Summary: O novo monarca español promete transparencia, pero non desvela quen foi á recepción do día en que se coroou. Ademais, as súas primeiras reunións foron cos sectores máis fechados das vítimas de ETA e coa Igrexa, namentres chega ao Congreso a privilexiada protección legal para o seu pai.

As grandes palabras que acompañaron a operación política da proclamación de Felipe VI como novo rei de España apenas demoraron minutos en quedar en evidencia. Ademais da represión policial que se viviu en Madrid contra sectores republicanos -que xa negaba esa frase de que "aquí cabemos todos"- o certo é que esa transparencia á que tamén fixo alusión o novo monarca no seu discurso no Congreso non apareceu por ningures unha vez rematou a cerimonia. Non hai información oficial sobre a identidade d@s 3.000 convidad@s ao pazo real o día da proclamación, case todos representantes dos poderes A Casa Real négase a facer pública a listaxe de case 3.000 convidad@s que participaron na recepción no Pazo Real, pagada con fondos públicos. Ese secretismo só se pode entender desde o medo á que fique demasiado evidente que non se trataba dun xesto a "representantes da sociedade", senón a "representantes do poder", que non é o mesmo. Os cartos que custaron todos os fastos tampouco entran na "transparencia" prometida, polo de agora. Canto ao suposto discurso de inclusividade, o certo é que as primeiras xuntanzas do rei -programadas con simbólica intención- tamén demostran un nesgo ideolóxico moi concreto. Primeiro, @s vítimas do terrorismo, onde o protagonismo foi para os seus grupos e voceir@s máis ultras, contrarios a calquera proceso de paz e que destacaron nas manifestacións unionistas da pasada década, así como polo seu anti-nacionalismo. A maiores, entre as persoas convocadas non había vítimas de grupos como o GAL ou outros de carácter para-policial que foron sufragados con diñeiros dos fondos reservados. Precisamente desde Euskal Herria unha asociación de Gudaris do 36 preguntoulle ao novo monarca se pensa recibir as vítimas do franquismo, algo que o seu pai nunca fixo. Unha asociación vasca pregúntalle a Felipe VI se vai recibir ás vítimas do franquismo, algo que nunca fixo o seu pai A seguinte reunión de Felipe VI será coa cúpula da Igrexa católica no Estado, tamén coñecida polo seus pronunciamentos políticos reaccionarios, como contra o aborto ou os dereitos da muller. Aforado Por outra parte, esta mesma semana comeza no Congreso de Madrid o proceso para aforar e protexer legalmente -e a toda présa, por razóns que se descoñecen- ao antigo monarca, Juan Carlos I, e a súa esposa, nun procedimento de dubidosa legalidade e que mesmo podería abranguer a súa vida privada, o que desmente por completo calquera igualdade cidadá a respecto da lei, outra famosa frase de discurso borbónico que os feitos contradin. Nestes días, por certo, podería confirmarse a imputación da súa filla Cristina pola presunta corrupción do caso Nóos, cuxa orixe diversas informacións sitúan na Zarzuela.


Summary: O evento leva por título 'Corpos en rebeldía: aproximacións interdisciplinarias' e decorrerá o vindeiro 20 de xuño en Compostela.

O Consello da Cultura Galega organiza a vindeira segunda feira 20 de xuño a terceira edición da xornada de debate 'Pensar con orgullo', que este ano leva por título 'Corpos en rebeldía: aproximacións interdisciplinarias'. "O corpo non é neutral. Habitamos corpos concretos que se interpretan como entidades pasivas nun sistema de relacións sociais". Con estas palabras presenta o Consello este evento, que decorrerá na súa sede en Compostela, e engade ao discurso que, con todo, "algunhas marcas corporais, como o sexo, a discapacidade ou a raza, producen fronteiras naturalizadas mediante a inscrición nos corpos a través da tecnificación lingüística e conceptual do discurso científico". E ese é precisamente o foco no que se sitúa esta xornada, a fin de "tender pontes na sempre complexa relación entre o corpo, a sexualidade, o desexo e o sexo/xénero, desde unha proposta interdisciplinaria". Quenda de mañá A inauguración, contra as 10 horas, correrá a conta da presidenta do Consello da Cultura, Rosario Álvarez, e mais a coordinadora do evento, Carme Adán, que darán paso, a partir das 10.30 horas, ao relatorio 'Ciencia e valores nas políticas do sexo como variábel biolóxica', da man de Marta I. González García (Universidade de Oviedo) e baixo a presentación de Carmen Fernández Morante (Universidade de Santiago de Compostela). Daniel Amarelo: "Hai unha gran cantidade de discursos retrógrados que nos asoballan" Posteriormente haberá media hora de debate, entre as 11.30 e as 12 horas, e a continuación Dau García Dauder (Universidad Rey Juan Carlos de Madrid) e Konstantinos Argyrou (Instituto de Filosofía; Consello Superior de Investigacións Científicas) falarán sobre 'Diálogos interdisciplinarios sobre as formas de conceptualizar a corporalidade', unha mesa que moderará Carme Adán. Contra as 12.30 horas será a quenda de intervención na xornada de Enrique Latorre Ruiz (USC), e ás 13 horas falará María Juárez González (Universidad Complutense de Madrid). A sesión de mañá fechará, arredor das 13.30 horas, cunha visita á exposición 'Sen cancelas. Memorias do arco da vella na Galiza', no IES Rosalía de Castro. Quenda de tarde A xornada reiniciarase ás 16.30 horas co relatorio 'Reflexións sobre a identidade', moderado por Eulalia Pérez Sedeño (Consello Superior de Investigacións Científicas), e tamén intervirán neste evento do Consello da Cultura Jonathan Ospina-Betancurt (Universidad Europea), Maite Arraiza (Instituto de Filosofía; Consello Superior de Investigacións Científicas; Euskal Herriko Unibertsitatea) e mais Alexandre Garrido López (USC). Finalmente, a partir das 18.30 horas será a quenda das conclusións da xornada e o fechamento da mesma.


Summary: O PSdeG-PSOE retomou os seus actos de campaña con mitins en Moaña e Sarria, entre outros concellos. O secretario xeral dos socialistas galegos amosouse convencido de que a súa formación "seguirá avanzando" e dixo que tras o 28A Feijóo quedou "fóra de xogo".

O PSdeG-PSOE retomou este domingo os actos de campaña, suspendidos o venres despois de coñecerse o falecemento de Alfredo Pérez Rubalcaba. O secretario xeral dos socialistas galegos, Gonzalo Caballero, acompañou en Moaña á candidata do PSOE, Marta Freire. Dende alí, Caballero amosouse convencido de que o PSdeG "seguirá avanzando" fronte "ao pinchazo e ao retroceso do PP".Caballero amosouse convencido de que o PSdeG "seguirá avanzando" fronte "ao pinchazo e ao retroceso do PP"O secretario xeral do PSdeG-PSOE chamou a traballar por "outra maioría de votos progresistas" nas municipais en Galicia, augurando un incremento dos concelleiros socialistas nas sete cidades. E lembrou que o 28A "o 55% dos galegos e das galegas votaron a forzas progresistas para rectificar e suspender a Feijóo", concluíndo que Feijóo está "en fóra de xogo" e "quedou descolocado" tras uns comicios nos que houbo "unha maioría progresista clara e rotunda".O PSdeG-PSOE de Sarria presentou este domingo a súa candidatura para as eleccións municipaisPor outra banda, o PSOE de Sarria presentou este domingo a súa candidatura para as eleccións municipais, encabezada pola actual alcaldesa, Pilar López Yáñez. A rexedora estivo acompañada polo presidente da Deputación, Darío Campos Conde, o secretario do PSOE na Provincia de Lugo, Álvaro Santos Ramos.López Yáñez subliñou que "cando chegamos ao Goberno local en xuño de 2015, Sarria era unha cidade sen lei". "Non existían concesións legais para a Praza de Abastos nin no Breogán, non estaban reguladas as licenzas das terrazas dos hostaleiros, a metade dos vados dos garaxes eran ilegais, tiñamos un caos circulatorio, os coches aparcaban en calquera lado, non había investimentos novos, unha débeda moi alta...", dixo, afirmando que "en 4 anos, sacamos a Sarria da parálise absoluta".


Summary: Este ano vendéronse na Praza dos Libros máis de 1.400 exemplares, o 65% en galego

Cheo de vida estivo o Xardín Municipal durante os 4 días da Feira da creatividade cultural A Praza dos Libros. Unha cita que serve para sacar os libros á rúa, e enchela de actuacións. Máis de 20 actividades, dende o pregón reivindicativo de María Reimóndez (que puxo os libros e a cultura galega como único antídoto ante o capitalismo voraz) ata o Festifolk, onde Treixadura deixou patente a súa potencia. O mercado do xoves e a feira dominical maridan ademais á perfección con esta proposta. Así o demostra o deito de que os moletiños de pan, que se regalaban con cada compra dun libro, se esgotaran en case todas as casetas das librarías. Unhas librarías que non puideron máis que valorar como excelente a Feira, pois volveron bater o seu record de facturación nos 12 anos de feira, chegando a un total de 18.600 euros, correspondentes á venda de máis de 1.400 libros. En galego A literatura galega acapara o 65% da demanda, e unha vez máis os que máis tirón teñen son os títulos que se presentan na feira. Nesta edición o libro para adultos máis vendido foi "Nas cortinas do tempo", de Xosé Antonio Andrade, e os tres seguintes tamén levan a sinatura de autores que estiveron presentes na Praza dos Libros: "Un peixe no parqué", de Moncho Vilar; "Contra todo isto", de Manuel Rivas, e "Infamia", de Ledicia Costas. En literatura infantil arrasou "O vello dos chupetes", de Fernando Calvo.Por outra banda, entre o 35% dos libros vendidos en castelán atopamos "El mal sin cura de la Costa da Morte", do carballés Manuel Rey Pan.


A casualidade fixo coincidir nas mesmas datas dúas noticias de calado educativo. Por unha banda a presentación pública do Informe La Infancia en España 2010-2011. 20 años de la Convención sobre los Derechos del Niño: retos pendientes elaborado por UNICEF. Pola outra, a presentación por parte do Ministerio de Educación, no marco da Conferencia Sectorial de Educación, dos novos contidos da materia Educación Cívica e Constitucional, que substituirá a deostada Educación para a Cidadanía e os Dereitos Humanos (EpC). Por razóns legais o cambio de denominación deberá agardar, pero a modificación dos contidos entrará en vigor no vindeiro curso. O que se pretende eliminar, segundo algunhas estimacións que remiten a un informe da Asociación Nacional de Editores de Libros e material de Ensinanza (ANELE), sería un 15% dos contidos orixinais, considerados adoutrinadores A falta dun mínimo borrador propositivo do Ministerio dirixido á comunidade educativa, os medios de comunicación proxectaron algunhas filtracións de interese. Para empezar, o que se pretende eliminar: segundo algunhas estimacións que remiten a un informe da Asociación Nacional de Editores de Libros e material de Ensinanza (ANELE) sería un 15% dos contidos orixinais, considerados adoutrinadores, entre os que se citan: relacións entre homes e mulleres, e todo o asociado coas relacións afectivo sexuais, incluíndo as referencias á homosexualidade, á homofobia, ou ao sexismo. a valoración crítica da división social e sexual do traballo. a valoración dos dereitos e deberes humanos como un proceso inacabado. o rexeitamento ás discriminacións provocadas polas desigualdades persoais, económicas ou sociais e as referencias críticas aos prexuízos sociais: racistas, xenófobos... compensación de desigualdades e distribución da renda. influencia das mensaxes publicitarias nos modelos e hábitos sociais. un mundo desigual: riqueza e pobreza; a feminización da pobreza e a falta de acceso á educación como fonte de pobreza. relacións entre cidadanía, poder económico e poder político no debate sobre a globalización. A nova materia introduce outras temáticas, que suporían un aumento dun 40% de contidos, e nas que destacan: factores de protección fronte ás enfermidades, as adicións e o consumismo; seguridade viaria. a familia no marco constitucional, a noción de cidadanía, criterios xurídicos para a adquisición da nacionalidade española e os convenios internacionais. a transparencia na xestión pública; dereito á privacidade e propiedade intelectual. xestión de residuos, preservación do patrimonio natural e conservación artística. estado do benestar, seguridade social, sistema de pensións, papel das ONG. as sociedades democráticas, a liberdade política, os nacionalismos excluíntes, o terrorismo, os estados errados e o fanatismo relixioso. a dimensión económica da sociedade humana, a liberdade económica, o papel da iniciativa económica privada na xeración de riqueza e o fomento do espírito emprendedor. Os medios dan conta tamén das reaccións dos responsables dalgunhas comunidades autónomas que se manifestaron en contra e anunciaron que se valerán das súas competencias para manter os contidos actuais, caso de Andalucía e País Vasco, por exemplo. De entre as gobernadas polo Partido Popular –favorables á modificación- destaca a posición de Madrid que directamente avogou pola eliminación da materia e así gañar tempo para lingua española, matemáticas e inglés. Precisamente a conselleira Fígar destacou pola defensa sen concesións da obxección de conciencia á materia. Neste caso hai que recoñecer que o seu proxecto educativo, explicado polo miúdo nun vídeo que saturou as redes sociais, contén as esencias dunha educación en valores coa que resulta difícil competir, por moito que sexa o potencial adoutrinador dunha hora ou dúas de clase semanais. Logo de seis anos de confrontación xudicial e política, parece que estamos diante dos últimos estertores dunha materia sometida como ningunha outra ás lupas da sospeita por contaminación ideolóxica Tamén soubemos que a representante catalá conseguiu coa súa intervención evidenciar o nesgo da palabra excluíntes asociada aos nacionalismos e, como consecuencia, o Ministerio comprometeuse a que tal contido fose retirado, para evitar controversias. Se cadra por un momento entenderon que, segundo o filtro que se aplique, alguén podería traer a colación como o nacionalismo español ten limitado gravemente algunhas formulacións constitucionais referidas ao desenvolvemento cultural e lingüístico ou as competencias das nacionalidades, por poñer un exemplo cabal. Por poñer outro, conste que o fanatismo relixioso tamén promete matices; por non entrar a fondo na rebotica dos novos temas económicos. Aí as crónicas mediáticas refírense mesmo a un certo consenso con sectores empresariais sobre a nova materia. Porén, non atopamos noticias da procura de acordos cos representantes da comunidade educativa. Sexa como for, logo de seis anos de confrontación xudicial e política, parece que estamos diante dos últimos estertores dunha materia sometida como ningunha outra ás lupas da sospeita por contaminación ideolóxica. Non hai que esquecer que a polémica foi alentada desde os sectores máis neocon da dereita, e que a propia Conferencia Episcopal chamou á rebelión e amparou a obxección de conciencia das familias contra unhas aprendizaxes que identificaron coa "imposición do relativismo e da ideoloxía de xénero" e cuxos contidos foron cualificados de "prexudiciais para o desenvolvemento integral da persoa". Algunhas comunidades autónomas acubillaron as familias obxectoras con polémicas solucións. Nesta cerimonia da confusión político-mediática algúns argumentos foron sequera audibles. Por exemplo, o feito de que no ámbito do Consello de Europa hai recomendacións explícitas que cómpre respectar sobre a promoción dunha educación para a cidadanía democrática É difícil saber se nesta cerimonia da confusión político-mediática algúns argumentos foron sequera audibles. Por exemplo, o feito de que no ámbito do Consello de Europa hai recomendacións explícitas que cómpre respectar sobre a promoción dunha educación para a cidadanía democrática, sustentada na Declaración Universal dos Dereitos Humanos (DUDH), letra na que se apoian as nosas normas -incluídas as educativas-, parte esencial e agochada da denominación da materia en cuestión. Trátase de superar a vella idea dunha educación puramente instrutiva para facer da escola un dos lugares principais nos que asentar a racionalidade e os valores da convivencia, desde unha perspectiva plural e activa. Velaí unha das razóns pola que a escolarización pode contribuír á cohesión social e pode garantir a continuidade da vida democrática, coa imprescindible complicidade doutros axentes e institucións sociais. Outorgarlles a exclusividade da formación moral da infancia e da mocidade ás familias é obviar que estamos falando de persoas en formación, chamadas a convivir no marco de sociedades imperfectas pero plurais, e non pechadas nos lindes do seu fogar, por harmónico que este poida ser. A maioría dos países da nosa contorna europea asumen a necesidade de incluír a educación para a cidadanía no currículo escolar oficial baixo enfoques diferentes e, en moitos casos, combinados: como materia independente, integrada en materias tradicionais ou concibida como un ou varios temas transversais. Hoxe en día, cando menos trinta países poden ofrecer realizacións concretas e reflexións de interese sobre as limitacións a superar. As dificultades dunha solución máis transversal para a educación en valores que involucrase ao conxunto das áreas do currículo, levou a valorar a presenza dunha materia específica, para fixar uns mínimos que non se dilúan no que presuntamente é de todos e remata por non ser de ninguén No noso contexto, as dificultades dunha solución máis transversal para a educación en valores que involucrase ao conxunto das áreas do currículo, levou a valorar a presenza dunha materia específica, para fixar uns mínimos que non se dilúan no que presuntamente é de todos e remata por non ser de ninguén, por mor da sobrecarga académica dos programas, da complexidade crecente dalgunhas temáticas, da falta de traballo colaborativo e interdisciplinar... Outras voces máis esixentes entenden que para potenciar unha educación cidadá vivencial é imprescindible activar a participación e a xestión democrática dos centros, alén do puramente formal. Isto é, creando espazos e tempos que posibiliten a reflexión e o traballo en equipo, xerando dinámicas de formación do profesorado dentro dun marco respectuoso coa autonomía organizativa e pedagóxica que procure o protagonismo de todos os membros da comunidade educativa e que se proxecte na contorna. Nestes tempos de desacougo e indignación evidénciase que é na participación real das persoas nos procesos que nos afectan onde se aprecia a enorme diferenza, o ser ou non ser da condición cidadá, a posibilidade de exercer dereitos e obrigas, ou de non facelo. Pretender unha educación afastada dos temas controvertidos é negar a súa función formativa, crítica e transformadora. E supón defender unha falacia, porque non existe o coñecemento neutro Pretender unha educación afastada dos temas controvertidos é negar a súa función formativa, crítica e transformadora. E supón defender unha falacia, porque non existe o coñecemento neutro; non o é a súa selección, nin o modo de aprendelo, nin tampouco a súa aplicación. Á marxe de concepcións sectarias e interesadas que procuran a confusión do público co privado, o que se dirime é nada menos que o dereito de calquera sociedade democrática a educar a súa cidadanía nos principios éticos e morais que a sustentan, coas tensións que correspondan, propias dunha sociedade plural. O que se dirime é nada menos que o dereito de calquera sociedade democrática a educar a súa cidadanía nos principios éticos e morais que a sustentan A proposta ministerial ten pouco de novidoso e moito de regresivo. Empezando polas formas, ao promover unha reforma express, sen participación da comunidade educativa, como se se tratase de atallar un problema de emerxencia nacional. Aumentar os contidos dunha materia xa diminuída no conxunto do currículo sen lle sumar máis tempo derivará nun tratamento academicista e superficial, escasamente vivencial e proactivo. Facer desaparecer aprendizaxes relacionadas, por exemplo, co ámbito dos afectos e das relacións, ou coa valoración crítica das desigualdades, ou co sexismo, implica sinalalas como pouco aptas para o seu tratamento pedagóxico… Ou será que temos que tachalas de tóxicas para os cativos e as cativas? Adaptemos logo a terminoloxía aos tempos que corren. No pasado algúns contidos e vivencias consideráronse pecaminosos, outros excesivamente radicais e, dunha maneira ou doutra, forneceron o chamado "currículo oculto" que, mal que ben, logrou saír do armario, lugar no que novamente pretenden recluílo. Infelizmente, disimular as controversias ou borrar as reflexións sobre a pobreza ou as desigualdades non as fai desaparecer. Precisamente nestes días coñecemos datos sobre a situación da infancia no marco do citado informe de Unicef. Nesta radiografía sinálanse evidencias que apuntan a unha crecente vulnerabilidade: Aumento cuantitativo e cualitativo da súa pobreza, representando por idades o sector máis vulnerable; un 24, 5% dos menores de 0-16 anos están en risco de pobreza e de exclusión -un de cada catro- tendo un dos índices máis altos dos países europeos. Falta de protagonismo da infancia na axenda política e profundo déficit de participación nas situacións que lles afectan. Pouco máis da metade dos nenos e nenas, o 58%, saben que teñen dereitos específicos, fronte a un 65% da media europea. Apreciando como avance a presenza no currículo da materia de EpC, recoméndase ampliar os esforzos de sensibilización á poboación en xeral e aos profesionais de referencia. Reclámase contar coa opinión da infancia e da mocidade no deseño das políticas públicas, e procurar a súa participación activa nos centros escolares, desde a primaria. Alarmantes indicadores sobre a calidade do ensino e os resultados educativos; particularmente os que atinxen ao fracaso escolar e ao abandono. Denunciando que a dotación de recursos específicos para a infancia e a familia é unha das máis baixas de Europa (0,7 % do PIB fronte ao 2,3% da contorna europea dos quince), reclama duplicar o gasto público nese ámbito e marca liñas educativas prioritarias: "reforzar o carácter gratuíto de materiais ou servizos relacionados coa educación na súa etapa obrigatoria (libros de texto, comedores...), incrementar a cantidade e o importe das bolsas facilitando o acceso a colectivos especialmente vulnerables"; advertindo que "a precariedade económica dun fogar é un problema especialmente importante nas etapas educativas non obrigatorias, nas que os custos de escolarización son más altos". O Informe retrata a realidade da pobreza infantil nun país desenvolvido e a súa repercusión nas relacións familiares e sociais, máis proclives á tensión e ao deterioro e diminución das expectativas persoais e profesionais dos propios nenos e nenas, e das súas familias cara a eles O Informe retrata a realidade da pobreza infantil nun país desenvolvido e a súa repercusión nas relacións familiares e sociais, máis proclives á tensión e ao deterioro e diminución das expectativas persoais e profesionais dos propios nenos e nenas, e das súas familias cara a eles. A pobreza agudiza o risco de desprotección e a desigualdade, e complica a relación entre iguais, xerando sentimentos de culpa, inferioridade ou vergonza: aprendizaxes tóxicas para a autoestima… Mentres tanto as medidas educativas que se veñen adoptando e as que se prevén, situarán amplos sectores da sociedade –estes si– fóra do punto de rescate. Se cadra por iso, e aínda que o risco de exclusión medre para moitos nenos e nenas, é á prima doutro risco á que se dirixen todas as miradas, todos os esforzos. Disimulemos borrando das aulas calquera alusión sobre as desigualdades e os prexuízos sociais, e que vaian asumindo como inevitable unha realidade empobrecedora, coa complicidade necesaria do sistema escolar. Máis selección, máis deslocalización do coñecemento, máis autoridade e rixidez. Velaí o plan, mudamos equidade por iniquidade. Non son os tempos, nin se cadra, a economía: é a moral, ou o seu extravío. E non podemos colaborar con isto, nin mirar para outro lado.


Summary: A deputada do BNG, Carme Adán, defendeu unha proposición non de lei a prol do dereito das mulleres a decidiren sobre o seu propio corpo mentres o PP quixo recoñecer a aquelas persoas "que axudan ás mulleres a seguir co seu embarazo"

Carme Adán deixou claro esta cuarta feira cal era o cerne da súa intervención a través do lema que plasmou nunha camisola. "Nós decidimos" rezaba o slogan --berro de guerra en gaélico-- que a nacionalista abandeirou na Cámara galega. Adán recolleu na súa interpelación o testemuño de Pilar García Negro --ex-parlamentar do BNG-- que "hai 23 anos", explicou Adán, "defendeu na Cámara" a modificación da Lei do aborto de 1985 "facéndose eco da voz de 9 organizacións" feministas. A moción defendida pola nacionalista na sesión plenaria procuraba, como ela propia recoñeceu, que as bancadas do Partido Popular deixasen ver "que pensan realmente en relación ao dereito das mulleres" a decidiren sobre o seu corpo. Neste senso, a organización frontista exixiu o mantemento da lei 2/2010 de libre interrupción do embarazo, "que se garanta a súa aplicación en centros públicos", o cesamento da financiación pública a grupos relixiosos antiabortistas e a garantía de formación @s profesionais médic@s. Carme Adán defendeu unha PNL a prol do mantemento da Lei de prazos e da súa aplicación efectiva en centros públicos O PP, que rexeitou a proposta presentada polo Bloque Nacionalista Galego, acusou @s nacionalistas de defenderen posicións "anacrónicas" e "ideolóxicas" que non respectan o dereito á vida. Carme Adán retrucou as afirmacións da voceira popular asegurando que "as mulleres" defenderon e "coidaron" a vida ao longo da historia; "ninguén as pode acusar de asasinas" --sentenciou-- fronte "as guerras e os xenocidios" que son, dixo, "produto do patriarcado". As bancadas do PP ferveron en apupos á deputada do Bloque á que mesmo acusaron de "sexista". O partido maioritario na Cámara recuncou na defensa do "estatuto ontolóxico do non nacido" e apelou á xurisprudencia do Tribunal Constitucional para apoiar o seu rexeitamento á lei de prazos da que din, non respondía "a unha demanda social". Mais o certo é que as institucións internacionais --a comezar polas Nacións Unidas-- chaman a garantir o dereito das mulleres a interromperen o seu embarazo en condicións de seguridade e evitar, asi, milleiros de mortes daquelas mulleres que se someten a un aborto en condicións non seguras. Unha concentración ás portas do Hórreo exixiu a paralización da reforma da Lei de prazos e defendeu o dereito a un "aborto libre e gratuíto" Carme Adán lembrou á Cámara que a metade dos abortos practicados no mundo (arredor de 400 mil) son levados a cabo en condicións precarias, principalmente naqueles países onde a interrupción do embarazo está penalizada. De entre eles, o 17% remata coa morte da muller. "Nin a Igrexa, nin o PP nin a Red Madre vai decidir por nós"Desde o BNG denunciaron que a Xunta de Galiza financie con fondos públicos organizacións ultrarrelixiosas que promoven a derrogación da lei do aborto. Amosando unha imaxe tomada dos valos publicitarios contratados por estas asociacións, Carme Adán exixiu que "nun Estado aconfesional" se deixe de financiar "a grupos relixiosos" e se impida que sexa "a Igrexa quen lexisle" sobre os corpos das mulleres. "Nós decidimos", sentencio a nacionalista, "nin a Igrexa nin a Red Madre van decidir por nós".


Summary: Os lumes cébanse con áreas de alto valor ambiental, como Courel ou Parque Natural do Xurés.

Outubro está a ser un mal mes no que respecta a loita contra os incendios. No que vai de mes, as lapas arrasaron máis de 2.100 hectáreas, unha superficie que vai en aumento pois a primeira hora desta mesma sexta feira, 13, hai 14 lumes activos. Os incendios son nos concellos de Vilariño de Conso, Manzaneda, Chandrexa de Queixa, Lobios, Vilar de Barrio, Folgoso do Courel, Chantada, Cervantes e Silleda. A propia Xunta afirma que nestas dúas semanas houbo 235 incendios, intentando centrar os focos na "intensa actividade delictiva" e situar en zona de sombra as críticas pola falla de medios e persoal ou unha mala política forestal. O propio Núñez Feijóo apresurouse a saír a afirmar que o despedimento de 436 brigadistas a comezos deste mes non afectaba á loita contra os incendios. Os lumes cébanse en zonas como O Courel ou o Parque Natural do Xurés, de gran valor ambiental. A ausencia de choivas, as altas temperaturas e o vento conforman o escenario perfecto para favorecer a vaga de incendios. Os pasados meses de decembro e xaneiro houbo unha media de 3 incendios diarios Mais Galiza debe de asumir que estamos perante unha nova realidade climática, na que xa non hai os outonos e invernos chuviosos de antano. Unha situación que ratifica un informe de Atrifoga, a Asociación de traballadores de incendios forestais de Galiza, que apontaba que entre decembro de 2016 e xaneiro de 2017 houbo no noso país perto de 180 lumes forestais, dous terzas partes dos cales decorreron en Ourense. E no inverno de 2015 houbo tamén importantes lumes forestais no país. En moitos casos nas mesmas zonas onde tiveron lugar os de 2016. E, lembra Atrifoga, en anos anteriores tamén fóra da tempada de alto risco houbo importantes incendios, situación descoñecida anos atrás en Galiza. Dan dous exemplos: marzo de 2012 as Fragas do Eume, calcinando 800 hectáreas; e no mesmo mes lume no Courel que arrasou 230 Has. En decembro de 2013, un lume afectou 300 hectáreas na Serra do Xurés, unha zona que está a arder tamén agora, en outubro de 2017, con máis de 800 hectáreas afectadas. Falta de medios Atrifoga lembraba hai uns meses que a Consellaría de Medio rural ten como política cesar a finais de setembro 436 traballadores contra o lume con contratos de 3 meses e dous meses despois prescindiu de máis de 600 traballadores con contratos de 9 meses. "Deixa o servizo de incendios baixo mínimos", afirma a asociación, o que supón ficar sen profesionais fronte épocas nas que, para alén de tarefas e traballos de prevención, tamén son agora de facer fronte a incendios.


Summary: Miles de persoas participan da manifestación, convocada polos comités de empresa de Navantia e das empresas auxiliares, perante "as mentiras e promesas electorais infumables" para os estaleiros da bisbarra.

Ferrolterra marchou de novo polo futuro do sector naval. Miles de persoas participaron na manifestación polas rúas de Ferrol, convocada polos comités de empresa de Navantia e das empresas auxiliares, contra "as mentiras e promesas electorais infumables" de carga de traballo para os estaleiros da bisbarra. A marcha saíu da praza do Inferniño cara Amboage e regresou pola rúa Real até a praza de Armas, onde se deu lectura do manifesto. Isabel Risco exerceu de voceira e reclamou Ferrol como "exemplo de dignidade" e recordou que "si o naval funciona, Galiza funciona". A axencia Europa Press cifra en máis de 6.000 persoas asistentes. Os representantes dos traballadores e traballadoras criticaron duramente os anuncios da Xunta durante os últimos catro anos. Un sector que destruíu 3.500 os postos de traballo. A taxa de paro aumentou un 6% na lexislatura popular -do 19,7% ao 25,9%- malia que Ferroltera perdeu poboación activa. Empregos que non se recuperaron nin teñen visos de facelo. As súas reivindicacións obtiveron o respaldo unánime dos concellos da contorna, incluso do PP comarcal, que aprobaron mocións presentadas polos comités de Navantia e Fene. Na manifestación estiveron presentes líderes e candidatas da bisbarra de BNG, PSOE, Ferrol en Común e Marea Ártabra. Contou co apoio dos sindicatos CIG e MCA-UGT. Porén, o portavoz nacional do BNG, Xavier Vence, acusou nos últimos días ao alcalde de Ferrol, José Manuel Rey Varela, de "ser cómplice das políticas da Xunta" que "conducen a Ferrol a un deserto industrial. O secretario xeral do PSdeG, José Ramón Gómez Besteiro, pediu un cambio político para solucionar a situación do naval, mentres Yolanda Díaz, de Esquerda Unida, acusa ao PP de mentir con descaro. Isabel Risco lee el manifiesto por el naval de Ferrol ante una plaza de Armas con más de 6.000 personas pic.twitter.com/9cerLglwlP— Ferrol360 (@Ferrol360) 10 maio 2015 En Ferrol reclamando futuro para o sector naval pic.twitter.com/BJf1tatmDv— carme adán (@carmeadan) 10 maio 2015 #MareaÁrtabra cunha rede como símbolo dun #Ferrol que non renuncia a ser unha cidade do mar, pesca, marisqueo, #naval pic.twitter.com/iFHQfcSvP7— Marea Ártabra (@MareaArtabra) 10 maio 2015 Defendendo o naval e o emprego en #Ferrol @BeatrizSestayoD @jrgomezbesteiro pic.twitter.com/mxH1rEksKA— RecuperemosFerrol (@recFerrol) 10 maio 2015 Con a nosa xente defendendo o naval en Ferrol con @AntonSanchezG @Jorge_Suarez_F @alvaromcferrol @susobaster pic.twitter.com/HtmMw30qd0— Yolanda Díaz (@Yolanda_Diaz_) 10 maio 2015 Auxiliares do #Naval de Ferrol pic.twitter.com/FsayKAFkSm— TAPLERAS (@RECinhibit) 10 maio 2015


Summary: Esta terza feira o Parlamento debate a iniciativa lexislativa popular promovida pola federación de asociacións culturais, Galiza Cultura, e asinada por máis de 11 mil persoas.

A obra plástica de Castelao abrangue perto de 4 mil pezas que, no entanto, se atopan dispersas en diversos centros museísticos das dúas beiras do Atlántico. En mans púbicas, mais tamén privadas, a recuperación do amplísimo traballo artístico de Castelao para a súa exposición e divulgación será obxecto de debate esta terza feira (29 de setembro) no Parlamento galego através dunha Iniciativa Lexislativa Popular promovida pola Federación de asociacións culturais Galiza Cultura e asinada por máis de 11 mil persoas. "Exposta hai unha parte mínima", sinala a presidenta de Galiza Cultura, Pilar García Negro, en conversa con Sermos Galiza, a maior parte no Museo de Pontevedra. Porén, aquelas pezas en posesión das "fundacións das antigas caixas" están pendentes para seren vistas "de que se organice algunha exposición". Outras, como a emblemática Derradeira lección do mestre na que Castelao plasma o cadáver de Bóveda após o seu fusilamento. atópase "recluída" en Buenos Aires, nunha pequena sala no Centro de Galiza xunto con outros obxectos do de Rianxo. Para poder visitala, explica García Negro, "hai que solicitar o permiso correspondente". "Iso clama o ceo", salienta. "Exposta hai unha parte mínima" "É algo tan indicativo da ocultación" do autor, asegura, que está a impedir "valorar" --mais tamén coñecer-- a amplitude da súa obra e o papel que xogou na "vangarda" da arte galega, nomeadamente na súa "renovación contemporánea". "Reclamamos que a Xunta, como máxima expresión política de Galiza se implique" pois, "o que hai non abonda". E é que, embora ser declarada Ben de Interese Cultural (BIC) no 2000, cando a propia Pilar García Negro aínda era deputada do BNG no Pazo do Hórreo, a iniciativa que a parlamentar presentou ficou en "papel mollado". "Eu mesma defendín esa iniciativa mais esa declaración", sinala, non deveu na "incoación de ningún expediente" ou acción política concreta. Para visitar 'A derradeira lección do mestre' hai que solicitar permiso ao Centro de Galiza en Bos Aires Neste senso, a ILP defende a "catalogación de toda a obra, en todo tipo de facetas e xéneros, xa pertenza a fondos públicos ou privados, que teñan como autor a Alfonso Daniel Rodríguez Castelao procurando os convenios ou acordos de cesión oportunos con todas aquelas entidades, públicas e privadas, que posúen en propriedade" a súa obra. Así mesmo, demanda a creación dun "espazo museístico" para "expor" nel toda a obra plástica de Castelao á fin de que sexa visitada por persoas de Galiza e de fóra dela. Ao tempo que exixen á Xunta que desenvolva as "xestións oportunas" para recuperar o lenzo A derradeira lección do mestre, urxindo o seu traslado de Buenos Aires a Galiza. Aliás, a ILP demanda do goberno galego o acceso público através da Internet de toda a obra dixitalizada "para coñecemento de todo o pobo galego". De igual maneira, que a incorporación ao ensino regrado do estudo de Castelao como figura "central". "Debe ter un tratamento acorde á súa importancia e á súa descomunal aportación" en todos os eidos nos que se desenvolveu. A defensa da proposta lexislativa popular correrá a conta da ex-deputada, Pilar García Negro, que volverá a tomar a palabra após 13 anos da súa "demisión", como ela relata, en decembro de 2003. "É unha situación curiosa", di quen foi por 14 anos representante parlamentar. A respeito do resultado da votación --que todas as forzas agás o PP anunciaron que apoiarán-- asegura: "agardo que a luz e a potencia patriótica de Castelao os ilumine".


Summary: Non haberá un voto galego homoxéneo no Congreso que marcará o inicio da era post-Raxoi no PP. Así o veu informando Sermos estes días e así o acaba de confirmar o líder do partido nas comarcas ourensás, Manuel Baltar, quen vén de anunciar o seu apoio a Soraya. Santamaría foi a candidata máis votada nos territorios baltarianos o pasado 5X.

Existen dúbidas máis que razoábeis a respecto de se o PPdeG fará finalmente unha indicación de voto ao conxunto dos seus 279 delegados ao congreso estatal desta fin de semana. A teoría oficial foi mudando co paso dos días e agora ninguén na contorna da dirección do partido é quen de garantir que finalmente Feixóo sinalará a súa preferencia entre Casado e Santamaría. A evidencia de que o PPdeG está lonxe da unanimidade —e o feito de que non existe ningunha garantía de vitoria final, dado o apertado do duelo— aconsellarían neste momento o aparato feixoniano a manter a neutralidade até final. No mundo dos acenos, porén, si que é evidente que o corazón de Monte Pío latexa máis forte coa invocación de Casado do que coa cercanía de Soraya. Basta ver a distinta escenografía dos actos do PPdeG con eles: Casado tivo o mesmo palco que Feixóo ao anunciar a súa retirada da carreira sucesoria —os xardíns dun coñecido hotel compostelán—, en tanto que a ex vicepresidenta foi relegada a un auditorio máis convencional, un escenario de Abanca en Pontevedra. Pois ben, quen non se ten recatado en absoluto á hora de mostrar a súa aposta é Manuel Baltar, o líder do PPdeOU, chefe indiscutido da formación conservadora en Ourense. Utilizou a súa conta twitter para anunciar o seu respaldo a Santamaría, quen lle respondeu agarimosamente. Baltar —quen oferece a Soraya, en bandexa de prata, os seus 73 delegados— non é o primeiro dirixente galego significativo que se posiciona a prol da ex vicepresidenta. Tamén o fixo o portavoz do PP no Senado, o lugués Xosé Manuel Barreiro. Unha nova demostración de que Feixóo está moi lonxe de controlar os distintos territorios do PPdeG. Quiero que gane España. Para que gane España tiene que ganar el @PPopular. Quiero que gane la más votada por el @PPdeOU . Quiero futuro. Yo con @Sorayapp . pic.twitter.com/KYw94ZHSPg— Manuel Baltar (@ManuelBaltar) 16 de xullo de 2018


Summary: O Colexio de Médicos de Ourense vai máis lonxe e insiste en que urxe incrementar "os persoais, os contratos estables e limitar o número de consultas diarias na Primaria" ante as dificultades que viven as e os sanitarios para facer o seu traballo nas mellores condicións.

O próximo 30 de setembro decorrerá na Coruña o congreso da Sociedade Española de Pediatría Extrahospitalaria e de Atención Primaria, mais na presentación deste evento, o presidente do comité organizador, o doutor Manuel Sampedro, recoñeceu que existe unha falla de pediatras no sistema público galego. Aliás aludir ao incremento das patoloxías relacionadas coa saúde mental de crianzas e adolescentes pola pandemia da Covid-19, o facultativo recoñeceu que na Atención Primaria a nivel do Estado español "farían falla 5.000 pediatras". Atendendo á ratio que lle correspondería ao país, calculou que o sistema público galego precisaría de "entre medio centenar e un centenar" de médicas e médicos especializados no tratamento das crianzas a maiores dos actuais. Na mesma rolda de prensa, o presidente do Colexio de Médicos da Coruña, Luciano Vidán, afirmou que a xunta directiva que preside coincide co que "os compañeiros din no diagnóstico" sobre a denunciada "sobrecarga" de traballo no Sergas. "Outra cousa é, a partir do diagnóstico, que é o que se vai a poder facer e é o que estamos a estudar", afirmou. Dificultades e "desmotivación" Tamén nesta segunda feira, a directiva do Colexio de Médicos de Ourense, advertiu do "momento moi difícil" polo que están a pasar as e os profesionais, situación pola que exixen que se aumenten "os persoais, os contratos estábeis" e que se limite "o número de consultas diarias en Primaria". "O primeiro paso para resolver un problema é recoñecelo sen ambaxes, polo que non se pode dicir que hai unha situación de normalidade", incidiu a entidade colexial, que advirte de que entre as e os profesionais comeza a gañar terreo "a desmotivación".


Summary: Unha exposición, o documental Galegos en Mauthansen do director Xosé Abad e un coloquio lembrará esa parte da represión fascista.

Os actos en homenaxe a 21 veciñ@s deportados a ese campo de concentración terán lugar o 26 e 27 de xullo na Casa da Xuventude de Ares. Na quinta feira terá lugar a inauguración dunha exposición fotográfica e a proxección do documental Galegos en Mauthansen do director Xosé Abad, cunha duración de 15 minutos, feita de forma totalmente desinteresada por parte de cineasta. Ás 20:00 horas, no Parque Rosalía de Castro, terá lugar a inauguración dun monumento conmemorativo. Trátase dunha vía do tren que sube ao ceo como unha escaleira, nela van os nomes de persoas de Ferrolterra que estiveron no Campo de Concentración de Mauthansen.Para a Sexta Feira hai prevista unha Conferencia Coloquio no antigo local de "Alianza Aresana", a cargo de Ana María Sánches Alcubierre, da Asociación Amicale de Mauthansen, e Enrique Barrera Beitia, Secretario da Asociación Memoria Histórica Democrática. Nese mesmo acto obsequiarase ás presentes o libro "Galegos en Mauthansen".


A serie británica Years and Years, coproducida pola BBC e HBO, foi estreada o ano 2019 pero adquiriu todo o seu sentido o ano 2020. Non querería facer spoilers, pero en só 6 capítulos é capaz de debuxar un futuro distópico que, paradoxalmente, lembra demasiados acontecementos do noso día a día. A relación coa tecnoloxía, a precarización laboral, as migracións ou as crises económicas son cuestións que aparecen na ficción protagonizada por Emma Thompson e Rory Kinnear, entre outros.A crise das institucións e a incerteza económica poden ser un elemento catalizador para este tipo de alternativas, a pesar de que certamente a maneira de proceder é bastante menos moderna que a dos seus homólogos en Italia, Francia ou o Reino UnidoNesta serie é clave a aparición dunha política populista que encabeza o Partido das Catro Estrelas, a empresaria Vivienne Rook. A historia xa a coñecedes todos e todas: ofrece solucións simples a problemas complexos -e, coma sempre, ofrece un liderado forte e autoritario, capaz de exporse publicamente pero tamén de utilizar os medios de masas ao seu favor-. Rook, interpretada por Emma Thompson, fala das necesidades da "xente normal", aproveitándose dos seus medos e dun mundo en crise onde as incertezas cada vez ocupan un espazo máis grande nas preocupacións dos cidadáns. Nesta parte de Europa non somos alleos a este xeito de facer política. Na actualidade, VOX conseguiu entrar mesmo á maior parte de Parlamentos autonómicos, cun peso específico en clave de maioría parlamentaria na Comunidade de Madrid e Andalucía. A crise das institucións e a incerteza económica poden ser un elemento catalizador para este tipo de alternativas, a pesar de que certamente a maneira de proceder é bastante menos moderna que a dos seus homólogos en Italia, Francia ou o Reino Unido. Por dicilo doutra maneira, cando Abascal queda sen o abrigo do seu discurso escrito é bastante menos perigoso dialecticamente que Salvini ou Le Pen.Cataluña celebra esta semana eleccións en pandemia, como as que houbo en Galicia e Euskadi o ano pasado ou as de hai unhas semanas en Portugal. A participación neste tres comicios foi unha das cuestións máis comentadas, xa que en ningún do tres casos se produciu un resultado suficiente claro como para cambiar maiorías políticas. En Galicia a participación minguou un 4,7%, mentres que en Euskadi esta caeu un 9,2%. En ambas as eleccións situouse ao redor dun 50% do electorado; unha mobilización escasa e preocupante. En Portugal, onde as eleccións presidenciais non adoitan conseguir que moita xente saia da súa casa, a abstención foi case 10 puntos máis alta; só un 39% dos electores elixiron co seu voto ao novo xefe de Estado portugués. Cataluña celebra esta semana eleccións en pandemia, como as que houbo en Galicia e Euskadi o ano pasado ou as de hai unhas semanas en Portugal. A participación neste tres comicios foi unha das cuestións máis comentadasA semana pasada José Félix Tezanos, presidente do Centre de Investigacións Sociolóxicas, irrompía na campaña catalá cun barómetro flash, de formato novo e cunhas estimacións un pouco estrañas -máis aló do resultado que prognosticaba-. Non entrarei no repartimento de escanos, interésanme máis dous aspectos especialmente preocupantes. En primeiro lugar, a enquisa do organismo público prognosticaba que un 7% dos cataláns e das catalás optaría por VOX para representalos na cámara autonómica. En segundo lugar, debuxaba un escenario de verdadeira incerteza en relación á emisión do sufraxio o día das eleccións. A pesar de que as solicitudes de voto por correo superaron nun 350% (!) as das eleccións catalás de 2017 -máis de 280.000 este ano- aínda hai moitos cidadáns que non o ven claro.Cal credes que é a franxa de idade máis convencida de non ir votar? Sen consultar os datos, poderiamos entender que nun contexto de pandemia as persoas maiores -máis vulnerables ante o virus- serían as menos entusiasmadas coa elección do domingo. En cambio, o grupo de idade que afirma con máis contundencia que se absterá é o de entre 25 a 34 anos: un 20,2% dos enquisados afirma que, con toda seguridade, non irá votar o 7 de febreiro. O segundo grupo de idade menos proclive a votar é o de entre 34 e 40 anos (18,2%) e en terceiro lugar atopamos as persoas de entre 18 e 24 anos (14,3%). Un drama.Non temos que permitir, por acción ou por omisión, que a ultradereita teña un rol importante no próximo Parlamento de CataluñaPor iso, quero aproveitar esta columna para dirixirme á xente nova. Vota, hostia! Votade masivamente! Con todas as medidas e con todo o dispositivo preparado polo Goberno da Generalitat e os Concellos do país, hai que ir e emitir o voto. A quen máis che guste; tanto se queres castigar a aqueles que gobernan coma se queres votar en clave ideolóxica ou de país. Ademais, sempre é importante ler as propostas, os programas e as ideas que inspiran as campañas dos partidos políticos. Sobre todo, porque entendendo e compartindo a desafección con este mundo cheo de incertezas, son a única ferramenta da que dispomos para cambiar a nosa contorna máis inmediata. A democracia é un fin en si mesmo.Non temos que permitir, por acción ou por omisión, que a ultradereita teña un rol importante no próximo Parlamento de Cataluña -nin en ningures onde teñamos ocasión de votar e mobilizarnos-. Publicar un chío ou facer un story sobre o moito que nos desagradan certas propostas é absurdo se, despois, cando realmente importa, somos incapaces de minimizar os seus resultados coa forza das nosas ideas. É preciso que a distopía de Years and Years permaneza atrapada nas pantallas e nos domingos chuviosos de sofá, peli e mantiña. Vota, hostia!


Summary: A produción e o consumo de enerxía están a mudar de paradigma. Compostela acolleu un seminario coa temática da "Xeración eléctrica distribuída" que incluíu unha mesa redonda de casos prácticos de autosuficiencia enerxética a nivel europeo. Nela estivo Franc Comino: "Galiza tería que explotar a xeotérmica polo seu clima".

A produción e o consumo de enerxía están a mudar de paradigma. Compostela acolleu un seminario coa temática da "Xeración eléctrica distribuída" que incluíu unha mesa redonda de casos prácticos de autosuficiencia enerxética a nivel europeo. Neste marco Franc Comino, socio fundador de Wattia Innova, presentou a súa experiencia no proxecto EspaiZero, un edificio no que traballan 20 enxeñeiras e enxeñeiros que non dependen de fontes de enerxía externa. "Todo o que precisamos fabricámolo con sistemas propios". Situado en Olot, unha poboación do norte de Catalunya con temperaturas extremas entre verán e inverno, serve como laboratorio, oficinas e lugar de visita para entendermos as posibilidades de autoconsumo enerxético. "O modelo de enerxía vai mudar por completo, augura a Sermos Galiza, "sobre todo polo cambio climático". Ao falarmos do noso país explica que "Galiza tería que explotar a xeotérmica polo seu clima". No seu proxecto quería "demostrar que a seguinte revolución enerxética integrará diferentes fontes: sol, vento, biomasa, xeotermia..." e chegou a autosuficiencia do 100%. O turismo rural como impulsor Integrar un sistema de autoconsumo enerxético "non é caro", asegura a Sermos Galiza. Segundo Franc Comino a introdución no interior podería realizarse a través das casas de turismo rural. "Son negocios que venden ser sustentábeis e este tipo de inversións ademais de aforro enerxético potenciaría a súa imaxe". A expansión posterior no territorio viría da man destas primeiras experiencias e de partillar a enerxía. "O sensato e posíbel para calquera familia é ir a por un 80% de aforro, unha vez aberto o mercado o resto sería partillar a dos veciños". Experiencia nun casco histórico Xunto con Naturgy realizaron un proxecto para levar enerxías renovábeis ao casco vello de Olot. "40.000 m2 de edificios que funcionaban con gas e gasóleo agora funcionan con biomasa, xeotermia e fotovoltaica", explica Comino a Sermos Galiza. O sistema creado conecta sete edificios que teñen producen e consumen 600kW de biomasa, 180kW de Xeotermia e 25kWde fotovoltaica cun aforro anual de 750 toneladas de CO2.


Summary: Montse Dopico entrevista Dionisio Pereira, que vén de publicar Emigrantes, exilados e perseguidos. A comunidade portuguesa na Galiza (1890-1940) (Através Editora)

A historiografía puido documentar, ata agora, 360 casos de vítimas da represión franquista de orixe portuguesa, 68 delas asasinadas. O seu compromiso social e político foi o motivo das represalias. Formaban parte dunha emigración lusa en Galicia á que, durante demasiado tempo, non se prestou unha atención especial na investigación. Seguramente, en parte, porque a súa integración na sociedade galega facía que pasasen por galegos e galegas. En calquera caso, Estados español e portugués tentaron borrar a súa memoria. E o historiador Dionisio Pereira non estaba disposto a consentilo. Por iso escribiu Emigrantes, exilados e perseguidos. A comunidade portuguesa na Galiza (1890-1940), publicado por Através Editora. Falamos con el desta obra. O libro recupera unha parte da memoria histórica negada tanto polo franquismo como polo salazarismo. Neste sentido, inscríbese no traballo que levas realizando nos últimos anos. Cal foi, en concreto, o punto de partida deste libro? Pódese dicir que o libro ten uns alicerces de carácter científico e historiográfico, pero paira tamén un pulo cívico e fraternal cara á poboación humilde do país veciño, algo que, por raigame familiar, forma parte da miña xeografía emocional. A idea xorde, non obstante, ao constatar na base de dados do Proxecto Nomes e Voces o relativamente elevado número de persoas con orixe portuguesa obxecto de represalias. Ao tentar darlle unha explicación, non houbo outra que prestar atención á emigración portuguesa na Galiza, un fenómeno que pasou desapercibido para a nosa historiografía. Mais tamén a miña implicación, que vén xa dos comezos desta centuria, coas iniciativas cidadás que pretenden reivindicar a epopea dos traballadores do camiño de ferro no surleste ourensán, moitos dos cales eran de nacionalidade portuguesa, alentou a teima de remexer nesta faciana descoñecida da represión franquista no territorio galaico. Por último, outro incentivo importante para culminar a investigación foi a xeira que, na primavera-verán de 2012, impulsou o devandito Proxecto para homenaxear os perseguidos e perseguidas de nacionalidade portuguesa na Galiza, con diversos actos levados a cabo en Ourense, Campobecerros (Castrelo do Val) e Monção. De feito, a homenaxe levada a cabo nesta localidade miñota foi o primeiro, e ata este intre o único, recoñecemento público en territorio portugués aos compatriotas represaliados polos franquistas no conxunto do Estado español. "A idea xorde ao constatar na base de dados do Proxecto Nomes e Voces o relativamente elevado número de persoas con orixe portuguesa obxecto de represalias" En canto á metodoloxía, escolle un enfoque transnacional. Cales foron, nesta investigación, as vantaxes desta abordaxe? Este enfoque permite contemplar o devalar social dos emigrantes portugueses tendo en conta a súa orixe social e nacional, mais tamén o seu grao de incorporación ao mercado de traballo na Galiza e os problemas que aquela presentou no período considerado, contando asemade con que o país de acollida era moi semellante canto á lingua e hábitos de sociabilidade. Deste xeito, os traballadores portugueses radicados na Galiza poden ser considerados a todos os efectos (mesmo no eido político ou societario) galegos coas súas raigames alén Minho; isto non é só un enfoque académico, mais tamén unha percepción popular. Por último, entendo que a visión transnacional focalizada dende o estudo e o (re)coñecemento dunhas realidades locais separadas por fronteiras decote arbitrarias, é unha vacina eficaz contra o chauvinismo e a xenofobia. "A visión transnacional focalizada dende o estudo e o (re)coñecemento dunhas realidades locais separadas por fronteiras decote arbitrarias, é unha vacina eficaz contra o chauvinismo e a xenofobia" Unha das hipóteses que manexas, precisamente, é que, se cadra, a invisibilidade da emigración de cidadáns portugueses e da súa represión tivo que ver coa súa integración social e cultural: pasaban por galegos. Podes explicar isto? A emigración portuguesa na Galiza, constatada xa nos comezos da Idade Moderna, foi persistente e silandeira a través dos séculos; ademais, estivo moi esparexida por toda a Galiza rural, debido a que ata despois da Primeira Guerra Mundial aquí a penas houbo núcleos urbanos de relevancia. Ao cabo, a identidade cultural coa poboación autóctona, a cativa taxa de retorno e a serodia aparición de instancias asociativas propias da emigración portuguesa, contribuíron a que tanto na Galiza como no seu propio país, Portugal, aquela pasase desapercibida e fose case que invisíbel. Mesmo, en paralelo ao proceso de españolización que aturaba (e atura) a poboación galega, a maioría dos nomes castelanizáronse. Con posterioridade e agás casos illados, os portugueses e portuguesas foron represaliados polos franquistas non pola súa nacionalidade, senón polo seu compromiso coas loitas sociais no noso país e pola súa defensa do réxime republicano, sen distinción dos seus camaradas galegos. Por todo o devandito, concluímos que os emigrantes procedentes da outra banda da raia poden ser considerados naquela altura como galegos e galegas de orixe portuguesa. "Diante da falla de man de obra provocada pola masiva emigración americana nun intre de importante medre da urbanización na Galiza, a patronal desenvolveu unha estratexia consistente en incorporar ao mercado laboral traballadores das zonas rurais do Norte de Portugal" En canto á emigración, pasa dun primeiro momento de integración na economía das familias rurais da "raia" -xornaleiros, criados...-, a participar da eclosión urbana de Galiza no cambio de século. A patronal utilizou man de obra portuguesa para rebentar as loitas laborais do nacente movemento obreiro. Como foi isto? Daquela, a presenza dos emigrantes portugueses estendeuse moito máis alá da contorna da raia, espallándose por toda a xeografía rural do país; mesmo deixaron a "serra portuguesa" como agasallo para a nosa etnografía!. Despois, a comezos do século XX, diante da falla de man de obra provocada pola masiva emigración americana nun intre de importante medre da urbanización na Galiza, a patronal desenvolveu unha estratexia consistente en incorporar ao mercado laboral traballadores procedentes das zonas rurais do Norte de Portugal, para moderar os xornais no ramo da edificación. Naquel tempo, foi habitual na Galiza urbana o crebafolgas de orixe portuguesa, habida conta a cativa organización operaria do territorio miñoto e trasmontano. A partir dos anos vinte do século pasado, a situación mudou coa consolidación de nichos laborais nas cidades ocupados de xeito permanente por man de obra de orixe portuguesa, caso do ramo da construción da cidade de Vigo. Como consecuencia, na etapa republicana a integración dos emigrantes portugueses que traballaban nas cidades galegas nas grandes centrais sindicais, CNT e UGT, non desmereceu á do proletariado autóctono. Na primeira fase, moitos portugueses emigraron clandestinamente para zafar do servizo militar na Grande Guerra. Cales eran os principais motivos para a emigración, nesta primeira etapa? Cales eran os oficios que máis desempeñaban os portugueses entón, e como muda o perfil na Segunda República? Antes do século XX, predominaban os oficios de carácter rural como os serradores, os cesteiros, os cabaqueiros (telleiros), os canteiros ou os xornaleiros; as súas motivacións non eran outras que fuxir dunha vida miserenta nos seus lugares de orixe. No tempo da Iª Guerra Mundial, na que Portugal foi belixerante, moitos liscaron para non ter que participar na contenda; dese tempo veñen non poucas familias galegas cuxo devanceiro foi desertor do exército lusitano. Na etapa republicana, predominaban xa os oficios urbanos relacionados coa construción (incluída a obra pública, como o camiño de ferro), a madeira e a minaría, no caso dos homes; domésticas, criadas e labregas, no caso das mulleres. "No tempo da Iª Guerra Mundial, na que Portugal foi belixerante, moitos liscaron para non ter que participar na contenda; dese tempo veñen non poucas familias galegas cuxo devanceiro foi desertor do exército lusitano" Na Segunda República, tras a crise do 29, limítase a liberdade de movementos dos traballadores estranxeiros e mesmo aplícase a 'Lei de Vagos e Maleantes' para deportar portugueses. Cal era, naquela altura, o grao de participación dos portugueses no movemento obreiro galego? Ese foi un aspecto moi negativo da Segunda República española, á que compre non idealizar: a deportación de estranxeiros (neste caso portugueses) ao abeiro da devandita lei, que aplicou de maneira arbitraria a consideración de "indesexable", unha terminoloxía pre-republicana xa que logo, a certos activistas políticos ou sindicais denunciados pola patronal ou distintos entes gobernativos. Daquela, os máis prexudicados foron os cadros portugueses das organizacións anarcosindicalistas, moi implantadas nas bisbarras lindantes co país veciño tal que o Baixo Miño, Entrimo ou Monterrei; tamén os afiliados á UGT de orixe lusitana tras o fracaso da Revolución de Asturias en 1934. Así, no tempo republicano a presenza de militantes de nacionalidade portuguesa non só nos sindicatos senón nos distintos partidos políticos de esquerda, caso do PSOE, o PCE ou da propia FAI, estaba á orde do día na Galiza. Mesmo crearon grupos anarquistas propios de chamativa denominación como Os Conquistadores Modernos, integrado por mineiros portugueses que traballaban nas explotacións de wolfram de San Finx, en Lousame. "A presenza de militantes de nacionalidade portuguesa non só nos sindicatos senón nos distintos partidos políticos de esquerda, caso do PSOE, o PCE ou da propia FAI, estaba á orde do día na Galiza" Non houbo só emigrantes económicos, senón tamén exiliados políticos, segundo contas moi ben recibidos por republicanos e galeguistas. Que importancia tivo a organización do exilio en Galicia, tanto na ditadura salazarista como no período anterior? O perfil do exiliado político portugués na Galiza foi ben distinto do emigrante: na súa grande maioría eran persoas de boa posición económica procedentes das capas medias, xeralmente altos cargos políticos ou militares de rango. Por diferentes lugares do país estiveron entre 1926 e 1936 dende o deposto Presidente da República Bernardino Machado, até antigos xefes de Goberno, caso de Francisco Cunha Leal ou Afonso Costa, pasando por relevantes persoeiros da milicia como o Tenente Coronel Ribeiro de Carvalho. A presenza do exilio portugués na Galiza durante a República foi cualitativamente importante; arroupados por correlixionarios galegos, levaron a cabo unha relevante campaña de axitación e descrédito da Ditadura militar, primeiro, e do Estado Novo, máis adiante. Non obstante, fóra dun pequeno fato de exiliados de orixe proletaria e ideoloxía marxista ou libertaria, a maioría tiña un talante moderado, de carácter liberal-democrático. Eles, como os anarquistas devanditos, contaron así mesmo con organismos de seu, caso da União Geral dos Combatentes Republicanos, que contou con grupos en Vigo, Baiona, Tui e Coruña. "A presenza do exilio portugués na Galiza durante a República foi cualitativamente importante; arroupados por correlixionarios galegos, levaron a cabo unha relevante campaña de axitación e descrédito da Ditadura militar, primeiro, e do Estado Novo, máis adiante" Durante a Guerra Civil, a represión de cidadáns portugueses tivo máis que ver, segundo explicas, coa súa participación ou simpatía co movemento antifascista que cunha suposta xenofobia. Como chegaches a esta conclusión? Non atopamos trazos desta hipotética xenofobia na documentación que xeran os actos represivos, tampouco nos testemuños orais aos que tivemos acceso. Ademais, agás casos illados, a porcentaxe de persoas con orixe portuguesa mortas nas localidades onde os asasinatos teñen lugar, é pequena en relación ao total de mortos locais, proba de que non existiu un "incentivo" de carácter nacional e xenófobo máis alá do que está presente na grande maioría das represalias: o compromiso social e político das vítimas. Isto é válido tamén para a cidadanía portuguesa represaliada. Arestora temos documentadas en torno a 360 vítimas de orixe lusitana, 68 delas asasinadas con diversa metodoloxía. A nivel relativo, o índice de mortalidade sobre o total da colonia portuguesa na Galiza é semellante ao das vítimas mortais galegas respecto da poboación do país. "A diplomacia portuguesa practicou con habilidade algo no que os políticos do PP galaico son mestres: o deporte de facer que se fai" Outra das conclusións que tiras é que a diplomacia portuguesa -agás excepcións-, ou colaborou co franquismo, ou deixoulle facer, ou só presentou discretas protestas por motivos "humanitarios" fronte á represión. Canto tivo isto que ver coa estratexia conxunta de franquismo e salazarismo de deter o antifascismo? Por que o Estado portugués agochou isto? Empregando unha terminoloxía actual, a diplomacia portuguesa practicou con habilidade algo no que os políticos do PP galaico son mestres: o deporte de facer que se fai. No caso dos fusilamentos de cidadáns portugueses, só nunha pequena porcentaxe tiveron éxito os seus tépedos chamados a que se aplicase a legalidade portuguesa, na que non existía a pena de morte. E levadas a cabo as execucións, non dixeron ren. Canto aos "paseos", eses nunca existiron para o lisboeta Ministerio dos Negócios Estrangeiros. O Estado Novo salazarista viu, primeiro na IIª República española e despois na Guerra Civil que desembocou nunha revolución proletaria nalgunhas zonas que non caeran en poder dos golpistas, un perigo certo para a súa propia supervivencia. Non pode sorprender, pois, a súa avinza cos sublevados. Ese plantexamento "salvacionista", levou a que os partidarios de Oliveira Salazar consideraran aos compatriotas antifascistas radicados no Estado español como "malos portugueses", uns inimigos da nación que merecían o castigo que os franquistas lles reservaban. En relación ao escurecemento dos feitos, se acaso o Estado Novo desexaba evitar que o descontento da poboación con estas prácticas homicidas dos franquistas para con os seus connacionais, puidese derivar nun conflito diplomático co Goberno de Burgos. "A poboación portuguesa do territorio raioto onde moitos guerrilleiros "españois" radicaron a súas bases de retagarda ata 1947 sen actuar, sufriu moito polo apoio prestado ao "maquis"" Sinalas un feito interesante, que é o xeito no que, fronte a unha relativa simpatía cos "vermelhos españois" fuxidos no monte, a memoria colectiva portuguesa asumiu os seus propios guerrilleiros como "bandidos", despolitizando as súas accións. Por que se produciu este fenómeno? Que importancia tivo, para os guerrilleiros galegos, o apoio prestado pola poboación portuguesa da "raia"? Aínda falta moito por coñecer desta guerrilla "promiscua" propia da raia fronteiriza: os seus compoñentes, as súas accións e motivacións…. A poboación portuguesa do territorio raioto onde moitos guerrilleiros "españois" radicaron a súas bases de retagarda ata 1947 sen actuar, sufriu moito polo apoio prestado ao "maquis" debido ás represalias quer dos franquistas, quer dos salazaristas. Un padecemento descoñecido tanto en Portugal como na Galiza, un padecemento que ninguén reivindicou e polo que ninguén esixiu xustiza e reparación…Foi nestas mesmas zonas (Sernande, Os Pinheiros, O Cambedo, Castro Laboreiro…), onde cidadáns portugueses se incorporaron á guerrilla, conformando algún grupo onde a totalidade dos compoñentes eran veciños destas contornas. Pois ben, a reacción que describes pode ser debida se acaso a que esta guerrilla si actuou e levou a cabo distintos golpes económicos, que incrementaron aínda máis o padecemento da poboación. Tamén podería explicarse, aludindo ao que o historiador Carlos Velasco denominou "memórias envergonhadas". Fillas do sufrimento e propias de sociedades onde (como en Trás-os-Montes ou en boa parte da Galiza) a hexemonía das oligarquías conservadoras e da Igrexa Católica é abafante, as memórias envergonhadas rexeitan todo aquilo que poida lembrar o antagonismo e levar á confrontación social. Despolitizando a memoria destes combatentes, elimínase o seu potencial liberador. Pero todo o anterior se reduce a unhas hipóteses, que deberiamos confirmar mediante un inaprazable traballo de campo. "O libro está dedicado aos combatentes antifascistas, tanto os de acá como os de acolá. Máis tamén toda homenaxe ás vítimas do fascismo a un e outro lado da raia, entendo que debería ser, ao tempo, un motivo de irmandade entre Galiza e Portugal" Cal foi, en xeral, a presenza das mulleres como emigrantes e despois exiliadas? Tivo, como no caso galego, a represión delas algún compoñente adicional de xénero (rapadas, violadas...)? O libro pretende ser tan só unha achega que focalice o interese na comunidade portuguesa na Galiza, sen realizar unha análise pormenorizada da mesma e moito menos tendo en conta a perspectiva de xénero. Iso sería materia dun estudo de seu. Con todo, rexístrase a presenza feminina nestas migracións, quer como xornaleiras e criadas no rural, quer como domésticas ou prostitutas nas cidades como Ourense ou Vigo. Exiliadas, poucas, a non ser as mulleres e as fillas dos políticos expatriados como Elzira Dantas, esposa de Bernardino Machado que, mesmo, escribiu un feixe de relatos na súa permanencia na Guarda. As mulleres representan unha pequena pero significativa porcentaxe do conxunto das represalias, arredor dun 7%, tres delas asasinadas. A maioría das mulleres padeceron persecucións polo seu apoio aos fuxidos e tamén rexistramos algún caso de agresión sexual. Debemos lembrar, así mesmo, ás mulleres que foron presas no Norte de Portugal entre 1936 e 1947, debido á colaboración que prestaron aos fuxidos e guerrilleiros galegos refuxiados en territorio luso. Algo máis que queiras engadir? Se procede…O libro está dedicado aos combatentes antifascistas, tanto os de acá como os de acolá. Máis tamén toda homenaxe ás vítimas do fascismo a un e outro lado da raia, entendo que debería ser, ao tempo, un motivo de irmandade entre Galiza e Portugal.


Summary: As consecuencias sociais e económicas da xestión da pandemia déixanse notar na hostalaría galega. Segundo os datos ofrecidos pola Federación Galega de Industrias Inmobiliarias (Fgaim), 3.400 estabelecementos hostaleiros víronse obrigados a fechar a porta desde o inicio da pandemia, unha media de case 10 locais por día. A situación continúa empeorando debido ás restricións provocadas pola emerxencia sanitaria e pola falta de axudas. O sector recoñece que non aguanta máis.

O sector da hostalaría volveu saír hoxe á rúa en Compostela, onde se dirixiu á vivenda oficial do presidente da Xunta da Galiza, Alberto Núñez Feixoo, en Monte Pío, e en Ferrol, para reclamar un rescate por mor da crise que sofre. A Federación Galega de Industrias Inmobiliarias (Fgaim) vén de certificar o cesamento da actividade de 3.400 locais da hostalaría no último ano, coas comarcas coruñesas liderando os fechamentos, con 1.450 estabelecementos afectados, seguidas das pontevedresas, con 85, as ourensás, con 560 e as luguesas, con 510. Segundo estas cifras, o 43% do total de bares, restaurantes ou cafetarías da área coruñesa e o 26% das da área pontevedresa atópanse actualmente en situación de venda, alugueiro ou traspaso. O directivo de Hostalaría de Compostela e impulsor da Plataforma en Defensa da Hostalaría Galega, Lois Lopes, non dubida en sinalar que "o 60% das empresas están ao borde da quebra económica". En declaracións a Nós Diario, salienta que na capital da Galiza "a situación é dramática pola importancia que ten o sector servizos na estrutura produtiva como consecuencia da especialización turística". "Hai subsectores, como o da hostalaría nocturna, que levan practicamente un ano sen traballar, agás 15 días no mes de xuño, e isto non hai empresa que o soporte", recalca Lopes, quen considera que "asistimos a unha reestruturación do sector sen alternativa para a xente que estamos nel". "Criminalización" Lopes entende que "houbo unha clara criminalización do sector, que serviu para agochar a nefasta xestión por parte dos gobernos, estatal e galego, deseñada en base a criterios morais, ao redor da alternativa de ocio, que, por certo, forma parte dos dereitos humanos". "A hostalaría é un servizo básico de moita xente que traballa na rúa ou na estrada, comerciais ou transportistas, por exemplo, e en moitos casos exerce a única alternativa de relación social, véxase o caso do rural", conclúe. Bernardo Fraga é copropietario dun local hostaleiro en Viveiro. Ao igual que Lopes, considera que "moitos locais non van volver abrir". "Todos sabemos de estabelecementos que non van retomar a actividade. Todo o mundo se botou aos Expedientes de Regulación Temporal de Emprego (ERTE) e aos créditos do Instituto de Crédito Oficial (ICO), que foron no seu momento un balón de osíxeno para unha situación temporal, pero agora que a cousa se alonga, precisamos de novas medidas". "A este ritmo para xuño temos fechada entre 40% e 50% da hostalaría de Pontevedra", afirma Elena Vitoria "Vai quedar moita xente arruinada", sinala Fraga a Nós Diario, mentres lembra que "hai quen pediu créditos para aguantar, pero non van poder devolvelos". "Outro tanto acontecerá con aquelas persoas que a pandemia colleu ao inicio dun investimento ou cunha carga financeira moi alta. Uns coñecidos meus que arrancaron un negocio pouco antes do inicio da pandemia con máis de 500.000 euros xa fecharon o local e esa situación repetiuse en bastantes casos", di. 40% dos negocios fecharon en Ferrol O portavoz da Plataforma de Hostaleiros e Autónomos de Ferrolterra, Serxio Perille, manifesta a Nós Diario que "desde o mes de marzo até agora o 40% dos negocios fecharon e hai moitos locais que continúan abertos cuxos propietarios están ao límite. Hai xente que o perdeu todo, outra en tratamento psiquiátrico e algúns subsistindo grazas á axuda do círculo familiar". A presidenta da Asociación de Hostalaría de Pontevedra, Poio e Marín (Hoempo), Elena Vitoria, comenta a este xornal como "en Pontevedra están caendo os negocios". "É unha choiva fina, un día fecha un, outro día fecha outro, a este ritmo para xuño temos fechada entre o 40% e o 50% da hostalaría. A xente non ten pulmón para aguantar máis, está tirando de aforros, con persoas que recuperaron os plans de pensións para facer fronte á situación ou mesmo botando man dos diñeiros reservados para pagar os estudos dos seus fillos". "Hai asociados que están vivindo con 380 euros ao mes", destaca Elena Vitoria, quen afirma que "a situación en Pontevedra non é diferente á de Malpica de Bergantiños ou Verín, porque independentemente do réxime de restricións estase criminalizando o sector para agochar a incompetencia das administracións na xestión do coronavirus". "Ao final, os hostaleiros estamos pagando o custo social e económico máis alto da pandemia", conclúe a presidenta de Hoempo. Críticas á resposta das administracións Os hostaleiros consultados por Nós Diario quéixanse da resposta das administracións e do réxime de axudas públicas. Así, Serxio Perille indica que "na comarca de Ferrol as axudas da Xunta non chegaron a 20% dos hostaleiros que as solicitaron. A Xunta mente máis que fala. Se a solicitude non cumpre os requisitos, cando menos deben dar unha explicación". Perille critica, tamén, os incumprimentos do Goberno local de Ferrol, "que no mes de novembro comprometeuse a non cobrarnos o recibo da auga, agás a taxa de saneamento, pero a día de hoxe segue sen cumprir o acordo. Outro tanto sucede coas liñas de axuda aprobadas polo pleno do concello o 25 de novembro e que aínda non están publicadas". "O 60% das empresas hostaleiras de Compostela están ao borde da quebra", sinala Lois Lopes "O problema está no propio concepto de axudas, nós queremos un rescate", afirma Elena Vitoria, quen lembra "como as grandes compañías turísticas están sendo rescatadas porque os seus donos son poderosos". Vitoria recoñece que algunhas axudas van chegando pero "isto é como chegar a urxencias cun corte desde o pescozo até a ingua e que che poñan unha tirita". A dirixente dos hostaleiros de Pontevedra chama á responsabilidade das administracións e úrxeas a xestionar unha solución. O portavoz da Plataforma en Defensa da Hostalaría Galega, Lois Lopes, denuncia que as axudas son escasas e critica os seus atrasos. "A solución pasa por unha serie de medidas recollidas no noso Plan de rescate, que combina as indemnizacións, que a Xunta disfraza de axudas para non recoñecer o dano causado, con outras medidas de tipo lexislativo que articulen unha solución global a medio prazo. Calculamos que a hostalaría e os sectores que dependen dela representan preto dun 30% do PIB, cunhas consecuencias graves no sector primario e no da distribución", salienta Lopes. A facturación reduciuse un 57% en 2020 Segundo os datos do rexistro de actividades hostaleiras da Xunta da Galiza, na actualidade están dados de alta 19.052 negocios, dos cales 14.999 son bares e cafetarías, 3.862 restaurantes e 691 locais de comida preparada. A isto hai que sumar o complexo formado polos hoteis, casas de turismo rural e apartamentos turísticos. Un informe de conxuntura turística elaborado pola Xunta da Galiza en relación co coronavirus recolle que en 2019 foron 3.200 os estabelecementos hostaleiros que permaneceron abertos, descendendo esta cifra a 2.300 en 2020, o que "supuxo unha caída de 32% na oferta dispoñíbel". Nesta liña, o relatorio sinala como en 2020 o número de visitantes á Galiza reduciuse en 61% e o das pernoctacións en 57%. As cifras do Instituto Galego de Estatística (IGE) dan conta da repercusión económica desta situación. No seu informe de final de ano advirte de que "a hostalaría é o sector máis afectado pola crise sanitaria, o que se manifesta nunha caída do 57,7%" da facturación, destacando que a súa taxa de actividade baixa en 57,8%, se ben esta é unha tendencia extensíbel a outras esferas como o comercio, cunha caída de 18%. O problema agudízase na Galiza polas condicións específicas do modelo de negocio hostaleiro. Mentres en boa parte do Estado os aloxamentos están en mans das grandes cadeas, algunhas das cales están sendo rescatadas polo sector público, na Galiza predominan os pequenos estabelecementos, de propiedade familiar, cuxa marxe de beneficios é moito máis reducido polas economías de escala, que están sendo excluídos dos rescates dos grandes grupos.


Summary: Francisco Macías define o traballo cultural de Vidal Bolaño falando dunha persoa "todoterreo". O creador cultivou a literatura e a arte, a través do cinema e do teatro.

11 de agosto de 2002, con tan só 52 anos, faleceu en Santiago de Compostela, após unha dura enfermidade que nos amosou o mellor del, Roberto Vidal Bolaño. A súa morte colleuno nunha etapa de madurez artística e literaria, cunha importante obra e bagaxe detrás pero cando estaba por chegar o mellor no ámbito creativo. O escritor e actor marchou deixándonos a lembranza do seu inesquecíbel chapeu, do seu inconfundíbel bigote, do seu inseparábel cigarro e toda a herdanza dunha produción literaria e artística que explican as tres últimas décadas do século XX do teatro e da literatura dramática na Galiza. "Foi un todoterreo", sinala Francisco Macías para definir o seu labor cultural. Un traballo que xurde ligado ás primeiras iniciativas para pór en marcha un cinema galego a comezos da década dos 70, concretamente arredor do colectivo compostelán Raíña Lupa, onde coincide con Euloxio Ruibal, outro dos grandes dramaturgos galegos da época canda Manuel Lourenzo. O cinema vai estar sempre presente no traballo de Bolaño, que mesmo se desprazou a Madrid á volta de 1975 para cursar estudos na Escola de Cinema e que participou en ducias de filmes e series televisivas. Vidal Bolaño ficou, esencialmente, para a cultura galega como unha persoa de teatro. Neste ámbito desenvolveuse como actor desde aquel primeiro grupo "Obradoiro" e xa desde 1974 naquel mítico "Teatro do Antroido", a primeira compañía profesional da Galiza, que destacou naqueles anos iniciais do festival de Ribadavia. Ao tempo, sinalouse como dramaturgo con obras chaves do teatro galego como Rastros, unha dura e pioneira crítica ao modelo da Transición, Saxo tenor, As actas escuras ou Agasallo de sombras, onde aparece con claridade a súa preocupación Rosaliana tan presente en toda a súa produción literaria. Francisco Macías, director de Edicións Positivas e editor da obra completa de Vidal Bolaño cualifícao como "un dos grandes escritores da literatura galega" e considera que a súa produción literaria "está descoñecida porque existe unha falla de consideración coa literatura teatral, algo que acontece na literatura galega pero non nas literaturas normalizadas". Porén, Macías quédase co amigo, "un ser excepcional, un tipo único", "eu coñecín xente en situacións extremas na miña vida pero pouca xente da súa calidade humana. É das persoas máis intensas que vin na miña vida"


Summary: O parque 25 de Novembro contra a violencia de machista, situado na parroquia ourensá de Reza, atópase nunha situación de "terríbel abandono" segundo denuncia ADEGA. A entidade ecoloxista galega lamenta que a árbores plantadas na zona de Reza e que representan as vítimas do terrorismo machista non fosen regadas e rematasen por esmorecer e morrer.

Varias veciñas e veciños da parroquia de Reza, na concello de Ourense, alertaron a Asociación para a Defensa Ecolóxica da Galiza do abandono que están a sufrir as árbores que compoñen o parque 25 de Novembro. Este espazo verde ergueuse como unha homenaxe as vítimas da violencia machista e na actualidade atópase nun "estado lamentábel pola falta de rego e de auga, o que xa provocou a morte de ducias de árbores", segundo sinalan desde ADEGA. ADEGA esixiu ao Concello que achegue información sobre a situación e que tome medidas urxentes ante unha situación de abandono tan rechamante Nese sentido, a entidade ecoloxista galega esixiu ao Concello que achegue información sobre a situación e que tome medidas urxentes ante unha situación de abandono tan rechamante. Solicitan pois o arranxo das árbores e da zona así como un atendemento continuado do parque "polo ben das propias arbores, polos veciños de Reza, e polas vítimas da violencia machista". O 24 de novembro do pasado ano 2018 plantáronse na parroquia de Reza un total de 44 árbores e colocouse ao redor de cada unha delas un lazo rosa. O parque novo foi inaugurado polas autoridades municipais co nome 25 de Novembro en recordo das vítimas. Este espazo verde comprende un total de 35.000 metros cadrados e foi inaugurado co obxectivo de sensibilizar, lembrar e denunciar os asasinatos e combater a violencia machista.


Summary: Coñecemos esta fin de semana o potencial do Parque do Megalitismo da man das xornadas da Fundación Eduardo Pondal. Pero Carlos Penedo, da Plataforma pola defensa do monte As Salgueiras e da Rede galega por un Rural Vivo, alerta con esta carta do perigo que supón a masiva invasión eólica que estamos padecendo na comarca:

Parques eólicos que ameazan o Parque do Megalitismo Os Alcaldes e os Concelleiros de Patrimonio do Parque do Megalitismo da Costa da Morte enviolles un saúdo e desexos de esperanza dun cambio na posta en valor dun ben Cultural de grandísimo valor. No ano 2015 formei parte ,coma concelleiro de Patrimonio, do Parque. Antes , o Concello de Ponteceso tivemos que facer o ingreso.. O departamento de Patrimonio, escolliu a figura de Eduardo Pondal e a súa vinculación co Megalitismo da Costa da Morte para ilustrar a solicitude de ingreso. Vai sendo hora de recoñecer que o patrimonio material e inmaterial está, na axenda política, nas últimas posicións ou non está. A Costa da Morte no é pobre en elementos patrimoniais: Arte Rupestre, Megalitismo, Castros, patrimonio etnográfico e relixioso. Atesoura un gran número de petróglifos, mámoas , dolmens, pedrafitas, castros, fontes lavadoiros, muiños, cabazos,cruces crueiros e igrexias. E visible o abandono da gran maioria de estos elementos patrimoniais . Os responsables de esta mala conducta son os servidores públicos que teñen que defender, por en valor e divulgar estas pezas de extraordinario valor. Pegadas culturais de diferentes épocas, prehistóricas e históricas que século tras século foron permanecendo no noso territorio e fomos bebendo das diferentes maneiras de entender a vida. Agora no S.XXI ,hai unha gran plaga que ameaza ao patrimonio do pais e da Costa da Morte. Os parques eólicos. Invaden os montes e deixan totalmente desprotexídos noso legado cultural de primeiro orde. Aínda que os elementos Megalíticos cumpla coa normativa de protección de 200m da base da peza arqueolóxica ao aeroxerador, non podemos esquecer que e o noso elemento patrimonial está dentro da poligonal eólica. Esto significa que unha mámoa e dolmen estan dentro de un parque industrial eólico e súa utilidade e nula. Quedan , se ainda non estaban, no absoluto abandono. A protección da Cultura ten que ser prioritaria. A Cultura é un dereito ,hai que actuar inmediatamente. As entidades públicas deben solicitar a paralización de novos parques eólicos e diseñar un novo modelo eólico galego que o patrimonio goce da máxima protección. A Costa da Morte ten agora mesmo, en tramitación, 21 parques eólicos. Poden imaxinarse o desastre para o noso patrimonio arqueolóxico? Despídome coma empecei, esperanza e desexo dun cambio na posta en valor da nosa cutura patrimonial. Carlos Penedo, membro da Plataforma pola defensa do monte As Salgueiras e da Rede galega por un Rural Vivo.


Summary: GRÁFICOS INTERACTIVOS | Os datos definitivos de 2016 constatan que Galicia rexistrou 19.062 nacementos e 31.757 mortes. Menos dunha quincena de concellos resisten con saldos vexetativos positivos e a idade das nais continúa a aumentar alén dos 30 anos REPORTAXE | "Non pode ir outra persoa?": Galicia non concilia HEMEROTECA | A verdadeira 'caixa finlandesa' inclúe axudas á crianza ata que os fillos son adultos

REPORTAXE | "Non pode ir outra persoa?": Galicia non concilia HEMEROTECA | A verdadeira 'caixa finlandesa' inclúe axudas á crianza ata que os fillos son adultos O 3 de decembro de 2015, doce horas antes do comezo da campaña das eleccións xerais, a Xunta presentaba o seu novo 'cheque bebé'. O presidente Feijóo e o conselleiro de Política Social, que levaba apenas dous meses no cargo, explicaban que no tamén ano electoral de 2016 chegaría a 'Tarxeta Benvida', unha achega de 100 euros ao mes durante o primeiro ano de cada bebé nado en Galicia para adquirir produtos básicos infantís que despois sería ampliada aos anos seguintes e, máis recentemente, a nenas e nenos de ata 3 anos en familias con poucos recursos. Durante 2016 a Consellería pagou case 11.000 euros en horas extra para que o persoal tramitase o 'cheque bebé', cuxo custo foi naquel primeiro ano 400.000 euros superior ao previsto. Púñase así en marcha unha das medidas estrela do plan da Xunta para tentar reverter a fonda crise demográfica galega nun ano, o 2016, que vén de ser certificado como o da maior fenda entre nacementos e mortes no país dende que hai datos. Durante o ano 2016 os nacementos foron 19.062 e os falecementos, 31.757 O negativo panorama que xa bosquexaran as estatísticas provisionais vén de ser ratificada polas definitivas, que o IGE publicou esta semana. Durante o ano 2016 os nacementos foron 19.062 e os falecementos, 31.757, unha diferenza de 12.521 persoas que afonda na senda descendente iniciada no ano 2008 e que supera amplamente o que ata agora era o dato máis negativo da serie, o que certificara que en 1999 morreran 10.500 persoas máis das que naceran. O saldo vexetativo galego encadea deste xeito practicamente tres décadas en cifras negativas e deixa claramente atrás o leve amortecemento da pasada década. Os datos definitivos do 2016 amosan ademais que xa son menos dunha quincena os concellos galegos que se manteñen como pequenas illas nas que nace máis xente da que morre, a práctica totalidade na contorna das cidades. Unha vez máis a capital da natalidade galega volve ser Ames, o municipio lindeiro con Santiago no que o saldo vexetativo é foi positivo en 193 persoas. Ségueo un concello situado á beira da Coruña, Arteixo, con 97 nacementos máis que mortes, e á continuación sitúases outros dous da área de influencia de Vigo, O Porriño e Salceda de Caselas, con saldos positivos de 45 e 35 persoas. No que atinxe ás sete principais cidades do país os saldos vexetativos son negativos en todas elas, aínda que as cifras son dispares e están necesariamente condicionadas polas dos concellos das súas áreas de influencia. O que mellor resultado presenta é Santiago, cun saldo vexetativo practicamente plano no que as mortes foron só 5 máis que os nacementos. Entre as cidades cuxa poboación se sitúa na contorna un chisco por riba ou por baixo dos 100.000 habitantes o peor saldo vexetativo foi o de Ferrol. Nas de máis de 200.000 tanto A Coruña (-721) como Vigo (-584) teñen saldos negativos, aínda que nos dous casos teñen nas súas proximidades algúns dos municipios que presentan saldos positivos. Os datos do Instituto Galego de Estatística constatan ademais o paulatino atraso na idade das nais que teñen fillas e fillos en Galicia. Non en van, case o 80% dos nacementos do 2016 foron de nais que xa cumpriran os 30 anos e o 10,2% dos bebés foron de mulleres que tiñan máis de 40 anos. Mentres, os bebés nados en 2016 cuxas nais tiñan menos de 30 anos foron apenas o 21%. Dez anos antes, en 2016, case o 35% das nenas e nenos que naceran en Galicia tiñan nais menores desta idade.


Summary: A reunión entre o Ministerio e a Consellaría de Sanidade remata sen unha resposta clara por parte do Goberno español, que segue a analizar a proposta da Xunta sobre o desconfinamento na Galiza.

A reunión telemática entre o equipo técnico do ministro de Sanidade, Salvador Illa, e os profesionais da Consellaría de Sanidade, con Jesús Vázquez Almuiña á fronte, finalizou sen unha resposta fechada á proposta de desconfinamento remitida esta cuarta feira desde a Galiza. A proposición do Goberno galego está sustentada en dous puntais: que todo o país pase á fase 1 o día 11 de maio e que, coa área sanitaria como unidade de referencia, se flexibilice a mobilidade no conxunto do territorio no desconfinamento. O Ministerio de Sanidade segue a analizar o documento enviado desde a Xunta da Galiza, fontes da Consellaría indicaron que a valoración técnica do documento foi "positiva". Con todo, segundo o Goberno galego, mantéñense as diferenzas entre ambas Administracións en relación á área sanitaria: a Xunta defende que sexa a unidade de referencia na Galiza, mentres que o Goberno español traballa coa visión da provincia. Após o encontro de hoxe, está previsto que haxa reunións de técnicos e, a continuación, un novo encontro bilateral entre o ministro de Sanidade e o conselleiro galego. Desde Sanidade ratificaron que a Xunta expón o paso á fase 1 de todas as unidades territoriais do país. Con todo, fontes do Ministerio evitaron avanzar calquera paso. "Cando se tomen as decisións, daranse a coñecer", trasladaron, nunha resposta a Europa Press.


Summary: Chámaselle renda básica ao ingreso vital do PSOE, á proposta de renda garantida de Podemos e a calquera cousa que se lles pase pola cabeza aos ultras do PP, Ciudadanos e Vox. A renda básica é a tendencia ao que todo o mundo se apunta para gañar votos

Nas últimas eleccións ao parlamento europeo de 2014, Podemos presentouse cun programa sobre a renda básica meridanamente claro. Dicía o programa: "Dereito a unha renda básica para todos e cada un dos cidadáns polo mero feito de selo e, como mínimo, do valor correspondente ao limiar da pobreza co fin de posibilitar un nivel de vida digno. A renda básica non substitúe ao Estado de benestar, senón que trata de adaptalo á nova realidade socioeconómica. Substitución das prestacións sociais condicionadas menores á contía deste ingreso básico. Financiamento a través dunha reforma progresiva do IRPF e da loita contra a fraude fiscal." Diso hai xa cinco anos. Son palabras claras na defensa desta proposta que cada vez acapara máis a atención dos medios de comunicación e a cidadanía en xeral. Palabras que indubidablemente unha parte da militancia de Podemos e algúns círculos aínda seguen defendendo en determinadas localidades e zonas da xeografía do reino de España. Pois ben, o 31 de marzo o responsable económico de Podemos aparece nos medios de comunicación cun titular de Europa Press que di: "Podemos propoñerá unha renda básica de entre 600 e 1.200 euros que custaría entre 10.000 e 12.000 millóns". Unha renda básica? Todo o mundo apúntase á renda básica: PSOE, Podemos e ata pode lerse que Ciudadanos tamén defende unha renda básica. É delirante a cantidade de confusión á que pode chegarse coa proposta da renda básica. A todo chámaselle renda básica: é coma se á razón chamáseselle superstición, relixión, adicción ou calquera cousa que se lle pasase pola cabeza ao listo de turno. A razón ten moito prestixio, excepto entre postmodernos e relativistas de tres al cuarto, e é coñecido o esforzo por incorporar a ela calquera cousa tan semellante ao que un ovo poida ser cunha castaña. Coa renda básica pasa algo parecido: chámaselle renda básica ao ingreso vital do PSOE, á proposta de renda garantida de Podemos e a calquera cousa que se lles pase pola cabeza aos ultras do PP, Ciudadanos e Vox. A renda básica é a tendencia ao que todo o mundo se apunta para gañar votos… pero que ninguén se atreve a defender realmente. O totum revolutum soamente serve para aumentar a confusión. A Basic Income Earth Network, que terá os seus defectos, pero ninguén poderá negar que leva desde o ano 1986 defendendo esta proposta. É dicir, desde hai case 35 anos, especifica que unha renda básica é, ademais de periódica e en efectivo: Individual: non a familias nin a outros agregados. Universal: a todas as persoas sen ningún requisito adicional. Incondicional: sen ningún requisito de emprego ou de vontade de buscalo. Pódese estar de acordo ou en desacordo coa renda básica, pero a definición da mesma é meridianamente clara. Para quen o queira entender, sen o requirimento adicional dun esforzo intelectual complexo e excesivo. Pero resulta que esta demanda de claridade non parece ser compartida de forma demasiado xeneralizada. Así, lemos segundo Europa Press, que Podemos, mediante o seu responsable económico, di que este partido defende que: "…a súa formación incluirá no programa electoral unha renda básica garantida para os fogares sen recursos que iría dos 600 aos 1.200 euros, en función dos membros da unidade familiar". E tamén: "A cantidade podería oscilar entre os 600 e os 1.200 euros, con escalas intermedias en función do número de membros da unidade familiar". É dicir, non é individual, nin universal, nin incondicional. É outra cousa. Unha renda para pobres ao uso. É unha renda garantida, non unha renda básica. Segue dicindo Podemos sobre a súa proposta: "Para paliar esta situación (refírese aos máis de 10 millóns de pobres no Reino de España), a formación morada incluirá no seu programa unha renda básica para os fogares sen recursos e que tamén complementaría os salarios máis baixos." Atención, engádese: "para evitar a trampa da pobreza". Brinde ao sol máis ou menos electoralista: nunca un subsidio condicionado do estilo que propón Podemos evitou a trampa da pobreza. Non a evitou a Renda de Garantía de Ingresos do País Vasco (RGI), unha das máis xenerosas non xa do Reino de España senón de Europa, e menos o evitaría unha proposta inferior como a de Podemos. De feito, o gran gañador de implantarse esta renda sería o propio Goberno Vasco, pois se aforraría boa parte da súa RGI. Vaia redistribución! O País Vasco paga o 30% de rendas mínimas do Reino con menos do 5% da poboación e sendo a comunidade autónoma coa maior renda per cápita. A información sobre a proposta de renda para pobres de Podemos engade: "A intención da formación morada é que este programa de renda básica garantida sexa financiado cun imposto ás grandes fortunas, é dicir, que se aplicaría aos declarantes que teñan máis dun millón de patrimonio neto, despois de descontar os créditos e cunha exención de 400.000 euros, incluíndo a vivenda habitual. O número de declarantes que cumpren esas condicións elévase a 94.000." Será de agradecer que acheguen os números para financiar esta renda para pobres a partir das fontes que aseguran facelo posible. O que si sabemos é que segundo a Enquisa Financeira das Familias do Banco de España do ano 2014, gravando cun 1% o patrimonio neto dos fogares sen a vivenda principal, ás familias situadas na intersección do 10% con máis renda e máis riqueza pode conseguirse unha cifra de 10.000 millóns de euros. Pero para facelo posible, requírese un imposto sobre a riqueza, que nestes momentos non existe no Reino de España. Unha renda básica individual, universal e incondicional pódese financiar. Explicámolo de distintas maneiras en, por exemplo, aquí. E, que dúbida cabe!, ninguén está obrigado a estar de acordo. Pero o que nin é honrado nin axuda a que as ideas se debatan con claridade é que aos subsidios para pobres condicionados chámeselles renda básica. Dígao a prensa, dígano os partidos, dígao quen sexa. Pode ser útil para a propaganda política cando unha proposta ten prestixio e goza de adhesión crecente, pero nada que ver coa libre e franca discusión das ideas. É confusión interesada da peor especie.


Summary: Xuntos Podemos fala de "golpe de estado planificado" para disolver a marca podemita, plan no que sitúa a Xulio Ferreiro e os deputados de Podemos en En Marea, Gómez Reino e Ángela Rodríguez.

Xuntos Podemos considera que desde sectores de En Marea e do propio Podemos quérese facer unha "OPA hostil" ao partido morado, unha estratexia que, afirma este colectivo, procura "disolver a marca Podemos" nas marés. "Un golpe de Estado", afirman, que consideran que foi desbaratado en parte cos resultados da consulta interna na que un 75% dos votos foron a prol dunha coligazón. No comunicado, este colectivo recoñece que era partidario de concorrer en solitario (opción que tivo o 25% dos apoios), mais que admite ir nunha coligazón sempre que sexa Podemos "quen marque as pautas". Xuntos Podemos afirma que os deputados de Podemos Ángeles Rodríguez e Gómez Reino 'Tone', e Mareas en Común procuran "fagocitar e facer desaparecer" o partido morado en Galiza "a través da integración en En Marea". Unha estratexia na que tamén inclúen alcaldes ' do cambio', citando Xulio Ferreiro. Tamén denuncia este sector crítico que a consulta interna non foi todo o limpa que debería, afirmando que houbo persoas non inscritas en Podemos que si que votaron na mesma.


Summary: Un percorrido em dúas partes que nos leva até as fontes do Sil.

Afrontamos desta volta unha ruta longa na que podemos considerar dúas partes. A primeira, o achegamento en coche, que remontando o val do Sil, nos leva até La Cueta; e a segunda, o percorrido a pé até as fontes do río. Paraxe: Babia / Concello: Cabrillanes (León) / Percorrido; 16 km (ida e volta) / Dificultade: Media Para a primeira, saímos de Ponferrada para ir a Toreno e desde alí seguir a estrada que pasa por diferentes localidades que inclúen no seu topónimo o do río Sil ata chegar a Villablino. En Villablino, para seguir polo val do Sil, temos que ir á dereita cara a Laciana e a Piedrafita de Babia, onde collemos a estrada que sobe ao porto de Somiedo, unha estrada que deixamos en Vega de Viejos para continuar remontando o val e o curso do Sil ata La Cueta, a localidade máis próxima ás fontes, desde onde unha ruta sinalizada nos axuda a ir até as abas de Peña Orniz, onde se atopan as fontes máis afastadas, e máis altas, do río Sil. En La Cueta comezamos a camiñada baixando até a ponte e, desde alí, imos remontando o río polo camiño marcado con fitos de madeira -hai que fixarse para velos porque están bastante separados e nalgúns puntos podémolos perder-, ao tempo que iremos descubrindo e recoñecendo elementos de grande interese xeolóxico, especies vexetais propias das zonas calcarias e unhas paisaxes espectaculares. Neste traxecto, pola aba dos Picos Blancos, vemos de fronte a serra de La Mortera e o porto polo que se pode acceder ao Parque de Somiedo. Nesta parte do camiño hai un tempo, un curto tramo, no que se deixa de escoitar o río. Buscando o sitio e baixando á súa beira podemos ver como se perde entre as rochas para volver saír un pouco máis abaixo. Despois de cruzar a canle dun regueiro pasamos ao pé do refuxio de Bustusil. Un pouco máis adiante, para seguir o camiño das fontes do Sil, temos que ir á dereita, pasarmos pola mallada de Covalancho e seguir camiñando entre os paredóns da Mortera e Cuetalbo -que nos cumes marcan a linde entre León e Asturias, e o Sil, nos mapas arroio de Cebolledo- até o porto de Cuetalbo, desde onde se ve, á esquerda a Pena Orniz, e debaixo, os pasteiros onde se xuntan as augas de varias fontes para formar o primeiro Sil. E remontando o regueiro, un tramo con bastante desnivel, chegamos ao pé da Pena Orniz onde se atopan as fontes do Sil. A volta facémola polo mesmo camiño e se aínda temos tempo e gañas podemos subir ao alto de La Cueta para gozar das súas vistas. Durante o traxecto en coche podemos facer varias paradas para coñecer a contorna, mais non podemos deixar de facer un alto entre Piedrafita de Babia e Villaseca de Laciana para ver o profundo canón ("Tajo del Sil") que forma o río debaixo da ponte das "Palomas".