frase tan lapidaria de que "este país apesta a franquismo". A forma sobre todo en que se reaxiu [desde o Estado] perante o nacionalismo catalán é franquismo puro. A maneira en que se está a reaxir é a reacción de "cautivo e desarmado". Queremos a Catalunya "cautiva e desarmada". Non hai nada que negociar nen maneira de encontrar unha saída política. Vostés ríndanse e despois xa veremos se somos xenerosos ou non somos xenerosos. É unha lóxica franquista. -Ti dilo desde o ponto de vista dun home de dereito e o que vés dicer é que está a haber un baleiramento do Estado de Dereito no estado. -En Catalunya non hai Constitución. Despois da sentenza do Tribunal Constitucional sobre a reforma do Estatuto de Autonomía de Catalunya, pois hai unha Constitución e un Estatuto, pero os cidadáns de Catalunya non o aceitan porque non é [o Estatuto] o que eles aprobaron en referendo, o texto que foi pactado polo Parlament e polo Congreso. Os cataláns non aceitan unha Constitución e un Estatuto que se lles impón desde o exterior. Iso foi o que fixo o TC coa sentenza. Unha Constitución e un Estatuto impostos a Catalunya polo PP a través do uso do Tribunal Constitucional. Os cidadáns non o aceitan. Entón non hai Constitución e cando a Constitución non é aceitada polos cidadáns vira nunha norma estéril. E nunha sociedade democrática cando non hai Constitución o que se produce é a desorde, que é o que hai en Catalunya nestes momentos. Hai desorde e máis desorde. Non vai deixar de haber desorde mentres non se recuperar o texto constitucional, mentres non existir unha integración de Catalunya en España aceitada quer en Catalunya quer en España. Mentres iso non ocorrer, Catalunya vai estar nunha situación de desorde. E esa situación de desorde... Claro, Catalunya é Catalunya, Catalunya non é La Rioja, La Rioja ten 200 e pico mil habitantes, se un proceso como este tivese lugar nun territorio como La Rioja pois sería un problema, pero posibelmente sería un problema manexábel. Mais Catalunya non é manexábel. Catalunya é 20 por cento do PIB, 18 por cento da populación, 25 por cento das exportacións, ten varias das mellores universidades do Estado... en fin, todo o que xa sabemos que é Catalunya. Se Catalunya non se pode autogobernar democraticamente, España non se pode gobernar democraticamente. Ese é o problema. E este é un tema que só se pode resolver mediante unha negociación de natureza política. E se se pretende resolver mediante querelas por rebelión e metendo o núcleo duro do nacionalismo catalán na cadea, pois... -Ese é un beco de saída. -Claro, os dous millóns de persoas [que votan opcións independentistas] non desaparecen, o nacionalismo non desaparece. -Tes escrito tamén que a resolución do xuíz Llarena que impide a participación de Jordi Sànchez na súa sesión de investidura é un acto de prevaricación. -Prevaricación de libro. -E non temes que se che interpoña unha querela por diceres iso? -Non, eu explícoo, explícoo nun artigo. Sei que é unha acusación grave e precisamente por o ser, dou unha explicación. Fágoo por respeito ao poder xudicial e por respeito aos leitores. A resolución é unha prevaricación de libro. A investidura é unha materia que está regulada na Constitución e no Estatuto de Autonomía. Aí fíxanse dúas condicións: a primeira, que a persoa proposta [para ser investida como presidente] ten que ser parlamentar eleito; a segunda, que esa persoa ten que estar en posesión do dereito de sufraxio, isto é, non pode estar privada do dereito de sufraxio por sentenza xudicial firme. O señor Sànchez é deputado e non está privado do dereito de sufraxio por sentenza xudicial firme. Por tanto, non se pode impedir que faga o debate de investidura. O xuíz Llarena impídello sen dar ningún argumento que teña base na Constitución ou no Estatuto de Autonomía, como se a Constitución e o Estatuto non existisen. Portanto, prescinde das únicas normas en que pode basearse unha resolución neste terreno. En consecuencia, está a descoñecer o principio de lexitimación democrática, está a substituír a vontade xeral -do poder constituínte, nada menos, e do poder estatuínte- pola súa. E a substitución da vontade xeral pola vontade particular é no que consiste o delito de prevaricación. -E cabería algunha acción ao respeito desde o Consello Xeral do Poder Xudicial? -Non, non, o Consello, non. Aquí o que se pode é apresentar unha querela por prevaricación. Que é o que eu penso que debería facerse imediatamente. E aliás penso que a pode apresentar non só o señor Jordi Sànchez, senón por suposto tamén o presidente do Parlament [Roger Torrent] en defensa da autonomía parlamentar, porque quen fai a proposta é o presidente do Parlament após as consultas [cos portavoces dos distintos grupos]. Nese proceso de investidura, el é a máxima autoridade do estado porque así se prevé no Estatuto de Autonomía e as comunidades autónomas tamén son estado. Pódeo facer el, e pódeno facer tamén os grupos parlamentares, en defensa do dereito ao sufraxio activo dos cidadáns. Aquí se vulnera o dereito ao sufraxio pasivo do señor Sànchez [o dereito a ser eleito president], mais tamén o dereito ao sufraxio activo de todos os cataláns sen excepción. Calquera cidadán de Catalunya ten dereito a apresentar unha querela. -Votase ou non Junts per Catalunya? -Votase ou non. Quen o votase o fará con máis convencimento, mais todo o mundo en Catalunya está afectado. Podería ser unha querela universal. Porque é o Parlament de Catalunya -o pobo nel representado- quen foi agredido polo auto do xuíz Llarena. -Esta semana o Tribunal de Dereitos Humanos de Estrasburgo estabeleceu a doutrina de que a liberdade de expresión ampara a queima de imaxes do rei de España. Se sumamos a isto o asunto da retirada da euro-orde de detención por parte do xuíz Llarena, perante o medo a que fose ser rexeitada polas autoridades belgas, talvez debamos concluír que o Estado está comenzado a perder a batalla diplomática. -En Europa España está a perder a batalla exterior. Está ese caso que citas mais hai unhas semanas houbo unha sentenza moito máis grave, que foi a do caso de maos tratos aos etarras que puxeron a bomba na T4. Esa foi unha condena por unanimidade. E o debate era se se condenaba a España por maos tratos ou por torturas. E foron 4 votos de maxistrados por maos tratos e 3 por torturas. E, aliás, quen foi condenado foi directamente o Tribunal Supremo, a súa sala segunda. Até agora España fora condenada por non investigar, mais desta volta non foi por non investigar [as torturas], senón por dar cobertura [aos autores policiais dos maos tratos]. Foi condenado o máximo órgao xudicial do Estado, o Supremo, e o Tribunal Constitucional mira para outro lado e di que non hai dereitos fundamentais en xogo. É unha acusación directa ao Tribunal Supremo español de vulneración de dereitos fundamentais e unha acusación indirecta de prevaricación ao Tribunal Constitucional por non ver o que non se pode non ver. Esa sentenza é gravísima, mais o seu potencial, a súa forza de proxección é relativamente pequena, porque casos de maos tratos e torturas en España hai poucos. Porén, esta outra sentenza, a da liberdade de expresión en relación coa queima de fotos do Rei, está si que ten un grande potencial de proxección, porque casos relativos á liberdade de expresión hai moitísimos. Coa Lei Mordaza hai miles de casos. Esta si é unha condena que pode ter moitísimo percorrido. E despois está a afectación que poda ter a monarquía con esta sentenza. O Goberno e o tripartito dinástico que se ten constituído -PP, Cs, PSOE-, querendo protexer a monarquía, pódena acabar arrastrando. É o Parlament de Catalunya -o pobo nel representado- quen foi agredido pola prevaricación en que incorre o xuíz Llarena -Arrastrándoa á súa caída? -Pódena arrastrar a súa caída, claro. Este asunto está vinculado coa aplicación da Lei Mordaza. A ver se se vai converter nun pasatempo a queima do Borbón, coa xente en todos os pobos de Catalunya -e en máis sitios tamén- a organizar actos, "veña, imos, á queima do Borbón". O risco que se corre é este. Esquecédevos de inxurias contra a Coroa, quitádeo do Código Penal, esquecédevos dese tema, por favor! -En dereito comparado, o español aguanta o contraste con outros ordenamentos xurídicos no que ten a ver coa tipificación do delito de inxurias contra a Coroa e ilícitos penais semellantes? -En dereito comparado isto xa non se produce. O problema é que as monarquías [noutros estados] están absolutamente normalizadas. Fan parte xa da paisaxe e non entran para nada en política. Aquí, non. Aquí o problema é que a monarquía española ten un papel político importante. -De feito ti tes argumentado que en España en realidade non existe unha monarquía parlamentar. Por que? -Se me pergunto se a monarquía en España é parlamentar o que me respondo é que formalmente si que o é, dío a Constitución, mais materialmente non o é. Na monarquía parlamentar o rei non existe como figura política. Por exemplo, nunha monarquía parlamentar é inconcebíbel un discurso como o do 3 de outubro [proferido por Felipe VI após o referendo do 1-O e as cargas policiais contra as e os votantes cataláns]. Nunha monarquía parlamentar é inconcebíbel que o rei vaia a Davos! A Davos vai o rei de Marrocos, vai o rei de Xordania, o de Arabia Saudita. Un rei europeu non vai a Davos. É que nen se lle cursa un convite! Alí estivo Theresa May, para falar do Brexit. Que é o que fai o rei de España falando sobre España e a Unión Europea? Pero quen é? Quen é? Non é ninguén. E é convidado. Ese é un insulto a toda a cidadanía do estado español. Ese é un insulto. -É o xefe do exército... -É o xefe supremo das forzas armadas. Esa é outra. -Outra anormalidade. -Outra. E a anormalidade da abdicación. Cando Juan Carlos abdica no seu fillo, en Felipe VI, hai dúas abdicacións no mesmo día. Pola mañá hai a abdicación militar, que se fai na Zarzuela, entre o pai e o fillo, sen presenza das Cortes Xerais do Estado... O mando supremo das forzas armadas! Este é un asunto de familia, iso é o que nos veñen a dicer, é un asunto interno, aquí as Cortes non teñen ningún papel a xogar. Desprezo absoluto ao principio de lexitimidade democrática. E pola tarde, xa co uniforme de Capitán Xeneral, apreséntase o fillo nas Cortes para facer a abdicación civil. En que monarquía parlamentar é concebíbel iso? En cal? En ningunha. Co discurso do 3 de outubro o Rei meteuse nun sarillo do que imos ver como sae. Porque se ti actúas politicamentes exposte a que se te trate como un actor político máis. -Tes dito que o problema fundamental que enfrentaron os constituíntes en 1978, á hora de redixir a vixente Constitución española, era o problema territorial e que da súa resolución iría depender o éxito ou o fracaso da Carta Magna no seu conxunto. -Non o digo eu. Dixérono eles. A 5 de maio de 1978, que é cando se inicia a discusión da Constitución na comisión constitucional do Congreso dos Deputados, hai un debate de totalidade. E aí participan todos os portavoces dos grupos parlamentares. Santiago Carrillo, Felipe González, Tierno Galván, Herrero de Miñón... pois ben, todos concordan en que o tema decisivo vai ser o da distribución territorial do poder, o estado das autonomías, a compatibilidade do principio de unidade do estado co exercicio do dereito á autonomía das nacionalidades e das rexións que integran España. Este é o tema decisivo. Se damos unha resposta que sexa aceitábel e aceitada a este tema, esta Constitución será un éxito e se non o conseguimos, esta Constitución fracasará. Isto dixérono eles, non o digo eu. É importante que fique constancia de que no momento en que se fixo a Constitución esa foi unha posición unánime. E en boa medida o deseño que se acaba facendo está pensado para Catalunya, en menor medida para o País Vasco e moi residualmente para Galiza, pero sobre todo para Catalunya. -Chámame moito a atención isto que dis porque topicamente sempre se considerou, sobre todo ao principio deste réxime político, que a cuestión primeira a resolver era a de Euskadi, dada a existencia de ETA, e non tanto a de Catalunya. -Sempre foi máis Catalunya. Sempre foi a cuestión primeira, a que máis preocupaba aos constituíntes do 78. ETA non era nada. ETA causou moitísima dor, mais non foi unha ameaza para o Estado de Dereito español. Era un problema de orde pública de primeiro nivel. ETA eran uns asasinos que fóra do seu núcleo máis recalcitrante no tiña forza atractiva ningunha. A ninguén se lle pode convencer pegando tiros nin poñendo bombas. Ese non era ningún problema. O problema para o constituínte español era Catalunya e que non pasase no 78 o que pasou no 31, que os cataláns aprobaron o seu estatuto de autonomía antes de se elaborar a Constitución e, claro, houbo que facer encaixe de Camariñas para depois aquelar a norma catalá á nova orde constitucional republicana. Iso era o que lle preocupaba aos do 78. O problema sempre foi Catalunya e continúa a selo, xa o estás vendo, xa o estás vendo. Xa o dixo Llarena este día: que un preso de ETA [Juan Carlos Yoldi, febreiro de 1987] fose ao Parlamento vasco a apresentar a súa candidatura a lehendakari non representaba ningún problema, en troca iso non podía acontecer con Jordi Sànchez. Llarena argumentou que con Yoldi [candidato por HB] non existía risco de reiteración delictiva [e portanto podía obter o permiso penitenciario para asistir á investidura], mentres que Sànchez si podía apresentar un programa de goberno que resultase convincente e claro... O problema, portanto, é Catalunya. É o grande problema constitucional de España. -Desde ese ponto de vista si podemos dicer que a Constitución de 1978 fracasou. -A Constitución foi un éxito espectacular até 2010. En 2010, coa sentenza do TC sobre o Estatuto catalán, produciuse a quebra e desde entón estamos como estamos. A sentenza 31/2010 do TC sobre o Estatuto catalán formalmente é unha resolución xudicial, mais materialmente é un golpe de estado -Sobre iso, tes afirmado que a sentenza 31/2010 do TC foi un golpe de estado. -Formalmente é unha sentenza, mais materialmente é un golpe de estado. Porque a constitución territorial do 78 non son os artigos da Constitución e dos Estatutos de Autonomía. Iso non o le ninguén. Lelos exixe, para os interpretar correctamente, unha certa preparación técnica de dereito constitucional. Os cidadáns non prestan adhesión a eses artigos. A Constitución é o resultado dun pacto entre dous Parlamentos -o da nacionalidade, autor do proxecto de estatuto, e as Cortes Xerais do Estado, en cuxa comisión constitucional se debate cunha delegación da asemblea autonómica correspondente-, un pacto que despois se submete a referendo. A Constitución é, pois, iso, un pacto entre dous parlamentos e o referendo dos cidadáns sobre o contido do devandito pacto. Iso si que o entende todo o mundo! E iso respeitouse na reforma do estatuto de Catalunya. E iso é o que o Tribunal Constitucional se carga. Desautoriza o pacto entre o parlamento de Catalunya e a comisión constitucional do Congreso dos Deputados e descoñece, ignora, o resultado do referendo. E a partir daí xa... ficamos sen Constitución. A sentenza do TC acabou con ela, acabou coa Constitución territorial, que estaba pensada para a integración de Catalunya no Estado. Como conseguimos que a sociedade catalá aceite a súa integración? Pois mediante esta fórmula. Pactando entre o seu parlamento e o parlamento do Estado e submetendo a referendo o resultado dese pacto. Iso é o que se ten cargado o Tribunal Constitucional coa súa sentenza. -Mais tamén afirmas que o proxecto de reforma do Estatuto de Autonomía que o Parlament envía ao Congreso era totalmente anticonstitucional. -Era anticonstitucional. -Por que o era? Por incluír unha referencia a que Catalunya é unha nación? -Érao por todo. Tiña cento e pico de artigos anticonstitucionais. Non un ou dous. Era unha barbaridade. Unha barbaridade. -Ou sexa, que na túa opinión estaba abocado a ser cepillado. -Que foi o que fixo o Congreso. O control de constitucionalidade faino o Congreso dos Deputados. Muda máis de 100 artigos. E introduce 18 ou 20 artigos novos. 18 ou 20 artigos novos! O que se submeteu ao referendo dos cidadáns non foi o que aprobara o Parlament de Catalunya, senón a versión que saíu do Congreso. -Iso é o que explica o voto en contra de ERC no referendo. -É. Mais o Estatuto tivo o apoio do 80 por cento dos cidadáns. Votárono en contra Esquerra e o PP. O control de constitucionalidade que fixo o Congreso foi moi intenso, mais o PP dixo: "Isto non é bastante". Fai falta máis aínda [e por iso levou o Estatuto, xa aprobado en referendo, ao Tribunal Constitucional]. -Supoño que cho terán perguntado millenta veces, mais como se sae agora desta? -Agora nada. De momento non hai saída. Non hai saída xuridicamente ordenada. Algunha haberá, claro. Mais saída xuridicamente ordenada, non hai ningunha saída. Vamos, habería unha reforma da Constitución pola vía do artigo 168, mais en fin, tal e como está o patio, é absurdo pensar niso. Agora mesmo non hai saída. Esa é a gravidade da situación. Unha situación que necesita reforma nun tempo en que esa reforma non é posíbel. -En outubro pasado, nunha conferencia que pronunciache en Xixón, antes de se activar o 155, suxeriche unha hipotética saída pola vía dunha negociación entre os parlamentos, non entre os gobernos, por considerares que Rajoy e Puigdemont están xa queimados e non poden ser os interlocutores. -Si, teño escrito sobre iso, La hora de los parlamentos... Puigdemont e Rajoy inhabilitáronse coa súa conduta, non serven para procurar unha saída. Vostés comportáronse dunha maneira nestes últimos anos que non teñen credibilidade nada máis que desde a posición en que se encontran, e a posición na que se encontran é apenas choques, choques, choques, sen posibilidade ningunha de pactar nada. Mentres estean Rajoy e Puigdemont non hai maneira de saírmos desta lea. Non digo que se se quitaren Rajoy e e Puigdemont do medio se vaia saír seguro, mais con eles é imposíbel. -Pois se a solución pola parte española é substituír Rajoy por Rivera... -Non é o mesmo. Unha vez que hai unha mudanza e hai alguén novo que aparece... Si, a traxectoria [de Rivera] está marcada por algúns discursos e tal, mais non, como a de Rajoy, por unha acción de goberno tan prolongada no tempo, nen pola toma de decisións. Rivera aínda non tomou ningunha. -No entanto, ten un perfil moi marcadamente anti-nacionalista. -Si, si, mais hai veces en que un cambio de persoas é imprescindíbel, porque esta [Rajoy] xa non pode, xa non pode, e a outra [Rivera] xa veremos, xa veremos. Agora mesmo, de todos xeitos, isto é ciencia ficción. Cando propuxen o pacto entre os parlamentos, aínda non se activara o 155 e aínda cabía a posibilidade de procurar acordos. Mais agora... -Para un home de leis ten que ser bastante desesperante unha situación como esta en que non se atopa ningunha solución desde o dereito, non? -Si, si, si. É desesperante. Agora mesmo non temos solución desde o dereito. Agora mesmo non a temos. É desesperante para min, pero éo máis para o país. É iso si que é grave. Ti a túa frustración persoal podes tragala, mais o grave é que estamos a levar o país a unha enorme frustración colectiva. -En 2015 publicas La reforma constitucional inviable e aí argumentas precisamente iso, que a remuda da carta magna é até impracticábel do ponto de vista político. -A ver, para que unha Constitución poda reformarse o principio de lexitimidade democrática ten que poder expresarse en liberdade. E o principio de lexitimidade democrática na Constitución española está encorsetado. Aquí non se fixo unha transición á democracia, aquí se fixo unha restauración da monarquía e despois se introduciu unha democracia feita á medida desa restauración. Entón a lei eleitoral produce unha determinada composición do Congreso e do Senado para que en ningún caso se vaia poñer en cuestión a monarquía, a restauración monárquica, ese é o elemento fundamental. E hai unha desviación calculada, un déficit de lexitimación democrática. Calculada no Congreso e absolutamente brutal no Senado [refírese a que a lei eleitoral ten un nesgo claramente favorábel ás forzas conservadoras ao non ser proporcional e favorecer os distritos menos poboados]. E cando o principio de lexitimidade democrática está en cautividade, non se reproduce. E por iso non hai reforma da Constitución. Aquí non se fixo unha transición á democracia, aquí se fixo unha restauración da monarquía e despois se introduciu unha democracia feita á medida desa restauración -Entón case habería que ir a un proceso constituínte novo. -Por iso a situación que temos é gravísima. Necesitamos unha reforma... e somos incapaces de a facer, moito menos de ir a un proceso constituínte novo. Se desde os 80 se tivesen ido introducindo mudanzas, e se tivesen reformado parcialmente aspectos da Constitución para enfrontamos os problemas que fomos tendo, pois se cadra agora estaríamos noutra disposición, mais ao non telo feito daquela, os vezos que se foron acumulando foron tantos que agora mesmo non hai maneira de resolver o problema. O sistema político español está tan viciado que non é quen de se rexenerar mediante a reforma da Constitución. Por iso a situación é moito máis grave do que a xente cre que é. -Nalgunha charla tes afirmado que non cres que se vaia materializar a independencia de Catalunya, salvo que o Estado español se converta nun estado falido. Se callar estamos a un paso diso... -O risco está. Estamos nunha situación gravísima. Eu todo o que levo escrebendo... sempre me digo "oxalá me estea equivocando", mais despois resulta que non me estou equivocando e que se vai cumprindo case todo o que estou dicendo. Case todo. A tese sobre que unha sentenza contraria ao Estatuto de Autonomía de Catalunya sería un golpe de estado [a resolución do TC é de 2010] formuleina nun artigo en El País, en febreiro de 2007. Naquela columna escrebín que o que se estaba a preparar no TC era un golpe de estado. E engadín que se o golpe de estado triunfaba, como triunfou, as consecuencias serían espantosas. Iso escribino en 2007. Tres anos antes. Ao golpe de estado custoulle traballo impoñerse, pero se impuxo. E aí o temos agora. E dun golpe de estado se sabe como se entra, mais non como se sae. De igual maneira que nos pasou co 155. A ver como se levanta o 155. -Depois estaría o asunto da reforma da lei eleitoral. Porque a lei eleitoral actual, herdada do último goberno tardofranquista, antes da promulgación da Constitución de 1978, ten condicionado boa parte da vida política do estado desde aquela altura. -Pois precisamente a única mudanza que se pode facer sen reformar a Constitución e que poda ter algún impacto significativo é a reforma da lei eleitoral. A única reforma que podería introducir ar limpo nun ambiente que está moi viciado. -Esa reforma tería que ser no sentido de eliminar o mínimo proporcional [actualmente estabelecido en 2 escanos por provincia] para garantir unha maior correspondencia entre o voto popular e a repartición dos escanos entre as distintas forzas políticas? -Non, o mínimo proporcional, non. -E deixalo nun só escano? -Non, non, está ben cun mínimo de dous por provincia. Se quitas o mínimo provincial, baixas de 2 a 1, hai unha chea de provincias, máis de 30, que perden representación. Ti non podes facer unha reforma que faga perder representación a tantas provincias porque provocas un rexeitamento moi forte neses territorios e así non se pode facer. Non hai ningún partido de goberno de España que poda propor unha reforma desa natureza porque ficaría estigmatizado nesas provincias. Iso non se pode facer. O que si se pode é subir o número de escanos de 350 a 400 [no Congreso, para tornar a repartición máis proporcional] e estabelecendo un sistema de resto maior no canto do sistema de media maior... O sistema eleitoral español descansa en que para a asignación dos escanos ás provincias se segue un sistema de resto maior. Ou sexa, colles os 350 escanos, restas 102 (o mínimo de 2 por provincia máis Ceuta e Melilla) e fican 248 e os 248 distribúense entre as distintas provincias cun sistema de resto maior, co cal se produce un nesgo na atribución de escanos favorábel ás forzas conservadoras. E despois na atribución dos votos aos partidos para obter escanos en cada unha das circuscricións séguese un sistema de media maior e non de resta maior, e aquí neste caso o que se favorece é o bipartidismo, a primeira e a segunda forza máis votadas. Así é como está pensado. Unha das reformas podería ser utilizar o sistema de resto maior tamén para a atribución de escanos. Iso acabaría co bipartidismo case con toda seguranza. A propensión cara ao bipartidismo reduciríase dunha maneira extraordinaria. O importante é ir cambiando a cultura. Este país tivo desde 1977 unha lei eleitoral claramente escorada cara á dereita e cara ao bipartidismo, un bipartidismo dinástico, o PSOE entrou [no réxime de 1978] como republicano e virou nun partido dinástico. Entón iso estivo aí e estivo funcionando e para o bipartidismo funcionou máis ou menos ben. Nos últimos anos iso rachou. Iso rompeu. Mais a tendencia ao bipartidismo continúa latente na lei eleitoral. Iso é un vezo. Hai que dicer "aquí non vai haber bipartidismo máis, vosté ten que aprender a negociar". Negociar non é ceder, non é se baixar os pantalóns, é ter unha habelencia, hai que saber negociar, esa é unha destreza que hai que cultivar e non unha tara que hai que ocultar. -Avalas a concertación de Cs e Podemos sobre a reforma da lei eleitoral? -Eu creo que por aí van as cousas, o problema é que sen o PSOE non hai nada que facer. O PP vaise opor sempre. Ao PSOE élle case indiferente unha reforma. Atínxeo moi pouquiño. O que si fica atinxido, e ben, é o PP. Ora, se Cs, Podemos e o PSOE se poñen de acordo. O que pasa é que me dá a impresión de que o PSOE non se vai pór de acordo. Todo depende do PSOE agora mesmo. -Teño que che perguntar polo asunto da prisión permanente revisábel. -Disparate. É anticonstitucional e non ten ningún sentido. Viche o que publicaron os profesores de dereito penal? [80 por cento deles en contra da prisión permanente revisábel]. Isto é unánime na doutrina penal española. Non cabe dentro da Constitución. -Imos acabando e quería saber cal é a túa opinión sobre o dereito de autodeterminación e se o consideras aplicábel nunha hipotética reconfiguración do Estado? -O dereito de autodeterminación existe porque é o dereito constitutivo da democracia. Todo o mundo ten o dereito de autodeterminación. Se unha sociedade é democrática todo o mundo exerce ese dereito cando elexe os concelleiros nas eleccións municipais, cando elexe os parlamentares autonómicos nas autonómicas, os parlamentares estatais nas eleccións xerais... democracia e dereito de autodeterminación son o mesmo. Nunha sociedade democrática ninguén está privado dese dereito. Ora, cando [as e os soberanistas] din dereito de autodeterminación están a se referir a outra cousa, eles queren ser independentes. Non porque estean privados do exercicio de nengún dereito, senón porque non o queren exercer conxuntamente cos demais. Queren separarse. -E nese caso cres posíbel regular iso? -Non hai ningunha constitución que o regulase. Das constitucións que hai ningunha prevé a propia desintegración territorial. Ningunha. -Pódese innovar, non? -Pódese innovar. Se chega un momento en que non é posíbel a convivencia, pois haberá que procurar unha fórmula. Agora mesmo nas constitucións iso non existe, iso do dereito a decidir non ten cobertura ningunha. -E os casos de Escocia e Québec? -En Inglaterra non teñen constitución escrita. Eles pedírono e o goberno concedeuno. En Canadá, tres cuartos do mesmo. Mais eu non desboto que iso puidera plantexarse para Catalunya, eh! Tal e como está o patio se cadra non hai máis saída que esa. -Só para Catalunya? -En principio para Catalunya, evidentemente, que é onde está o problema neste momento.


Summary: As sete cidades acolleron concentracións nas que ademais de pediren o acollemento das refuxiadas se exixiu a fin das intervencións imperialistas. [Galería de imaxes no interior]

"O asilo é un dereito!", "Si, si, si, traerémolos aquí", "OTAN non, ianquis fóra!". Estas foron as principais palabras de orde que marcaron o protesto realizado na cidade de Vigo ás 12h. O acto estaba enmarcado dentro da convocatoria impulsada para as sete cidades galegas. As consignas contra a OTAN e as guerras resultaron incómodas para os representantes do PSOE, entre os que se incluía o alcalde da cidade Abel Caballero, polo seu apoio á intervención contra Siria que está na orixe do éxodo migratorio. Foron centos as persoas que secundaron o chamado de UGT, CCOO, CIG, PSOE, EU, Anova, BNG, Podemos, Asemblea de Cooperación pola Paz e Seminario Galego de Educación para a paz. O mesmo aconteceu en Pontevedra, Lugo, Ourense, Compostela, A Coruña e Ferrol. Entre as bandeiras dos diferentes colectivos presentes, fíxose oco cartelería alusiva ao Non á Guerra. Nalgúns casos, os mesmos deseños que serviron de sorporte para o protesto contra a guerra do Iraq en 2003, visando un paralelismo até o momento obviado na cobertura informativa oficial. Ao remate das concentración deuse lectura ao manifesto conxunto no que ademais de urxir unha resposta humanitaria, exíxese a fin da intervención imperialista da Siria e a retirada das tropas da OTAN de todo Oriente Próximo e o norte de África. As organizacións convocantes emitiron un comunicado posterior no que "agradecen a resposta do pobo galego nas manifestacións e concentracións de hoxe" e instan "as autoridades competentes a actuaren en consecuencia". Galería de imaxes Vigo [Foto: Sermos Galiza] A Coruña [Foto: Podemos] Compostela [Foto: EU] Ferrol [Foto: BNG] Pontevedra [Foto: Galiza Nova] Ourense [Foto: Ourense en Común] Lugo [Foto: @RamonVazquezDia]


Summary: Ana Pontón visita Sanxenxo e acusa a Feijóo de comezar alí o plan do PP para recuperar alcaldías "con prácticas caciquís", reintegrando independentes escindidos ou impulsando mocións de censura, como a que desaloxará o alcalde socialista en Tui

Hai agora unha semana confirmábase que Telmo Martín retornaba á alcaldía de Sanxenxo, cargo que xa ocupara de 1999 a 2006. O construtor ao que a Xunta de Feijóo perdoou unha multa de tres millóns de euros malia o seu patrimonio persoal de máis de 21 millóns que o convertería no deputado máis rico do Congreso entre 2011 e 2015, volvía á súa orixe e recuperaba a alcaldía da súa vila. Entregoulla o ata o de agora alcalde, Gonzalo Pita, dun partido local escindido no seu momento do PP e que gobernaba desde hai dous anos co apoio de PSdeG e BNG. O alcalde dun partido independente que gobernaba co apoio do PSdeG e o BNG entregoulle a alcaldía a Martín A dous anos dunhas novas eleccións municipais, o paso dado en Sanxenxo supón unha reedición da vella estratexia do PP provincial -antes dirixido polo imputado Rafael Louzán e agora polo vicepresidente da Xunta, Alfonso Rueda- de fortalecerse aos poucos a nivel local antes dos seguintes comicios municipais. Consiste en recuperar alcaldías a través da reintegración de independentes escindidos, como no caso de Telmo Martín, ou de mocións de censura, opción máis complexa e á que só poderá recorrer durante o próximo ano, xa que a lei impídeo no último ano de mandato. O BNG defínea de maneira máis directa e denuncia a "estratexia de transfuguismo" que, advirte, os populares veñen de iniciar en Sanxenxo de cara ás vindeiras eleccións. Así o asegurou a portavoz do Bloque, Ana Pontón, que se desprazou a Sanxenxo para denunciar a táctica do PP de "volver colocar a Telmo Martín na alcaldía pola porta de atrás". Responsabilizou, ademais, directamente a Feijóo e ao presidente popular na provincia, Alfonso Rueda, e situou o "epicentro" deste plan na "moción de censura encuberta para recolocar o que foi paradigma da figura alcalde-promotor e máximo expoñente dun urbanismo salvaxe". Pontón acusa a Feijóo e Rueda de iniciar en Sanxenxo a "estratexia de transfuguismo" e "volver colocar a Martín na alcaldía pola porta de atrás" Pontón criticou que Feijóo estea "disposto a todo, sen o máis mínimo reparo democrático, utilizando as prácticas caciquís que deberían estar erradicadas da política". Ademais, tirou de ironía, lembrándolle ao presidente da Xunta aquelas comentadas palabras de Rajoy nunha campaña electoral: "Es el vecino quien elige al alcalde y es el alcalde quien quiere el vecino que sea el alcalde". "Pois a Telmo Martín non o elixiron os veciños e veciñas de Sanxenxo, senón que quere acceder á alcaldía pola porta de atrás", alegou. Para o BNG, coa operación que acaba coa volta de Martín á alcaldía, o PP "amosa o seu nerviosismo e demostra que as vellas prácticas caciquís e do transfuguismo, -que son unha vella forma de corrupción-, seguen instaladas no PP". Ana Pontón, ademais, advertiu que esta estratexia de "cambio de cadeiras" como a que se deu en Sanxenxo terá "novos exemplos" na provincia de Pontevedra. Moción de censura inminente en Tui De feito, o máis inminente semella que se dará en Tui, onde a moción de censura contra o alcalde do PSdeG, Enrique Cabaleiro, está máis perto. Os portavoces na localidade do PP, Ciudadanos Tudenses (CT) e Alternativa de Tui (Aptui) anunciaron este xoves a súa dimisión e renuncia como concelleiros, condición que puxo Converxencia 21 para pacatar un goberno alternativo e desaloxar o rexedor socialista. O BNG advirte que a estratexia do PP en Sanxenxo terá "novos exemplos" na provincia; en Tui, a moción de censura para desaloxar o PSdeG está lista Na corporación de Tui teñen representación un total de oito partidos. O actual goberno está formado por catro grupos: o PSdeG -segunda lista máis votada tras o PP con tres concelleiros- formou goberno co BNG (2 concelleiros), Son de Tui (1) e Alternativa Tudense (3), contando co apoio de Converxencia 21, que xunto a Alternativa Tudense esixiron cambios no PP local para levar a cabo unha moción de censura que, ante a necesidade de que tomen posesión os novos edís, podería demorarse varias semanas. No caso de Sanxenxo, e logo da marcha en 2006 de Telmo Martín, a súa substituta e ata daquela tenente de alcalde, Catalina González, non foi quen de manter a unidade do PP, que se escindiu e deu orixe a Sanxenxo Agrupación Liberal (SAL). Nas municipais de 2015, nas que volveu ser o candidato do PP no seu municipio, Martín obtivo 8 concelleiros, quedando a un da maioría absoluta, o que facilitou que accedese á alcaldía o SAL (4 concelleiros), co apoio de BNG (3 concelleiros), PSdeG e Sanxenxo Pode (un concelleiro cada un dos dous últimos). Desde maio de 2015, o PP recuperou cinco alcaldías en Galicia a través de mocións de censura Ao pouco tempo esa última formación deixou o goberno local en minoría e agora o alcalde do SAL, Gonzalo Pita, entrega o seu bastón de mando a Martín, quen este venres agradeceulle a súa "xenerosidade" por cederlle "voluntariamente" o cargo. Faino argumentando como detonante discrepancias coa rama nacionalista do goberno de PSdeG e BNG da Deputación de Pontevedra coa que o Concello executa as obras de reforma da avenida Luis Rocafort, principal acceso á praia de Silgar. Dende as eleccións municipais de maio de 2015, 18 concellos galegos cambiaron de alcalde ou alcaldesa (dúas veces no caso de Boimorto). En sete deses casos, a mudanza foi debida a unha moción de censura e en cinco dos sete casos, foi o PP quen accedeu ao goberno municipal a través desta fórmula. Os populares accederon á alcaldía que non ostentaban en Boimorto, Oia, Noia, Pontecesures e Santa Comba. Agora, a de Sanxenxo e, proximamente, en Tui. Pode que non sexan os últimos casos.


Summary: O BNG porriñés desvela que Nelson Santos aprobou en 2013 o pagamento dun despacho de avogados vigués para defenderse das acusacións de prevaricación continuada, suborno, malversación de fondos e tráfico de influencias. O gasto pode chegar a superar os 18.000 euros.

Prevaricación continuada, suborno, malversación de fondos e tráfico de influencias. Son os delitos que se lle imputan ao alcalde do Porriño, Nelson Santos (PP), quen segundo a Fiscalía asinou durante anos contratos con empresas afíns de maneira "indiscriminada" e obviando a lei "de maneira absoluta", mesmo chegando a non constar "por escrito ningún dos contratos relativos a centos de prestacións". Todo isto sucedía nun panorama salferido de obras pagadas pero non realizadas, beneficios a militantes e achegados e enchufes admitidos polo propio rexedor. Este é o pano de fondo no que Santos decidiu financiar a súa defensa xurídica nestes casos con fondos do propio Concello. Nun contexto no que mesmo o presidente do PP local admite que o alcalde falsificou facturas e no que as denuncias de enchufismo chegaron da propia oficina de emprego da localidade -a súa directora, segundo informou El País, foi destituída tras denuncialo- o grupo municipal do BNG vén de atopar ese pagamento. Foi, concretamente, "na revisión da conta xeral de 2013", que vai ser aprobada no pleno. O voceiro porriñés da formación frontista, Pedro Pereira, explica en conversa con Praza que, ao comprobaren "tanto informes de intervención como facturación", atoparon "un decreto asinado polo alcalde o 13 de marzo de 2013" no que nomea "o despacho de avogados Lealtadis de Vigo" para que o defenda nas causas nas que está imputado, a coñecida como operación Multiusos, e para que o Concello "se faga cargo da defensa". O gasto pode chegar aos 18.000 euros, dos que xa foron abonados case 5.000 Nese decreto Santos designa o devandito bufete para que "indistintamente", o "asistan, representen e defendan" e para iso autoriza o gasto de 4.840 euros "en concepto de provisión de fondos" para pagar as minutas. Posteriormente, o 20 de maio, produciuse unha corrección do decreto no que se reservan novos importes. Nomeadamente, para a causa xudicial 168/2013 o goberno local prevé gastar 7.260 euros, "correspondendo 4.840 á fase de instrución e 2.420 para a fase de xuízo oral e/ou apelación para o suposto de que non se arquive o asunto". Para as dilixencias 36/2014 o consistorio prevé gastar 10.890 euros. En total, máis de 18.000. Segundo a documentación atopada polo Bloque o Concello xa realizou en abril de 2013 a primeira transferencia de cartos aos avogados, a dos 4.840 euros. A xurisprudencia avala o pagamento en caso de absolución Mentres aínda ecoa a condena de sete edís en Compostela por decidir pagarlle o avogado a un compañeiro de gabinete imputado na Pokémon sen atender aos requisitos legais o BNG porriñés evita "facer comparacións con outros concellos" pero, en calquera caso, reclama que o alcalde "anule o decreto e devolva os cartos abonados até o momento polo Concello para a súa defensa". Os informes "da Fiscalía e da policía xudicial", lembra Pereira, impútanlle ao alcalde "varios delitos de prevariación continuada en contratos públicos, de malversación, de tráfico de influencias, contra os dereitos dos traballadores". En definitiva, "non estamos ante un caso" derivado "das súas funcións como cargo público", senón "dun abuso do seu cargo, dunha desviación de poder" que "non debe ser costeada por fondos públicos". O BNG local cre que se os edís non imputados apoian o alcalde tornarán en "cómplices" da corrupción Nelson Santos, sinala o voceiro nacionalista, "só estaría lexitimado" para realizar esta operación "se existise unha sentenza absolutoria", pero nunca antes. Non en van, lembra, "hai xurisprudencia" que indica que este tipo de pagamentos só se poden realizar en asuntos derivados do exercicio do cargo e en caso de absolución. Se así fose "entenderíamolo e defenderíamolo" pero neste caso "non é de recibo", xa que hai unha "converxencia con intereses particulares" que nada ten que ver co desempeño ordinario da alcaldía. Este é o marco no que se desenvolverá a vindeira sesión plenaria no Porriño, prevista para o vindeiro luns e na que o Bloque, a través dunha moción, volverá solicitar a dimisión de Santos e dos dous concelleiros imputados na mesma operación, José Manuel Jacobo e Manuel Alejandro. "A moción -salientan- inclúe a esixencia de que os concelleiros e concelleiras do goberno do PP que non están imputados se posicionen sobre esta insostible situación" xa que, "de non o facer así, estarán amparando e sendo cómplices das mesmas prácticas corruptas". Asemade, o BNG convoca a veciñanza a unha concentración contra a corrupción antes do pleno para "esixir responsabilidades" e "expresar a súa repulsa ante esta situación".


Summary: O equipo vigués abriu a tempada do mellor dos xeitos, cunha clara vitoria en Balaídos -que presentou un grande aspecto- fronte ao Xetafe por 3 tantos a 1.

Magnifíca estrea do Celta na Liga 14/15. Unha solvente vitoria na casa ante o Xetafe (3-1) confirmou as boas sensacións que a pretempada deixara nun conxunto que xa acabara o ano pasado en moi boa forma e que non renuncia a nada neste curso que comeza. Non foi rival o Xetafe para os homes que agora adestra Toto Berizzo, un clásico do club que non puido empezar mellor, cunha vitoria clara que tivo en Nolito -nun momento de forma espectacular- Orellana e Larrivey aos anotadores vigueses, onde tamén brillaron os pases de Álex López. A maiores, Balaídos amosou unha importante asistencia de público malia as datas, o que demostra a moita ilusión que o novo exercicio esperta entre a afección celeste, que ve os seus no alto da táboa desde o inicio.


Summary: O alcalde coruñés compara a cidade cun petroleiro no que, "como no Prestige, as decisións que se toman ao principio marcan o resultado final". O rexedor avoga pola "cooperación", pide a Feijóo "que non use a Xunta como arma política" e anuncia para xa o borrador da renda social municipal

Xulio Ferreiro fixo balance. O alcalde da Coruña repasou os seus primeiros cen días á fronte do goberno local e analizou os retos e obxectivos pendentes de cara ao futuro. Ante representantes do tecido económico, social e político da cidade, o rexedor comparou a urbe cun gran petroleiro ao que "o rumbo non se lle cambia nun día". "Hai unha inercia que non se muda axiña, pero, como co Prestige, as decisións que se teman desde o primeiro minuto marcan o resultado final", asegurou tras aclarar que non se trata de "dar volantazos" porque iso suporía un "desastre" pero si de "poñer novos rumbos", empregando así unha metáfora mariñeira para exemplificar o cambio tranquilo pero decidido que quere levar a cabo a Marea Atlántica. "Conseguimos manter a ilusión, a confianza da maioría social que está atrás empurrando", aclarou, para advertir tamén que "a xente é consciente de que os problemas non se arranxan nun día". Ferreiro defende o cambio tranquilo pero decidido na Coruña: "Non hai que dar volantazos pero si poñer novos rumbos" No Fórum Europa Tribuna Galicia, e ante importantes caras visibles das forzas vivas da cidade, Ferreiro lembrou que el e os seus concelleiros chegaron a María Pita "coa mochila baleira, sen peaxes nin compromisos adquiridos máis aló que coa cidadanía". "Non fomos impulsados por ninguén, nin temos garda pretoriana nin axenda oculta", dixo quen advertiu das "liñas de tensión alleas" que "atravesan" a xestión municipal e que lembrou que a administración local "estaba lastrada por déficits de xestión que se xestaron hai dez ou quince anos". O alcalde coruñés lembrou ante as críticas que varias cidades de Galicia, e non só as gobernadas por plataformas cidadás, teñen gobernos en minoría No seu repaso destes primeiro tres meses de goberno, e ante as preguntas dunha posible parálise pola dificultade para chegar a acordos en minoría, Ferreiro lembrou que "en Lugo e en Ourense tamén hai gobernos en minoría". "De feito, tan só nunha cidade galega hai un executivo con maioría absoluta, pero parece que só hai tres", dixo en referencia ás críticas aos concellos gobernados por plataformas cidadás como Ferrol e Compostela. Respecto dos problemas para sacar adiante algunha medida, como o caso do modificativo de crédito que foi botado abaixo polo PSOE a última hora, o rexedor coruñés apelou á "responsabilidade compartida", porque están destinados a pactar, e ao intento por "atopar interlocutores que pensen na cidade", aclarou antes de amosar a súa confianza por que as cousas "cambien" a partir de decembro. "Confío moito nos grupos municipais e hai programas que son moi compatibles co noso", insistiu. Precisamente, Ferreiro insistiu moito na "cooperación" tanto coa oposición no Concello como con outras cidades e administracións. "Xa está ben de empregar as intitucións para enfrontar unhas cidades con outras; non se pode competir, senón colaborar", dixo o alcalde da Coruña, que lembrou a colaboración que mantén e pretende manter con todas as urbes galegas, "tamén con Vigo, claro que si". "Se o alcalde de Vigo quere, podemos comezar a falar do sistema aeroportuario galego", anunciou antes de insistir nesas achegas compartidas, tamén co Goberno galego. "Pídolle a Feijóo que non utilice a Xunta como unha arma de partido", advertiu logo das duras críticas que o presidente galego verteu o pasado luns contra os gobernos das plataformas cidadás acompañado de Francisco Vázquez no mesmo foro. Ferreiro pídelle a Feijóo "que non utilice a Xunta como unha arma de partido" e propón a Caballero "falar do sistema aeroportuario galego" Ao tempo, Ferreiro presumiu da cooperación coas denominadas cidades rebeldes -presentaranse a proxectos europeos xuntas- e da nova política que chegou á cidade. "A Coruña é agora unha cidade referencia do Estado, como motor de cambio... Está no primeiro plano por algo positivo", dixo, logo de destacar que en María ita "mudáronse certos xestos e formas máis aló das camisas do alcalde". "Levo máis de 500 citas e entrevistas nestes tres primeiros meses porque hai que escoitar a todo o mundo", advertiu quen di que os traballadores municipais aseguran que "agora se respira mellor" nas diferentes oficinas do Concello. "Non cambiamos os interlocutores, senón que ampliamos o círculo de interlocutores" porque foron moitos os representantes do tecido social da cidade "que nunca entraran no palacio". "Toda esta xente ten as portas de aberta, como as teñen os grupos de interese", asegurou. Plan de emprego, renda social e rueiro franquista O alcalde pola Marea Atlántica tamén asegurou que máis da metade desas 25 medidas urxentes para poñer en marcha nos primeiros cen días de goberno "xa están cumpridas" e outras "en marcha" e lembrou a instauración do escano cidadán, a declaración de bens dos membros de goberno e a baixada dos seus salarios, a presenza da oposición nas xuntas, a auditoría das concesións, a supresión da feira taurina, a revisión da licenza da Mariña, a parálise dos desafiuzamentos, plans de mobilidade ou o plan de participación por distritos, entre outras. "A Coruña debe converterse na capital da participación", desexou tamén. O alcalde asegura que máis da metade das medidas a aplicar nos primeiros cen días están cumpridas e o resto encamiñadas Pero ademais, anunciou tamén que xa o vindeiro luns presentarase o plan de emprego para os vindeiros catro anos e que tamén nesa mesma semana ou na seguinte se presentará o proxecto para a renda social municipal para os máis desfavorecidos para poder debaterse co resto dos grupos municipais ou o documento que prepara xa a erradicación dos múltiples asentamentos precarios que hai na cidade. O goberno local presentará en poucas semanas o proxecto de renda social municipal e en menos dun mes comezará a retirada de simboloxía franquista Por outra banda, e en canto á retirada da simboloxía franquista do rueiro, Ferreiro anunciou que se irá "pouco a pouco" pero adiantou que "antes dun mes" levarase a cabo o cambio de nome dunha rúa, que será o inicio dun plan que pretende aunar esta modificación das denominacións das placas con roteiros culturais e históricos.


Summary: Embora edita en galego o ensaio A contrapelo, de Bel Odil

Mostrar en público o vello corporal é unha especie de cartel luminoso que di: "non sigo o mandato de xénero que é a depilación". Non depilarse "colócate no caixón das rebeldes, posibelmente feminista tortilleira malfollada (e tanto ten en cales destas categorías te sitúes en realidade)". Así escribe Bel Olid no ensaio A contrapelo. Ou por que rachar o círculo de depilación, submisión e autoodio, editado en galego -desde o orixinal en catalán- por Embora. O libro comeza relatando experiencias persoais. "O fracaso absoluto á hora de traer ao rego os meus pelos era máis que un fracaso práctico que me condenaba a pantalóns longos e días sen praia: era un fracaso manifesto na miña feminidade", indica a autora. A primeira vez que saíu da casa con pantalóns curtos e pelos sentiuse vulnerábel e eufórica, mais tamén fea e avergoñada. Porque, para ser "feminina", reflexiona, "tes que parecer, en realidade, unha nena. A presión por uniformizar os corpos de nenas e mulleres ten que ver cunha necesidade de facer recuar as mulleres, que sen dúbida avanzamos en dereitos e recoñecemento social, ao imaxinario da menor de idade tutelada polos homes". Odil realiza un pequeno percorrido pola historia dos hábitos depilatorios que axuda a comprender este mandato social. Durante a Idade Media, asegura, a Igrexa católica propagou "a idea de que a depilación das zonas íntimas era pecaminosa", freando un costume que estivera estendido entre mulleres e homes como unha marca de pertenza ás clases altas. Séculos máis tarde, "canto máis ían subíndose as saias e acurtándose as mangas, tanto máis aumentaba a obriga de depilar as pernas e os sobrazos". E a medida que se van destapando máis os corpos na publicidade e no cine, aumenta a presión para tomalos como modelo, até o punto de que as nenas comezan tamén a depilarse. Nenas sen pelos "A empresa estadounidense de depilacións Wax Candy afirma que o 10% das súas clientas teñen menos de trece anos". Mais a reacción das familias -di- non é tentar eliminar o maltrato na escola, senón levar as nenas a depilar. Ao mesmo tempo que as nenas son sexualizadas con depilacións ou bikinis con recheo, as adultas son infantilizadas co mandato de eliminar o vello pubiano ou mesmo operar a vulva para que pareza a dunha nena. As mulleres famosas comezan a poder permitirse non depilar certas partes do corpo -nunca a cara- se cumpren, no resto, coas normas do físico normativo. De xeito semellante, unha muller lesbiana é sometida ás mesmas normas de construción do desexo, polo que, se salta a norma, opina a autora, é tamén por unha postura consciente en contra do binarismo de xénero. Claro que -admite- iso é algo que, en calquera caso, terán máis doado mulleres cis, brancas, de certa posición social… En calquera caso, apunta, sentirse menos "guapa" ao non depilarse é parte dun proceso normal, xa que os modelos de beleza implican non ter pelos. Mais a pregunta a facerse -propón- é por que tes que estar "guapa" e para quen. Por que tes que gustar a todo o mundo e a todas horas. Se o esforzo -a dor, o tempo, o diñeiro- compensa a aprobación social. E se queres estar con alguén que di sentir noxo do teu corpo. Reflexións a partir das cales, quizais, se poida empezar a pensar a depilación é unha escolla libre ou non.


Summary: A defensa dunha aplicación "real e efectiva" da Lei Paz Andrade, que procura a estensión no país de lingua e cultura da lusofonía, foi unha das que logrou o aval das catro forzas.

O Parlamento de Galiza debatía e votaba esta quinta feira, no marco do debate do estado da Nación, as propostas de resolución presentadas polos diferentes grupos con representación na Cámara do Hórreo. Eran 160 propostas en total, pois cada un deles aproveitou o máximo posíbel de iniciativas a presentar (40). Finalmente, aprobáronse 54 propostas, das cales apenas 8 foron co apoio unánime de todas as forzas. Entre estas, unha do BNG para impulsar de maneira efectiva a Lei Paz Andrade, así como outra dos nacionalistas para que a Xunta defenda os intereses dos agrogandeiros galegos perante a reforma da PAC. En Marea tamén logrou o apoio de todos os grupos a tres das súas propostas, entre elas a proposta para s directrices de ordenación da paisaxe ou a de limpar e sanear as zonas afectadas pola contaminación do lindano. O PP e o PSdeG sumaron forzas para tirar adiante propostas como a de que se convocase unha conferencia de presidentes autonómicos no primeiro trimestre de 2019, ou ben que se instase a unha reforma do senado e da defensa do estado das autonomías. En total, 26 troslucións foronaprobadas co voto destas dúas forzas políticas. O Parlamento aprobou a gran maioría das propostas de resolución do PP, para alén de 15 da oposición, na súa gran maioría do PSdeG.


Summary: Milleiros de operari@s participaron no paro de media xornada, na manifestación e na posterior asemblea

O naval volveu, máis unha vez, saír á rúa en Vigo para exixir dos gobernos galego e español un compromiso claro co sector que poña couto á crise que está a vivir o que é unha das trabes fundamentais da economía da comarca e do país. Centos de operari@s participaron tanto no paro de media xornada convocado polos sindicatos, como na manifestación que decorreu polas rúas da cidade olívica e na posterior asemblea. Nas mobilizacións demandouse dos gobernos da Galiza e do Estado que, alén de simples promesas e anuncios, dean pasos claros e firmes para procuraren unha alternativa ao sistema de bonificación fiscal e evitar así o que cualifican de morte do sector . O paro e a manifestación son o limiar dunha semana intensa en defensa do naval que terá o seu cume o sábado, tamén en Vigo, cunha gran mobilización cidadá convocada de forma conxunta polos tres sindicatos: CIG, CCOO e UGT. Será a partir das 19.00 horas desde o cruzamento das rúas Lepanto con Urzaiz. As tres centrais reclamarán o apoio dos colectivos e institucións da cidade, así como da cidadanía en xeral. 8.000 empregos perdidos desde o bloqueo da tax lease Desde a CIG lembraron que a industria naval representa o 30% da riqueza da comarca e ten ocupado 10.000 empregos directos e preto de 30.000 indirectos. Ao mesmo tempo, denuncian que desde o bloqueo do tax lease xa desapareceron máis de 8.000 empregos e unhas 200 empresas tiveron que fechar. "Hai culpábeis políticos desta situación e temos que sinalalos; os gobernos español e galego teñen que buscar alternativas ao sistema de bonificación fiscal e facer unha aposta clara polo sector, xa que do contrario certificarán a súa morte", manifestou o secretario comarcal da central nacionalista, Serafín Otero. Pola súa banda, o responsábel do naval da CIG, César Rodríguez, lembrou o sucedido nos anos 80, "cando intentaron liquidar o sector e a cidadanía respondeu con mobilizacións contundentes". Nesta liña, apostou por exixir na rúa unha solución urxente para un sector "que semella que queren deixar morrer" e que se atopa nunha situación crítica: o 50% das empresas auxiliares fecharon, un dos tres estaleiros tamén e outro (o maior do Estado español) atópase sen actividade.


Summary: No marco da axenda complementaria do Festival Internacional de Cine de Santiago de Compostela, hoxe decorrerá a actuación da banda Verde Prado, cunha proposta musical en éuscaro. Tamén tocarán os galegos Crnds & Álvaro Chior A/V & Fransy González. Este evento decorrerá a partir das 22 horas na igrexa da Universidade. Para a cuarta feira tamén está prevista unha homenaxe á artista galega Enar de Dios.

Curtocircuíto, o Festival Internacional de Cine de Santiago de Compostela, chega ao ecuador da presente edición cunha programación "moi potente de contidos" entre os que destaca o repaso á filmografía do director de cinema Yann Gonzalez, que de feito visitará a cidade o día 9 de outubro. Na proxección integrada na axenda desta cuarta feira, que comeza ás 18 horas, incluirán dous primeiros filmes: Les rencontres d'après minuit (2013) e Les astres noirs (2009). En paralelo, está previsto que ás 20.15 horas principie a sección competitiva Penínsulas, na que se poderán ver numerosos proxectos cinematográficos. Os primeiros serán Future Food, de Gerard Ortín; Paraíso de Marina Lameiro e Maddi Barber e Unicornio da cineasta Irati Gorostidi. Este apartado do festival pon o foco no cinema de autor dentro de España. Homenaxe a artista galega Enar de Dios Por outra banda, tamén comeza a sección Terra, que nesta ocasión homenaxeará o traballo da artista ourensá Enar de Dios, que vai participar no debate posterior ao pase. A obra desta creadora galega camiña entre o traballo museístico, o ensaio e o expositivo. A sala Numax (situada na rúa de Concepción Arenal, 9) acollerá a partir das 19.34 horas o visionado de Liquid Ground e The sea is History. Títulos de "expresión crúa" Outra das propostas para esta cuarta feira é a charla cos directores franceses Caroline Poggi e Jonathan Vinel, que formarán parte da axenda da sección Púlsar. Como referentes do cinema que é utilizado como "arma de expresión crúa e sincera", esta quinta feira ocuparán a gran pantalla en Compostela seis das súas creacións: Toys on Fire; Le malentendu; Notre amour est assez puissant; Notre héritage; Martin Pleure; e Chiens. Aliás, dentro desta nova xornada do Curtocircuíto ofrecerá un relatorio David Domingo aka Stanley Sunday, que falará co público após o pase de Stop ás 17 horas no Salón Teatro. Dentro da vertente destinada a outras disciplinas artísticas, decorrerá un concerto de Verde Prato, unha proposta en éuscaro, á que se suman os galegos Crnds & Álvaro Chior A/V & Fransy González. Neste caso a cita é ás 22 horas na igrexa da Universidade.


Summary: Ana Pontón considera que, pese ao aviso que supuxo o caso de Celanova, o Executivo galego "non está tomando medidas eficaces que eviten o contaxio do virus entre un colectivo vulnerábel" como son as persoas maiores.

"Que máis ten que pasar para que o Goberno informe das medidas adoptadas e para tranquilizar ás familias?". A portavoz nacional do BNG, Ana Pontón, que nesta terza feira mantivo un encontro virtual con alcaldes, alcaldesas e responsábeis municipais da súa formación, trasladou a súa preocupación "pola situación de extrema gravidade" que se vive nas residencias de maiores e reclamou a comparecencia "urxente" do Goberno de Alberto Núñez Feixoo no Parlamento da Galiza para "aclarar unha situación que está xerando unha xustificada alarma social". Neste sentido, e aínda que o Bloque xa solicitou e rexistrou a petición de comparecencia da conselleira de Asuntos Sociais na Cámara, considera que debería ser o Goberno o que dese explicacións a petición propia en sede parlamentar para axilizar esa comparecencia. "Temos unha situación dramática de alarma social nas residencias e por iso é urxente esa comparecencia", salientou Pontón, quen se preguntou "que máis ten que pasar para que o Goberno informe das medidas adoptadas e para tranquilizar as familias? Temos moitas preguntas que precisan respostas porque o Executivo non está actuando con celeridade, previsión nin anticipación precisamente ante un colectivo especialmente vulnerábel". "É necesario reforzar a atención sanitaria, a realización de test masivos, o envio de material de protección, todo co obxectivo de anticiparse á extensión do virus porque estamos vendo casos de contaxio masivo nas residencias sen que o Goberno galego aporte medidas eficaces ante unha situación que era previsíbel", explicou a líder nacionalista. Desde o BNG salientan que pese ao "primeiro aviso" que supuxo o acontecido na residencia de Celanova a situación segue "fóra de control" noutros puntos da Galiza, "e este tema é o suficientemente grave para que o Goberno compareza e para que se adopten medidas urxentes porque é evidente que algo non se está facendo ben á vista da evolución da situación", alegou Pontón. Derrogar a Lei Montoro Por outra banda, nesa reunión virtual con alcaldesas e alcaldes do BNG, Pontón asegurou que os concellos gobernados polas nacionalistas "adiarán o cobro das taxas e impostos, fraccionarán o cobro das taxas e impostos anuais e implementarán mecanismos de compensación para aqueles colectivos máis afectados", tanto por ERTEs como no caso de persoas autónomas. Para a portavoz nacionalista concellos e deputacións deben xogar "un importante papel" para saír da crise e, nese sentido, reclamou "derogar a Lei Montoro" para "mobilizar 900 millóns de euros de recursos municipais apalancados nos bancos". "Unha lei", afirmou, "que privilexiou o pago á banca, por riba das necesidades sociais dos concellos limitando drasticamente a súa capacidade de gasto" Pola súa banda, o alcalde de Pontevedra, Miguel Anxo Fernández Lores reiterou que, sen a derrogación da Lei Montoro, "os concellos estarán moi límitados" para poñer en marcha medidas urxentes e advertiu que, "hoxe máis que nunca, é necesario dar unha resposta inmediata aos sectores sociais máis desfavorecidos", entre os que destacou as residencias de persoas maiores e os servizos do fogar.


Summary: Radiofusión e o Centro de Promoción Social do barrio de San Valentín (Fene) organizan o vindeiro 15 de marzo unha xornada de intervención artística que cubrirá as paredes deste barrio anexo ao estaleiro de Navantia (antes Astano) de murais alusivos ao mar e á construción naval.

O barrio fenés de San Valentín ten unha fisonomía particular. Está composto por unha serie de cinco altos edificios, xunto cunha fileira de 16 bloques máis baixos, construídos todos case ao tempo, para acoller parte dos milleiros de traballadores que o anexo estaleiro de ASTANO chegou a ter nos anos sesenta e setenta. As instalacións, hoxe coñecidas como Navantia Fene, chegaron a dar traballo directamente a máis de 5.000 persoas, e un total de 12.000 sumando as das empresas auxiliares. Hoxe a factoría non chega aos 500 empregados. As vidas do barrio e o do estaleiro estiveron sempres necesariamente ligadas, o mesmo que as do resto do concello de Fene e a comarca no seu conxunto. En parte como unha forma de denunciar a actual falta de carga de traballo nos estaleiros e a decadencia que sofre o sector naval na ría de Ferrol, e en parte para celebrar un feito máis alegre -o 30 aniversario de Radio Fene, decana das emisoras municipais galegas- este sábado 15 de marzo as paredes do barrio encheranse de imaxes. Os seus promotores destacan que é unha forma de reivindicar a identidade de Fene e de embelecer o propio barrio de San Valentín O Centro de Promoción Social (CPS) de San Valentín e Radiofusión organizarán o vindeiro sábado unha xornada de intervención artística na que xuntarán 30 pintores e pintoras de Fene, da comarca e de toda Galicia, para que pinten nas paredes do barrio murais relacionados co mundo do mar, co mundo do ferro, co mundo da construción naval. Unha forma de reivindicar a identidade de Fene e de embelecer o propio barrio de San Valentín. Dende hai semanas o CPS está seleccionando as paredes nas que se van realizar estes murais, unha iniciativa que tivo "unha resposta marabillosa" por parte dos veciños e propietarios de baixos e comercios. Entre os artistas que xa confirmaron a súa participación destacan Ladislao da Regueira, Eduardo Hermida, Suso Basterrechea ou Dulce Anca. Ademais, levouse a cabo un concurso de debuxo nos centros de ensino do Concello de Fene, de xeito que unha das obras premiadas se empregará como modelo para un dos murais. O programa complétase con actuacións musicais, intervencións de xente do mundo da literatura e a proxección do documental Carga de Dignidade.


Hoxe venres 2 de agosto ábrese o prazo de solicitude para 50 novos composteiros, que se outorgarán por orde de rexistroSon máis de 200 as familias que crean o seu abono cos refugallos orgánicos das súas casas, gracias ao programa de Compostaxe caseira que promoce o concello de Carballo. Un programa que, tras 5 anos en marcha, permite reducir a cantidade de residuos orgánicos (contabilizan unhas 100 toneladas ao ano), e ademais permite ás familias coidar as súas hortas con abonos cen por cen ecolóxicos. Hai por Carballo 223 composteiros espallados, súa maior parte en vivendas do rural, pero tamén os utilizan colectividades como a Asociación Pro Enfermos Mentais (APEM), a Asociación Ambiental Senda Nova ou a Escola Municipal de Hostalaría. AGora o Concello vai outorgar outros 50 composteiros. As persoas interesadas poden solicitalos presentando no Rexistro Municipal, un formulario de solicitude de participación.


Summary: A ANPA do CEIP Castrelo de Miño secuestrou na pasada cabalgata o Rei Melchor en protesta pola falta de profesorado do centro. A responsábel do Departamento territorial de Educación de Ourense, Marisol Díaz Mouteira, negoulles unha docente máis, malia cumpriren cos requisitos de número de alumnado por aula

Os recortes en educación están a causar indignación entre as ANPAs do país. Unha das últimas protestas contra a redución de persoal docente tivo lugar no concello ourensán de Castrelo de Miño nesta Cabalgata de Reis. Nenas e nenos do CEIP dese municipio "secuestraron" o Rei Melchor para esixir da Consellaría de Cultura, Educación e Ordenación Universitaria da Xunta de Galiza que se lles devolva a praza docente retirada este curso escolar "por falta de alumnado". "Devolveremos Melchor cando nos devolvan a mestra", sinala Emilio Casado, presidente da ANPA. Pais e nais están indignados despois de teren varias reunións coa responsábel de Educación en Ourense, Marisol Díaz Mouteira, quen se negou a restituírlles a praza eliminada despois dos cambios en número de alumnado por aula. "Agora temos máis alumnado matriculado polas novas familias que viñeron a Castrelo e aínda así non queren enviar o profesorado ao que temos dereito". Reivindicacións A ANPA do CEIP Castrelo de Miño leva varios meses de reivindicacións, manifestándose en Compostela e no propio concello con accións como o lanzamento de libros ao río Miño ou un simulacro de afogamento do conselleiro na piscina municipal. Na actualidade este centro conta cunha directora, unha mestra especial para un neno con autismo, outra de infantil e tres para atender a 48 alumnas e alumnos matriculad@s. "Temos aulas con tres cursos a un tempo", asegura o presidente da ANPA, "polo que non deixaremos de esixir que se cumpran os nosos dereitos". A zona do Ribeiro é unha das máis castigadas polos recortes en educación. Os de Castrelo de Miño, Cortegada, Cenlle e Carballeda de Avia reduciron unha aula e dous postos de traballo cada un.


Summary: No último mes e medio, a Consellaría de Sanidade fixo numerosos chamamentos para que a poboación diana se vacinase da gripe. Porén, a falta de previsión provocou que a día de hoxe escaseen as doses nos ambulatorios galegos. É o caso do centro de saúde Concepción Areal de Compostela, onde xa non fica a tipoloxía que se lles inxecta ás persoas maiores de 65 anos.

Ao longo do mes de setembro e a principios de outubro a Consellaría de Sanidade promoveu a vacinación da gripe cunha campaña específica e co envío de comunicados de prensa. Presumía entón de investir 3,2 millóns de euros para tratar de diminuír o número e a gravidade das complicacións derivadas desta doenza. Informaba entón Sanidade de que a campaña arrincaba o 13 de outubro e de que remataría o 31 de decembro e lembraba a importancia de vacinarse no contexto da pandemia pola Covid, pois poden coincidir ambas as infeccións. "A Consellería de Sanidade mercou inicialmente un total de 617.500 doses, e o resto das doses, até completar o total de 865.830, son subministradas polo Ministerio de Sanidade (248.330). O total de doses deste ano supón 200.830 máis que no ano anterior", explicaba a directora xeral de Saúde Pública, Carmen Durán. Porén, aos dez días de comezar a campaña, xurdiron os problemas. Centros de saúde, como o Concepción Areal de Compostela, están a chamar pacientes con cita para a vacina para aprazarlles a súa inxección. A razón: non fican doses dispoñíbeis. A escaseza afecta, sobre todo, a vacina que se emprega para as persoas menores de 60 anos. O pasado día 19, a Consellaría de Sanidade puña de manifesto nun comunicado de prensa que en só unha semana de campaña o número de vacinas distribuídas superaba en case 133.000 as doses repartidas na primeira semana da campaña de 2019. De feito, vacináronse máis sanitarios neses primeiros sete días que en todo o ano anterior. Chamamento a agardar Debido a que detectou un aumento no número de persoas que, malia non pertenceren á poboación albo, xa se vacinaron, Sanidade chama agora as crianzas e as persoas do tramo de idade comprendido entre os 15 e os 60 anos a agardar. É a primeira vez que o fai. Pide á poboación de risco que espere até o final da campaña para inxectar a dose. Porén, faino tarde, pois o aprazamento das citas é xa un feito e causa inquedanza e malestar nas e nos pacientes que tiñan marcado na axenda o día da súa vacinación. A Organización Mundial da Saúde xa advertira a finais de setembro que o aumento da demanda da vacina da gripe e a súa falla de produción podería implicar problemas de abastecemento.


Summary: Incendios na contorna da Serra da Barbanza: en Rianxo, Noia, Lousame... O máis grande, en Rianxo, iniciouse a última hora da tarde da segunda feira no concello de Dodro e obrigou a cortar durante varias horas o tráfico pola estrada comarcal e tamén puntualmente a Autovía do Barbanza. Activado o Nivel 2 pola cercanía a núcleos poboados. Os fortes ventos do nordés dificultan a extinción e os traballos céntranse en evitar que as lapas se acheguen a puntos habitados. Xa queimou 550 hectáreas.

Máis de 550 hectáreas levaba arrasadas a media mañá o incendio que se iniciou a última hora da tarde da segunda feira en Bexo, no concello de Dodro, para axiña pasar ao municipio de Rianxo. O lume orixinouse perto dunha liña de alta tensión, segundo a Policía Local, e o forte vento nordés dificulta as tarefas de extinción e creou varios focos secundarios. Até o lugar do incendio desprazáronse bombeiros e integrantes do distrito forestal, a Garda Civil, Protección Civil e integrantes da Policía Local. No lugar traballan 12 axentes, 9 brigadas, 6 motobombas e 2 pas. Co día sumáronse varios helicópteros e proximamente farano 2 avións. Solicitouse perto do mediodía desta terza feira a declaración de nivel 2 por proximidade ao núcleo de Meiquiz, e procedeuse a activalo. Mobilizados medios aéreos para actuar neste incendio, así como a Unidade Militar de Emerxencias. A maior preocupación é que o lume non chegue ás casas. 2min d video,merece la pena ver, os va a dejar sin palabras #IFLaíñoDodro A esto nos vamos a efrentar #Brif Laza y resto medios.Lo triste s q a pesar de nuestro esfuerzo,no importamos a los q mandan y el ejemplo s q llevamos 16 meses esperando por una MÍSERA mejora d condiciones pic.twitter.com/2mCM3slWtc— Diario de un Bombero (@BrifLaza) 26 de marzo de 2019 As lapas obrigaron a cortar ao tráfico unha parte da estrada comarcal 305 ao paso por Bexo e desviar o tráfico pola autovía da Barbanza. Esta autovía tamén sufriu cortes puntuais. Esta zona entre Bexo (Dodro) e Burés (Rianxo), inzanda de eucaliptos, ten sido arrasada polas lapas xa en anteriores ocasións, como nos grandes lumes de 2006. Este non é o único incendio que nestas horas se deu nesta zona. Hai un incendio forestal no concello de Noia, parroquia de Argalo. Segundo as primeiras estimacións provisionais, afecta unha superficie de arredor de 20 ha. Tamén hai un lume activo no concello de Lousame, parroquia de Tállara. Segundo as primeiras estimaciòns provisionais, afecta unha superficie de arredor de 40 ha. O incendio iniciouse en tres focos distintos. Continúa activo tamén o incendio na parroquia do Freixo, nas Pontes, e que calcinou máis de 20 hectáreas. A Xunta vén de suspender as queimas e os permisos anteriormente concedidos, mentres que a Axencia Estatal de Meteoroloxía advirte do "risco extremo" de incendios en zonas costeiras da Galiza polos fortes ventos e polas temperaturas en ascenso que se prevén para a terza feira, 26 de marzo. Desde CCOO denúnciase que a "improvisación" é a única política da Xunta contra os incendios forestais. "Malia que levamos xa dúas semanas de elevadas temperaturas para esta época do ano e baixas precipitacións, a Administración autonómica agardou ata o 24 de marzo para decretar a prohibición de queimas e outras actividades similares, que se fixo efectiva o luns".


Summary: Uma palavra estendida por média Europa.

A palavra escravo é a mesma ou moi parecida em todas as línguas romances: escravo no galego-português, esclavo em espanhol, esclave em francês, schiavo em italiano, sclav em romeno. E também noutras línguas, é sclábhaí em irlandês, mesmo skllav em albanês. Também aparece nas línguas germânicas, com lixeiras diferencias, assim: slave em inglês, slave em dinamarquês e norueguês, slav em sueco, slaaf (m) e slavin (f) em neerlandês. Parece bastante claro que escravo vem de eslavo. Nalgumas línguas como o inglês, a palavra era a mesma ainda que depois começou a diferenciar-se slav, eslavo de slave, escravo. Para estar tão estendida parece uma palavra bastante recente, no inglês não se registra até o século XIII, o dicionário de Corominas a registra no século XV no espanhol, e os dicionários galegos e portugueses não registram uma data. Servos Servo vem da palavra servus, que empregava o latim para designarem o que hoje chamamos escravos. E cando falarmos de escravos o caso de Roma era o mais duro da Antiguedade: o escravo era definido juridicamente por Varro como instrumentum vocale (a ferramenta que fala). Isto é, não tinha categoria de persoa, era um tipo de cousa. Por isso, resulta chamativo que a palavra servo acabasse por representar na nossa língua —e nas outras línguas romances, e no inglês— algo assim como um criado, de condição social moi baixa pêro libre. O câmbio do significado só se explica por um câmbio paralelo da condição jurídica e social dos servos. Os servos da gleba que se mencionam nalguns textos já não eram escravos, tinham alguns dereitos, família e propriedades, ainda que não podiam, legalmente, deixar as terras que trabalhavam. E o dito câmbio implica que nalgum momento deixou, na pratica, de haver escravos ate o ponto de esquecer-se o significado da palavra que os designava. Tanto se esqueceu que cando voltou a haver escravos foi preciso empregar uma palavra nova: escravo. Eslavos Os eslavos eram pouco conhecidos na Europa Ocidental antes da Idade Média. Durante o Império Romano, só há uma menção deles em Ptolomeo. Aparecem menções deles do século VI em diante, mas são poucas até bem depois do ano 1000. Pola contra, na Península, aparecem citados desde cedo em Al-Andalus: Abd al-Rahman ibn Habid al-Siqlabi, era o comandante duma fracasada invasão de Al-Andalus a favor do Califado Abasí de Bagdad, que tivo lugar no ano 777. Al-Siqlabi significa o eslavo. O tráfico de eslavos é da época anterior ao ano 1000. Sabemos que o Califado de Cordova, estabelecido no ano 929, era um grande importador de eslavos e o emirato anterior, provavelmente também. Estes eslavos eram empregados, sobre todo, como soldados. A condição jurídica claramente não era a mesma que nos tempos de Roma, agora os escravos eram considerados pessoas. Estes eslavos vinham da Europa do Leste por Bizancio a donde os transportavam os varegos, mercadores escandinavos no Don e no Volga. Isto é, eram vikingos com outro nome. Os vikingos eram os principais principais traficantes de escravos, tanto de eslavos como de outros. Os ataques contra as nossas costas e as dos outros povos da Europa Atlântica, aos que os vikingos chamavam westmen tinham como principal objetivo a caça de escravos. Mas isto será tema doutro artigo. A conclusão Todo o anterior quer dizer, que na altura dos século IX-X, cando começam a chegar eslavos em cantidades importantes ao califado de Cordova, a escravatura já desaparecera e fora esquecida no Ocidente da Europa. Isto tivo que suceder após a queda do Império Romano de Ocidente ou pouco depois. Mas sabemos por um incidente contado polo cronista anglo-saxão Beda o Venerável que na própria Roma havia um mercado de escravos no século VII. Isto leva a muitos historiadores a pensar que no resto da Europa seria igual. Como acabamos de ver, deveu ser a excepção e não a regra. Dum feito tão importante na história da Europa como pode ser a desaparição da escravatura não temos documentos, nem historiadores para no-lo contar. Nem para o conjunto da Europa nem para a nossa nação. O que temos é uma sociedade baseada no trabalho escravo durante o Império de Roma e outra sem escravos vários séculos depois, cando voltamos a ter documentação. Co problema engadido de que as palavras que empregam os documentos são as mesmas, mas a realidade cambiou. As vezes o importante é o que não aparece nas notícias.


Summary: A escrita de María Xosé Queizán é ben recoñecida en novelas como 'A orella no buraco', 'A semellanza' ou 'Sentinela, alerta!', para alén das achegas noutros xéneros como a poesía e o ensaio. Porén, agora temos a oportunidade de descubrir outra face da autora que ten a ver coas artes plásticas. A exposición 'Materiais para pensar, gozar e profanar' está en Vigo, na sala Rosalía de Castro da sede da Deputación de Pontevedra até 29 de outubro

María Xosé Queizán pon ao descuberto en Vigo unha das súas facetas máis descoñecidas. A exposición Materiais para pensar, gozar e profanar inaugurouse en setembro na sala Rosalía de Castro da sede da Deputación de Pontevedra na cidade olívica, onde estará dispoñíbel até finais do mes que comeza hoxe. "É unha desas cousas que fas e non sabes por que", confesa en conversa con Nós Diario Queizán. "Púxenme a facer estes obxectos e gustoume, simplemente", explica. A autora xa probara desde había tempo a súa habilidade coas mans en disciplinas como o bordado, con ou sen bastidor, e na ourivaría, da man do anarquista e ourive Mareque, profesor da Escola de Artes e Oficios, que lle ensinou a modular co buril o marfil ou darlle forma ao cobre. Aínda que agora retoma estas vías de traballo, "non é este o meu eido", di, "eu funciono coa palabra". "Non é arte no senso dunha escultura", aclara María Xosé Queizán, "son conceptos, igual que toda a miña obra" Así, a obra plástica da autora preséntase "non con fachenda artística, pero si como concepción do mundo", nunha irreverencia tan crúa como a propia realidade sobre a que, no fondo, propón reflexionar. Queizán desprega un universo crítico e inconformista que avoga por unha arte que faga pensar, como xa anticipa o título. Nada é indiferente e non queda monicreque con cabeza. Desde as prácticas de imposición e ablación do clítoris aos abusos relixiosos, cada peza atende unha temática diferente. Desde o conceptual "Non é arte no senso dunha escultura", insiste en aclarar Queizán, "son conceptos, igual que toda a miña obra". Os obxectos funcionan xa que logo nese plano das ideas, elaborados desde distintos formatos e soportes. Pode ser o debuxo dunha figura feminina sobre unha cadeira de brazos, ou a conformación das prendas interiores en obra artística, colocando un coulotte de encaixe no cadro ancorado polo texto como o da "avoa de Lolita de Navokov". A autora emprega elementos do máis diverso, que collen as súas raíces do universo cotián. Os temas cambian en cada peza, desde a relixión -presente en imaxes da virxe-, a política -satirizada nunha colaxe das figuras de Mariano Raxoi, Luis Bárcenas e Soraya Sáenz de Santamaría-, o feminismo -transversal, mais especialmente tanxíbel, por exemplo, nunha reinterpretación de estilo Klimt da problemática dos ventres de aluguer... O que os une é un espírito irreverente e combativo que ergue a ollada crítica sen temor, trazo que caracteriza tamén a obra literaria da autora. E é que o importante para ela, en contraposición co que asume como arte máis convencional, non é a beleza, senón o que estes materiais comunican. E malia que a palabra aparece con frecuencia no interior das propias obras, xogando tamén un rol importante na construción do discurso, a súa intención é máis ben "dicir as cousas mediante fotografías ou outros elementos, de maneira plástica". Mesmo nesa dimensión, a lingua xorde como "único corpo que me seduce e me pertence. O meu verdadeiro corpo material". Atopamos tamén figuras das letras, xa sexan da Galiza, como Ricardo Carvalho Calero, ou do panorama internacional, como Frida Kahlo. Queizán expresa a idea de ser "fronteiriza" en todos os aspectos, desde o espacial, que a palabra denota no seu senso máis literal, até o cultural: "Síntome así porque non poño fronteiras ao resto da humanidade. A miña conciencia é universal, non me reclúo en nada". A pegada das vangardas nun discurso propio "A vangarda ve a arte no material", afirma Queizán no texto do catálogo da exposición. Ela séntese admiradora das vangardas, aínda que non encadraría como herdeiras deste movemento as composicións que asina na mostra. "Non pretendo facer dadaísmo ou algo así. É unha vangarda en si mesma", di. O que si reivindica é certo pouso no seu traballo dunha idea que recolle de Nietzsche, unha concepción de que "a arte é arte para non ter que dicir a verdade". Ela sitúase fóra, porque se algo procuran as obras é precisamente protestar, ancoradas a esa realidade. Un novo ensaio Con todo, Queizán non abandona a vía da escrita. De facto, vén de saír do prelo o seu último ensaio con Xerais, unha obra curiosa na que a autora se achega ás vidas de tres recoñecidas figuras: Percy B. Shelley, Lenin e Rosa Luxemburg. Mais o singular da unión é o punto de conexión. Que teñen en común estas tres iconas? Pois o feito de veren os seus corpos alterados logo da morte, tal como reflicte o título Despoxos e vísceras ilustres. Desta forma, a reflexión navega a través do mito e a percepción, polos poetas románticos ingleses, a política bolxevique en Rusia e a deriva do socialismo alemán.


Summary: Perto de 250 persoas rodearon as instalacións da depuradora de Vigo, que visitaban o delegado do goberno español na Galiza e o conselleiro de Medio Ambiente, e que precisaron dun cordón policial para abandonar a zona. A indignación entre os milleiros de galeg@s afectad@s polo calote vai en aumento a medida que pasa o tempo sen que o goberno sequera intente dar una solución

O subdelegado do Goberno español, Samuel Juárez, e o conselleiro de Medio Ambiente, Agustín Hernández, non agardaban que a súa visita institucional ás instalacións da depuradora de Vigo finalizase coa intervención policial. Mais así foi. Por volta de 250 estafad@s polo calote das preferentes rodearon as instalacións onde se realizaba a visita,nun acto no que denunciaban a responsabilidade do PP e do goberno autonómico estatal no calote,alén de exixir a devolución dos seus aforros. As autoridades que visitaban as instalacións estiveron retidos máis de hora e media. Só a intervención da policía logrou que puidesen abandonar a zona. Afectad@s polo calote lamentan que "a nós, que somos os roubados, se nos segue a tratar coma delincuentes. E eles, tan tranquilos".


Summary: Na lingua que eu falo é o disco-libro no que Najla Shami pon voz aos poemas de Rosalía de Castro. Preséntase na Feira do Libro da Coruña.

Un libro-disco dedicado a Rosalía de Castro é o novo proxecto da cantora Najla Shami que estes días chega ás librarias. Con fotografías de Ainoa Calvo e editado por Galaxia, Na lingua que eu falo recolle poemas de Rosalía de Castro musicados pola propia Shami ademais de pezas propias nas que se achega ao universo rosaliano. Na lingua que eu falo preséntase na Feira do Libro o vindeiro mércores ás 20 horas coa presenza da propia Najla Shami que interpretará algúns dos temas do novo traballo no que se incorpora ao universo musical de Rosalía. Con anterioridade, Galaxia publicara tamén o disco-libro Rapoemas, no que Aid levaba a Rosalía ao ritmo do rap e Rosalía pequeniña, no que Uxía achegaba á poeta á infancia. Najla Shami é compositora e cantora de orixe palestina e nacida en Santiago. Jazz, funk, blues, música deorixe árabe, brasileira ou galega mestúrase na súa traxectoria. O novo dísco súmase a Haikus, publicado en 2011 co guitarrista Héctor Lorenzo ou Ben Deitei con Safari Orquestra no ano anterior.


Summary: Un informe do Instituto Nacional de Emprego advirte de que vai a máis a fenda entre salarios máis altos e máis baixos. As quedas salariais máis fortes danse no 30% dos e das traballadoras que menos gañan.

O salario medio do 10% d@s traballador@s do Estado español que menos gañan é de 423 euros ao mes. O soldo medio do 10% dos que máis gañan é de 4.76,20 euros mensuais. A fenda é de 10,58 (en 2011 non chegaba a 9). Estes datos dun informe do INE mostran como a fenda salarial vai a máis coa crise no Estado español. Outro dato do estudo: o 10% dos e das traballadoras que menos cobran gañaron un 8,12% menos en 2012 que en 2011. Segundo sinalan na Cadea Ser, "só se aprecian quedas salariais de importancia no 30% dos traballadores que menos cobran", isto apunta a que a devaluación salarial concétranse nos salarios máis baixos e as desigualdades van a máis. O salario medio en Galiza, segundo o IGE, era de 20.242 euros en 2010. No Estado español é de máis de 22.800 euros. Unha fenda que existe en todos os tramos. Así, na categoría de 'director e xerente' o soldo medio é de 51.065 euros en Galiza, mentres que no Estado español é de 56.602 euros. En 'operadores de instalacións e maquinaria' a fenda é de máis de 2.000 euros (17.800 en Galiza fronte os 20.316 no Estado) e en 'traballadores cualificados' esa diferenza ronda tamén os 2.000 euros anuais.


Summary: Caeron as primeiras folerpas do outono na cidade da Lugo. Mais non só. A neve fará presenza en boa parte da Galiza, pois a cota descende hoxe aos 500 metros.

"Primeiras folerpas do ano", "Vaia nevada en Lugo agora mesmo", "Pois si que comeza a nevar"... as redes sociais énchense de comentarios sobre a primeira nevarada deste outono. A Axencia Estatal de Meteoroloxía informa de que a cota descende até os 500 metros. En cidades como Lugo a neve fai acto de presenza xa na mañá da sexta feira. A borrasca Dora deixa ademais nivel máximo de alerta, o vermello, no litoral noroccidental, segundo anuncia a Dirección Xeral de Emerxencias e Interior da Xunta. Para o resto da costa galega a alerta é laranxa, e amarela no interior da Galiza pola presenza da neve. No mar activouse a alerta vermella desde a tarde da quinta feira, dadas as ondas de entre oito e nove metros. Na Mariña e na costa suroccidental espéranse ventos de forza oito e ondas de até seis metros. Á borrasca súmase a entrada dunha masa de aire polar marítimo que deixa un acusado descenso nas temperaturas. A sensación térmica será mesmo máis baixa, coa combinación do frío cun intenso vento. As chuvias poderán ser puntualmente fortes e con sarabia e tormentas. Máis de 1.600 estudantes sen aulas As consecuencias da situación climatolóxica adversa que afecta á Galiza esta sexta feira deixaron máis de 1.600 alumnos e alumnas sen clase, especialmente no interior. En total víronse afectados 1.663 escolares de 36 centros educativos, dos que 21 tiveron que suspender a actividade lectiva, segundo os datos facilitados pola Consellaría de Cultura, Educación e Universidade. Problemas nas estradas As condicións meteorolóxicas complican a circulación en ao redor de 40 estradas da Galiza, entre elas varias autovías. Segundo a Dirección Xeral de Tráfico, a neve condiciona a circulación na A-6 ao seu paso por Lugo e por Pedrafita do Cebreiro. A vía é transitábel con precaución, ao igual que a A-54. As nevaradas tamén causas problemas nas comarcais LU-540 ao seu paso por Muras, na LU-122 á altura da Pastoriza, na LU-701 en Abade e na Fonsagrada. Hai complicacións na N-540 ao seu paso por Lugo, na N-VI en Baralla, na LU-633 en Pedrafita e na CG-2.1 en Chantada. A N-547 en Palas de Rei e a CG-2.2 en Abeledo tamén están a ser afectadas pola neve, ao igual que a N-634 no Apedairo e Curtis, a AC-101, no Alto do Pío e a AC-840 entre Burricios e Melide. Requírese precaución a quen circulen pola A-52 ao seu paso por Trasmirás (Ourense). Á marxe da neve, o temporal de chuvia está a ocasionar saídas de vías e colisións por alcances en estradas de toda a Galiza.


Summary: O presidente do Goberno central presume de compromiso co país citando a alta velocidade e a suposta recuperación do naval galego, da que se atribúe os méritos. O Bloque acúsao de dirixir un Executivo "nulo e incumpridor" e de deixar un "panorama desolador".

Números. Con cifras contestou o presidente do Goberno, Mariano Rajoy, a intervención da deputada do BNG no Congreso, Olaia Fernández Davila, durante o Debate do Estado da Nación que se celebra no Congreso. Números de denominacións de autoestradas, de investimentos e ata de cantidade de floteis encargados foron os empregados polo xefe do Executivo central para contrarrestar as acusacións do Bloque, que o acusou de deixar un "panorama desolador" e de aplicar medidas "inxustas" sufridas tamén polo país ante un Estado "nulo e incumpridor". Fernández Davila fixo repaso das consecuencias do "austericidio" levado a cabo por Rajoy e que deixa "unha sanidade peor que a de hai 30 anos, un decadente e desigual sistema educativo, unha lei de dependencia eliminada practiamente, a reforma laboral, a elevada cifra de parados ou a emigración de mozos". Espetoulle un resumo a deputada do BNG, no que incluíu tamén os desagravios sufridos por Galicia. Davila acusou o Goberno de "nulo e incumpridor" e de deixar un "panorama desolador" "Inflaron as partidas orzamentarias en Galiza, que non se executan na súa totalidade", dixo Fernández Davila, que lembrou un AVE "que nunca chega" e a grave situación de sectores claves como o gandeiro -"o leite galego valería 30 millóns de euros máis de pagarse a prezos mellores", asegurou- ou o financeiro. "O seu Goberno impediu que Galiza puidese contar cun sistema financeiro público, como lle propuxo o Bloque", aclarou a deputada, que acusou a Rajoy de impular a "operación de desfeita das caixas galegas" ou da grave situación do paro, como a "insostíbel" que sofre Ferrolterra, "cun 34% de desemprego". "Non só hai máis parados que antes, senón que aumentou a precarización laboral", lembroulle Davila, que acusa a Rajoy de ser "o responsábel de que o 66% da poboación do Estado se atope en perigo de exclusión, e do índice de probeza infantil". "A súa intervención de onte [polo luns] foi un insulto á maioría da cidadanía", insistiulle. Rajoy non dixo nada do Alvia, das caixas galegas ou da crise do sector lácteo Pero Rajoy contestou só o que quixo e nada dixo tampouco da reclamación que a deputada nacionalista fixo dunha comisión de investigación do accidente do Alvia. Nin unha palabra. O presidente do Goberno limitouse a achegar unha serie de datos que avalarían a súa preocupación por Galicia, pero non falou do sector leiteiro, nin das caixas, nin da constante suba do paro en Galicia nos últimos meses. "A taxa de paro en Galicia é moi elevada, pero como a do resto do Estado", dixo Rajoy, que lle pediu a Fernández Davila que "estea contenta" coas boas previsións económicas do seu Goberno. "Non se constrúe nada criticando todo e non achegando nin unha soa idea", aseguroulle, tras presumir dun "esforzo importante" nos investimentos en Galicia. Presumiu de completar a A-8, da futura posta en marcha da A-54, da futura primeira pedra para a ampliación da capacidade da AP-9.... E dos "máis de 1.000 millóns de euros que Fomento consignou para Galicia". O presidente do Goberno central presume de compromiso con Galicia citando o AVE e os floteis de Pemex Ademais, insistiu en que as obras do AVE finalizarán en 2018 e presumiu da súa influencia á hora de conseguir contratos para os estaleiros galegos. "O grupo Pemex adquiriu o 51% de Barreras e algo influímos algúns", chegou a dicir, tras advertir dos dous floteis que se constrúen en Galicia ou do BAM prometido para Ferrol. Nada dixo das promesas anuladas xa pola petroleira estatal ou das previsións incumpridas da Xunta. "Non me parece xusto que pinte un panorama como o que pintou; réstalle credibilidade, pero non me preocupa moito", chegoulle a dicir a Fernández Davila, que defendeu o dereito a decidir das nacións, que é "impedido e obstaculizado polo Goberno", ao que Rajoy respondeu defendendo "o dereito a decidir de todos os españois". "Agardamos que non repitan no Goberno", concluíu a parlamentaria do Bloque. Por outra banda, o discurso de Mariano Rajoy destacou tamén polo uso de varios topónimos galegos deturpados, como Carballino (polo Carballiño), Orense (por Ourense) ou Lorenzana (por Lourenzá). A Mesa pola Normalización Lingüística censurou que o presidente do Goberno "non tivese reparo en utilizar topónimos aberrantes como Carballino ou Orense, incumprindo a legalidade vixente desde hai máis de tres décadas". Rajoy empregou topónimos deturpados como 'Carballino', 'Orense' ou 'Lorenzana' "Non só demostra o seu desprezo a Galiza e a súa mala fe, senón tamén unha profunda ignoracia", segundo o presidente da Mesa, Marcos Maceira: "É lamentábel que a estas alturas alguén poida dicir Carballino sen enrubiar de vergoña. Obxectivamente é un ridículo moito maior que dicir relaxing cup of café con leche", sentenciou. Todo o debate, en Eldiario.es