Summary: A Lista vermella do patrimonio realizada por Hispania Nostra suma ao seu catálogo novos bens galegos en "risco" por presentar un "estado de abandono", algúns deles declarados Ben de Interese Cultural (BIC).

"Galicia, será a miña xeración quen te salve? / Irei un día do Courel a Compostela por terras libradas?", escribía o poeta Uxío Novoneyra. No entanto, a día de hoxe, semella máis factíbel ir do Courel a Compostela por terras abandonadas. E é que a Lista vermella do patrimonio continúa, ano tras ano, a engordar. Este verán sumaba ao seu catálogo de elementos patrimoniais en perigo as torres medievais de Torán e do Olivar, situadas en Taboadela e Toén respectivamente; a Casa renacentista da Vacariza, en Berdeogas, Dumbría, do século XVI; e o Castelo de Mesía (A Pobra), construído entre os séculos XIII e XIV. Os catro bens acaban de ser catalogados en "risco" de desaparición, ao igual que os máis de 60 elementos de grande interese patrimonial que se atopan esparexidos por todo o territorio galego, abandonados á súa sorte e nun estado de conservación precario. "Non, a forza do noso amor non pode ser inútil!", concluía o poeta. O informe, que parte dun proxecto da Asociación Hispania Nostra, recolle aqueles elementos do Patrimonio Cultural do Estado español "que se atopen sometidos a risco de desaparición, destrución ou alteración esencial dos seus valores, ao obxecto de os dar a coñecer e lograr a súa consolidación ou restauración". Mais alén do catálogo de Hispania Nostra, contamos coa Lista vermella de Patrimonio Galego, que presenta un estudo minucioso con preto de 15.000 bens culturais catalogados por todo o país, situando moitos deles "en perigo inminente", "xa sexa de destrución, alteración ou desaparición", explican en Patrimonio Galego. En ambas as dúas listaxes atopamos desde mosteiros, pazos, igrexas... até pontes, espazos naturais ou factorías contemporáneas, mais todos cun alto valor patrimonial e, moitos deles, "protexidos" por lei. Do desleixo ao abandono É significativo o caso da Torre de Caldaloba. Situada en Cospeito, coa orixe na baixa Idade Media, foi declarada Ben de Interese Cultural (BIC) en 1994, mais atópase rexistrada neste catálogo por "risco de derrubamento". Saltou á palestra pública recentemente grazas ás asociacións culturais da Terra Chá, que demandan da Xunta actuacións urxentes para evitar a súa ruína total así como para a posta en valor deste monumento pola relevancia histórica que ten. Tamén é relevante o número de pazos nestas listas vermellas. O territorio galego destaca pola gran cantidade de pazos e casas señoriais que presenta, construídos moitos deles entre os séculos XVI e XVII. Non obstante, o seu estado, como o Pazo de Baldomir, de Bergondo; Pazo de Goiáns (Boiro); Pazo e torre de Guimarei, do XII, na Estrada; o Pazo de Bergazos ou dos Gil de Taboada (Lalín); ou o Pazo do Casal, en Brión, é precario. Así, como perseguidos pola estética urbex, vinculada á "beleza" do abandono, onde a natureza reconquista o espazo que lle corresponde, o patrimonio industrial, como a Fábrica de conservas e factoría baleeira Massó, en Cangas do Morrazo, tamén se atopa "nun estado de conservación realmente malo, de total abandono", indican na lista de Hispania Nostra. O mesmo acontece coa Panificadora de Vigo ou co Sanatorio de Cesuras, así como coas telleiras de Roeiro, Padín (Valga) ou Rañas (de Catoira), "en perigo de destrución". Para alén do máis, estes inmóbeis únense a outros elementos ou conxuntos de interese medioambiental ou paisaxístico, como a Estrada LU-231 de Friol a Palas (Reserva da Biosfera), unha "das últimas que hai con árbores de especies autóctonas"; o Parque do Pasatempo, de Betanzos, a pesar de ser BIC e de estar definido pola Xunta da Galiza como "un dos máximos expoñentes do eclecticismo" no país, ou o propio Barrio de Ferrol Vello, sumido na decadencia perante o abandono do seu conxunto patrimonial. A Lista vermella do patrimonio inclúe "bens de interese cultural" A pesar de "gozaren" do status de Ben de Interese Cultural, de estaren incluídos no Plan Nacional de Patrimonio Industrial ou de seren Reserva da Biosfera, moitos dos elementos incluídos nas listas vermellas do patrimonio presentan un estado de abandono e deterioro progresivo. Sen plans específicos de actuación para evitar a súa pérdida, espazos emblemáticos como o Parque do Pasatempo, a Torre da Caldaloba, a Fábrica de conservas e factoría baleeira Massó ou a Estrada LU-231 de Friol a Palas poderían desaparecer. Torre de Torán: Declarado monumento Histórico Artístico e Ben de Interese Cultural, presenta unha situación de "deterioro". Torre do Olivar: Trátase dunha fortificación que non dispón dunha protección específica. Está "en estado de abandono". Casa da Vacariza: A Casa, en ruínas, é un Ben Catalogado e os tres escudos da fachada están declarados como Bens de Interese Cultural. Castelo de Mesía: Declarado Ben de Interese Cultural. Atópase no Camiño Inglés e figura nun estado "de ruína progresiva".


Summary: Montse Prado, portavoz parlamentaria de Pesca do BNG, acusa a Remolcanosa de inscribir dous buques de salvamento en Canarias para eludir tributar na Galiza e pide á Xunta que dea exemplo no cumprimento das obrigas fiscais e laborais.

Prado denuncia que estes dous buques de salvamento marítimo públicos de titularidade da Xunta pero con xestión privada de Remolcanosa foron inscritos pola empresa no Rexistro especial de buques, coñecido como "segundo rexistro", con sede en Canarias para eludir custes laborais e fiscais na Galiza. Debido a esta inscrición, os buques están "formalmente rexistrados e computan como canarios, os impostos páganse en Canarias, teñen que ter designado alí o representante e, salvo os mandos, o resto da tripulación pode non estar suxeita á lexislación laboral española", explicou Prado. O Bloque destacou tamén que a empresa xestora ten recibido contratos moi beneficiosos, pero non paga os seus impostos en Galiza ou aporta só "cantidades ridículas" pois obtén bonificacións de 90 por cento no imposto de sociedades. A deputada denunciou a falta de lóxica de permitir a inscrición dun servizo público neste rexistro comparando este procedemento coas chamadas "bandeiras de conveniencia" que empregan certas navieiras para rebaixar custes laborais e fiscais. Prado reclamou á Xunta que garanta que a empresa se ateña aos criterios estabelecidos no prego de condicións do contrato e que dea exemplo no cumprimento da normativa fiscal e laboral.


Summary: O rastrexo de contactos é fundamental para rachar os contaxios da Covid. Na Galiza, está marcado pola opacidade a respecto do seu funcionamento. 'Nós Diario' conversa cunha rastrexadora e con persoas que recibiron este servizo para coñecelo máis polo miúdo.

Ana (nome ficticio) é docente. Hai medio mes presentou síntomas compatíbeis coa Covid-19 e chamou a súa médica de cabeceira. Antes de recibir o seu resultado chamárona do Centro de Seguimento de Contactos (CSC) da Xunta. "Non reaccionei, non quixen dar os datos dos meus contactos porque non sabía se era positiva ou non", explica. Ao pouco recibiu o positivo e unha segunda chamada do CSC. "O rastrexo funcionou bastante ben, case todos os meus contactos foron localizados por efectivos do Exército", di Ana. "Chamounos a atención que nos empezaron a advertir que se non nos facían segunda PCR pasados 9 ou 10 días a corentena estenderíase a dúas semanas, mais afortunadamente iso non sucedeu", agrega. O rastrexo funcionou bastante ben, case todos os meus contactos foron localizados, valora Ana Na primeira PCR de Ana transcorreron menos de 24 horas entre a chamada do rastrexo e o resultado. "Agora, por coñecidos, sabemos que ese tempo está a ampliarse até as 72", asegura. A ela non só a chamaron desde o CSC, senón tamén do servizo de alerta sanitaria da súa área para constatar que o primeiro lle pedira os teléfonos dos seus contactos. A experiencia de B.A. foi diferente: "Falei coa miña médica, tiña moita, moita febre. Respondeume que agardásemos a ver se aparecían outros síntomas se -dixo que isto era importante-, eu non tivera contacto cunha persoa contaxiada da Covid. Ao día seguinte chamou de novo. Atopábame ben e recomendoume facer vida normal". B.A. contactara por primeira vez co centro de saúde a cuarta feira, 21 de outubro. A pesar do que lle dixo a doutora, a súa xefa solicitoulle teletraballar até a vindeira segunda feira por precaución. O sábado tiña que acudir a un curso noutra cidade. "Estaba xantando e fóiseme o olfacto de golpe", agrega. Cando regresou ao seu fogar chamou ao teléfono do Sergas. "Todas as liñas ocupadas, tivemos que insistir". Dixéronme que, aínda que perdese o olfacto, non pasaba nada se non estivera en contacto con ningún positivo, explica B.A. "Dixéronme que, aínda que perdese o olfacto, non pasaba nada se non estivera en contacto con ningún positivo. Telefonei de novo e reclamei unha PCR", di B.A. Un día despois, domingo, fixéronlla. A casualidade quixo que na segunda feira seguinte, cando tivo que levar o seu compañeiro ao Covid-auto para a súa proba, un rastrexador tratase de contactala. Esa mesma xornada, a médica comunicoulle o seu positivo. A incerteza da espera "Chamei de volta ao rastrexador varias veces sen éxito. Un día máis tarde respondeume e informei das persoas coas que tivera contacto estreito. A unha fixéronlle a proba PCR ao día seguinte, segunda feira", relata. A outra, O.L., decidira confinarse tras coñecer os síntomas de B.A. Na cuarta feira, día 29, chamou ao teléfono do Sergas preocupada porque ningún rastrexador a localizara. "Pedíronme que seguise confinada mentres agardaba pola chamada. Na sexta feira volvín chamar ao mesmo teléfono e repetiron as instrucións, tomáronme os datos e rexistraron unha incidencia", acrecenta O.L. O domingo repetiuse este intercambio. "Na segunda feira seguinte, no mesmo día que pedín cita co meu médico de cabeceira, chamou un rastrexador e díxome que tiña que gardar corentena cando levaba na casa máis dunha semana", di. Estiven unha semana na casa sen que ninguén me explicase a miña situación, di O.L. A O.L. concertáronlle a PCR na segunda feira, 30 de outubro. O médico explicoulle que o resultado era negativo, sumaba dez días confinada e sen síntomas e recibiu alta. Un rastrexador diferente, desta volta do Exército, chamouna pouco despois. "Expliqueille que me reincorporara ao traballo. Entendo que o sistema está saturado, pero por outra parte estiven unha semana na casa sen que ninguén me explicase a miña situación e sen saber se me farían a proba", valora. Opacidade sobre o CSC "Un dos puntos clave" para controlar a pandemia. Con estas verbas referiuse ao rastrexo o xefe do Servizo de Urxencias do Hospital de Pontevedra, Manuel José Vázquez Lima. Fíxoo na súa comparecencia na comisión de reactivación no Parlamento da Galiza o 6 de novembro. "Estou convencido de que é mellorábel", agregou. Unha semana despois, na mesma comisión, o médico de Atención Primaria Miguel del Pueyo alertou de eivas no seguimento de pacientes, "descoordinación" e "falta de resposta áxil" do CSC. Estou convencido de que é mellorábel, valorou Vázquez Lima sobre o CSC O rastrexo segue as cadeas de contaxios do coronavirus entre a poboación para tratar de rachalas. A Xunta creou o centro en maio con vinte operadores para participar deste proceso. "Fan o control e o seguimento dos contactos de casos confirmados", dixo Vázquez Lima, engadindo que Atención Primaria atende as persoas cunha proba positiva e Medicina Preventiva "controla os pacientes hospitalizados ou gromos en área hospitalaria". En xullo, logo de dous meses esquivando as preguntas e a composición do CSC, o presidente galego, Alberto Núñez Feixoo, apuntou a cifra de máis de 6.000 profesionais en tarefas de seguimento. Os interrogantes continuaron procurando máis concreción, con Feixoo e o conselleiro de Sanidade, Julio García Comesaña, evitando ofrecer máis datos. Este novembro en pleno parlamentar Núñez Feixoo respondeu, a preguntas da oposición, que 700 profesionais "dedican toda ou case toda a súa xornada" ao rastrexo. Matizouse poucos días despois, tras o Consello da Xunta do día 20, englobando nesa cifra o persoal dos servizos de Medicina Preventiva, das xefaturas territoriais", o CSC ou os militares. Detrás do teléfono Segundo puido saber en agosto Nós Diario, a multinacional Grupo Konecta comezou por atender o teléfono de información da Covid-19 do Sergas e posteriormente puxo en marcha o centro. Sonia, nome ficticio, comezou unha formación en Bergondo hai dous meses, en pleno incremento da incidencia da Covid-19, para traballar para o centro. "Foi intensiva, cunha duración de dúas semanas, aprendemos que se considera un contacto estreito, os distintos protocolos, que van mudando, e practicamos todo tipo de simulacións", explica. "Un contacto estreito adoita ser unha persoa que permanece xunto a outra contaxiada a menos de dous metros máis de quince minutos, nalgunhas ocasións sen que sexa relevante se leva ou non máscara", di. Cun contrato de obra e servizo de 39 horas con salario segundo convenio de teleoperadora, traballa desde a casa. Non ten formación sanitaria e asegura non precisala. "Eu chamo aos teléfonos de contactos de casos confirmados, fágolles un seguimento. Tamén xeramos solicitudes de PCR. Se alguén pasa a ser caso confirmado encárgase o Sergas, a interacción que temos con esa persoa limítase a solicitar teléfonos dos contactos estreitos", explica. Queres continuar coa lectura? Podes atopar o texto ao completo no Nós Diario que estará mañá no quiosque ou na nosa tenda online. Tamén tes a opción de facerte subscritora ou subscritor agora mesmo!


Summary: A orde na que traballa a Xunta para convocar as oposicións de educación social abre a convocatoria a persoal "con título de mestre" de Educación Primaria e a áreas como a Psicoloxía, a Psicopedagoxía ou "ramas de ciencias sociais e xurídicas ou da saúde" equivalentes. O Colexio de Educadoras prepara mobilizacións para este 14 de outubro

A Xunta ultima a convocatoria de case 600 prazas en varios procesos de oposición. Case noventa delas son de educación social. O texto da orde pola que se convocará este proceso selectivo xa está a ser negociado coas centrais sindicais e un dos seus puntos desacouga e mesmo indigna especialmente ao Colexio de Educadoras e Educadores Sociais de Galicia (CEESG). Como nos tempos en que a educación social era aínda unha profesión nova ou practicamente inexistente, a Xunta contempla cubrir estas prazas tamén con persoal doutras titulacións.As profesionais da educación social, unha profesión na que predomina con claridade a presenza feminina, teñen formación socioeducativa e traballan en múltiples eidos: dende a protección da infancia á atención ás persoas sen fogar, pasando pola integración social nos barrios, a intervención nos centros educativos ou a abordaxe de menores con medidas xudiciais, entre outras. Trátase, daquela, dunha profesión diferente ao ensino regrado.A orde na que traballa a Xunta para convocar as oposicións de educación social abre a convocatoria a persoal "con título de mestre" de Educación Primaria e a áreas como a Psicoloxía, a Psicopedagoxía ou "ramas de ciencias sociais e xurídicas ou da saúde" equivalentesNo entanto, segundo o borrador co que traballa o Goberno galego, tanto para a quenda libre como para a promoción interna, poderán optar a postos de educacións social na Xunta as persoas coa titulación universitaria de Educación Social, pero tamén quen teñan "título de mestre ou graduado nunha titulación que habilite para o exercicio da profesión de mestre en Educación Primaria", así como persoas licenciadas ou graduadas en Psicoloxía, Psicopedagoxía ou "nunha titulación da rama de ciencias sociais e xurídicas ou da rama de ciencias da saúde equivalente a calquera das anteriores". Este é o punto que máis indigna ao CEESG, que reclama mudanzas á Xunta e xa prepara mobilizacións. "A aceptación doutras titulacións distintas á Educación Social sería un anacronismo inxusto e un agravio", di o Colexio, pero "tamén un factor que incide na calidade dos servizos socioeducativos, ao non garantir o carácter interdisciplinar que debe caracterizar os equipos profesionais". Esta advertencia, advirten, xa foi trasladada directamente en xuntanzas coa Dirección Xeral da Función Pública, coa conselleira de Política Social, Fabiola García, e mesmo co vicepresidente, Alfonso Rueda.O Colexio de Educadoras lembra que a súa titulación foi creada "precisamente por detectarse que ningunha das existentes daba resposta ás necesidades" que elas atenden e reclaman que o Goberno galego reforme a normativa para "recoñecer o que vimos reclamando""A Xunta debería dar exemplo na defensa do dereito da cidadanía a recibir unha atención especializada" e "na defensa dos dereitos das persoa que investiron esforzo, tempo e cartos nunha formación universitaria oficial" que imparte o propio sistema universitario galego, lembran. As persoas tituladas en Educación Social superan as 4.000 en Galicia e contan cun título, subliñan, que foi creado "precisamente por detectarse unha necesidade de formación universitaria especializada á que non daba resposta ningunha das existentes con anterioridade".Neste contexto, o CEESG anticípase á previsible resposta da Xunta. "A lei de emprego público de Galicia non recoñece o que vimos reclamando", pero esa mudanza "sería posible se houbese unha vontade política real". Non en van, advirten, "tamén está nas mans" da Xunta "modificar as mesmas normas" que promoveron.Mobilizacións, o luns 14"Seguramente coñezas algunha educadora; pode que fose a profesional que acompaña a túa avoa na clase de estimulación cognitiva. Ou ao teu fillo, nas sesións para previr o acoso escolar"A cuestión da titulación, pero tamén outros factores como que a Xunta continúe "anacronicamente" a referirse oficialmente á educación social como "corpo facultativo grao medio da escala de técnicos facultativos de servizos sociais, especialidade educadores", están no centro das mobilizacións que convoca o CEESG para o vindeiro 14 de outubro. Para explicalas, animan a cidadanía a pensar en que "seguramente coñezas algún educador ou educadora social"."Pode que fose a profesional que acompaña ao teu pai nun proceso de recuperación de adiccións. Ou á túa avoa, nas clases de estimulación cognitiva no centro de día. Ou ao teu fillo, nas sesións para previr o acoso escolar no seu centro educativo". "Tamén pode que non coñezas a ningunha, pero que no futuro che gustaría que fose a profesional que, cumprindo coas súas funcións, te atendese nos servizos sociais, no centro de menores ou no centro de información á muller", exemplifican. "Por este e outros motivos", animan a secundar as concentracións que preparan para o día 14 ás sete da tarde ante a sede central da Xunta en San Caetano, fronte ao edificio administrativo do Goberno galego no barrio coruñés de Monelos e tamén en Ourense, fronte á 'casa do chocolate'.


Summary: O catedrático Julio Abalde terá un segundo mandato como reitor da Universidade da Coruña (UDC) tras impoñerse nas eleccións celebradas nesta xornada a Fernando Martínez Abella, o outro candidato, cun apoio de 70,15% dos votos.

Cos resultados do voto ponderado, Abalde obtivo un total de 3.197 votos fronte aos 1.429 da candidatura alternativa. A participación en total ascendeu a 26,16%. Entre o profesorado doutor con vinculación permanente, o reelixido reitor obtivo 1.569 votos, fronte a 790 de Martínez Abella e 55 votos en branco; entre o persoal docente e investigador, o primeiro acadou 438 votos, fronte aos 117 de Martinez Abella, con 21 votos en branco. No caso do estudantado, Abalde logrou 905 votos, mentres que Martínez Abella tivo 391, e houbo 16 votos en branco. En canto ao persoal de administración e servizos, o primeiro sumou 285 votos e o seu opoñente 131, con 54 votos en branco. Tras coñecerse os resultados, Abalde agradeceu os apoios, en especial, dos compañeiros e compañeiras de Nova Luce e do seu equipo de goberno polo traballo dos últimos catro anos. "Esta é unha victoria colectiva, de un modelo de universidade e dun gobierno transparente e aberto, que propicia o debate", manifestou. Entre as súas prioridades, fixou a defensa do ensino público, a mellora das condicións laborais dos traballadores da UDC e a atención ao estudantado, en especial ás alumnas e alumnos con problemas económicos. Na súa comparecencia ante os medios, tamén aludiu á loita pola igualdade e o cambio climático. "Os próximos catro anos suporán un tempo de definición do marco futuro no que se desenvolverán as universidades", avanzou. Na mesma comparecencia, o reelixido reitor quixo destacar o "ton construtivo" do seu opoñente, ao que convidou a seguir facendo propostas para conseguir "o mellor para a UDC". "Espero contar co seu apoio leal polo ben da Universidade", engadiu, nunha intervención na que apelou a pór as persoas "no centro".


Summary: O candidato do PSdeG subliña que o seu partido leva "moitos anos renovando maiorías cos nacionalistas" en diversas institucións e amósase convencido de que a "desafección co PP" ficará reflectida nas urnas o 21 de outubro

As eleccións están próximas e o escenario preelectoral, tamén. Ao contrario do que viña acontecendo en anteriores convocatorias electorais, nas que tanto socialistas como nacionalistas aseguraban, cando menos en público, que a súa aspiración de cara ás urnas era lograr gobernos en solitario, desta volta ambas formacións abren a porta máis ou menos explicitamente a unha coalición no caso de que o PP perda a maioría absoluta. A expresión máis clara desta vontade no que vai de campaña foi a lanzada este mércores polo candidato do PSdeG, Pachi Vázquez, quen xa vén apostando por un "goberno de progreso" dende hai semanas pero que agora augura abertamente un "gran acordo para sacar adiante este país". Vázquez asegura que "cando falen as persoas" nas urnas haberá pacto "pensando no que imos facer para a xente, non nos partidos" Durante unha entrevista na Cadena SER o líder socialista amosouse convencido de que o electorado non vai avaliar nestas eleccións o que xa avaliou nas anteriores, o labor do bipartito, senón que vai "analizar os catro anos dun Goberno que enganou a todo o mundo", cun Feijóo que "incumpriu todo o que dixo". Ata "o famoso déficit, era todo mentira", critica. Neste contexto, di, PSdeG e Bloque farán valer o seu historial de entendemento "cando falen as persoas" cos seus votos, e farano "non pensando tanto nos partidos que compoñan esa formación", senón "no que imos facer para a xente". "Levamos renovando maiorías cos nacionalistas moitos anos en Vigo, en Lugo, en Ourense e en Pontevedra", lembra, como proba de que a coalición será posible na Xunta. Pero, o PP perderá a maioría absoluta? Vázquez considérao moi posible a causa da "moita desafección co PP" que está a detectar e que non deixa de aumentar porque, reprocha, "vaise rescatar os sistema financeiro a costa das pensións" e vaise "cumprir co déficit a costa das familias". "Quero ser o presidente que lle dea a volta ás cousas e pare esta tolería", a comezar por "cobrarlles máis aos que máis teñen" por vías xa comprometidas polos socialistas como "establecer impostos á banca, aumentar o tramo autonómico do IRPF ás rendas altas" e aplicarlles "impostos ás empresas máis contaminantes". "Hai outro xeito de facer política, hai que corrixir a saída da crise", insiste. Entrevista a Pachi Vázquez na Cadena SER


Summary: Entrevistamos María Xosé Queizán. É un dos contidos do A Fondo desta semana: A Esmorga en filme: o soño cumprido de Blanco Amor, disponíbel aquí.

Desencadeou o final tráxico de A Esmorga e virou protagonista da última novela de María Xosé Queizan. E poida que a boneca de A Esmorga, aquela coa que se obsesionou o Bocas, fose algo máis ca unha ficción. Cóntanolo María Xosé Queizán, que vén de publicar A boneca de Blanco Amor. Ela tratou Blanco Amor e foi testemuña da indiferenza e a incomprensión coa que Galiza o recibiu á súa volta de América. -Como xurdiu a idea de facer o libro? Que te levou a recuperar esa boneca que en A Esmorga queda diluída como o obxecto de obsesión dun dos protagonistas? -En realidade foi a propia boneca. Descubrina en Punta Arenas cando estiven en Chile na casa de Sara Braun, que convertín en personaxe importante da miña novela. Diante da casa hai unha boneca de tamaño natural que vén sendo seguramente unha reprodución de Sara Braun. Cando vin aquilo, hai catro anos case, pensei que esa podía ser a boneca d´A Esmorga. Cando Blanco Amor foi a Chile, estivo en Punta Arenas un tempo e coñeceu aos descendentes desas familias de colonos que chegaran alí no século XIX, e que xeraron unha enorme riqueza e cambiaron o país, fundamentalmente nesa zona do sur de Chile. -Para ti a orixe d´A Esmorga ten moito que ver con esa estadía de Blanco Amor en Chile… - Blanco Amor publicou Chile a la vista no 52 e A Esmorga no 59. Blanco Amor saíu de Chile para Bos Aires e de seguida se puxo a escribir A Esmorga. A boneca é moi importante n´A Esmorga, é o fundamento do que vai pasar despois, da resolución. A quen eu recupero no meu libro, porén, non é tanto á boneca senón ao dono da boneca, ese señor de Andrada que Blanco Amor apenas trata e deixa esquecida entre os fumes do opio. -Destacas no teu libro a importancia de ter vivido en América para a obra de Blanco Amor, lonxe de influencias risquianas e as piñeirianas. En que se manifesta? -Blanco Amor é o único que escribe realismo nese momento en que todo na literatura galega tende a fuxir da realidade. Ademais, el utiliza técnicas moi modernas. A Esmorga segue o que despois se chamaría técnica telefónica. Está moi ao día en todo. Buenos Aires era un centro cultural de gran importancia. Nada que ver con esta escuridade e os medos con que se movía a xente aquí. "Blanco Amor é o único que escribe realismo nese momento en que todo na literatura galega tende a fuxir da realidade. Ademais, el utiliza técnicas moi modernas" -Como valoras o papel das mulleres na obra de Blanco Amor? -Non podemos dicir que Blanco Amor sexa un home que respecte e valore as mulleres pero n´A Esmorga, seguramente porque se trata de mulleres pobres, non acontece así. Toda a literatura de Blanco Amor preséntanos a xente de clase social baixa, obreira, ou marxinal. Tendo en conta esa situación social das mulleres e tendo en conta que n´A Esmorga as mulleres se dedican aos traballos máis viles, como a prostitución, iso leva a Blanco Amor á defensa destas mulleres. Preséntaas con dignidade, sen dúbida. -Cal foi a túa relación con Blanco Amor? -Trateino moito. Era un home correctísimo, elegante, moi ben posto, de feito escribiu un libro que se chama Las buenas maneras. Era un home torturado pola significación que tiña socialmente a súa homosexualidade. O que eu lle reprocho, o que puiden cismar cando estiven ao pé do seu cadáver, foi a culpa que tivo el niso. -Porque ti acompañaches a Blanco Amor nas primeiras horas trala súa morte, no Hospital Clínico de Vigo, tras falecer só nun taxi camiño dunha clínica. Como o lembras? -Tiven ocasión de estar con catro persoas, por casualidade, co cadáver de Blanco Amor, bastantes horas nunha enorme desolación. Iso levoume a conectarme con Blanco Amor, a pensar na súa vida, en que morrera tan só como vivira e nas causas que o produciran. Iso tamén me levou a escribir esta novela. "E eu vin como o maltrataban de palabra en actos públicos, como se desvirtuaban as cousas que dicía, que pouco respectado foi." -Estabas a falar do modo en que viviu a súa homosexualidade… -Blanco Amor tiña que marcharse de Ourense, e non só por aspectos económicos, senón porque alí non se podía mover. Aínda hoxe Ourense é moi provinciano, que sería nos tempos de Blanco Amor? El era maltratado na escola, onde lle chamaban Blancaflor. Blanco Amor, fóra de aí, vaise relacionar con círculos de homosexuais noutras partes do mundo.Iso lévao a coñecer a xente de moito poder adquisitivo e ter outro tipo de coñecemento da realidade que non o tería no mundo galeguista. Blanco Amor vivía varios mundos, varias vidas, e nunca foi quen de mostrarse como era. -Ese non aceptar a súa homosexualidade entendo que amargaría a súa vida, ao igual que a ignorancia ao redor da súa figura que presenciou á súa volta a Galiza… -Iso amargou a súa vida porque os seus amigos ao mesmo tempo non eran amigos. Aínda que ti disimules, os outros saben. Eu teño asistido a momentos desagradables, como encontrar a Blanco Amor no medio da rúa Príncipe cun mozo ao que presentaba como o seu sobriño, e o resto dos acompañantes logo facían rexoubas. Todo o mundo sabía que era homosexual pero el negaba a súa homosexualidade en determinados ambientes. Blanco Amor era moi orgulloso, cunha enorme dignidade. El chegou aquí nun momento de transición, en que estabamos facendo a revolución. Non era coñecido no país e a xente nova non o tiña lido nin sabía todo o que valía a súa literatura e o que tiña feito polo galeguismo. E ignorábano. E eu vin como o maltrataban de palabra en actos públicos, como se desvirtuaban as cousas que dicía, que pouco respectado foi.


Summary: As micropartículas colonizaron os océanos, recompila un novo informe.

"No plancto máis pequeno e na balea máis grande". "Desde os polos até as costas das illas máis remotas". Non hai fronteiras para o plástico, que conseguiu infiltrarse en todas as partes dos océanos. Un tratado internacional para o seu control é imperioso. Así o recalca un último informe científico, presentado nesta terza feira polo Fondo Mundial para a Natureza (WWF). Nalgúns lugares do Planeta, o colapso do ecosistema é inminente. Arredor de 88% das especies mariñas (90% das aves acuáticas e 52% das tartarugas, por exemplo) están afectadas pola grave contaminación deste material derivado do petróleo, que mesmo formou xigantes 'illas plásticas' no Atlántico e no Pacífico. Cada vez son máis comúns as imaxes destes animais atrapados ou afogando con produtos de plástico. Mais a incesante fabricación para materiais dun só uso, derivada do seu abaratamento, ameaza con danar toda a cadea trófica do sistema mariño. "Tamén enormes poboacións de peixes e os animais que deles dependen", apuntou Eirik Lindebjerg, o experto coordinador do informe da ONG ambientalista. Un estudo de 2021 rexistraba que 386 de 555 especies de peixes analizadas inxeriran plásticos. Situación que empeorou nestes últimos dous anos de pandemia da Covid-19, co uso masivo de máscaras de protección respiratoria. Outro estudo do Instituto de Investigacións Mariñas de Vigo presentado esta semana sinala que os polímeros plásticos utilizados para confeccionalas afectan os sistemas reprodutivo, inmune e metabólico dos peixes a nivel xenético. Bacallau, mexillón, ostra A investigación galega usaba o peixe cebra como referencia. Mais o plástico tamén está presente nas especies máis comúns para o consumo humano. Segundo o informe do WWF, elaborado en colaboración co instituto alemán Alfred Wegener, 30% das mostras de bacallau capturadas no Mar do Norte contiñan microplásticos no estómago. Ademais detectouse en moluscos como mexillóns e ostras e nunha quinta parte das sardiñas de lata analizadas. Hai máis dunha década que a comunidade científica vén alertando do desafío ambiental que supón a contaminación con plástico dos océanos. Fauna e flora mariñas, hábitats e ecosistemas vense ameazados. Mais non só: as nanopartículas de plástico acaban por chegar aos seres humanos a través da inxestión de pescado ou por outras vías. Axiña chega á auga, o plástico inicia o seu proceso de descomposición. Co tempo vaise facendo máis e máis pequeno até se tornar en micropartículas. As que non chegan aos 5 milímetros de lonxitude son denominadas microplásticos. As máis pequenas, cun tamaño igual ou menor a 100 nanómetros (1/10.000 mm), chámanse nanoplásticos, tan diminutos que son imposíbeis de ver sen o uso de instrumentos ópticos especiais. Contaminación a futuro Isto supón que, aínda que desde de hoxe non fose deitado ao mar nin un só produto máis de plástico, a descomposición en marcha dos que xa están nas augas de mares e ríos fará que o volume de micropartículas plásticas sexa o dobre do actual para 2050. Porén, a fin da contaminación mariña con este material está a anos luz da realidade: o informe de WWF ─que recompila datos dun total de 2.590 estudos científicos─ prognostica que para o ecuador de século o nivel de contaminación por plásticos dos océanos será o triplo do actual. As esperanzas dun primeiro acordo para o control de plástico pasan por Nairobi Para o WWF, as investigacións recompiladas no informe proban que hai lugares onde xa se alcanzou o límite de microplásticos que poden ser absorbidos. É o caso do Mar da China Oriental ou do Mar Mediterráneo, sinalan desde a ONG fundada en 1961. É por isto que apostan por medidas radicais, que van alén de pór a proba a resistencia dos ecosistemas mariños. "Cómpre tratármolo [o océano] como un sistema incapaz de absorber plásticos, polo que debemos ir cara ás cero emisións, cara á cero contaminación, o máis axiña posíbel", defendeu Lindebjerg. Neste sentido, o principal obxectivo é alcanzar o primeiro acordo internacional sobre estándares de produción e de reciclabilidade dos plásticos no horizonte máis próximo: a reunión ambiental que a ONU acollerá na capital de Kenya, Nairobi, entre o 28 de febreiro e o 2 de marzo.


O presidente esgrime "un informe que nos trasladan os técnicos da consellería" pero preguntado pola ausencia na Xunta de funcionariado con experiencia ferroviaria remítese a incumprimentos previosCo AVE entre Galicia e a Meseta xa na súa recta final, instalándose as vías e con trens xa circulando en probas no treito máis próximo a Zamora xa, existen dúbidas sobre o Goberno central socialista poderá cumprir co seu compromiso de respectar o prazo que dera o anterior executivo popular de que o ano próximo xa circule o AVE ata as proximidades de Ourense. Este xoves, ao tempo que a atención mediática estaba fixada na saída dos restos de Franco do Valle de los Caídos, o presidente Feijóo intentou atraer os focos galegos sobre el solemnizando as dúbidas sobre a alta velocidade e sentenciando que "ningún galego poderá utilizar o AVE en 2020 entre Galicia e Madrid nin o AVE Lugo-Madrid en 2021", data esta última que nunca estivo comprometida xa que nunca se proxectou un AVE a Lugo. A afirmación lanzouna Feijóo esgrimindo un "informe que nos trasladan os técnicos da consellería". Porén, a Xunta carece de funcionariado especializado en materia ferroviaria, polo que preguntado por esa cuestión o presidente tivo que admitir que o informe centrouse en analizar a tramitación administrativa dos contratos das obras pendentes. Posteriormente fontes do Goberno galego confirmaron que a Xunta carece de técnicos especializados en ferrocarril pero defenderon que os seus enxeñeiros de Camiños, en xeral, están capacitados para avaliar se as obras do AVE van estar rematadas a tempo.Un informe similar a este, lembrou o propio Feijóo, foi xa realizado pola Xunta mentres gobernaba o PP en funcións, a comezos de 2016, tamén para denunciar o atraso das obras. Feijóo presentou ese antecedente como exemplo da fiscalización do seu goberno sobre o Ministerio de Fomento goberne quen goberne. Porén, daquela a conclusión da Xunta foi que a demora debíase ao bloqueo da formación de Goberno por parte do PSOE, que se negaba a investir novamente a Mariano Rajoy. En 2016, gobernando en funcións o PP, un informe similar atribuíu os atrasos ao bloqueo do PSOE á formación de Goberno, e en 2011 outro permitiu romper o Pacto do Obradoiro con José Blanco esgrimindo unha obra que despois deixou de ser tan importantePero xa houbo outro informe previo da Xunta sobre o ritmo das obras do AVE, o que en 2011 permitiu ao Goberno galego romper o o denominado Pacto do Obradoiro asinado co daquela ministro José Blanco argumentando que non podía cumprir os prazos. Aquel informe baseábase fundamentalmente no treito máis próximo a Ourense, desde a localidade de Taboadea, no que oito anos despois, seis deles con gobernos centrais do PP, aínda non se moveu nin unha pedra. Porén, mentres que durante os gobernos populares ese treito, de 17 quilómetros, deixou de ser fundamental, agora o PP volve empregalo como arma contra o PSOE.


Summary: Para cumprir a lei o novo financiamento tería que estar en marcha dende 2014. Feijóo di estar ledo porque non vai haber quitación de débeda a outras autonomías e Montoro rebaixa o seu entusiasmo: "se saen satisfeitos, pois estupendo; pero iso non quere dicir que non reestruturemos a débeda

A finais de decembro de 2009 a Xunta asinou o novo financiamento autonómico que o Goberno de España, presidido polo socialista José Luis Rodríguez Zapatero, negociaba dende había meses. A dirección estatal do PP decidira meses antes absterse na votación da reformas nas Cortes mentres daba a batalla política e mediática contra o acordo, que atacaba por considerar que estaba articulado para satisfacer os intereses de Catalunya. En Galicia Alberto Núñez Feijóo levaba uns poucos meses na Presidencia da Xunta e dende o seu novo posto erixiuse en ariete contra o Executivo do PSOE tamén neste asunto, aínda que deu en rubricar o acordo porque se non o fixese, argumentara, Galicia quedaría sen os fondos adicionais. O acordo político en torno ao financiamento das comunidades autónomas inclúe diferentes mecanismos para sufragar os custos dos diferentes servizos públicos con criterios que, a xuízo do Goberno galego, non contemplaron como deberan factores como o envellecemento ou o espallamento poboacional, claves en Galicia. Todas estas pezas ficaron plasmadas no texto da Lei Orgánica de Financiamento das Comunidades Autónomas (LOFCA), unha norma de 1980 sucesivamente reformada que conta tamén cunha cláusula temporal: "a ponderación dos criterios" e dos "índices de distribución" dos fondos públicos entre territorios "establecerase por lei e será revisable cada cinco anos". Así, co modelo caducado e a lei incumprida dende o inicio de 2014, é como o financiamento autonómico se está a mesturar coas tensións internas do PP. Para cumprir a lei o novo financiamento autonómico tería que estar en marcha dende 2014 Para cumprir o calendario legal o Goberno de Rajoy tería que ter rematada a negociación do novo modelo en 2013, isto é, en plena vaga de recortes orzamentarios pola crise económica e coa lupa das institucións comunitarias seguindo o proceso moi de preto, aínda que contando co aval dunha maioría de comunidades autónomas gobernadas polo PP. Este panorama mudou en 2015, cando as eleccións nas autonomías 'de vía lenta' despoxaron os conservadores de boa parte do seu poder territorial, e agravouse cando os de Rajoy quedaron sen maioría absoluta no Congreso. No entanto, xa estaban en marcha mecanismos de financiamento como o Fondo de Liquidez Autonómica (FLA), ao que se acolleron as autonomías con máis dificultades -Galicia non o empregou-. Con este pano de fondo a comezos de 2017 comezaron con lentitude uns traballos que aínda non concluíron e sobre os que nos últimos meses pairou un debate. A posibilidade dunha quitación de débeda contraída co Estado para as autonomías máis afogadas por ela, como a Comunitat Valenciana e a propia Catalunya. Tras a xuntanza na sede do PP en Madrid Feijóo dixo estar satisfeito porque non se producirá unha quitación que consideraría un "erro económico e moral" Mesmo tendo en conta que 'perdoar' ás autonomías parte do endebedamento ou que este fose asumido polo Estado tería un difícil encaixe no contexto da UE, esta posibilidade foi suxerida polo ministro de Facenda, Cristóbal Montoro, e rexeitada en público por dirixentes territoriais do PP encabezados por Feijóo. Este foi o panorama no que este luns chegou o cumio de presidentes autonómicos do partido convocado por Rajoy en Madrid, condicionado polo ascenso de Ciudadanos nas enquisas de intención de voto pero tamén con Montoro como convidado para tentar calmar os ánimos a respecto da débeda e do financiamento. Ás portas da sede conservadora na madrileña rúa de Génova o presidente da Xunta dixo estar satisfeito porque Montoro deixou claro que non existirá unha quitación que, ao seu xuízo, suporía un erro "económico" pero tamén "moral", porque implicaría que sería "complicado pedirlles despois" aos cidadáns que "sigan pagando impostos". "Hai que pagar a débeda, cuestión distinta é que se busquen mecanismos para reestruturala, facilitar os prazos de pagamento", agregou o presidente, mentres dende a súa contorna se presenta o acontecido como unha vitoria sen matices das teses do líder galego fronte ás do titular de Facenda. Montoro: "Se os presidentes saen satisfeitos dicindo que non vai haber quitación, pois estupendo; pero iso non quere dicir que non reestruturemos a débeda Así e todo, poucas horas despois desa xuntanza o propio Montoro acudiu a unha entrevista na Cadena COPE para asegurar que nada mudara. "Eu nunca utilicei a palabra quitación", debate que atribuíu ao "mundo mediático" antes de restar importancia tamén as celebracións de dirixentes como Feijóo polo suposto cambio de escenario. "Se saen contentos os presidentes autonómicos do PP dicindo que non vai haber quitación, pois estupendo", porque parece que o termo "os incomoda", ironizou. "Pero iso -advertiu- non quere dicir que non reestruturemos a débeda, paréceme moi importante que a reestruturemos" de cara á aprobación dun novo modelo de financiamento que a dirección do PP condiciona á existencia dun "gran consenso" parlamentario e territorial que se prevé practicamente imposible en vésperas dun novo ciclo electoral e entre ecos do conflito político catalán. Informe da comisión de expertos para a reforma do financiamento autonómico


Se cadra, un elemento definitorio do imperio do masculino é a preponderancia que se lle dá na Historia á figura do heroe, ao individuo esforzado que coa súa indomábel vontade é quen de provocar cambios na sociedade. Esa épica está moi ben para o cine e a novela de aventuras, mais esquece os movementos da sociedade, o humus do que xorden esas figuras que lideran ou que, por algunha reviravolta do destino, ven o seu perfil destacado. Miss Docet / Compañía Eléctrica / Dirección: Vanesa Sotelo / Elenco: Iria Pinheiro / Estrea: Auditorio de Goián, Tomiño, 28-05-2022 Un dos grandes méritos do texto de María Reimóndez e Iria Pinheiro ao contar a historia de Emilia Docet -a "Miss España galeguista"- é, precisamente, que non esquece que Miss Docet foi posíbel porque existía un novo perfil de muller que se estendía pola sociedade galega: independente, progresista, traballadora, republicana ou galeguista, que se sumaba a unha modernidade nacente, que conformaba un grupo social influínte e que colaboraba na construción dunha República que era moito máis que ese lugar conflitivo que algúns parecen empeñados en debuxar. Mulleres que, talvez, estaban convencidas de que vivir é un acto revolucionario. Miss Docet transfórmase nun exercicio de xenerosidade ao ampliar o foco non só a outras mulleres que destacaron na altura, senón en retratar unha sociedade que cambiaba cara a un modelo máis xusto e igualitario e cuxas esperanzas foron cruelmente esnaquizadas en xullo de 1936. A Compañía Eléctrica aborda a posta en escena desde un lugar que se sitúa entre o cabaré e o teatro documento, entre o didactismo e a reconstrución dunha época -e hai que destacar aquí o excelente traballo da recreación sonora, con gravacións históricas mesturadas con creacións ad hoc. É moito máis que un monólogo porque a montaxe está realizada á maneira do cabaré berlinés: sen esconder o truco escénico, colocando un espello no patio de butacas que propicia que a actriz se multiplique e sexa moitas desas mulleres das que non se fala nunca. A vis cómica de Iria Pinheiro e a man advertida da directora, Vanesa Sotelo, logran presentar de forma amábel un feito terríbel e, mesmo cando o didáctico se impón ao dramático, o ton da obra non deixa de ser delicado no tratamento do relato. A obra instálase na alusión, no humor e no sobreentendido, mantendo a idea de que o teatro non é un museo onde se colgan as personaxes para ser contempladas, senón un foro onde se reencarnan para discutir co público as ideas que nos afectan no día a día. Recuperar a memoria significa iso: saber de onde vimos para descubrir quen somos.


Summary: A plataforma que agrupa máis de sesenta colectivos convoca mobilizacións "por outra saída da crise" en todas as cidades de Galicia. Denuncia o "atraco social" da dereita e reivindica loitar "por ter un futuro" no país. Consulte o manifesto no interior.

A Alianza Social Galega volve chamar á unidade para manifestarse o vindeiro xoves 27 de febreiro nas principais cidades galegas. A plataforma, creada en outubro de 2012 e que xunta máis de sesenta colectivos, volve saír á rúa Por outra saída da crise, un lema que resume as reivindicacións dunha maioría social que considera que "coas políticas do PP non hai saída á crse" ou haina, pero deixando atrás "unha maioría da cidadanía". A Alianza Social pide unha resposta "masiva" contra "o empobrecemento e o atraco social" Os secretarios xerais dos tres principais sindicatos de clase (UGT, CCOO e CIG), acompañados dos líderes de Unións Agrarias e o SLG, prsentaron unha marcha "contra o empobrecemento e contra o atraco social que supón cambiar o marco democrático", tal e como dixo Sánchez Aguión, líder de Comisións en Galicia, que pediu unha resposta "masiva" e unitaria no país. "Non hai indicador ningún que diga que a sitaución está mellorando; senón, que llelo pregunten aos 121.400 persoas que en Galicia non perciben ningún ingreso", denunciou José Antonio Gómez, líder de UXT. "Os que están a saír da crise son os que a provocaron e os que agora obteñen máis beneficios" Pola súa banda, Suso Seixo, secretario xeral da CIG, alertou de que "os que están a saír da crise" son precisamente "os que a provocaron" e lembrou que están "obtendo máis beneficios". "Hai que mobilizarse e exixir que estes señores marcen das institucións, que son un niño de corruptelas encabezado por eles; é factible facer outras políticas", recordou. Ao tempo, o responsable de UUAA alertou tamén da situación do rural e asegurou que "sen educación, sen sanidade ou sen servizos sociais é un heroísmo pedirlle a calquera mozo que inicie un proxecto no agro, aínda que sexa viable". Isabel Vilalba, secretaria xeral do SLG, tamén pediu a mobilización da cidadanía para "ter un futuro" no país que, tal e como lembrou, volve saír prexudicado da distribución de fondos da PAC acordada polo ministro de Agricultura, Miguel Arias Cañete, coas comunidades autónomas. A Alianza Social Galega resume as súas reivindicacións nun manifesto de cara ás marchas do día 27. No texto, a plataforma denuncia varias das políticas levadas a cabo pola dereita en Galicia e no Estado. Así, censura o recorte das pensións, os "retrocesos" no ensino público galego, as "agresións" á sanidade pública", a "paralización" da lei de dependencia, a privatización dos servizos públicos ou o "ataque" aos dereitos sexuais e reprodutivos das mulleres. "Que o descontento e a pelexa teñan unha resposta colectiva ás nefastas políticas antisociais que impoñen a Xunta e o Estado" Tamén denuncia este manifesto o Estado policial, a reforma da lei hipotecaria, o abandono do rural ou as medidas que dificultan o traballo dos autónomos. A Alianza Social Galega, que agrupa asociacións culturais, en defensa da sanidade pública, do agro, do medio ambiente, de anpas ou da xudicatura, agarda agora "unha resposta masiva". "Que o descontento e a pelexa teñan unha resposta colectiva ás nefastas políticas antisociais que impoñen os gobernos da Xunta e do Estado español".


Summary: A Xunta non vai entrar pola vía do consenso -o retorno ao Plano de Normalización Lingüística, que lle demandan CIG ensino e a Mesa- e pleitea agora contra o TSXG.

O Goberno galego mantén unha atitude de insubmisión frente ao Tribunal Superior de Xustiza de Galiza, que nun auto recente emprazaba á Consellaría a, nun prazo improrrogábel dun mes, aplicar escrupulosamente as sentenzas sobre o decreto do plurilingüismo. As resolucións que non está a cumprir o Goberno galego son as que atinxen á anulación da enquisa entre os pais para escolleren a lingua de escolarización dos seus fillos -esa é unha competencia dos poderes públicos, sinala o TSXG- e a supresión do suposto direito do alunado a empregar na aula a súa lingua de preferencia -os poderes públicos están lexitimados para demandar os alunos que se expresen nun determinado idioma, para demostrar o seu dominio e coñecimento. CIG ensino e a Mesa, nunha conferencia de imprensa realizada a quinta feira, demandaron onte a Xunta que derrogase o decreto e que se reintegrase á vía do consenso lingüístico que o PP rachou unilateralmente ao chegar Feijóo a Monte Pío en 2009. Feijóo non está polo labor e, no canto de acatar a sentenza, presenta agora un recurso. Continúa así a guerra xudicial contra resolucións xurídicas que anulan os aspectos chave do coñecido como decreto do plurilingüismo, a primeira norma legal ditada por un Executivo galego que resulta nun retroceso cuantitativo e cualitativo da presenza da lingua galega nas aulas.


Summary: A Feira de Turismo convértese estes días nun escaparate privilexiado para a promoción de cidades e países. Son varias as administracións galegas que acompañaron a súa campaña de difusión con vídeos realizados para a ocasión. Dende o Concello da Coruña á Deputación de Lugo, pasando por Mazaricos, Vigo, Cambados ou a propia Xunta


Summary: Coñecémola como a cara visible de Oqo e como autora de álbum ilustrado, pero Eva Mejuto deulle unha viraxe á súa vida para entrar no mundo da xestión cultural cun novo proxecto chamado Capicúa. Ademais, vén de publicar '22 segundos', a súa primeira novela xuvenil que aborda o tema da transexualidade e que presentará mañá cuarta feira na Casa da Luz de Pontevedra xunto cun dos rapaces que inspiraron a historia.

- Mañá, Día do Orgullo LGBTI, presentas '22 segundos'. Por que o tema da transexualidade para a túa primeira novela xuvenil? - Todo veu dunha reportaxe que vin en TVE, 'El sexo sentido', que falaba de crianzas de 3, 4 ou 5 anos cuxa identidade de xénero non se correspondía co sexo asignado. E a verdade é que foi moi conmovedor, impactoume o sufrimento das crianzas trans, o descoñecemento que temos, e como a a transexualidade estivo vista sempre desde a marxinalidade, ligada á prostitución, ás drogas e ao mundo da farándula, sempre desde unha perspectiva moi denigrada e tratada con moi pouco respecto. Esa reportaxe amosaba unha parte moi tenra e a partir de aí fun tirando do fío e... A verdade é que nunca exercín moito de xornalista pero algunha cousa sempre me quedou, aínda que me dediquei case toda a vida á literatura infantil e xuvenil, e pareceume unha boa oportunidade para mesturar os meus dous mundos, como achegar a unha realidade invisibilizada a un público mozo que a min, particularmente, é o que máis me interesa, porque son unhas idades onde está todo por construír. Para min a literatura nesas idades é superimportante, porque poden cambiar a túa visión do mundo. A min fixéronme moito ben na vida os libros nesa idade, nesas idades complexas con tradicións duras. Para min a literatura nesas idades é superimportante, porque poden cambiar a túa visión do mundo. A min fixéronme moito ben na vida os libros nesa idade - Documentácheste con persoas reais. - Si, a través do documental coñecín un cantautor que se chama Viruta, que é un cantante trans madrileño, entrevisteime con el e a través del cheguei á asociación Arelas de familias trans. E a partir de aí puxéronme en contacto cun grupo de whatsapp de Galiza e varios mozos prestáronse a compartir comigo a súa vida e as súas cicatrices reais e as simbólicas. Quedei moi impactada e a partir deles creei o personaxe de Alex, que é un pouco todos e ningún. Para min foi fundamental ter ese contacto directo. Se non, moitas veces por 'buenismo' ou boa vontade acabamos metendo a pata, así que tiven trato tanto con asociacións como con persoas trans. - Alex, o protagonista, tivo moita sorte na vida. - Si, está inspirado en boa medida nun rapaz de Cangas que se chama Marcos Ceive e que vai estar mañá na presentación. Boa parte das experiencias son del e sempre di que tivo moita sorte, porque non tivo excesivos problemas a pesar de estudar nun colexio de monxas. E ten unha personalidade tamén moi forte, e foi quen de enfrontarte con moita afouteza a todas as complicacións, fundamentalmente con el mesmo, porque esa moitas veces é a parte máis complicada, aceptarse a un mesmo. A verdade é que o quixen afrontar en positivo, aínda que hai moitos casos de xente que se acabou suicidando, como Alan, aquel rapaz de Barcelona. Quixen dar esa mensaxe de que hai dificultades, pero que enfrontándonos á realidade é posible solucionalas, rachando o silencio, que é un pouco o que resume o libro. O que non se fala non existe e é necesario romper con ese silencio porque cómpre visibilizarse para conseguir o respecto e a empatía dos demais. O que non se fala non existe e é necesario romper con ese silencio porque cómpre visibilizarse para conseguir o respecto e a empatía dos demais. - Ti defendes que a literatura serve para axudarnos a entender a vida. Sen embargo, saíron voces críticas que dicían que na cultura galega hai exceso de literatura de valores e defecto de literatura a secas. Como ex editora e escritora, que opinas? - A literatura é certo que ten que estar ben contada: personaxes ben construídas, unha acción, unha trama, que sexa crible, etc. Iso é fundamental, pero iso non quere dicir que non poida ter outras características: pode servir para entreter, para evadirse, para inventar mundos que non existen... pero sempre serviu tamén -e para min sempre servirá- para coñecernos primeiramente a nós mesmos e logo o mundo que nos rodea. E para min ese debate é absurdo, porque unha cousa non está 'reñida' coa outra. Se unha historia está mal contada non funciona, porque non vai conseguir aquilo que se pretendía. Pero os valores son intrínsecos, ti cando contas unha historia contas tamén unha ideoloxía, uns valores... Estas historias de fantasía, Harry Potter, etc. non están exentas de valores, aínda que non estean tan evidentes. Tamén conlevan comportamentos e roles de xénero. Un libro ten que estar sempre ben construído, ten que ser estimulante, ten que retar á persoa que o le, pero iso non quere dicir que non poida levar consigo ideas, valores e ferramentas que che axuden a ter unha perspectiva crítica da sociedade para que aprendan a pensar por si mesmos. A literatura sempre serviu tamén -e para min sempre servirá- para coñecernos primeiramente a nós mesmos e logo o mundo que nos rodea. - Esta é a túa primeira novela xuvenil, pero creo que tes máis proxectos na gaveta, o que quere dicir que chegas para quedar. Que nos podes contar dos teus vindeiros proxectos? - Si que é certo que teño moitas historias gardadas e teño gana de contalas. A verdade é que hai aí unha historia escrita, só lle faltan unhas voltiñas, e tamén teño un proxecto para público mozo que ten que ver coa recuperación da memoria. Si que me gustaría falarlles aos rapaces de partes do noso pasado que penso que non están contadas de todo, non aparecen nos libros de historia oficial e probablemente eles xa non teñan contacto con xente que o viviu. Estou agora nun proceso de investigación de varias historias que van acontecer en distintas épocas. Basicamente acontecen en distintos momentos da historia do noso país, vai nesa liña do que me apetece escribir. Tamén ten que ver coa tese de doutoramento á que lle dediquei moitos anos, que vai da literatura infantil como ámbito para o testemuño, e supoño que iso me influiu moito á hora de analizar os libros infantís. E resulta que unha das cousas que descubrín nos álbums ilustrados é que había moitos máis libros sobre a II Guerra Mundial que da Guerra Civil. Logo aparecen libros de texto que din que Lorca morreu accidentalmente, así que paréceme importante contar a historia desde distintas perspectivas. Había unha profesora vasca que dicía que ás veces a ficción serve para encher os baleiros da historia oficial, e esa idea gustoume moito. - Vas continuar a facer álbum ilustrado para crianzas ou quéreste asentar na narrativa xuvenil? - Teño algún proxecto que quedou no caixón e supoño que nalgún momento se retomará, en función de moitas cousas, pero agora mesmo como estou tan enganchada con isto e estou indo aos institutos. O contacto coa rapazada estame a resultar moi estimulante. Eu traballei con nenos moi pequenos durante moito tempo e considero que agora me toca estoutra parte. Si que me gustaría falarlles aos rapaces de partes do noso pasado que penso que non están contadas de todo, que non aparecen nos libros de historia oficial - Aos adultos tes previsto meterlle o dente? - Non o sei, sempre estiven tan vencellada ao eido infanto-xuvenil que se cadra non sei ver máis alá. Este é o mundo que máis me interesa e creo que aínda teño bastante que facer por aquí. - Polo que vexo vés de ter un cambio profesional importante na túa vida: vés de publicar a tese de doutoramento e tamén abandonaches o ano pasado a dirección de Oqo. Como se abandona algo que ergueches co teu propio esforzo? - Quixera matizar que Oqo era un proxecto colectivo, eu era parte dun grupo de xente, aínda que se cadra era a parte máis visible. Creo que hai etapas e momentos vitais que piden cousas distintas. Entón a min o corpo pedíame seguir no mundo da literatura e da xestión cultural, que é no que estou a traballar agora, pero desde outro lado. E penso que é interesante renovarse e seguir con proxectos novos e estimulantes para que nunca se perda o ánimo nin a ilusión. A min tocábame, non sei se foi polos 40 anos, pero si que foi unha necesidade vital. Tocaba un cambio, pero sempre en positivo. A idea é trasladar o aprendido, o experimentado e o vivido a outros ámbitos, coa cultura e cos libros, pero nun novo proxecto. - Queres dedicarlle agora máis tempo á cuestión creativa? - Si que me gustaría, pero vai depender do traballo, que non sei se hai moita xente que poida deixalo todo e dedicarse a escribir. Dou clase tamén nun Máster de Belas Artes, e tamén o mundo de investigación tamén me tira. Teño tantos campos abertos que teño que buscar tempo para dedicarlle á creación, pero teño ilusión, vontade e ganas -e penso que pulo- para facer cousas, así que mentres teña enerxía, dareille caña ao cerebro. A idea é trasladar o aprendido, o experimentado e o vivido a outros ámbitos, coa cultura e cos libros, pero nun novo proxecto. - Como creadora e ex editora, como ves a industria editorial galega, que parece que non despega? - Unhas van e outras veñen. Eu veño de estar na pasada fin de semana na Festa dos Libros de Pontevedra e a verdade é que foi fantástico, con moito público, moitos libros, moitas librarías... Se cadra é unha illa, pero cando ves que hai lectorado, libros de calidade.... dá moito ánimo. Pero si que é certo que o sector leva pasando por unha etapa complicada máis tempo do que se debera. Houbo editoras e librarías que quedaron no camiño, e cunhas políticas públicas que non o fan demasiado ben, entón é complicado e duro, así que as editoras teñen que controlar bastante o que editan porque hai que minimizar riscos. Por iso é tan importante a literatura infantil e xuvenil, porque crearmos lectores novos é fundamental. Ou nos aseguramos que temos unha produción que atope un público ou a cousa complicase moito. Eu teño esperanza, pero co realismo de saber que o sector está a sufrir moito. Pero, por outra banda, hai creadores e creadoras fantásticas, un caldo de cultivo interesante e creo que fan falta iniciativas que unan esa produción literaria co público interesado, ademais de formar para que o resto do público se achegue, que hai moito reality na televisión e moita Internet, que ocupa tempo de máis, e esquecemos o importante que son os libros na nosa vida para conformármonos, para formar o noso pensamento e tamén para reflexionar. Hai que pararse neste mundo tan rápido. O tempo de parar, de poñerse a ler, de gozar e de pensar é algo que como sociedade temos que replantexarnos.


Summary: A asociación Vellez Digna censura que restrinxise máis as condicións desmotivando ás familias.

De cara ás festas do Nadal a Consellaría de Política Social elaborou un protocolo para regular as saídas de residentes dos centros. Entre outras cuestións, limitaba as estancias con familiares a unha saída, cunha duración mínima de cinco días e restrinxida a un único domicilio. Antes do regreso ao centro, Política Social indicaba a realización dunha proba diagnóstica previa e recomendaba situar as e os residentes nunha estancia "onde non se poña en risco" aos demais usuarios e usuarias. A asociación Vellez Digna de Cangas criticou onte nun comunicado que DomusVi, a compañía que xestiona residencias privadas e concertadas na Galiza, restrinxiu aínda máis estas condicións. "Provocou que varias persoas desistiran de levar á casa o familiar, de feito o escrito ten unha clara fin disuasoria e sen base legal ningunha", asegura o colectivo. No mesmo comunicado adxunta o escrito que a empresa trasladou ás familias e no que se recollen as directrices de Política Social. As familias debían acordar que eran coñecedoras de que as saídas "poden implicar para os residentes que as efectúen non poder regresar, ter que presentar unha proba negativa ou ben "estar en illamento no seu cuarto do centro determinados días". Esta última condición é a que espertou as críticas da asociación. "Non é certo que deban estar illados por ter saído fóra se non teñen síntomas, esa é unha penalización máis que inventa DomusVi", afirman. Esta e outras compañías, engaden, "levan meses restrinxindo e dificultando as visitas, incumprindo as distintas instrucións que van dando as consellerías de Política Social e de Sanidade".


Summary: Estefanía Cabarcos (Rocasport Giant) conseguiu o mellor tempo esta fin de semana no Campionato galego de Descenso no Bike Park de Manzaneda, proclamándose campioa de elite. Os seus problemas de saúde non impediron que rematase con este título unha difícil tempada marcada polas lesións. No seu traballo agradece tamén o que realiza o seu club que forma deportistas desde categorías inferiores.

—Está satisfeita coa súa actuación no Bike Park de Manzaneda?Estou moi contenta. Aínda que xa levo uns anos correndo é a primeira vez que me proclamo campioa galega. Nas últimas tempadas estiven na categoría Máster 30, mais como somos poucas rapazas fíxenme desta vez elite, conseguindo a categoría absoluta de mulleres. A elite do ciclismo de montaña de resistencia rétase en Lalín —En todo caso non sería moi doado facer o mellor tempo e había outras deportistas con posibilidades.Non o foi. O circuíto estaba moi delicado ao atoparse moi seco nesta época. Había moita xente baixando e rompeu moito. Aínda que non é un percorrido moi exixente tecnicamente estaba nunhas condicións como para trabucarse e había que correr con moita concentración. Este ano foi moi complicado para min ao ter moitas lesións e non tiven a posibilidade de coller moito a bicicleta como outros anos. Non as tiña todas comigo a nivel físico. Aínda así aguantei e din todo o que tiña e, desde logo, moi contenta co tempo e co resultado final. —Daquela, non houbo unha preparación previa con normalidade?Non a houbo. Este ano case fun de carreira en carreira e sen tempo útil para adestrar. De outubro até xaneiro estiven coa clavícula mal. E de xaneiro até abril padecín unha man rota. Despois fixen dúas carreiras en Portugal e aínda estaba "tocada". Tamén fun coa selección galega ao Campionato de España, aínda que tampouco estaba en moi boas condicións físicas. Tiven varias caídas polo que aínda empeorei máis. Ciclismo e muller: un deporte emancipador Foi un ano moi complicado polo que non houbo moitas posibilidades de prepararme enriba da bicicleta. Por ese motivo estaba algo nerviosa ao principio en Manzaneda, non tiña a mesma confianza que noutras ocasións. —A situación meteorolóxica marcou a carreira?Desde logo. En novembro, cando foi a primeira carreira en Manzaneda, ao final tiveron que mudar a data polas condicións meterolóxicas adversas. Daquela había que estar pendente do tempo e neste caso foi pola calor extrema. —Hai unha preparación específica en relación á bicicleta nestes casos? Pódense cambiar as cubertas para que agarren máis e dependendo se hai lama no chan ou hai terra seca. Tamén miramos a presións dos pneumáticos. —Cales son os plans futuros?Carreiras hai. Teño en mente os circuítos urbanos, como o de Sarria ou o Marisquiño en Vigo, que me gustan moito, e algún máis. En todo caso coido que vou ir pouco a pouco. Se imos de carreira en carreira e non temos tempo para gozalo... non se pasa tan ben. Galiza acollerá en 2021 o Campionato do Mundo de Carreiras de Aventuras —Debería contar con máis apoio este deporte de cara a poder medrar?A verdade é que si. Eu teño a sorte de que podo dedicar unha parte do meu diñeiro a ter esas bicicletas e contar co seu mantemento. Despois hai que ter en conta os desprazamentos e aloxamentos. Hai xente máis nova que non ten esa posibilidade. O descenso non está no seu mellor momento e mesmo quedei sorprendida que se dera premio en metálico desta vez. —A situación é diferente noutros países?É moi diferente. Teño asistido a probas europeas e non é igual. Un exemplo témolo en Portugal onde a situación deste deporte está moito mellor. Contan con moitas axudas e as carreiras están moi ben montadas.


Summary: A teosofía, con canto comporta de simbolismo oriental, céltico, en relación coa vida e a morte, confluíu nos ismos que caracterizaron o Modernismo e ao que estiveron moi atentos en sociedades como a Marco Aurelio de Pontevedra ou o da Marquesa de Atalaya Bermeja en Ourense, entre outros. Asuntos que callaron e que abandeirou Primitivo R. Sanjurjo, amigo de Rubén Darío e de Borges, e que apaixonaron a Risco e Castelao: "espírito" que transcende canto fan para revestir de modernidade o nacionalismo galego.

Na revista Nós perviven, en fondo e forma -pero prendendo na galeguización polos devezos de Arturo Noguerol, as influencias das Irmandades da Fala e as vivencias que aqueles mozos levaban dentro-, sentimentos radicais de orixe teosófico, de nivel de alma como a significación da individualidade na colectividade parafraseada en enunciados como "Ser diferente é ser existente" ou "Nós os inadaptados", que se reflicten en Jean Floressas des Eissentes, persoeiro da novela do francés, seguidor de Schopenhauer e do Jorys Karl Huysmans de A rebours. Non cabe outra que imaxinar a Risco e a Primitivo R. Sanjurjo falando con Castelao a respecto do simbolismo das ilustracións que, na forma, estarán a ritmo co fondo intelectual, como se esperaba dunha revista eminentemente culta e panceltista como Nós. Castelao está entón en Pontevedra, entre amigos metidos tamén nas modas teosóficas. Así que o simbolismo teosófico estará moi presente tanto no grafismo como en todo canto se faga con ansias de transcendencia presente e futura. Iconografía, imaxinario simbólico que implicará esas ideas orientais, célticas, mensaxes que están nas estelas funerarias galaico-romanas que arrancan dunha cimentación para orixinar un nome expresado cun epígrafe, seguidas de símbolos de paso e ascese, como pórticos, escenas de vendima, de elaboración do liño... para finalmente triunfar coas representacións cosmogónicas, esvásticas e rosáceas. Algo igual exprésase nos pórticos románicos, desde a base até o rosetón, porta por medio, que implican pasaxe, ascese, peregrinación, experimentación de humanización, desde o Caos ao Cosmos, desde as orixes á perfección, ao Paraíso, desde a Terra ao Ceo. Como na mesma fachada occidental da catedral compostelá, na que se circunscribe o Pórtico da Gloria: desde o Caos, a Xénese, ascendendo cara á Luz, entre ídolos monstruosos que se van creando para nacer á palabra a través de profetas e apóstolos, co triunfo da civilización, a música dos 24 anciáns formando o arco. Música que presupón palabra e acordo, unión das diferenzas... E sobre todo canto se di, ábrese á luz o rosetón, cosmogonía pola que furan as raiolas da derradeira luz do solpor para petar no altar do oriente, cara a onde nace un novo día para nos "orientarmos". As ilustracións de 'Nós' e o triunfo do Graal e da Estrela Pois ideas como as devanditas alentan as ilustración de Nós, especialmente as portadas, con canto indican estas de inicio, de entrada. Nos temas debuxados por Castelao, como en boa parte da súa obra, latexa o simbolismo, o sentimento teosófico, "oriental", "celta", en relación co tránsito da vida, coa busca, o que el chama as "Cousas da morte", como da vida. Entre eses símbolos o que máis abonda é a árbore, concretamente o carballo. Observemos a súa significación para os vascos: velaí a Árbore de Guernika. Por exemplo, na primeira portada de Nós (número 10, 20 de abril de 1922) faise sobranceiro o senso escenográfico e, dentro del, a mensaxe: raiceiras e árbore que se ergue nunha alborada entre dous músicos que semellan anunciala tocados con monteira, o da esquerda sopra a corna, o da dereita, a gaita, instrumentos populares. Entre o enguedello das ramas asoma a loita pola vida nas pólas da natureza, as dúas serpes entrelazadas ao estilo celta, entre dúas persoas en cada cabo. Segue o par de serpes xemelgas e simétricas, como toda a composición, o esquema do símbolo do infinito, Lemniscate, un lazo como un oito deitado, inspirado no Uróboros grego de procedencia oriental: a serpe ou monstro enlazado que morde o rabo. Pois a vida non é lineal, é unidade nunha diversidade en transformación, acción–destrución. Lazo que dá lugar ao nó salomónico, o nó sen fin, que une eses dous cabos nos que se envolve o ser humano, o da vida e o da morte. Este tema, tan presente en motivos e na ourivaría castrexa, conduce a unha vella teima de Risco, recollida en Las tinieblas de Occidente (obra de Risco de 1912, inédita, comentada en edición de Manuel Outeiriño, Soutelo Blanco, na que se adianta ao ensaio de Oswald Spengler A decadencia de Occidente, de 1918) e na que tamén insiste metaforicamente Castelao, presenta a loita do individuo coa natureza, a dialéctica entre o homo rusticus e o homo urbanus, expresada na Bíblia polo nómade pastor Abel e polo sedentario Caín. Lembra igualmente a enredada loita de Laoconte por sobrevir e pór a salvo a súa casta. Símbolo da árbore da vida, na loita entre a vida e a morte. Asunto inspirado no caduceo, a árbore, rama, vara, cetro de oliveira entre dúas serpes enroscadas, para ser símbolo, regalo de Apolo a Hermes, mensaxeiro e deus do comercio. Símbolo simplificado no caxato de Esculapio, o deus da menciña. Tema recorrente na Biblia, na Lei mesiánica e na simboloxía cristiá: no Pórtico da Gloria, na entrada barroca do Mosteiro de Oseira. De xeito serodio, alá pola metade dos anos 60, a organización armada ETA, inspirada polo deseñador e creador anarquista Felix Likiniano, crea o seu símbolo, o Bietan Jarrai: serpe ascendente enroscada ao machado-rama-cetro... (a acción). Asunto que se reforza representando ambas as partes o traballo tradicional: o da mitolóxica Ariadna, a muller fiando, e o non menos lendario, personaxe de contos e da realidade ou o leñador. que se interna no bosque co seu machado. E como nunha ascese, na parte superior desta composición triangular, como na cima do monte, no Cosmos, preside o Cáliz, o Graal, da Última Cea, buscado por Artur e os seus, e sobre del a estrela da esperanza, da liberdade, aínda informe. Mentres, as Irmandades da Fala xa usaban como distintivo a estrela branca de cinco puntas e a fouciña, símbolos do traballo e de inspiración marxista. A ambos os lados do Graal, dúas mulleres reparten os símbolos do traballo: o pan e o viño, eucarísticos tamén. O escultor Asorey en varios dos seus monumentos galegos expresa esa idea de ascese, do Caos ao Cosmos, entre elementos de traballo. Faino, por exemplo, no monumento a San Francisco de Compostela e tamén no de Curros, na Coruña. Ideas que non serán alleas á arquitectura de Palacios e a outros simbolistas galegos do Modernismo. O espírito de formas que han de ter patria, como as linguas (Díaz Pardo) As ilustracións de Nós (Carballo Calero, M.V. La ilustración en la revista Nós 1983) expresan os contidos filosóficos, teosóficos, de identidade e interrelación con outros pobos. As súas portadas irán ofrecendo variacións en relación coas propostas de Risco e coas buscas de Camilo Díaz Baliño, tan metido na estética Celta -para cuxo estudo é recomendábel a lectura dos traballos e pescudas de Iría-Frine Rivera A orixinalidade radica na orixe: o concepto da imaxe galega na estética de Vicente Risco (2020). Posteriormente, Castelao (Nós, número 32, 15 de agosto de 1926) sacará as raiceiras e porá na base o pórtico primitivo, trilito megalítico, tumba-altar, a Ara de Gael, a proxenie dos celtas galaicos na idea que aparece nos preliminares da Historia de Galicia de Vicetto e Murguía; e tras el, a raiola, o círculo solar, para sobre del medrar, en ascese, no enguedello das pólas da vida. O demais mantense. Pórtico megalítico, iconografía que se usa con teimosía no taller do escenógrafo Camilo Díaz Baliño e que traspasa á misión das formas do seu fillo Isaac. O pórtico megalítico das orixes, como o espírito que alentaba aquelas ideas, transmitiuse e quedou nas miradas dos creadores da xeración seguinte: inquedanzas de Seoane e mesmo de Díaz Pardo que, a través do Laboratorio de Formas, recrean sobre estes principios: aquel pórtico será o anagrama das cerámicas de Madalena, de O Castro e Díaz Pardo levarao á gran vidreira superior que preside o Parlamento galego, seguindo esquemas xa tratados por Castelao. O pórtico repítese no monumento coruñés aos mártires da represión franquista no Campo da Rata. Tamén para a revista Nós Castelao crea unhas franxas para iniciar ou finalizar textos: colofóns con monstros, palmetas románicas, caxemires -tan na tradición galega, motivo oriental, persa, en relación co ciprés caído e triste (esa forma de ril). Noutras ocasións, unha secuencia de monstros, como os que están na base do Pórtico da Gloria, en relación coas tarascas celtas e todo ese imaxinario do inframundo -tan oriental tamén- máscaras etc. Son temas inspirados nos canecelos románicos e nas gárgolas barrocas, imaxinario teosófico... Noutras ocasións o floreiro de cinco dedos, tema oriental xa tratado nas primeiras porcelanas do Sargadelos do ilustrado Raimundo Ibáñez... man aberta (con tanta simboloxía mesmo en relación con Serapis) dedos dos que saen ramas floreadas que se estenden a ambas as partes. Asorey presumía dunha colección de xerros de cinco dedos e mesmo os inclúe na escultura Filliña. Úsanse ademais alegorías en relación co Trasmundo, como a faciana da vella cuberta de pano e bicando o cranio humano (Nós, número 2, 30 de novembro de 1920). Tema do cranio, a caveira, o esqueleto... moi patentes na obra de Castelao, como esoutra ilustración da vide que nace do cranio, como as mans que moven o badalo da campá anunciando novas... o tema da Piedade, a nai co fillo morto tomado dos cruceiros, a cruz-espada de Santiago, en relación coa Excalibur de Artur, o neno ollando tras a xanela, a esperanza. Abrir, esperanza, alborada, renacer: é a mensaxe. A árbore con raiceiras e polas é o pórtico que simboliza pasaxe, peregrinación; cáliz do convite e da solidariedade, Cruz de Santiago... Son símbolos tomados da tradición céltica cristianizada e cos que rompe Castelao, despois da escisión conservadora guiada por Risco, a Dereita Galeguista, ao non aceptar este último a unión estratéxica do Partido Galeguista con republicanos e socialistas, cando tamén se anuncia a postura "dunha igrexa sacrílega", que bendice e acabará propiciando unha nova Cruzada. Desde aquela, Castelao refírese ao Risco de Nós como "cando Risco era alguén". Entón a obra de Castelao esquece "aquelas vaguidades" metafísicas para asentarse nas realidades, nos álbums de Debuxos da guerra, nos Debuxos de Negros e Co Pensamento en Galiza (1943), que acabará sendo unha autodefinición: o Sempre en Galiza. Unha nova Cova céltica para espíritos libres en anos de ditadura: O Volter de Ourense O ambiente final de Risco, entre os ameazantes escarmentos franquistas, aconteceu facendo encaixes en faladoiros de cafés, entre os que estaba O Volter, cun suxestivo nome inspirado no café Voltaire de Zúric, o de debate das vangardas dos anos vinte. Nome que non podía ser máis que un modo retranqueiro, moi risquián, de burlar a ignorancia para un espazo de liberdade e de palabra. Taberna nun recuncho do Eirociño dos Cabaleiros, tras a casa de Risco e de Otero, no corazón do vello Ourense. Locus amoenus con algo de catacumba e mesmo de vella Cova Céltica, atendida polo Tucho, propietario que tamén lle daba sobrenome. Alí Risco e Otero Pedrayo esquecían tantas mágoas e retomaban a palabra ceibe, exercían como de druídas ou bardos. Pois eran os "patriarcas" entre Os artistiñas: X. Quesada, de Dios, Acisclo, Buciños, Xavier Pousa, Baltar... incorporándose logo outros como Prego ou Virxilio Conde Corbal. Despois do pasamento de Risco, en 1963, as cousas perderon o pulo do faladoiro, mudou o significado de internarse en teosofías e debates sobre a creatividade. Aínda así burlando a ditadura, foi sobrevivindo até 1985, anos "democráticos" para logo ser espoliado e demolido, namentres se facían outras cousas nunha cidade que deixaba perder a aura propia de Nós. As ideas de Luís Seoane e de Isaac Díaz Pardo acolléronse nas Industrias da Memoria, Sargadelos, O Castro e o seu abano, coa ansia de recrear sobre as tradicións, sobre a idea, animando o espírito etnocultural, ao fin e ao cabo raiceiras teosóficas de todo o demais. E xa enxergamos o estado da cuestión. Cultura, entendida como esencia do espírito, para situarnos no espazo e no tempo e saber quen somos nese enredo entre a vida e a morte.


Summary: A medida tomaríase pola baixada da recadación de case 29% debido á crise sanitaria e incluiría taxas a bancos e compañías de seguros.

O Goberno arxentino, presidido por Alberto Fernández, estuda aplicar unha taxa ás grandes fortunas do seu país para recuperar a baixada da recadación de 29% como consecuencia da emerxencia sanitaria. O propio presidente arxentino salienta na súa conta de Twitter que esta medida sería "unha ferramenta útil para afrontar a loita contra o coronavirus e as dificultades do presente coa solidariedade dos que máis teñen". A mensaxe vai acompañada dunha fotografía da reunión que mantivo, xunto ao ministro de Economía, Martín Guzmán, co xefe da coalición gobernante Fronte de Todos, Máximo Kirchner, e o presidente do Partido Solidario, Carlos Heller, quen lidera tamén a Comisión de Orzamentos do Congreso das Deputadas e Deputados. A intención do Goberno arxentino é, segundo explica a axencia nacional de noticias ' Telam', presentar esta sexta feira 17 de abril ante a comisión de Orzamentos e Facenda este proxecto co que cargar de maiores impostos ás grandes fortunas do país, tanto físicas como xurídicas así como aos grandes grupos económicos, bancos, compañías de seguros e grandes terratenentes.


Summary: A adquisición do Banco Gallego por parte do Sabadell podería deixar sen morada a José, Begoña e a súa crianza de 10 anos. Stop-Despexos Compostela exixe unha solución para a familia e apela ao Código de Boas Prácticas.

Esta quinta feira (10 de abril) a plataforma Stop-Despexos Compostela ocupou unha das oficinas que o Banco Sabadell ten na capital galega. As razóns, exixiren unha solución para José, Begoña e a súa crianza de 10 anos. Esta familia de Padrón podería ficar sen morada de se levar a cabo a execución hipotecaria ordenada pola entidade financeira após varios non pagamentos. Desde Stop-Despexos demandan ao Sabadell a negociación dunha moratoria coa familia de acordo co disposto na lexislación vixente pois, lembran, "cumpren os requisitos de estar en risco de exclusión social". En risco de exclusión social José era operario da construción. Após unha enfermidade ficou cunha minusvalía recoñecida do 75%. Sen traballo "as cousas comezaron a ir mal", indican desde o movemento social. Embora asumiren a compra dunha vivenda cando os seus ingresos llelo permitían, a finais de 2013 a incapacidade para faceren fronte aos custes da hipotéca leváron@s a se poren en contacto con Stop-Despexos. "En outubro de 2013 pídese ao banco que acolléndose á lei negocie coa familia unha moratoria" mais, embora cumpriren os requirimentos, "o banco, continuando coa súa mala práxis, require nova documentación durante máis de dous meses pero en ningún momento oferta ningunha posibilidade real de negociación", denuncian. A Lei insta a unha moratoria Neste senso, desde o movemento social apuntan que a "a Lei 1/2013 recolle que o banco adscrito ao Código de Boas Prácticas ten un mes para dar resposta por escrito ás familias" que se atopen, como José e Begoña, nunha situación límite. SabadellGallego di que após a fusión "non se sabe" cal é o protocolo e que a familia podería ter que reiniciar o proceso Após facerse o Banco Sabadell co Banco Gallego --co que a familia asinara o crédito hipotecario-- "á familia comunícaselle que "non se sabe" cal é o novo protocolo de actuación e que é posible que teñan que reiniciar todo o proceso". Perante esta situación Stop-Despexos decidiu concentrarse ás portas da entidade financeira e reclamar unha xuntanza entre a familia e a dirección da oficina á fin de procuraren unha moratoria. "Esiximos que o banco dun respiro a esta familia amparada pola súa situación de risco de exclusión", sinalan.


Summary: A inicios de ano entrou en vigor en Portugal a lei que limita a plantación desta especie. Agora unha compañía lusa prepara a súa aterraxe na Galiza. Un novo episodio na eucaliptización do país.

A inicios de 2017 o goberno portugués anunciaba a súa intención de activar unha lexislación para fixar unha moratoria para o eucalipto, especie que ocupa 26% da superficie forestal portuguesa. Na actualidade hai 811.000 hectáreas plantadas con esta especie no país veciño, 100.000 máis que hai dúas décadas. En febreiro deste ano, 2018, entraba en vigor a lei coa que o goberno de António Costa quer frear o eucalipto. A industria papeleira e pasteira, ligada ao eucalipto, procurou alternativas a este novo escenario. E unha delas atópaa en Galiza, país onde o eucalipto ocupa por volta de 290.000 hectáreas da superficie arborada. Segundo a noticia publicada no Faro de Vigo e asinada por Lara Graña, a papeleira lusa The Navigator Company (antiga Portucel) arrendará predios en Galiza para estabelecer as súas propias plantacións de eucaliptos. A firma procuraría "crear unha base forestal en Galiza" en base a terreos privados sen explotar máis xa poboadas con eucaliptos. "A actividade de The Navigator Company en Galiza contribuirá á recuperación de áreas de eucalipto", indica a compañía.


Queren os xestores do capitalismo salvaxe que nos habituemos á actual situación de deterioro da investigación tanto en Galicia coma no Estado español. Mais non deberan confundir a voluntariedade e profesionalidade das persoas que desenvolven tarefas investigadoras con submisión e resignación. Outra cousa é a percepción que existe no imaxinario da sociedade no referido á importancia e relevancia da investigación, tal como sucede, por outra banda, con todo o que ten que ver coa cultura, unha das que máis pagou a voracidade das tenaces dos recortes. Mais non é un tema menor. Todo o contrario. É da máxima transcendencia. É inaceptable que un país non entenda que un tecido investigador forte é a mellor garantía de desenvolvemento do mesmo. A Ciencia é esencial para o afortalamento dunha sociedade asentada nos principios da sustentabilidade e da ecoloxía social. A Ciencia entendida, loxicamente, coma un ben público para beneficio de toda a comunidade. No conxunto do estado español, aproximadamente o 53% do I+D+i lévase a cabo na empresa privada. A frenética e imparable tesoira dos recortes foi reducindo as posibilidade de suficiencia da investigación pública, de tal forma que foi alimentada unha fórmula propia da tecnocracia de Feijóo: a colaboración público-privada, onde as empresas privadas se benefician dos orzamentos das universidades e administracións públicas. Investigación pública Unha gran parte da investigación pública realízase nas universidades mediante o traballo dos profesores titulares, contratados posdoutorais e persoal predoutoral. Estes últimos, a pesar de realizar unha tarefa importantísima, xa non só para a súa propia formación senón para os seus departamentos, son os que menos estabilidade laboral teñen. A inmensa maioría debe sobrevivir con becas FPI/FPU. Con sorte, o departamento para o que traballan dispón dalgún orzamento para facerlles un contrato en malas condicións e cun salario na maioría dos casos inxusto. As persoas que teñen contratos posdoutorais tampouco gozan de estabilidade a longo prazo e, en xeral, sobreviven con contratos que van desde os dous anos ata os catro anos. E só despois de varios contratos tentarán optar por presentarse a unha praza de titular de Universidade co fin de acadar unha maior estabilidade investigadora. Por riba, dentro da panorámica da investigación existe un mapa nominal que non axuda a clarificar nada. Dentro dos contratos de tipo postdoutoral da USC están os asociados a proxectos Ramón y Cajal, que naceron como contratos destinados a atraer a excelencia investigadora á universidade. En canto se deu a voz de alarma debido á migración das persoas mellor formadas, as universidades galegas decidiron atraer a investigadores e investigadoras para que viñesen, deixasen o que estaban facendo no estranxeiro, e que desenvolvesen en Galicia a súa actividade, baixo o "compromiso" de que a universidade, pasado un tempo, lles daría a debida estabilidade a través dunha praza de docente. Se ollamos o que acontece na USC, veremos que a realidade é moi distinta á que marca a lei, xa que, a día de hoxe, a universidade aínda non dispón dun plan que lles dea estabilidade ao persoal investigador. Mentres non alumea dito plan, a precariedade e inestabilidade non impiden que a universidade se beneficie dos proxectos relacionados co persoal dos Ramón y Cajal. Ata o ano pasado, a USC recibiu uns 7 millóns de euros en recursos asociados a máis de 46 proxectos. Ademais, este persoal investigador dirixiu máis de 32 teses doutorais, publicou máis de 500 artigos e, ademais de todo o anterior, rexistráronse 4 patentes. A excelencia da USC vén dada pola calidade das investigacións dos grupos e, a pesar desta evidencia, o futuro deste persoal investigador é incerto. Con este panorama, se non se formaliza o plan ao que nos referimos, moito deste persoal verase na obriga de ter que emigrar -algúns repetirán a experiencia nada agradable de ter que facelo- á procura de máis estabilidade, a que Galicia lles nega. Outros pensarán en deixar a investigación e cambiar de sector ou ben dar o salto á empresa privada. Parece obvio, polo tanto, que esta figura investigadora precisa dun plan de estabilidade ben meditado e non improvisado. Na actualidade, a USC segue contratando a persoal Ramón y Cajal en áreas non deficitarias, a pesar de non ter un plan para estabilizalas. O que están facendo é darlle unha patada ao problema, como se se agardase a que o tempo sexa quen solucione a problemática; mais, namentres, o seu traballo sae adiante. A Xunta e a USC pásanse a pataca quente sobre quen ten a responsabilidade de estabilizalos. A única esperanza de supervivencia para algún deles é un 15% de taxa de reposición. A situación que sofre o persoal dos contratos Ramón y Cajal, así como o persoal investigador doutros programas semellantes (por exemplo, o Parga Pondal creado pola Xunta) son o reflexo da ineficiencia coa que traballan as administracións públicas e o escaso respecto que teñen para co futuro da ciencia e da investigación. En efecto, hai moitos máis colectivos sufrindo as consecuencias negativas das políticas neoliberais. A paciencia comeza xa a esvaerse. E as mobilizacións abrollan. Lembremos que hai escasos días, o 22 de abril, coincidindo co Día Mundial da Terra, a Ciencia mobilizábase para a ser visibilizada e para defender a súa dignidade. Repetimos, non podemos aceptar que a precariedade sexa o piar estrutural do emprego no noso país. Precariedade que vén da man dunha política financeira incorrecta. Isto é manifesto no caso do sistema universitario galego. Mentres asistamos a unha loita cainita por uns recursos escasos, e mentres non se entenda que o financiamento estrutural debe ser garantía da autonomía universitaria e dun sistema investigador forte, estable, de calidade e fondamente público, veremos como se compite e como se privatizan os beneficios da investigación pública e como, ao mesmo tempo, se degrada e precariza, aínda máis, a situación xa empobrecida do noso sistema investigador. No ano 2015 era un 40 por cento menos para proxectos de investigación. Nas nosas universidades hai un brillante persoal investigador que sobrevive ao límite, con salarios de pobreza, nun ambiente que os despreza e usa como man de obra, xa non barata, senón escrava. Hainos que recorren á caridade para poder levar a cabo as súas investigacións porque as administracións públicas ignoran o seu financiamento estable. Investigación privada Cómpre lembrar que Galicia está no nivel máis baixo desde o 2004 en financiamento de I+D+i, e que no noso sistema, curiosamente, as empresas son as que saen máis beneficiadas do financiamento público, mentres que Galicia está en cola na formación de empresarios, produtividade e emprego, sobre todo en todo o que se refire ás Tecnoloxías da Información e da Comunicación. Un terrible paradoxo que amosa como o capital sempre procura zugar o diñeiro público e os seus recursos para beneficio seu. Para ilustrar este feito, nada mellor que usar os documentos dos que se alimentan os xestores do sistema capitalista. Falamos do Informe Ardán 2016, nada susceptible de ser obra duns diaños de cornos e rabo vermellos, que analiza todo o tecido empresarial galego, composto dunhas 17.000 empresas, e chega á lamentable conclusión de que a media das empresas galegas en I+D+i acada unha irrisoria media de 135,79 puntos sobre un total de 1000. De feito, o 55% das empresas galegas non chega sequera a os 100 puntos. Só 36 empresas acadan o indicador Ardán, isto é, as que se moven nunha franxa que vai desde os 550 puntos ata os 1000. Mais o realmente rechamante é que só o 1% desas 36 empresas acada os 1000 puntos. Esa é a realidade da Galicia emprendedora e innovadora: unha farsa...a pesar de levarse un financiamento público que case chega ao 25%. Conclusión Non existe interese real en poñer en marcha políticas públicas de desenvolvemento asentadas na investigación. Esta combinación de incapacidade e cegueira voluntaria provocou que se trunque o avance científico, con terribles consecuencias para o benestar social. Universidade e Administración Pública teñen que cooperar man con man para reverter a situación e pasar da precariedade á estabilidade laboral do persoal investigador. Por iso, é moi importante que todas as persoas, como cidadás, tomemos conciencia da gran importancia da investigación científica de base e como repercute na nosa calidade de vida. Por iso, pedimos que as administracións públicas se impliquen de maneira real en impulsar a investigación como motor de coñecemento e progreso. Sen ciencia, non hai futuro.


Summary: Esta sexta feira, Rajoy visitou Barcelona non como chefe do Goberno español, senón como líder do PP, para tomar parte nunha xunta directiva do PPdeC. Alí -alén de se gabar da incautación de 100.000 cartaces do referendo por parte da Garda Civil- deixou a súa mensaxe máis belicosa.

A resposta de Rajoy á oferta de diálogo das principais autoridades catalás -a carta asinada por Puigdemont e Colau- foi elevar o ton e mostrar a disposición do Estado a continuar "actuando" en defensa da lei. Non pode haber diálogo mentres o Govern continúe a desacatar as resolucións do TC, dixo Rajoy, e a seguir engadiu: "Non imos aceitar o que vostés propoñen, non subestimen a forza da democracia española, é moi forte, España é unha grande nación". Aquí a palabra chave é "forza", ou sexa, o despregamento de todos os aparatos do Estado contra os preparativos para a realización do referendo. "Non haberá referendo", voltou a engadir. "Están a cometer un serio erro [dixo en alusión ao bloco independentista] e vannos obrigar a facer aquilo que non queremos", afirmou en referencia a recursos extremos como eventualmente a suspensión dalgunhas competencias básicas da autonomía (por exemplo, a toma de control da TV3 ou a asunción directa do mando sobre os Mossos d'Esquadra).


Summary: Segundo os datos recollidos pola Consellaría de Sanidade até as 18 horas da sexta feira 3.023 persoas continúan enfermas de Covid-19 e 192 permancen hospitalizadas.

Os casos activos de Covid-19 na Galiza mantéñense na xornada de hoxe en tendencia descendente, segundo os datos facilitados pola Consellaría de Sanidade da Xunta, e caen en 41 persoas enfermas até situarse a cifra total en 3.023, mentres as persoas hospitalizadas que seguen infectadas baixan en cinco até as 192. Así se desprende do balance actualizado este sábado con datos recollidos até as 18 horas da sexta feira. O informe da consellaría detalla que as pacientes con coronavirus en unidades de coidados intensivos (UCI) diminúen en dúas até as 43 e que o resto de persoas hospitalizadas con Covid-19 se reducen en tres até 149. Por áreas sanitarias, os hospitalizados redúcense en todas, agás na de Pontevedra-O Salnés, onde se incrementan en dous chegando a oito pacientes en UCI e 24 hospitalizados; e na de Lugo-A Mariña-Monforte, na que soben en un, dando un total de seis persoas ingresadas e unha en UCI. Ademais, a área d'A Coruña-Cee mantense como a que rexistra maior número de ingresados, 58, dos que 11 están en UCI. Na área de Vigo o número de persoas en UCI sobe até 13, unha persoa máis que na véspera, pero caen a 36 as ingresadas noutras unidades hospitalarias, dúas menos. En Ferrol seguen dúas persoas en críticos, pero redúcense a sete os que permanecen noutras unidades, un menos. Na área sanitaria de Ourense-Verín-O Barco ascenden a 13 os pacientes en unidades convencionais de hospitalización, un máis, e cinco continúan en UCI, dous menos. Na área de Compostela-Barbanza baixan a tres as persoas que se atopan en críticos, unha menos e caen a 16 as ingresadas noutras unidades, unha menos. Casos activos e contaxios Mentres se manteñen en descenso por segundo día os casos activos e decrecen en 41 até 3.023. Por áreas sanitarias, as infeccións soben en dúas das sete e Ourense suma 34; Ferrol 4. Nas demais baixan do seguinte modo: Vigo con 21 casos activos menos; Pontevedra-O Salnés con 11 menos; A Coruña-Cee con dous menos; e Compostela-Barbanza con un caso activo menos. A área de Vigo mantense como a que rexistra máis casos activos, 856; seguida da d'A Coruña-Cee, con 703; a de Pontevedra-O Salnés, con 481; a de Compostela-Barbanza, con 407; e a de Ourense, con 257; e Ferrol segue na cola, con 91. Así mesmo, os novos contaxios detectados tamén descenden tras caer en catro até os 191 este sábado. A semana comezou con 103 casos confirmados, aumentou até os 125 na terza feira e volveu subir a 189 na cuarta feira; na quinta feira a cifra era de 225 e de 195 na xornada de onte. Do total de positivos, confirmáronse por PCR nas últimas 24 horas 168, dos que 55 corresponden á área de Vigo; 51, á d'A Coruña; 22 á de Pontevedra; 13 á de Lugo; 11 á de Santiago; 10 á de Ourense; e seis aá de Ferrol. A taxa de positividade sitúase por segundo día consecutivo por debaixo de 2% logo de subir por enriba de 3% esta quinta feira, de modo que se mantén por debaixo de 5% que fixa a Organización Mundial da Saúde (OMS) para dar por controlada a pandemia. Vacinación As persoas con pauta completa de vacinación contra a Covid-19 superan as 440.000 logo de administrarse 95,28% das 1.477.645 doses recibidas. Segundo os datos da consellaría , un total de 442.270 persoas completaron a pauta, o que supone 18,7% da poboación a recibir as doses e 2.887 máis que no día anterior. En total, administráronse 1.379.282 doses. Con respecto aos grupos de poboación vacinados, por condición de vulnerabilidade recibiron, cando menos unha dose, 12.228 persoas con condición de alto risco e 480 teñen a pauta completa. Pola súa parte, entre as persoas dependentes non institucionalizadas recibiron ao menos unha dose 16.463 e completaron a pauta un total de 12.838. En canto ás institucionalizadas, que se empezaron a vacinar o 27 de decembro, 23.502 recibiron a primeira dose e 22.839 contan coa pauta completa.


Summary: O estudo de Pablo Reguera, Lucía Viñas e Jesús Gago vén de ser publicado na revista Scientia Marina. A concentración de plásticos na costa do Cantábrico foi superior á atopada nos mexillós das Rías Baixas.

Analizan por vez primeira a presenza destes residuos nos mexillóns galegos, ratificando os estudos que no mesmo senso se veñen realizando en todo o planetaTres investigadores do Centro Oceanográfico de Vigo veñen de publicar un traballo na revista Scientia Marina que confirma a elevada presenza de microplásticos nos mexillóns de rocha das costas galegas e do Cantábrico. En 'Microplastics in wild mussels (Mytilus spp.) from the north coast of Spain' Pablo Reguera, Lucía Viñas e Jesús Gago analizan por vez primeira a presenza destes residuos nos mexillóns galegos, ratificando os estudos que no mesmo senso se veñen realizando en todo o planeta. Na súa análise, os investigadores detectaron que a concentración media de microplásticos nos mexillóns do Cantábrico (entre 2.55 MPs por gramo) é superior á atopada nos mexillóns da Ría de Vigo (1.59 MPs por gramo). Os niveis achados nas costas do norte da Península son semellantes ás detectadas con anterioridade en Gran Bretaña ou na costa chinesa., pero superiores ás atopadas en Francia, Bélxica, Portugal, Noruega ou no Mediterráneo.A investigación realizou análises en Canido, Samil, A Guía, Redondela, San Adrián e Rodeira na Ría de Vigo. E tamén na Coruña, Avilés, Ribadesella, Santander, Castro Urdiales, Bilbao e Hondarribia nas rías altas e no Cantábrico. É dicir, escolleu zonas moi diversas en canto á súa proximidade a zonas urbanas e industriais, e en canto ao seu carácter interior (dentro de rías) ou exterior (en mar aberto). A Guía e Canido foron as localizacións nos que se atoparon maiores niveis de plásticos na Ría de Vigo. Mentres, no Cantábrico, foron as medicións efectuadas en Santander as meirandes.A investigación confirma o mexillón como unha especie sentinela, é dicir, un organismo que pode advertir ao ser humano dos perigos do incremento da presenza de microplásticos no marNo estudo destácase que a contaminación mariña por plásticos tense convertido nun problema "de importancia crecente". No caso dos mexillóns, os seus hábitos de alimentación por filtrado fai esta especie moi proclive á polución por microplásticos. Os seus achados confirman a esta especie como unha das máis afectadas por esta contaminación de orixe humana. E, en consecuencia, tamén ratifican o mexillón como unha especie sentinela, é dicir, un organismo que pode advertir ao ser humano dos perigos do incremento da presenza de microplásticos no mar, que van sufrir en primeiro lugar.