Summary: Institucións impulsoras da campaña xúntanse en Lugo no acto simbólico de adhesión á iniciativa. A quinta edición da iniciativa pon o foco na educación, por factores como "o aumento da vulnerabilidade fronte á violencia de xénero das mulleres en idades cada vez máis temperás"

A campaña En negro contra as violencias machistas foi lanzada polo Concello de Santiago en 2015 como unha vía para "facer visible o rexeitamento da cidadanía" ás agresións de xénero en todas as súas formas, situando estas mensaxes en lugares nas que non era tan habitual atopalas. Institucións públicas da capital galega, pero tamén establecementos comerciais, colectivos cidadáns ou locais de hostalería tinguíranse de negro contra a violencia de xénero naquel primeiro ano. Nos anos seguintes o goberno compostelán ofreceu a iniciativa a outros concellos e o proxecto comezou a medrar. Foron unha quincena en 2016, máis de 70 en 2017, superaron o centenar en 2018 e neste 2019 chegan aos 138, ademais de a tres deputacións, todas agás a de Ourense. O proxecto transcendeu lanzado polo anterior goberno compostelán (Compostela Aberta) foi asumido polo actual (PSdeG) e gran parte dos municipios que secundan a campaña fixérono visible este venres, ás portas do 25N, cun acto simbólico en Lugo.A campaña foi lanzada polo Concello de Santiago en 2015 e dende o ano seguinte foi ofrecida aos demais municipios galegosO vello cárcere lucense acolleu un acto encabezado por representantes de varios das institucións asinantes: a alcaldesa lucense, Lara Méndez, a rexedora de Vilalba, Elba Veleiro, a edil de Igualdade de Sada, Isabel Reimúndez, a responsable desta área en Teo, Iria Otero, o alcalde de Coristanco, Juan Carlos García, o presidente da Deputación de Lugo, José Tomé, e mais o alcalde compostelán, Xosé Sánchez Bugallo. Todos eles puxeron o foco nun dos eixos da quinta edición da campaña, a educación, máis aínda nun momento, enfatizou a rexedora lucense, no que existen forzas políticas que "negan" a existencia mesma da violencia machista.O protocolo asinado por todo os concellos participantes na iniciativa parte da base de que "a violencia de xénero é unha realidade estrutural e multidimensional" e "un fenómeno global dende o punto de vista territorial, social, económico e cultural". É tamén, subliña, a "máis extrema das desigualdades sociais que viven as mulleres polo mesmo feito de séreno". E con este pano de fondo, lembran, as leis contra a violencia de xénero estatal e galega alentan á realización de campañas para procurar erradicala.A quinta edición da campaña pon o foco na educación, por factores como "o aumento da vulnerabilidade fronte á violencia de xénero das mulleres en idades cada vez máis temperás"Os asasinatos, pero tamén "o aumento da vulnerabilidade fronte á violencia de xénero das mulleres en idades cada vez máis temperás", explica o documento, fan aínda máis necesario "actuar a través do desenvolvemento de programas e accións de prevención e sensibilización". Por iso se comprometen a desenvolver esta campaña "promovendo a implicación dos axentes sociais e económicos" de cada concello e a financiaren as acións en cadanseus ámbitos. Ademais, as deputacións implicadas comprométense a distribuír o material entre os municipios de menor dimensión.Un ano máis, esta iniciativa desenvólvese sen implicación ningunha por parte da Xunta. A Vicepresidencia, a través da Secretaría Xeral da Igualdade, está a despregar a súa propia campaña baixo o lema NON, sen divulgar ningunha outra. Alén dos anuncios nalgúns medios de comunicación, neste 2019 a acción do departamento autonómico céntrase especialmente nun eido no que fora especialmente visible a acción En negro contra as violencias machistas en anos anteriores, a dos clubs deportivos, mediante a sinatura de convenios cos principais equipos do país.


Summary: A nova edición do Correlingua desenvolverase desde o 2 até o 16 de maio, nas semanas previas ao Día da Lingua

O galego, a chave do mundo. A consigna, lema da nova edición do Correlingua, percorrerá as rúas do País desde o día 2 de maio, co gallo desta iniciativa que conxuga o deporte e a defensa do idioma propio da Galiza. Con saída desde Ourense, alumnado de todos os centros de ensino irán tomando o relevo para que a lingua estea presente en doce comarcas, quecendo motores nos días previos ao día grande da reivincación do dereito a vivirmos en galego: o 17 de Maio. O falar non ten cancelas: cando o Concello de Santiago quixo censurar un manifesto A miña lingua é segura,O falar non ten cancelasUnha casa sempre abertaQue todos debemos protexer.A miña lingua é miña naiÉ honroso ter unha linguaFermosa, digna, que abre portasQue non ten chaves, que nada pecha,Ela mesma é a chave do mundo.A miña fala é o máis importante,Debo honrala cando a usoSentirme orgulloso de telaPor ser o meu carné de identidade.O galego é unha lingua con historia,O galego é unha lingua honorábel,É unha lingua con pasado, con memoriaCon prestixio e con tradición formidábel. O que reproducimos é un bocado do manifesto que resultou gañador dun concurso en que participaron os centros de ensino. Foi elaborado polo alumnado de 4º da ESO A e B do IES A Pinguela de Monforte, que se presentaron baixo o nome de 'Os Golgorotos'. Cómpre destacar que concellos como o de Compostela condicionou en 2012 a colocación dun palco para as actuacións do Correlingua a que o manifesto fose censurado. Elaborado polo estudantado de 4º da ESO do CPI de Pontecesures, nel proclamábase o desexo de que "as fronteiras de Galiza as poña o galego" ou que "non se é máis galego por vivir na Coruña se logo se fala o idioma de Castela". Após coñecerse a noticia de que o daquela alcalde Gerardo Conde Roa, non apoiaría a carreira e a trataría como unha manifestación, o colectivo Galicia Bilingüe fixo público un comunicado informando de que a mudanza de actitude fora froito "dunha recente entrevista" co rexedor en que este "mostrou o seu compromiso de non apoiar dende o Concello "actividades adoutrinadoras dirixidas a escolares". Tampouco o Concello da Coruña colabora na actividade. 13 anos movéndose pola nosa lingua Así as cousas, o Teatro Principal de Pontevedra acolleu esta sexta feira a presentación dunha nova edición desta iniciativa que se vén realizando desde hai 13 anos. Promovida na súa orixe por entidades culturais, hoxe está organizada pola AS-PG, a CIG-Ensino, a Mesa, os Concellos de Lugo, Pontevedra, Ourense e Vigo e a Vicepresidencia da Deputación de Lugo.


Summary: A UE comeza a definir en números a súa estratexia dos fondos para a recuperación pola crise da pandemia. O rural dos Estados membros recibirá 8.000 millóns de euros e desde as organizacións agrarias piden mudar as estratexias e apostar por "valorizar o produto" e facilitar o acceso á terra para motivar o relevo.

Pouco a pouco temos máis información da distribución económica dos fondos europeos de recuperación económica que desde a Unión Europea (UE) bautizaron co nome de Next Generation EU. Onte mesmo, o pleno do Parlamento Europeo aprobou unha partida de 8.000 millóns de euros para reforzar as axudas ao desenvolvemento rural previstas na Política Agrícola Común (PAC). Aínda que o acordo tiña previsto distribuír esta dotación extra entre os anos 2022 e 2024, os Estados membros acordaron que se adiantara 30% (2.420 millóns) en 2021 e 70% restante (5.650 millóns) en 2022. As axudas cubrirían o total das medidas que se elixan aínda que co compromiso de que un 37% se empregue en accións de apoio ao medio ambiente e outro 55% para axudar ao relevo xeracional e a unha recuperación sostíbel das explotacións. Mudar o modelo actual Desde as organizacións agrarias indican que estes fondos deberían servir para mudar o modelo actual que se aplica no rural galego. "Corremos o perigo de que estes fondos se lle entreguen a catro grupos multinacionais en vez de facer un verdadeiro tecido produtivo real que xere emprego, riqueza e sexa sostíbel", indica a Nós Diario Isabel Vilaba desde o Sindicato Labrego Galego (SLG). Desde esta formación cren que "hai que fixarse no tecido produtivo que ten o propio territorio para ver as necesidades básicas" e, deste modo, "reforzalo porque é o que dá emprego e riqueza". Entre estas necesidades estaría, para Vilalba, "a valorización dos nosos produtos, somos grandes fabricantes de materia prima barata mais despois no fechamento do ciclo temos problemas". Manuel Dacal, desde a Federación Rural Galega (Fruga), pon como exemplo "a situación do leite galego" que aínda ten problemas para a súa comercialización. Dacal engade que é preciso "revitalizar as infraestruturas" e apostar por unha "dixitalización do rural" ademais de "investir no apoio á mobilidade da terra para dinamizar o acceso á superficie agraria útil". Desde Unións Agrarias aseguran que solicitarán que se apliquen de maneira prioritaria "a medidas de Agroambiente e Clima, que permitan dar un maior soporte ao sector gandeiro produtor de carne, que está a sufrir a crise de prezos e de caída de demanda da carne ante os problemas do sector turístico e da hostalería". Indican tamén que "estará atenta ao calendario de reforma do PDR e a súa posta en marcha para lograr que estes fondos se apliquen nos sectores máis castigados pola crise orixinada pola pandemia", aseguran desde esta organización. Desconfianza na aposta de Medio Rural A esperanza nas opcións que poderían traer estes fondos contrasta coa desconfianza en que se aproveiten por parte da Consellaría de Medio Rural. "Hai posibilidades de produción dun modelo agroecolóxico que corresponda coas demandas da cidadanía e que ten maior valorización económica", asegura a responsábel do SLG. Pon como exemplo o caso do relevo xeracional para o que irían destinadas boa parte das axudas. "Agora é unha carreira de obstáculos para a mocidade que se queira instalar", conta, "mesmo está orientado a que a xente se meta en proxectos que supoñan un grande endebedamento inicial con materia prima barata", engade. Coa "tendencia" de Medio Rural, aseguran desde o SLG, "é moi difícil ese relevo, habería que facilitar o acceso á terra, apostar modelos que valoricen máis o produto e facilitarlles que lles chegue ao mercado". A eurorrexión Galiza-Norte de Portugal entraría nos 10.000 millóns do Estado O Parlamento Europeo tamén aprobou o programa React-EU por un importe total de 47.500 millóns de euros ás rexións da UE para contrarrestar as consecuencias da crise. Ao Estado español corresponderíanlle 10.300 millóns. Este é o segundo programa máis cuantioso do fondo europeo de recuperación. Os Estados membros poderán destinar parte do diñeiro á Iniciativa de Emprego Xuvenil ou a programas transfronteirizos (Interreg) como o de Galiza-Norte de Portugal. A UE distribuirá estas axudas a través dos fondos estruturais (Fondo europeo de desenvolvemento rexional, Fondo social europeo, Fondo de cohesión, Fondo europeo agrícola de desenvolvemento rural e Fondo europeo marítimo e de pesca).


Summary: Nas vésperas do Día das Letras Galegas, e ante a complexa situación que atravesa o sector cultural galego, conversamos con Cesáreo Sánchez, presidente da Asociación de Escritoras e Escritores en Lingua Galega (AELG).

A homenaxe das Letras Galegas 2020 chega inevitabelmente marcada pola actual conxuntura de crise sanitaria. Dentro dela, a pasada semana vía a luz o Plan de reactivación da cultura e o turismo da Xunta. Cal é a valoración da AELG das medidas propostas? Son medidas que reordenan e redistribúen recursos que xa existían, sumando algo ao xa comprometido. Un sector como a cultura, que representa 2% do Produto Interior Bruto da Galiza, precisa outra estrutura e outro volume de apoio, cuantitativa e cualitativamente, que determinen a boa saúde da literatura e da cultura no seu conxunto cara a unha normalidade. O Xacobeo, que se presenta como única alternativa para o país, non só non soluciona os problemas da cultura, senón que a leva a territorios que non son bos para ela. Neste momento a Galiza está a ser considerada e promovida, máis que como un pobo ou unha sociedade cunha cultura milenaria propia, como un camiño de paso, un lugar por onde unha Santa Compaña de peregrinos percorre un parque temático de sendeiros que levan a Compostela. Acontece que os camiños xacobeos están dentro dos camiños históricos do país. As alternativas teñen que pasar por potenciar a cultura propia, para ser creada e vivida desde a Galiza polos galegos e polas que veñan a nos coñecer. Mais non se pode pretender que se faga cultura en función dos que van vir de fóra, como se fósemos só un escaparate. A respecto disto, nós sempre reivindicamos unha Consellaría de Cultura como tal, mais sempre lle poñen un apelido que acaba por devorar o nome. Neste momento ten máis peso o turismo que a propia cultura, cando podía ser algo complementario na asignación de recursos, por exemplo, para a rehabilitación de patrimonio histórico construído, bibliografico e inmaterial. O escritor como tal pasou de ser un referente en manter o idioma e a identidade a ser considerado só como subministrador de contidos culturais aos distintos sectores con vocación de ser industria. Porén, a nosa profesión é máis ca iso. O escritor é construtor do idioma, responsábel de que acompañe a historia do propio país. Nestes tempos en que participamos en manter a saúde social, creando contidos, tivemos que implicarnos especialmente en explicar que somos profesionais, aínda que non vivamos da nosa escrita. Sempre vai haber escritoras e escritores empregados noutros eidos, pero cada vez máis, por mor da precarización, o peso en moitas delas de actividades en bibliotecas, librarías, escolas... está a ser máis importante. Iso implica que para poder acceder a determinadas prestacións ou proxectos téñense que facer autónomos, mais non hai liñas de axuda específicas á creación literaria. O sector editorial, non só porque edita a nosa produción, tamén é un lugar natural de traballo para nós, nos distintos oficios da elaboración dun libro. É moi importante que a industria editorial teña forza, tal como aconteceu no pasado, entre a terceira e a cuarta do Estado. Mais hoxe non é así, é un sector que o está a pasar mal e non ten os medios e as dotacións que merece atendendo ao que significa para a construción dunha identidade, da lingua e de acceso á cultura galega de maneira máis profunda e ampla. Nese senso, preocúpalles un incremento da precariedade ante a falla de apoio da Administración, que nin sequera menciona as escritoras no Plan de reactivación? A situación laboral vai empeorar porque haberá diminución de empregos que, agás nalgúns casos determinados de traballos que non leve por diante a pandemia económica, os escritores van sufrir moito máis. Preocúpanme especialmente as novas xeracións. Eterna a gratitude ás que, aínda que cada vez haxa menos medios e oportunidades, están aí sendo monolingües e construíndo o idioma. Non buscan lugares onde escribir en español para resolver os seus problemas económicos, senón que manteñen unha fidelidade á lingua na creación que debería ter outro tipo de resposta por parte da Administración, que ten as competencias para resolvelo. Nestes días mandamos as nosas propostas a Madrid, ao Ministerio de Cultura e ao de Facenda, para resolver distintos temas pendentes de mudar. Tamén levamos ao Parlamento o caso dos escritores xubilados. Case o 50% dos reformados están en clases pasivas e iso non foi resolto, aínda hoxe hai quen paga multas por cobrar dereitos de autor. Dentro das medidas específicas dedicadas da Xunta ao eido editorial, non se atenden todas as demandas presentadas en conxunto coa Asociación Galega de Editoriais e a Federación de Librarías. Hai aumentos na dotación para actividades dentro de bibliotecas ou librarías, na compra de libros... Pero foi aumentar algo que basicamente xa estaba. Hai problemas estruturais que non permiten achegar todo o necesario. Era o momento ideal para parar as obras da Cidade da Cultura e desviar eses recursos á cultura, ademais de repensar o que significa ese lugar. Faltan tamén as necesarias medidas para a cultura de base, sen ela non hai cultura crítica no país. O asociacionismo ten un peso moi importante na promoción da cultura, e do libro en concreto. Os escritores, como autónomos, poderemos acceder a un "fondo para creadores culturais", de 1.500.000 euros, mais a realidade é que os escritores como tal somos invisíbeis. Estamos a turrar de todos os carros que sexa preciso, pero á hora da verdade non se nos ve. Iso necesariamente ten que mudar, sen nós o libro galego non existiría. Mais esta ausencia é unha cousa que vén de vello. Na (boa e incumprida) Lei do libro a palabra 'escritor' non está como tal, cando debería ter visibilidade propia, pois tena á hora de construír a cultura. Achegámonos a unha data fundamental para a visibilización das escritoras galegas como é o 17 de maio. Que significa o recoñecemento de Carvalho? Eu agardo, como reclamamos á Academia, que sexa prolongado a 2021 para que estea nas mesmas condicións que tiveron todos os anteriores nomeados, que poida ter unha vida normal dentro do ensino. Carvalho é o noso socio de honra desde a fundación da AELG, hai xa 40 anos. Eu fun presidente da Alexandre Bóveda, asociación que o rescatou e reivindicou publicamente na Coruña, pois tivemos a fortuna de coñecelo a través de alumnas e ex alumnas súas (na directiva estaba María Pilar García Negro). Soubemos así da súa altura intelectual e da súa dimensión humana, que foi moi importante para min, non só pola súa xenerosidade, senón polo respecto e a comunicación que tiña cos que aínda estabamos aprendendo o oficio de poeta. Ao mesmo tempo, o gran legado de Ricardo Carvalho Calero foi a súa altura ética. Creo que á parte da dimensión lingüística, ás veces esquecemos que foi tamén marxinado polo seu pensamento político. No fondo el defendía que a Galiza tiña que ter forzas políticas propias e a capacidade de construír o seu futuro por si mesma, naquel tempo o piñeirismo sempre lle negou o pan e o sal. Á parte, foi un escritor inmenso como demostra a relectura, por exemplo, da antoloxía feita por Pilar Pallarés, mais tamén un investigador, filólogo... e para min tamén un importante referente humano, ese foi o grande agasallo que me fixo a min e á miña xeración. Algunha mensaxe para este Día das Letras confinado? Ler a don Ricardo Carvalho Calero, isto axudaranos a cumprir os desexos del porque, como dicía Uxío Novoneyra "sabemos que ti [Galiza] podes ser outra cousa". Os seus textos concienciarannos de que podemos chegar a ser unha sociedade normal cunha lingua e unha historia e construír o noso futuro con normalidade. Os escritores sempre estaremos aí, especialmente nestes tempos nos que somos construtores de esperanza. E, desde logo, nunca ninguén vai derrotar a esperanza nun escritor galego.


Summary: O último informe desta Dirección Xeral levou a mineira a pedir unha suspensión de catro meses na tramitación da Declaración de Impacto Ambiental, afirma Adega.

A actualización do proxecto mineiro presentado por Cobre San Rafael para Touro-O Pino non convence a Dirección Xeral de Patrimonio Natural da Xunta, que constata "a existencia dun risco moi alto de falla e con consecuencias, por tanto, sobre poboacións humanas e medio ambiente". Vén de desvelar isto Adega, que a través do seu serial 'Touroleaks' vai debullando diversos informes e documentos que cuestionan o proxecto mineiro. No informe de Patrimonio faise referencia a aspectos críticos dos impactos do proxecto, que ou ben non son contemplados ou as propostas da mineira resultan insuficientes en eidos como especies protexidas, riscos do proxecto ou responsabilidade dos operadores. En xuño de 2018 diversos departamentos da Xunta (Augas, Medio Rural, Sanidade, Medio Ambiente) emitiron informes sectoriais moi críticos co proxecto mineiro, lembra a asociación. Subliñaban unha manchea de carencias e inexactitudes que ían provocar contaminación das traídas, dos acuíferos, da atmosfera, risco de derrubamento, etc. En resposta, Cobre San Rafael pediu a suspensión dos prazos administrativos para presentar unha "actualización" do proxecto. A principios de febreiro deste ano, afirma Adega, tras o último informe da D.X. de Patrimonio Natural a mineira solicitou unha suspensión de 4 meses na tramitación da DIA (Declaración de Impacto Ambiental).


Summary: A apertura xeralizada da actividade de pesca fluvial na Galiza acordada polo Goberno galego "contrevén o plan de desconfinamento e produce confusión entre a cidadanía, co risco de incorrer en infraccións", segundo Adega, Ríos con Vida e a Federación Galega de Pesca.

Adega, Ríos con Vida e a Federación Galega de Pesca veñen de presentar un escrito ante a Delegación do Goberno na Galiza para que "estude e confirme a legalidade e a competencia da apertura xeralizada da pesca fluvial", acordada polo Goberno galego o pasado 5 de maio por resolución de Vicepresidencia e da Consellaría de Presidencia. Tras ter sido suspendida a pesca recreativa do 15 de marzo ao 5 de maio, a Xunta restabeleceu o seu exercicio "sen cumprir o plan de desconfinamento acordado polo Consello de Ministros do pasado 28 de abril, polo cal a volta desta actividade está prevista para o 25 de maio. Este acordo autonómico contradí incluso a propia actividade da Xunta en canto ás súas propostas ao Goberno español sobre as distintas fases do desconfinamento", denuncian. Segundo Adega, Ríos con Vida e a Federación Galega de Pesca, a Xunta fai unha "interpretación propia" da Orde SND/380/2020, do 30 de abril, sobre as condicións nas que se pode realizar actividade física non profesional ao aire libre durante a crise sanitaria, asimilando este tipo de actividade coa pesca fluvial recreativa. Para estas entidades, existen factores que deberían ter sido contemplados polo Goberno galego antes de ordenar o restabelecemento da pesca fluvial, e que fan que esta actividade "non se poida asimilar en senso estrito a unha actividade física non profesional". Unha actitude que favorece a confusión e a infracción entre os pescadores Consideran "lamentábel" e "perigosa" a actitude da Xunta, "por canto está a favorecer que os afeccionados poidan estar incorrendo na infracción da normativa aprobada no estado de alarma, incluso chegándose ao suposto de precintar salmóns no Ulla esta semana cando a pesca aínda estaba suspendida" As organizacións que subscriben este comunicado lembran, ademais, que os ríos son a miúdo os límites entre provincias e municipios, o que pode dar lugar a unha maior confusión e incumprimento das normas vixentes.


Summary: A extensión desta mancha, segundo informa o Ministerio de Transportes, Mobilidade e Axenda Urbana, é de 15 campos de fútbol. Estase a investigar a orixe deste suceso, que hai unhas horas non parecía máis grande que un sentinazo (o resultado da limpeza irregular das cubas no mar) dunha embarcación.

A Xunta da Galiza e a Dirección Xeral da Mariña Mercante traballan conxuntamente para intentar conter e limpar unha vertedura de fuel aparecida no entorno da ría de Arousa. Após que a Consellaría do Mar se limitase a remitir unhas fotos dun operativo de control no que aparentemente era unha pequena fuga de fuel, o Ministerio de Transportes, Mobilidade e Axenda Urbana vén de advertir de que están a traballar para limpar unha mancha dunha extensión similar a 15 campos de fútbol. Os restos de combustíbel foron descubertos ás 14 horas desde o avión Sasemar 102, cando facía traballos de recoñecemento pola zona. A estas alturas xa se ten implicado a Mariña Mercante e a Capitanía Marítima de Vilagarcía de Arousa, que investiga a orixe do suceso. Na zona estiveron a traballar a embarcación de salvamento Don Inda, así como a Salvamar Sargadelos. Tamén se desprazaron ao lugar -situado entre Ribeira e a illa da Rúa- os Gardacostas co Irmáns García Nodal. A intención dos traballos é controlar e limpar o mar, mais sobre todo evitar que a contaminación chegue ao litoral. Para isto, activouse o Plan Marítimo Nacional de resposta ante a contaminación marina. Galiza atópase en fase de emerxencia 1 segundo as autoridades estatais, aínda que a Xunta tamén iniciou o seu plan de actuación de nivel medio após detectar a mancha. Segundo as últimas informacións mide sobre 1.500 metros por 400 metros. Xusto a última hora desta tarde, xa no anoitecer, instaláronse medidas de contención específicas ao tempo que se fan as investigacións precisas para dar coa orixe do derrame "mediante a análise da mancha, a súa situación e tipoloxía". Pola noite seguirá activo o dispositivo de limpeza, mais as operacións de recollida do fuel quedarán paralizadas até o amencer.


Summary: A CIG-Ensino advirte que a futura resolución para atender ao alumnado vulnerábel ou que convive con persoasl vulnerábeis deixa desamparados aos estudantes que fiquen menos dun mes no fogar. Cuestionan que a Xunta queira artellar a estas alturas do curso equipos provinciais de Atención Virtual ao Alumnado.

Nos vindeiros días, a Consellaría de Educación publicará no Diario Oficial da Galiza (DOG) unha resolución para a atención ao alumnado vulnerábel ou que convive con persoas vulnerábeis. Un colectivo que ficou desatendido no Plan Virtual da propia consellaría, como no seu momento denunciou a CIG-Ensino. O sindicato alertou daquela que o alumnado que non acudía ao centro, por estar en corentena ou outros motivos, quedaba desamparado. A nova resolución, agregan, non emenda esta problemática. "Non se prevé inicialmente unha ausencia das aulas inferior a un mes", sinalan, argumentando que o alumnado que quede no fogar un período de dúas semanas, o tempo habitual das corentenas, non podería recibir este recurso. A resolución prevé que o apoio virtual que se ofreza a eses estudantes ausentes durante un mínimo dun mes proveña do profesorado da área ou materia. Se isto non é posíbel, o encargado sería un equipo de Atención Virtual ao Alumnado provincial de nova creación. Formación dos equipos O sindicato cuestiona a formación destes equipos, expoñendo que non se pode modificar as condicións de traballo do profesorado máis alá do acordo da mesa sectorial nin superar as horas lectivas asignadas. A maiores, considera que estas agrupacións deberan responder ás áreas vinculadas ás propias sedes da Inspección Educativa, atendendo as áreas con máis alumnado e profesorado como A Coruña, Ferrol, Compostela, Pontevedra ou Vigo. "Estes equipos de atención virtual xa deberan estar en funcionamento desde hai tempo mais o que non e pode aceptar é que se pretenda que sexan algo que se vaia creando segundo avance o curso", afirman desde a CIG-Ensino nun comunicado no que critican a inconcreción que arrodea a composición e posta en marcha dos equipos. "Para a CIG-Ensino este profesorado debera saír, en todo caso, das listas de substitucións e coas mesmas condicións que o profesorado que actualmente está en atención educativa domiciliaria. Moito nos tememos que tendo en conta os prazos e as propias prioridades de ser atendidos polo profesorado xa saturado no propio centro, a existencia destes equipos AVA provinciais vaia ser tardía e moi reducida, se é que chegan a formarse", conclúen.


Summary: A situación sanitaria impide a presenza de público

Como di o refrán "pouco dura a alegría na casa do pobre". Tan só uns días despois da disputa da primeira xornada da Segunda División B, na que se autorizou que o público puidese volver aos campos de fútbol por vez primeira tras máis de sete meses de ausencia a causa da Covid-19, os negativos datos da evolución da pandemia obrigan, de novo, ao fechamento dos estadios. Así, logo de que en Riazor se congregasen 3.000 almas o pasado domingo para seguir a estrea do Deportivo na categoría de bronce, a Sociedade Deportiva Compostela anunciou que o derbi que o enfrontará coa escuadra branquiazul o vindeiro día 25 será a porta fechada. O conxunto compostelá afirma tomar esta decisión ante a "actual situación epidemiolóxica" na capital galega co obxectivo de "tentar preservar a saúde de todos e todas", e desculpouse ante as persoas afectadas por esta medida. Pau á Xunta A Sociedade Deportiva Compostela criticou a actuación da Xunta da Galiza, apuntando que "despois de varios días de espera, a Dirección Xeral de Saúde Pública non deu resposta á solicitade do clube para coñecer a capacidade dispoñíbel para o vindeiro domingo, co que desde o punto de vista loxístico non se pode preparar o partido nas condicións adecuadas, nin avisar coa antelación necesaria a aquelas persoas que puidesen gozar do partido ao vivo". Ademais, recalcan que desde o Concello de Compostela se lles recomendou disputar o partido a porta fechada xa a pasada terza feira, o que entenden "dada a difícil situación epidemiolóxica dos últimos días". Finalmente, o Compos láiase por atopar "múltiples obstáculos" para poder desenvolver o seu traballo diario, e apela á "sensibilidade" das distintas administracións públicas.


Summary: Enésima adaptación da novela homónima de Louisa May Alcott. Obras de teatro, series de televisión e de animación, óperas, musicais e, claro, películas...

Desde o cinema mudo (a primeira data de 1917) até o sonoro. Entre os filmes oscarizados están o que dirixiu George Cukor en 1933 (con Katherine Hepburn), o de Mervyn Leroy en 1949 (con Liz Taylor) e o de Gillian Armstrong en 1994 (con Wynona Ryder), o primeiro dirixido por unha muller. Greta Gerwig toma o testemuño nunha revisión na que logra manter a fidelidade ao texto orixinal ao tempo que utiliza códigos narrativos actuais, nun exercicio de funambulismo cinematográfico entre o clásico e o moderno. Mulleriñas / 2019 / EUA / Greta Gerwig / 135 minutos Para quen coñeza a historia xa saberá que trata das aventuras, amoríos e (in)decisións de catro irmás adolescentes que se enfrontan ao mundo soas moi axiña. Pero lonxe de ser a historia "de sempre" centrada case exclusivamente na personaxe de Jo, Greta Gerwig consegue dotar de máis protagonismo e profundidade ao resto das irmás, así como ao resto das personaxes secundarias. Unha forma de honrar a novela, iso si, dálle unhas reviravoltas para facer a trama máis atractiva. A estrutura non é lineal. Comeza seguindo os pasos de Jo (Saorsie Ronan) en Nova York no seu empeño de se converter en escritora; a pequena Amy (Florence Pugh) en París topa con Laurie (Timothée Chalament), un antigo amigo da infancia. Comezan os flashbacks nos que se irá contando a historia das catro irmás, historia que se vai entrecruzando durante a metraxe coa liña temporal do inicio até formar un conxunto que non decae en ningún momento. A irmá maior, Meg, está interpretada por Emma Watson (Hermione en Harry Potter) e a irmá calada e amante do piano, Beth, por Eliza Scanlen. Compensan o desequilibrio interpretativo –xa que non todas as irmás están ao mesmo nivel– a xenial Laura Dern no rol da xenerosa nai, Chris Cooper como o veciño rico ou a inmensa Meryl Streep, que fai da sarcástica tía solteirona –un pequeno rol que, "para variar", borda... Hai algún papel que se lle resista a esta muller? Obtivo seis nomeamentos aos Óscars e gañou a Mellor Vestiario, o segundo premio de Jacqueline Durran (o anterior foi por Anna Karenina en 2012), que deseñou uns vestidos e traxes capaces de transportarnos, xunto coa música clásica, á época na que se desenvolve a acción, ademais de achegar unha sutil intencionalidade cromática a cada personaxe. Gustará tanto a quen coñeza a historia como a quen se achegue a ela por vez primeira.


Summary: A pandemia comeza a remitir nos xeriátricos se ben nestes casos os cambios poden producirse dun momento a outro. Segundo o último parte da Xunta, quedan 610 casos positivos entre residentes e traballadoras. A pesar desta evolución, Sanidade notificou dez falecementos en toda Galiza nesta terza feira.

Fontes da Consellaría de Política Social informaron esta terza feira da suma de seis novos casos ao cómputo de positivos por coronavirus nas residencias de maiores. No entanto, tamén houbo unha retirada de 13 persoas por dar negativo nas novas probas que se lles practicaron. En consecuencia, a afección comeza a remitir un pouco. Nos centros residenciais hai 411 doentes, máis a cifra baixou con respecto ás últimas semanas. Se ben é certo que o cambio pode ser dun momento a outro, como amosou a consecución de novas sobre focos moi grandes de forma repentina, semella que hai unha mínima estabilidade. Só quedan activos dous grandes gromos nas residencias Asilo de Vilalba (116 usuarias e usuarios) e Vila do Conde de Gondomar (110). O resto das instalacións afectadas 24 teñen grupos de enfermas moito máis pequenos que o medio cento. A única excepción é a da residencia de Vilaboa, onde hai 41 residentes con síntomas da Covid-19. Logo, o maior número é o da San Antonio de Beariz (27). Na Doral de Mos hai 21 pacientes; na San Salvador de Guntín notificouse hoxe o positivo de 19 usuarias; na Domusvi Ribadumia e na Soremay de Pontevedra hai 16 e 14 infectadas, respectivamente; e en San Cibrao, en Cervo, quedan por curar 11 maiores. Cadros de persoal En canto ao número de empregadas e empregados con síntomas do virus, o Goberno galego fala de 199 repartidos entre máis de 40 infraestruturas. O maior número de baixas está en Vilalba (21) e Gondomar (22). Porén, aínda son elevados os positivos entre os cadros de persoal de Vilaboa (14), Nosa Señora dos Miragres de Barbadás (18), Nosa Señora das Virtudes de Pontedeume (15), DomusVi Ribadumia (14) e Doral de Mos (12). Dez vítimas mortais Por outra banda, respecto aos falecementos notificados hoxe, as autoridades sanitarias falan de dez vítimas da pandemia. Dúas vivían en residencias de maiores e unha terceira, un mozo de 28 anos, do centro de atención á discapacidade Doral de Mos. Na Coruña notificáronse os óbitos dunha muller de 88 anos, e dous homes de 68 e 84 anos. En Ourense finaron unha paciente de 67 anos e outro de 97. No hospital de Ferrol non superou a Covid-19 unha doente de 86 anos e no do Salnés perdeu a vida un enfermo de 93 anos. Foi no Hospital Universitario Lucus Augusti (HULA) onde tiveron lugar os pasamentos dun usuario da San Salvador de Guntín de 82 anos e unha residente do Asilo de Vilalba de 74 anos.


Summary: O lúpulo, tamén coñecido como o "ouro verde", vive unha segunda xuventude na Galiza. O cultivo, que chegou a converter a comarca de Betanzos nun dos máis importantes centros de produción da Galiza a mediados do século XX, volve gañar presenza grazas ao Centro de Investigacións Agrarias de Mabegondo e ao grupo Hijos de Rivera, que emprega a súa flor para a elaboración das súas cervexas. Eis un estrato da peza publicada no número 372 do semanario en papel Sermos Galiza.

A mediados do século XX, Galiza foi unha potencia no cultivo do lúpulo e Betanzos a súa capital. Alí, á beira da estrada N-VI, erguíase o secadoiro da Sociedade Estatal de Fomento do Lúpulo, desaparecido hai agora unha década tras anos da abandono. O coñecido como «ouro verde» pola súa elevada demanda e alta rendibilidade, é un dos ingredientes esenciais para a elaboración da cervexa. Das súas flores unha vez secadas extráese a lupulina, que é o compoñente que lle outorga o característico amargor e a esencia a esta bebida. Na década dos anos 50, a comarca betanceira era un dos centros produtivos máis importantes do país e a zona máis importante no que se refire ao procesamento do lúpulo. O cultivo acadou o seu punto álxido en 1963. A partir desa data, a industria foi esmorecendo. Nos anos 70, moitos agricultores optaron por arrincar as súas plantas ante as esixencias da Sociedade Española de Fomento do Lúpulo, a entidade que xestionaba a produción, de entregar o lúpulo xa seco en lugar de fresco, o que disparaba os seus custos. Iso, sumado á migración do campo á cidade, fixo que o cultivo practicamente desaparecese. Porén, en 2004 a Corporación Hijos de Rivera, que fabrica entre outras marcas as cervexas Estrella Galicia, decidiu rescatar un cultivo que axudase a introducir na Galiza o seu fundador, José María Rivera Corral. Agora é José Luis Olmedo, xestor de proxectos de I+D+i de Cosecha de Galicia, a sociedade da corporación que se encarga do cultivo de lúpulo, toma o seu testigo e trata de espallar a superficie de produción na comarca de Betanzos con recursos propios, pero tamén sumando ás persoas interesadas en apostar neste cultivo. Na actualidade, os produtores contan con sete hectáreas nas que prima a variedade Nugget e que se reparten entre o Centro de Investigacións Agrarias de Mabegondo (CIAM), onde comezaron cunha parcela experimental en 2004 e agora teñen unhas dúas hectáreas; as 2,5 da cooperativa Lutega, e as algo máis de dúas hectáreas que xestiona directamente Cosecha de Galicia. A próxima primavera teñen previsto duplicar a superficie e incluír novas variedades, como a Cascade e a Galega. Variedade propia A Galega, como o seu propio nome indica, é unha variedade autóctona que xurdiu das investigacións levadas a cabo no CIAM nos últimos anos. Como explica Olmedo a Sermos Galiza, «é unha variedade de dupla actitude que presenta moi bo amargor e excelentes aromas», que é o que busca a cervexeira para darlle identidade ás súas gamas. [Podes ler a reportaxe íntegra no número 372 do semanario en papel Sermos Galiza, á venda na loxa e nos quiosques]


Summary: Unha cabana no monte, o lugar idóneo para construír unha sociedade á marxe do pre-estabelecido. Ansias de emancipación, liberdade e rebeldía no filme do que din é o novo gurú do cinema independente, Vogt-Roberts.

Ano: 2013 Duración: 95 min. Nacionalidade: Estados Unidos Director: Jordan Vogt-Roberts Guión: Chris Galletta Fotografía: Ross Riege Música: Ryan Miller Reparto: Nick Robinson, Gabriel Basso, Moises Arias, Nick Offerman, Megan Mullally, Alison Brie, Erin Moriarty, Marc Evan Jackson SINOPSETres adolescentes atopan un lugar no bosque idóneo para construír unha cabana na que poidan escapar das súas abafantes familias para comezar unha vida en liberdade, sen adultos que os controlen, baixo as súas normas e principios á marxe da sociedade. Tres adolescentes, unha cabana e a música indie centran o filme CRÍTICAUn verán sen unha película que leve no título a palabra "verán" (sexa no idioma que sexa)… non é verán. The Kings of Summer é a primeira película do debutante Jordan Vogt-Roberts. O filme vai de tres adolescentes que acaban as clases e tras unha festa na praia atopan un bosque onde deciden construír unha casa onde levar a cabo os seus máis húmidos desexos de emancipación, liberdade e rebeldía onde van vivir baixo as súas propias normas e sen que ningún adulto lles diga o que teñen que facer. O protagonista é Nick Robinson, un rapaz con pinta de Justin Beaber, o seu amigo de toda a vida e con pinta de deportista está interpretado por Gabriel Basso (xa visto en Super 8) e o terceiro en discordia Moises Arias, un mozo cunha sorte de raquitismo que interpreta ao desatado e friki Biaggio, o alivio cómico e o probablemente o mellor (e o peor) da película. Os tres protagonistas constrúen unha casa na que levar a cabo os seus desexos de emancipación, liberdade e rebeldía Tras un inicio prometedor o tema vaise diluíndo rapidamente: chistes excesivos, repetitivos e moi forzados, personaxes exaxerados e pouco cribles, e unha historia con ínfulas de profundidade pero que resulta aburrida e cheira a episodio piloto dunha sit-com de televisión por cable. Nin o citado Biaggio nin a presenza do (suposto) humorista Nick Offerman fai demasiada graza. Ademais estamos ante un filme indie feito con premeditación e aleivosía. Hai un rebuscado tratamento da imaxe, a cargo de Ross Riege, que alterna entre escenas que parecen sacadas de Into the Wild (2007, Sean Penn) e secuencias que máis parecen dun anuncio de festival de verán neo-hippie-pijo-hypster-indie. Os momentos musicais ambient de grupos coma MGMT, The Skywalkers ou Youth Lagoon remachan ese postureo indie de saldo que lle fai tanto dano a unha película que podería ser unha máis que interesante ópera prima. Aínda que foi presentada no Festival de Sundance, un dos festivais que máis defende o concepto de cinema independente, o director Vogt-Roberts perverte o concepto e acaba por perderse en extravagancias rebuscadas que desvelan unha falta de honestidade fora do común á hora de crear a súa película. Penso que a crítica, nas súas ansias de atopar un novo gurú, precipitouse un chisquiño ao eloxialo coma "un novo director de cinema independente a ter en conta". Resulta certamente curioso que Vogt-Roberts non tardara nada en deixarse convencer (máis ben fervíalle o cu) para adaptar á gran pantalla o videoxogo Metal Gear Solid de estrea prevista no 2015. Pura pose indie e nada máis. Con todo The Kings of Summer é unha proposta diferente dentro da cantidade de bazofias estivais que chegan ás salas e por suposto haberá a quen lle guste…


Summary: Após a derrota do texto oficial no recente plenario de En Marea, e coas primarias telemáticas axendadas entre o 1 e o 3 de decembro, a presión do sector crítico sobre Luís Villares non fái máis que acrecentarse, con destacados vultos a marcar distancias co duplo portavoz, orgánico e parlamentar, da confluencia. O último en se sumar ao coro, o flamante novo secretario xeral de Podemos Galicia, Antón Gómez Reino.

Gómez Reino aproveitou a entrevista dominical da SER para pór no albo das súas críticas Luís Villares. A súa liña de argumentación, que baixo a lideranza do xuíz en excedencia En Marea é percibida pola xente como un partido convencional, que é o contrario do que a base social rupturista demandaría da organización. "A xente non nos pide que fagamos un partido clásico, a xente pídenos que fagamos unha marea, un espazo onde todo o mundo estea cómodo e sume maiorías, porque é imprescindíbel que agrandemos posicións e sumemos máis xente se queremos desprazar o PP da Xunta", dixo. Nun ton discursivo moi próximo ao manexado estes días por Martiño Noriega, o líder da Mesa da Confluencia que disputa o poder orgánico a Villares, Gómez Reino pediu ao portavoz da confluencia que reflexione após os resultados deitados polo recente plenario do partido instrumental. "Cando un dirixente, nun proceso interno; [ve que as] súas teses non son refrendadas pola maioría, senón ao contrario, o que ten que facer é reflexionar", afirmou o novo referente orgánico de Podemos Galicia. Sobre o futuro de Villares, e após afirmar que o político de Lugo está a facer "un bon traballo" como voceiro parlamentar, Gómez Reino considera que "sempre é unha posibilidade" que se vexa obrigado a abandonar a portavocía se finalmente a súa listaxe é derrotada nas primarias. O sector crítico defende a non compatibilidade entre as portavocías orgánica e parlamentar, un dos asuntos que alimentou a crise entre Luís Villares e os seus antigos aliados.


En galego día a día. É o lema baixo o que a Plataforma Queremos Galego agarda volver xuntar milleiros de persoas o vindeiro 17 de maio en Santiago. O colectivo ultima os preparativos dunha mobilización que, din, prevén "masiva" nun ambiente de reivindicación e festa en torno a un idioma que "non só non conta con amparo institucional, senón que recibe desamparo e agresividade sistemática" dende a Xunta, sinalou o colectivo na presentación celebrada este sábado en Santiago. "En Galiza é o propio goberno galego, co presidente á cabeza, quen actáu como un vulgar delegado do Goberno español, renegando das funcións que lle dá o Estatuto de Autonomía e de alta representación do país", coida o voceiro da plataforma e presidente d'A Mesa pola Normalización Lingüística, Marcos Maceira. O que considera un desleixo do Executivo cara ao idioma propio deriva, coida, en que "o galego sexa o único idioma oficial do Estado que diminúe en falantes". Neste contexto, salientan, Queremos Galego volverá pedir o 17 de maio que "o día a día das persoas que a lingua viva máis", quen a empregan na súa vida cotiá, non teñan que facer "esforzos "adicionais "se quixeren utilizar unha lingua plenamente normal" en todos os ámbitos. Neste sentido, agregou durante a presentación Nieves Rodríguez, presidenta da Asociación de Actores e Actrices de Galicia, cómpre reclamar que "as linguas non supoñan ningunha barreira" no seu propio territorio. "Como comunicadora que son non podo máis que defender a miña lingua", afirma. A actriz Nieves Rodríguez conducirá o acto final da manifestación, na que os estudantes gañadores do Correlingua 2018 cunha composición de hip-hop interpretarán 'Rapea, que a lingua non para' Alén da propia manifestación, dende as 12 da mañá do día 17 co inicio do percorrido na Alameda compostelá, Queremos Galego avanza tamén algúns dos detalles do acto final, na Praza da Quintana. "Participarán centos de colectivos e entidades de ámbitos moi diversos que teñen en común a defensa da nosa lingua, porque o galego é un elemento que nos une", indican. Nese acto final, conducido por Nieves Rodríguez, será lido o manifesto En galego día a día "por persoas destacadas de diferentes ámbitos, como a Xustiza ou a Administración, onde existen moitas trabas para usar o galego". A parte musical porana desta volta Franki e os labregos da linguaxe, estudantes do IES Antón Fraguas, de Santiago, gañadoras co seu manifesto do certame do Correlingua 2018. A súa composición Rapea, que a lingua non para, é "un exemplo de que o galego ten futuro", resalta Queremos Galego.


Summary: O Cee recupera o o liderato de infantís ao vencer 0-2 no Conco

Era o partido da xornada e así o avanzabamos escolléndoo para a nosa previa, na que Ruben Lago e Samu analizaban a situación. Os Miúdos eran consciente de que a vitoria lles daba o campionato, pois aínda que quedan dúas xornadas, o Corme ten que descansar na última. E chegou esa vitoria dos de Manu Camello e Gabriel Sil, unha vitoria xusta ante un cadro cormelán que volveu reincidir nos seus típicos erros en defensa e cara gol que levan acusando toda a liga. Os muradáns, que estiveron máis intensos con, segundo os cormeláns unha "excesiva permisividade" do colexiado. En todo caso, 3 puntos que lles dá un título ben merecido aos muradáns e o paso á Fase de Ascenso á Liga galega. Quedan dúas xornadas con aínda un par de loitas en xogo. A segunda praza, empatadísima entre Corme e Cabana, pois se ben os cormeláns teñen 3 puntos, os cabaneses teñen un partido menos. Se vencen os partidos que lle quedan o Corme quedaría por diante polo golaveraxe individual. Ademais, a batalla polo pichichi está tremenda, co muradán Rubén Lago e o fisterrán Isaac Fábregas empatados a 64 goles! Os Miúdos - Corme (4-2) Os Miúdos: Balayo, Flavio, Pipo, Dani, Abel, Gesto, Isma, Jose, Alon, Jesús e Rubén. Tamén xogaron: Xoel, Ángel Sanandres, Javi Costa e Javi. Corme: Lucas, Ángel, Noel, Aitor, Martín, Eloy Villar, Javi Bermúdez, Mauro, Manu Garrido, Samu e Manu Tasende. Tamén; Miguel, Martín Costa, Alex Mato, Alex Nieto e Manu Cancela. Goles: 0-1, m.17: Mauro; 1-1, m.27: Flavio; 1-2, m.49: Aitor; 2-2, m.53: Rubén; 3-2, m.70: Dani; 4-2, m.78: Gesto. Saíron os cormeláns mellor metidos no partido ante un cadro local demasiado revolucionado. Mauro aproveitaba o rexeite dunha falta para adiantar aos cormeláns, pero pronto respondían os locais cunha boa falta golpeada por Flavio. A partir de aí ata o descando os Miúdos estiveron mellor prantados pero o marcador non se movería. De novo a balón parado Aitor adiantaba aos cormeláns nada máis comezar a segunda. E tampouco tardou o cadro local en empatar, por medio do seu pichichi. Eran momentos de tensión que rompía Dani colocando por diante aos locais. Tiveron dúas boas ocasións aí os azuis para empatar, pero ca expulsión de Samu Costa e a lesión do meta cormelán viñéronse abaixo e o choque, e o título, quedou en Muros.


Summary: 41 votos a favor e 31 en branco converten a Alberto Núñez Feixoo e Miguel Tellado en senadores por designación autonómica.

O presidente estatal do PP, Alberto Núñez Feixoo, e o novo vicesecretario de Organización dos populares, Miguel Tellado, acaban de ser escollidos senadores por designación autonómica co apoio de 41 deputados do grupo parlamentario do PP galego no hemiciclo. O PP busca colocar no Senado a Alberto Núñez Feixoo para blindalo legalmente Os dous dirixentes do PP abandonan o seu escano no Parlamento galego, para substituír na Cámara alta a Elena Muñoz e a Juan Serrano. A proposta, rexistrada polo PP, foi votada esta terza feira nun pleno extraordinario, minutos antes do comezo da sesión. Os resultados finais da votación foron 41 votos a favor da designación de Feixoo e Tellado como senadores, mentres que 31 deputados da oposición, moi críticos co "uso das institucións" por parte dos populares, optaron polo voto en branco. Críticas da oposición A viceportavoz parlamentaria do BNG, Olalla Rodil, afirmou esta terza feira que é "tal o despropósito" do nomeamento dos senadores por designación do Parlamento galego, que un deles, o ex presidente da Xunta, Alberto Núñez Feixoo, "xa se está empadroando en Madrid e nin sequera vai vivir na Galiza". Feixoo e Tellado chegarán ao Senado após renunciar os populares Juan Carlos Serrano e Elena Muñoz En declaracións previas ao pleno extraordinario desta terza, que arrinca ás 16 horas, Rodil quixo deixar "moi claro" que a formación nacionalista "non vai apoiar a designación de Feixoo e o seu fontaneiro político [Miguel Tellado]" como senadores por designación parlamentaria. Tamén o portavoz do PSdeG na Cámara galega, Luís Álvarez, cargou esta segunda feira contra o movemento dos populares: "A Feixoo non lle interesa a Galiza nin os intereses desta comunidade, o que lle interesa é ter un posto para desgastar Sánchez e, de paso, cortexar á ultradereita de Vox". Feixoo ocupa un escano galego no Senado coa intención de confrontar Sánchez Aliás, asegurou ter "curiosidade política" por saber "como afrontará" Feixoo os debates no Senado nos que os intereses da Galiza "baten" cos doutros territorios. "Se non fose preocupante, sería divertido ver a Rueda dicindo o que hai poucas semanas dicía Núñez Feixoo e ao señor Feixoo como senador pola Galiza dicindo outra cousa distinta", dixo.


Summary: O futuro do aragonés estará en mans dos neofalantes, maioritariamente urbanos pro tamén xoves e con estudos, dado o pertinaz despoboamento do Alto Aragón, por iso a consecución dun estándar é fundamental prá súa supervivencia, e máis vale un mao estándar ca ningún

Supoño que a información que calquera galego poida ter verbo do aragonés é moi escasa ou mesmo inexistente, bardante aqueles que teñan algún coñecemento de lingüística románica, malia que estou a falar dunha lingua española e que a nosa constitución proclama que "a riqueza das distintas modalidades lingüísticas de España é un patrimonio cultural que será obxecto de especial respecto e protección" (art. 3, punto 3). Porque a realidade é o máis absoluto descoñecemento do conxunto das linguas españolas, oficiais ou non, agás as usadas en cada comunidade autónoma e moitas veces nin isto –pregúntenlle a un abulense ou a un soriano a respecto da existencia de falantes de leonés e galego na súa comunidade autónoma de Castela e León–. Supoño –en verdade, sei– que ao poder central só lle interesa o coñecemento xeral da "lingua común", única que respecta, promociona e protexe e que este artigo constitucional, coma outros máis, é meramente decorativo, pro politicamente correcto.Daquela farei unha breve presentación do aragonés, unha lingua tan española coma a nosa pro sen status de oficialidade ningún, só dunha "Lei de Linguas de Aragón" pró seu uso, protección e promoción, e en descenso de "uso" imparábel por mor da "protección" e "promoción" de que goza, pois apenas haberá hoxe 25.000 falantes pasivos e deles só uns 10.000 activos, en zonas discontinuas e dialectais do Alto Aragón e por neofalantes en Osca (en galego medieval e Uesca en aragonés) e Saragoza (Saragoça en galego medieval).Evítese denominalo "fabla" e "altoaragonés" como tamén se lle chama por veces: a primeira porque tan fabla (= fala) é o aragonés coma o castelán ou o catalán, ambos tamén linguas de Aragón, e estes non se denominan: "habla" nin "parla", porque negar unha identidade é unha mostra clara de desprezo; e o segundo porque se ben agora é unha lingua basicamente altoaragonesa, é dicir da zona pirenaica e prepirenaica no norte de Aragón, no pasado era unha lingua estendida polo resto de Aragón, como documentos e toponimia demostran. Mais o seu uso foi esmorecendo dende o período medieval ata hoxe por mor da súa substitución polo castelán tanto en uso social, oral e escrito, coma territorial, dado que na época medieval abranguía case a totalidade da actual comunidade autónoma aragonesa. E a súa codificación actual ten a rémora de disputas ortográficas e a oposición manifesta dos españolistas que mesmo chegaron a denominalo como "lengua aragonesa propia de las áreas pirenaica y prepirenaica" ou LAPAPYP no seu acrónimo, na Lei de linguas de Aragón (2013). Seguramente que é a lingua española en maior perigo de extinción, pois outras con menor número de falantes gozan de maior protección e promoción: aranés (occitano gascón) en Cataloña; ou maior transmisión interxeracional: bérber rifeño en Melilla e árabe marroquino ou dariya en Ceuta.No seu recente camiño de estandarización e normativización ortográfica o aragonés topouse cun vello e clásico atranco de toda lingua minorizada: a falta de prestixio e de ensino fixo que chegara ata hoxe como fala basicamente oral, o que redundou obviamente na súa dialectización, escusa abonda pra que os seus detractores incidisen nas diferenzas entre os dialectos e proclamasen a imposibilidade dun modelo único. Mais peor é que entre os defensores da estandarización xurdiran distintas propostas normativas, primeiro as Normas Gráficas de l'Aragonés xurdidas do I Congreso ta ra Normalización de l'Aragonés en 1987 e apoiadas polo Consello d'a Fabla Aragonesa, o Ligallo de Fablans de l'Aragonés, o Instituto de Estudios Altoaragoneses e outras agrupacións a prol da lingua da época, tamén coñecidas posteriormente como "Grafía del 87", cunha orientación fonoloxista que obviaba a tradición gráfica do aragonés histórico. Despois como contestación a esta grafía xorden as normas ortográficas da Societat de Lingüística Aragonesa, fundada en 2004, que propoñen unha grafía, en 2006, baseada no aragonés histórico pro tamén en concordancia coa grafía dos romances máis próximos: catalán e occitano (clásico), amais de facer unha separación entre aragonés e benasqués, variedade esta que consideran como unha lingua (microlingua) á parte de transición entre o aragonés e o catalán. E tamén a Proposta d'Ortografía de l'Aragonés en 2010 dende a Academia de l'Aragonés, creada en 2006 a partir do II Congreso de l'Aragonés en 2006 co propósito de ser a autoridade lingüística da lingua, mais que non ten rango oficial e funciona como asociación cultural. En 2016 aparece a Grafía Aragonesa de Compromís, auspiciada polo escritor Ánchel Conte e o editor Chusé R. Usón como principais asinantes da nova proposta que se pretende intermediaria entre as anteriores. E finalmente, polo momento, en 2017 o Goberno de Aragón publica oficialmente "Bellos aspectos basicos d'a representación de l'aragonés", produto do "Informe para una grafía común para el aragonés y sus variedades", feito por tres prestixiosos lingüístas (Ramón de Andrés Díaz, Michael Metzeltin e Patric Sauzet) escolleitos entre os propostos polas tres principais asociacións aragonesistas con propostas ortográficas: o Consello d'a Fabla Aragonesa, a Societat de Lingüística Aragonesa e o Estudio de Filología Aragonesa (Academia de l'Aragonés). Porén, a conclusión dos expertos non satisfixo ás dúas últimas asociacións que tacharon a proposta como consolidación das Normas do 87, as máis usadas ata hoxe, con apenas lixeiras mudanzas.As principais diferenzas entre as tres normativas máis usadas (1987, 2006 e 2010) son: o fonema oclusivo bilabial sonoro ou fricativo só con B (1987. Ex.: serbizio, bal, cantaba), B/V segundo etimoloxía ou tradición (2006. Ex.: servício, val, cantava) e B/V conforme a etimoloxía (2010. Ex.: servicio, val, cantaba); o fricativo interdental xordo sempre con Z (1987. Ex.: Probenza, fetz, zentro, serbizio, mozez), Z/C/Ç segundo posición ou vogal, así Z+A,O,U en inicio de palabra e Z en final, C+E,I sempre e Ç+A,O,U en interior de palabra (2006. Ex.: Provença, fez, centro, servício, mozez) e Z/C con Z+A,O,U en inicio de palabra e Z como fonema final, C+E,I e o dígrafo TZ pra plurais das palabras acabadas en –T e nas formas verbais (2010. Ex.: Provenza, fetz, centro, servicio, mocetz); o africado prepalatal xordo só co dígrafo CH dúas normativas (1987. Ex.: minchar, chustizia, cheografía, chaminera) e tamén (2010. Ex.: minchar, chusticia, cheografia, chaminera) pro a outra usa CH/J/G+E,I segundo etimoloxía ou tradición (2006. Ex.: minjar, justícia, geografia, chaminera); o nasal palatal sonoro só con Ñ nas normativas de 1987 e 2010 (Ex.: añada) pro co dígrafo histórico NY, similar ao usado en catalán, na normativa de 2006 (Ex.: anyada); o fricativo palatal xordo só con X (1987. Ex.: baxo, buxo, exemplo, pex), con X ou IX segundo a pronuncia en interior de palabra (2006. Ex.: baxo, buxo, exemplo, pex (aragonés occidental) e baixo, buixo, eixemplo, peix (aragonés oriental)) e con IX sempre en interior de palabra, aínda que se poida pronunciar o I ou non segundo a zona (2010. Ex.: baixo, buixo, eixemplo, peix); o grafema H- inicial sen valor fonémico non se usa agás nas formas verbais de "aber" con valor diacrítico (1987. Ex.: istoria pro: he, has, ha e han) ou úsase seguindo a tradición (2006. Ex.: história e 2010. Ex.: historia); o grafema -T final de palabra con orixe etimolóxica non se representa (1987. Ex.: soziedá, paré, deban, chen) ou si seguindo o aragonés histórico (2006. Ex.: sociedat, paret, devant, gent e 2010. Ex.: sociedat, paret, devant, chent); o grupo latino QU+vogal represéntase con CU+vogal unicamente (1987. Ex.: cuan, cuestión, cuesta, evacuar) ou con QU+vogal ou CU+vogal segundo a orixe etimolóxica (2006 e 2010. Ex.: quan, qüestion, cuesta, evacuar); e a acentuación gráfica segue o modelo castelán na grafía de 1987 (Ex.: istoria, grazia, serbizio, mitolochía, río, atenzión pro non nas palabras con ditongos finais decrecentes: estoi, mariu), o modelo catalán na de 2006 (Ex.: história, grácia, servício, mitologia, rio, atencion) mentres que a de 2010 promove a non acentuación salvo por necesidade diacrítica ou marcación da tonicidade (Ex.: historia, gracia, servicio, rio, atencion pro: se/sé, mitolochía, vehíclo).E a proposta oficial do Goberno de Aragón é: uso de B/V segundo criterio etimolóxico (Ex.: servicio, val, cantaba, vasura; pro sempre BR-/BL-: abrispa, Pablo); emprego único de Z ante calquera vogal (Ex.: Provenza, fez, zentro, servizio, mozez, violenzia, zielo); sempre CH pró fonema africado palatal (Ex.: chinebro, minchar, chusticia, cheografía, chaminera, rechistro, conchunto); uso de Ñ pró nasal palatal (Ex.: añada, España); sempre o dígrafo IX en interior de palabra porque representa a pronuncia maioritaria (Ex.: baixo, buixo, eixemplo, peix); o H inicial non se utiliza agás nas formas verbais de "aber" (Ex.: istoria, ueso, uerto, ombre, umedo pro: he, has, ha e han) e nalgúns cultismos de orixe grega (Ex.: hematoma, hexagono, hipopotamo etc.); o T final etimolóxico se usa se segue a vogal (Ex.: sociedat, paret, piet, virtut) e non tras consoante (Ex.: deban, chen, fuen, mon); uso único de CU+vogal (Ex.: cuan, cuestión, cuesta, evacuar, zincuenta, ubicuitat); e acentuación gráfica conforme o modelo do castelán con algunhas pequenas variacións (E.: estudio, pazienzia, sermón, calién, ferrería, lingüística, agüerro [outono] pro: sermons, caliens).Con todo, esta proliferación de normas ortográficas non deslexitima o aragonés como unha lingua de seu, dentro do grupo iberorromance oriental xunto ao castelán e mailo asturleonés, con trazos propios pro tamén trazos comúns co castelán por unha parte e co catalán e mailo occitano por outra; soamente –e non é pouco– dificulta a súa estandarización, requisito imprescindíbel pra toda lingua que queira existir no futuro.O aragonés presenta algunhas curiosas coincidencias co galego, así na fonética o uso do X –e o dígrafo IX en interior de palabra, pronunciandose o I ou non segundo as zonas– pra representar tamén o fonema prepalatal fricativo xordo: amaneixer, bruixa, buixo, eixemplo, pareixer, peix, teixidor, xordica (estruga) etc.Na morfosintaxe o uso dos artigos definidos sen L-: o/os e a/as, que xunto aos sistemas: lo/los e la/las, e: el/es e la/las (este propio do aragonés oriental) son os máis frecuentes, sendo o primeiro o máis xeral no territorio de fala aragonesa e o escolleito pró estándar. Logo tamén hai sistemas mixtos minoritarios como o da Ribagorza Baixa (el/los e la/las) ou o do val de Tella (lo/es e la/las) etc.E o paradigma nominal final -N/-NS. Ex.: chirmán/chirmans, choven/chóvens, fuen/fuens (fonte/fontes), mon/mons (monte/montes) etc. Mais os demais plurais consonánticos son ben diferentes do galego, así -R/-RS (ex.: flor/flors, muller/mullers etc.); -L/-LS (ex.: ababol/ababols [papoula(s)], árbol/árbols etc.); ou -T/-Z (ex.: mozet/mozez, paret/parez, piet/piez, verdat/verdaz etc.).E no léxico coincidencias de pronuncia e significado co galego estándar ou dialectal: agulla, baixar, caixa, deixar, dende, espantallo, feito, fillo, fruita/fruito, isto, madeixa, mai, muito, muller, orella, pai, palla, queixar, xordo etc.Como vemos os problemas do aragonés son consubstanciais ás demais linguas minorizadas: bretón, sardo, quechua, romanche, occitano, arpitán etc., cando non hai un poder oficial, estatal ou rexional, apoiándoas.Seguramente o futuro do aragonés estará en mans dos neofalantes, maioritariamente urbanos pro tamén xoves e con estudos, dado o pertinaz despoboamento do Alto Aragón, como xa sucede co éuscaro, por iso a consecución dun estándar é fundamental prá súa supervivencia, e máis vale un mao estándar ca ningún porque o primeiro sempre é susceptíbel de reformas, como de feito sucede con calquera idioma estandarizado.


Summary: "O derradeiro libro de Emma Olsen" é o título da novela coa que a escritora Berta Dávila faise gañadora do Repsol de Novela Breve. Trátase dun relato arredor da experiencia da vida e a literatura no que Dávila narra a historia dunha escritora que regresa a súa vila natal coa morte próxima por unha enfermidade terminal.

Ecoa aínda o éxito de "Raiz de Fenda" (Xerais), premio Johan Carballeira, cando o nome da escritora Berta Dávila volve a ser noticia ao ser a gañadora do premio de Narrativa Breve Repsol con "O derradeiro libro de Emma Olsen" que en breve publicará Galaxia. Unha escritora que volve a súa vila natal, situada a trescentos quilómetros da poboación habitada máis próxima, é a protagonista do relato de Berta Dávila de quen tamén Galaxia publicará na súa colección Costa Oeste en breve a novela "Quen matou a Covadonga Balboa?". A piques de cumprir os corenta anos e cunha enfermidade terminal que aproxima a morte, Emma Olsen regresa ao lugar no que naceu para contar unha historia que nunca se tiña atrevido a desvelar. "A novela está escrita en primeira persoa e foi, nese sentido un reto porque precisaba que esa voz se sostivese" explica Dávila. A literatura trénzase coa vida nunha novela que ofrece unha reflexión sobre o proceso creativo e o espazo que acada na biografía da protagonista. "Deseñei a traxectoria literaria de autora a través das súas novelas e argumentos conectando os acontecementos literarios e biográficos. Nese derradeiro libro reflexiona sobre a escrita, e experiencia da vida e a literatura e como se enlazan entre si. Olsen e unha vila a trescentos quilómetros de distancia da próxima poboación habitada. Nin Enma é galega nin atoparíamos no país un lugar con esas características. A escritora Olsen é americana e a vila sitúase na planície de Dakota, un espazo que existe en realidade e que a escritora recreou na súa novela. Sen máscaras, sen trampas, sen artificios Con anterioridade, Berta Dávila ademais de "Raíz de Fenda" asinou o libro de poemas "Corpo Baleiro" (Espiral Maior) e "Dentro" (Ed. Fervenza) ou, xa en narrativa a novela "Bailarei sobre a túa tumba" que foi merecente do Premio Biblos de Novela para a que foi "titorizada", como recollen as bases do galardón, polo escritor Agustín Fernández Paz. A conta de libros complétase coa colectánea de relatos "A arte do fracaso" (Editorial Barbantesa). Na rede, os escritos de Berta Dávila pódense atopar na bitácora "Confabulario novo" e na sección de opinión de Sermos Galiza. Con "Raíz de Fenda" Berta Dávila esgotou a primeira edición en só un mes. "O que percibín nas persoas que se dirixiron a min é que se viron reflectidas en ocasións. Este acontecemento é moi emocionante para quen escribe, saber que hai persoas que se senten conmovidas por algunha parte do libro porque lles axuda a sandar as súas fendas" sinalaba a escritora arredor do éxito do poemario nunha entrevista publicada no semanario Sermos Galiza. Defendía que o libro mudara, en certa medida, a súa maneira de afrontar a escrita. "Que trate temas importantes para min como perdas ou ausencias fixo que desbotase máscaras, trampas ou artificios que usaba para escribir. Tratei de escribir este libro quitando en lugar de poñendo, limpando o que sobraba, o que estaba de máis, esas ferramentas da que se bota man polo seu efecto e non pola súa pertinencia. Estimaba que tiña que facer un texto honesto, directo e limpo. Ese escribir non coma quen lanza unha pedra senón coma quen a lima é o intento que fixen e nese sentido supón unha grande mudanza" dicía e esa pegada apréciase, segundo comenta, tamén na nova novela que, ao ser un relato breve "esixe maior coidado co texto".


Summary: O goberno municipal da Coruña anunciou este mércores que deixaría de financiar os festexos taurinos coa subvención directa de 130 mil euros que entrega anualmente. Porén, os colectivos opostos a este espectáculo piden que deixe de cederlle de balde o recinto do Coliseo, unha subvención indirecta de 120 mil euros. O Concello da Coruña gastou case un millón e medio de euros nas touradas na última década.

O goberno municipal da Coruña anunciou este mércores que deixaría de financiar os festexos taurinos coa subvención directa de 130 mil euros que entrega anualmente. O voceiro municipal, Julio Flores, mesmo afirmou que "no caso de que haxa festexos, terán que autofinanciarse" Porén, non aclarou outros aspectos, como se sacará a concurso a concesión da organización das touradas ou se seguerá cedendo de balde o recinto do Coliseo, o que para os grupos que se opoñen a este espectáculo supón unha subvención indirecta de 120 mil euros cada ano. "Dá a impresión de que con este anuncio o Concello quere lavar as mans, dando a entender que xa non subvenciona as touradas, pero sen aclarar se vai seguir cedendo de balde o Coliseo" Rubén Pérez Sueiras, da plataforma Galicia, mellor sen touradas, afirma que "dá a impresión de que con este anuncio o Concello quere lavar as mans, dando a entender que xa non subvenciona as touradas, pero sen aclarar se vai seguir cedendo de balde o Coliseo". A plataforma pide que se realice un referendo "para que a cidadanía da Coruña decida se quere que cos seus cartos se subvencionen as touradas, de forma directa ou indirecta", algo que foi descartado polo Goberno municipal. Pérez Sueiras responde que "agora o PP di que o referendo é moi caro, pero nós explicámoslle á concelleira de Cultura en varias ocasións que o referendo custaba 40 mil euros e que nós nos podiamos comprometer a buscar financiamento privado para organizalo, doando eses cartos ao Concello". Este venres entregarán cinco mil sinaturas máis en contra das touradas, que se unirán ás máis de 15 mil que despositaron o luns A plataforma vai seguir coas súas accións informativas e de presión sobre o Concello. Este venres entregarán cinco mil sinaturas máis en contra das touradas, que se unirán ás máis de 15 mil que despositaron o luns. "Tamén imos facer unha campaña dirixida aos turistas, con folletos informativos en inglés e holandés, se é que o Concello segue permitindo este espectáculo", explica Pérez Sueiras, que comenta que "na nosa asociación recibimos moitas queixas dos turistas, molestos polos cartaces das touradas, que entendían que era unha apoloxía da violencia. O Concello afirma que a feira atrae turismo, pero iso non é certo, porque doutro xeito o Coliseo non estaría case baleiro, como sucede". Case un millón e medio de euros de subvención nunha década A feira taurina da Coruña tivo unhas perdas acumuladas nos tres últimos anos, de 560 mil euros, que serían de case un millón se non fose pola achega económica do concello, ao redor dos 400 mil euros neste tempo. A asistencia de espectadores ao Coliseo foi moi escasa (o vinte por cento do aforo), unhas 5.400 persoas. E iso a pesar de que o pasado ano se repartiron gratuitamente seis mil entradas, un 119% máis ca en 2010. Nesta última década o número de festexos taurinos da cidade descendeu de 5 a 3 días, e os subsidios medraron máis dun 33%. En total, segundo a plataforma Galicia, mellor sen touradas, o Concello gastou case un mllón e medio de euros en axudas aos taurinos. A feira ten unhas perdas de case un millón de euros cada ano, paliadas nun 40% polas axudas do Concello. Nesta última década o número de festexos taurinos da cidade descendeu de 5 a 3 días, e os subsidios medraron máis dun 33% Segundo unha enquisa realizada por Obradoiro de Socioloxía, existe un claro desacordo entre a cidadanía coruñesa coa subvención que destina o concello para a realización de corridas de touros, 130 mil euros anuais. O 73,2% dos coruñeses declara estar en contra deste gasto público, unha proporción que é case absoluta entre os menores de 30 ano (90% en contra) e entre os que teñen entre 30 e 44 anos (78%).


Summary: Dos hábitats naturais costeiros non protexidos, un terzo está catalogado como prioritario pola UE.

Galiza é o terceiro territorio do Estado con maior proporción de hábitats naturais fóra das figuras de protección da natureza. Son por volta de 54.400 hectáreas de zonas costeiras que non teñen ningún tipo de protección, o que supón falar de 41% do litoral galego. Son dados que figuran no informe A toda costa 2019, elaborado por Greenpeace e que neste ano pon o foco nas áreas naturais que perviven na costa do Estado español após as vagas de urbanización masiva do litoral e de agresións ambientais. 22% da costa española está fóra das figuras da protección da natureza. A metade que na Galiza, onde é 41%. Galiza é unha das comunidades con menor superficie costeira afectada pola construción urbanística, salienta o informe. Porén, o índice de presión humana sobre os ecosistemas vulnerábeis da costa sitúaa como a sexta do Estado e a segunda da costa norte, despois de Euskadi. Aliás, dos hábitats naturais costeiros non protexidos na Galiza, 92,3% son recoñecidos como de interese e 32,7% están catalogados como prioritarios pola UE. "A maior proporción de ecosistemas costeiros desprotexidos do Estado están na costa norte", remarca o documento. Un exemplo son a praia de Liméns e as dunas do Frondoal, que figuran entre as 10 praias naturais máis ameazadas do Estado español. Está "perigosamente cercada" por varias áreas turísticas-residenciais que incumpren a Lei de Costas.


Summary: Os que de verdade queremos o país onde nacemos pagamos os nosos impostos e non buscamos fórmulas para evadilos, os que vivimos namorados da idiosincrasia da nosa xente non temos contas en Suíza, os que en fin loitamos para vivir nun país xusto, non facemos escarnio ou espectáculo da solidariedade, non facemos doazóns mediáticas para caridade, contribuímos con maior ou menor gusto co que nos corresponde

O nacionalismo españolista, ese que mantén unha imaxe etérea, abstracta e completamente afastada da realidade dun país que segue negando a súa propia identidade social, que é a diversidade cultural e nacional dos pobos que a compoñen. Mantén unha imaxe etérea, abstracta e completamente afastada da realidade dun país que segue negando a súa propia identidade social, que é a diversidade cultural e nacional dos pobos que a compoñen Ese Españolismo profundo que se sustenta en simples arengas de patria e liberdade, ten o seu máximo esplendor nun deporte como o fútbol, no que se manifesta sen ningún tipo de complexo, coas vitorias da selección nacional, nas que se mitifican ata extremos ridículos figuras de cartón pedra, non xa deportistas, no senso máis puro da verba, senón meros produtos do capital, usados como comerciais das grandes transnacionais para dicirlle ó común cidadán (que ó final e quen paga todo este circo) en que debe gastar o cada vez máis precario salario que consegue traer á casa. Este sentimento patrio, solemne e profundo, tan difícil de analizar dende o punto de vista racional, parece ser compartido por unha grande parte deste país Este sentimento patrio, solemne e profundo, tan difícil de analizar dende o punto de vista racional, parece ser compartido por unha grande parte deste país, sen importar demasiado a xeografía, tanto un señor de Murcia como un da Coruña poden porse de acordo nisto. Nembargantes, o que xa non está tan claro é o patriotismo económico, asiduamente vemos a este tipo de actores (porque o que fan é interpretar un papel, o fútbol fai moito que deixou de ser só un deporte) vencellados a movementos solidarios e prestando a súa imaxe de forma desinteresada para fins altruístas, o punto onde remata a coherencia é á hora de contribuír ca sociedade cunha pequena parte das rendas percibida, o que todos coñecemos por pagar impostos. Cada vez máis decotío vemos estes excepcionais asalariados tentar evadir as súas responsabilidades con tódolos cidadáns dese ou deste país ó que tanto amor parecen profesar. Cada vez máis decotío vemos estes excepcionais asalariados tentar evadir as súas responsabilidades con tódolos cidadáns dese ou deste país ó que tanto amor parecen profesar Porque á fin, una nación son os cidadáns que viven e forman parte dela, o sentimento de amor pola terra é algo que os galegos mamamos dende ben pequenos, sobre todo os que nos criamos no medio rural, pero ese apego polo chan non pode existir sen un profundo respecto pola xente que pode compartir ou non ese punto de vista. Ese sentir é algo que parte do noso sistema límbico, e por tanto non pode ser racionalizado por una estrutura cerebral superior, en consecuencia é algo sincero e verdadeiro, por iso os que de verdade queremos o país onde nacemos pagamos os nosos impostos e non buscamos fórmulas para evadilos, os que vivimos namorados da idiosincrasia da nosa xente non temos contas en Suíza, os que en fin loitamos para vivir nun país xusto, non facemos escarnio ou espectáculo da solidariedade, non facemos doazóns mediáticas para caridade, contribuímos con maior ou menor gusto co que nos corresponde, porque ese é o deber de alguén que ama a súa terra, ser patriota é pagar impostos, é contribuír ca xente menos afortunada, e se por casualidade ou causalidade se pagase relativamente pouco, o deber dun bon patriota é reclamar esta inxustiza social e esixir pagar máis. Os patriotas non son os que fan bandeira (e nunca mellor dito) dun símbolo nacional, eses a única patria que coñecen é o seu peto Engalanarse cunha bandeira Rojigualda está moi ben para un momento de xúbilo, pero se a acción non vai máis aló, non serve de nada, por moito que se repita implicitamente nos medios de comunicación da meseta central, os patriotas non son os que fan bandeira (e nunca mellor dito) dun símbolo nacional, eses a única patria que coñecen é o seu peto.


A coñecida como Torre dos Moreno é un emblema de Ribadeo. Mandárona construír a comezos do século XX os irmáns Pedro e Juan Moreno Ulloa, dous indianos que fixeron reverter parte do seu éxito na Arxentina en diversos investimentos sociais na súa vila natal e tamén neste edificio, construído seguindo o proxecto do arquitecto arxentino Julián García Núñez, considerado discípulo de Antoni Gaudí, que aplicou modernos deseños e materiais, como a combinación de formigón e ferro.Pero malia ser unha icona ribadense e unha xoia arquitectónica, cualificada ademais como Ben de Interese Cultural dende 1997, o certo é que este edificio do 1915 acumula varios lustros de forte deterioración. Por ese motivo chegou a ser inserida na Lista Vermella do Patrimonio.A empresa Paisajes de Asturias suma ao seu 60% de propiedade da deteriorada Torre dos Moreno ao 21% ata agora nas mans do Concello mediante unha permuta coa que o consistorio obtén outro edificio para instalar o Xulgado de PazAgora esa ameaza semella aproximarse á súa fin, aínda que pola vía do cambio da propiedade. O Concello de Ribadeo, que dende hai anos advirte da imposibilidade para as arcas municipais de asumir uns traballos de rehabilitación que non suporían menos de 5 millóns de euros, vén de permutar a súa parte da propiedade, o 21%, coa empresa Paisajes de Asturias, que xa contaba co 60%. O 19% é de propiedade descoñecida, aínda que en varias ocasións foi apuntada a posibilidade de que corresponda a herdeiros dos propietarios orixinais, en Sudamérica.A compañía, impulsada por empresarios asturianos e que xa rehabilitou para usos hostaleiros e hoteleiros varios edificios singulares, tivo a súa sede inicial en Oviedo, se ben en 2016 cambiou o seu domicilio fiscal ao centro de Madrid, segundo o Boletín Oficial do Rexistro Mercantil. Segundo o acordo ao que vén de chegar co Concello, a Administración local recibe a cambio un edificio rehabilitado que, cunha marxe de dous anos, acollerá o Xulgado de Paz.Fernando Suárez, alcalde de Ribadeo: "Demos un paso definitivo na resolución final para a situación da Torre dos Moreno", cuxa rehabilitación integral sería "imposible" para o Concello, diA xuízo do alcalde ribadense, Fernando Suárez, "vimos de dar un paso definitivo na resolución final" para "o problema da situación de perigosidade da Torre dos Moreno". A operación conta con informes da Xunta que, lembra Suárez, tería prioridade sobre a propiedade por tratarse dun BIC, pero non optarán a ela. O histórico edificio, advirte o rexedor, estaba nunha "situación insostible, tanto polo seu estado de conservación como polo perigo para terceiros, polos desprendementos de anacos de fachadas e da cuberta".Nesa situación o Concello, que contaba cunha parte "minoritaria", tería que mercar a propiedade enteira e asumir "despois, a maiores, a rehabilitación integral do edificio sen unha finalidade concreta". Todo isto, coida, requiriría unha "cantidade de recursos" sinxelamente "imposible" de abordar para o consistorio. "Atendendo sempre ao consello dos técnicos, buscamos esta solución" e agora a empresa Paisajes de Asturias, "reforzada na súa porcentaxe de propiedade", xa "non ten escusa, ten vía libre para a rehabilitación, mellora e conservación deste inmoble", onde pode desenvolver "as actividades que, lexitimamente, pretendan como propietarios", pero respectando as regras que afectan aos BIC, como a apertura ao público un mínimo de catro días mensuais. "Agardamos que nun futuro, o máis axiña posible, as xentes de Ribadeo poidamos ver un emblema, símbolo do patrimonio urbanístico ribadense, rehabilitado e con todo o esplendor que tivo hai agora un século", conclúe Fernando Suárez.


Summary: A asociación cultural Medulio presenta esta cuarta feira 28N o monográfico Galiza 1968. A consciencia avivada (editado por Sermos Galiza).

A Libraría Galiano acolle esta cuarta feira 28 de novembro ás 20:00 a presentación do volume Galiza 1968. A consciencia avivada, editado por Sermos Galiza, nun acto no que participarán Elías Rico Lagarón, presidente da Sociedade Cultural Medulio, Xoán Costa, presidente do consello de administración de Sermos Galiza, e Xesús Sanxuás Formoso, coautor da publicación e destacado dirixente estudantil do 68 galego. Segundo sinala Xoán Costa, o volume editado por Sermos Galiza "convoca a unha viaxe pola Galiza que espertaba na noite franquista, recuperando a memoria da rebeldía dunha xeración. A reorganización na clandestinidade das correntes políticas antifranquistas, a posta en marcha dun vizoso movemento cultural dedicado á defensa e divulgación da cultura galega, a revolta dos labregos do Val de Castrelo contra a política hidroeléctrica de Fenosa, as protestas dos universitarios composteláns ou a aparición de Voces Ceibes son algúns dos temas dos que se ocupa o volume" Ao tempo, Costa sinala " o compromiso da empresa editora de Sermos Galiza coa recuperación da memoria rebelde de Galiza. Neste sentido debemos situar outras publicacións incorporadas a mesma colección "De Nos", como Rebeldía galega contra a inxustiza, volumes que son distribuídos gratuitamente aos asinantes de Sermos Galiza así como aos preasinantes de O diario galego". Na mesma liña significou que "darlle continuidade a este eixo de traballo require fortalecer o noso proxecto editorial e moi concretamente conseguir o obxectivo dos tres mil subscritores antes de final de ano para poñer en marcha O diario galego". A publicación editada por Sermos Galiza recolle unha serie de traballos dalgúns dos protagonistas directos daqueles feitos, entre os que se acha Xesús Sanxuás, na altura responsábel da organización universitaria da UPG en Santiago de Compostela e que xogaría un papel destacado nas mobilizacións dos estudantes galegos contra o franquismo en marzo de 1968. Sanxuás, que será procesado e impedido de matricularse na universidade a raíz deses feitos, sinala no seu traballo as dificultades da alternativa nacionalista naquel contexto político pero tamén a entrega e xenerosidade dunha xeración que o arriscou todo na oposición á ditadura. A participación de Sanxuás sería importante na conformación da alternativa nacionalista nas terras de Trasancos nos anos finais da década dos sesenta. Coincidindo cos traballos de axitación previos a convocatoria do Dia da Patria Galega de 1968, o primeiro na súa forma e denominación actual, contactaría con Francisco Rodríguez, entón un novo profesor dun centro de ensino de Narón que xogará un activo papel na loita antifranquista dos estudantes da universidade madrileña. Ao fin, a propaganda desa data, agachada un tempo na casa dos pais de Rodríguez, sería repartida por este e un grupo de amigos na comarca de Trasancos, o que significa a primeira actuación do nacionalismo desta zona após o golpe de estado franquista de 1936.


Summary: O estaleiro vigués iniciará agora a negociación dun ERTE para as súas traballadoras, un total de 60 empregadas.

Os cadros de persoal do estaleiro vigués Freire e das empresas auxiliares decidiron esta segunda feira en asemblea paralizar a actividade tras confirmarse un positivo por coronavirus nun empregado dunha das auxiliares, segundo traslada a CIG. A medida, a primeira deste tipo adopatada no sectror naval e que afecta a un total de 600 traballadoras, adoptouse despois de que as centrais sindicais mantivesen unha xuntanza coa Asociación de Industriales Metalúrgicos de Galicia, Asime, para abordar a situación na que se atopa o sector do metal como consecuencia da crise sanitaria. O comité de empresa de Freire convocou os traballadores e traballadoras esta mañá para trasladarlles que un compañeiro se atopaba ingresado nun centro médico tras dar positivo por coronavirus, polo que se optou paralizar a actividade como medida de prevención tanto na empresa principal (60 empregadas) como nas auxiliares (540 empregadas). Tras comunicarlle a decisión á dirección de Freire, acordouse iniciar nesta terza feira a negociación dun ERTE. Segundo explica o secretario do comité de Freire, Antonio González, da CIG, até o e agora as empresas estaban a traballar con escasas medidas de protección, "xa que por falta de abastecemento non había máscaras nin luvas para todas". Ademais, menifesta que en moitos casos tamén era difícil respectar a distancia mínima de seguridade que establecen os protocolos sanitarios.


Summary: Só en Vigo, o sector pesqueiro está a perder perto de dous millóns de euros ao día. Esta quinta feira destruíuse na lonxa peixe "de gran valor" procedente de Irlanda: "Non hai poxa porque están parados os transportistas, o que significa a destrución de produto", din os armadores vigueses, que advirten dunha "aceleración do paro da frota" por mor da "folga salvaxe" do transporte.

Os problemas polo paro do transporte recrúan na Galiza na cuarta xornada, na que se comezou a tirar peixe ante a imposibilidade de poder transportalo, con perdas millonarias nos principais portos. A maiores do anuncio da industria de non recoller o leite das explotacións gandeiras, outros sectores xa notan o impacto: a construción alerta de que non poderá seguir coas obras desde esta sexta feira, hai falta de materiais na metalurxia e a conserva asegura que se ve obrigada a "parar progresivamente" a súa produción. Pola súa parte, o risco de desabastecemento acentúase en varios produtos como a auga mineral, sector no que tamén se advertiu de cesamentos próximos da produción. Mentres, continúan os piquetes en estradas como a entrada á Galiza en Pedrafita, así como no Corgo, do mesmo modo que en portos como o da Coruña. A asociación galega Apetamcor convocou esta quinta feira unha marcha por Ourense até a Subdelegación do Goberno estatal. Ante esta situación, o delegado do Goberno na Galiza, José Miñóns, anunciou que se vai "reforzar" a presenza policial, de forma que "xa son máis de 2.000 axentes" actuando no país, realizando "400 acompañamentos a diferentes transportistas", dado que as empresas "están a solicitar esa axuda". A folga de transportes obriga o sector lácteo a paralizar a actividade "Non imos tolerar que se produza o que estamos a ver estes días de coacción aos que si queren traballar", sentenciou. Precisamente, Miñóns censurou que o paro "minoritario" está "a actuar de forma violenta e con coacción". "Hai que lanzar unha mensaxe de que non se poden afectar os servizos esenciais como se están a afectar agora mesmo", afirmou, ao tempo que engadiu que "calquera ten dereito a parar, pero non a impedir que outros traballen". Destrución de peixe nos portos O presidente dos armadores de Vigo (ARVI), Javier Touza, informou de que esta quinta feira se tivo que destruír peixe de "gran valor" procedente de capturas en Irlanda porque "se sabotearon os camións". Chega o produto ás lonxas, pero "non hai poxa porque están parados os transportistas", o que "significa a destrución de produto". Touza subliñou que isto produce unha "aceleración da parada da frota", especialmente de cerco e Gran Sol, nos principais portos, como A Coruña, Vigo, Burela ou Celeiro. "É inasumíbel saír a pescar a un euro o litro", algo que agora se suma á "folga salvaxe do transporte" que está a actuar de "maneira violenta". Varias empresas, de feito, estudan presentar querelas criminais. Ante esta situación, o responsábel de ARVI reclamou axudas para a frota, pois xa hai peticións de desmonte de pesqueiros do Gran Sol. Neste senso, instou as administracións a tomar "medidas inmediatas" porque, se non, vaise "cronificar" o problema. Touza cifrou nuns dous millóns de euros ao día as perdas asociadas ao sector pesqueiro só en Vigo. A suba dos carburantes podería obrigar a frota galega a permanecer amarrada O presidente da lonxa da Coruña, Juan Carlos Corrás, destacou que a actividade está a 10% do habitual, o que é "insostíbel", xa que só se chega ao mercado local e a algúns compradores polo miúdo, "pero se impide sacar o peixe ao resto de portos". Corrás afirmou que "se está parando moitísimo a actividade", xa que "as cámaras están cheas" de peixe, os barcos de Gran Sol "teñen que vir descargar" as súas capturas porque teñen as adegas cheas: "Mais non saben que facer, porque se ao final vés, pero non o podes vender...", apuntou. As perdas no porto da Coruña, dixo, ascenderon ao millón de euros ao longo da semana. Estes días factúranse uns 300.000 euros, mentres o habitual nunha semana está "entre o millón ou millón e medio de euros" de primeira venda. Os piquetes "levan aí todos os días" no porto coruñés, mentres os transportistas que non secundan a folga "tampouco se atreven". "Aquí o que se necesita é que as administracións senten cos que se teñen que sentar, que son os que están a provocar esta paralización que está a coller un cariz moi malo", lamentou. Desabastecemento Os desabastecementos que se producen de materias primas no sector primario, a construción ou o sector da conserva esténdense a outros produtos. Así, a Asociación Galega de Empresas de Envasado de Auga Mineral Natural (Agamin) alertou de "problemas" nese abastecemento. Nun comunicado, chamaron a atención sobre que as plantas envasadoras "están ao límite" da súa capacidade de almacenamento, sen subministración de materias primas e "perto de suspenderen a súa actividade por non poder dar saída á súa produción". Ante a "gravidade" da situación, advertiron, poderían verse obrigados a pór en marcha procedementos de ERTE. Pola súa parte, o vicepresidente de Tradime —unha das organizacións que alentan a folga de transportistas—, José Fernández, referiuse á posibilidade de "desabastecemento" de diferentes mercadorías. "Pola zona de Lugo temos practicamente a totalidade do sector parado e hai varios puntos con vehículos retidos, en Vilalba e en Nadela", sinalou. Aliás, recoñeceu "algunha incidencia", aínda que "a maioría da xente entende a situación e detense cando son informados polos piquetes". "Paran para evitar males maiores", asegurou. Marcelino Fernández Mallo, economista e escritor: "Sábese desde hai anos do risco de desabastecemento" Neste escenario, a Unión de Consumidores da Galiza (Ucgal) fixo un chamamento a "unha práctica responsábel e racional" das persoas consumidoras nas súas compras para evitar que se "agraven" as situacións de falta de abastecemento "que xa se están dando en distintos estabelecementos". Esta problemática, de feito, comeza xeneralizarse en máis sectores, como é o caso do comercio. A Federación Galega de Comercio apuntou que xa está sufrindo as consecuencias da folga de transportes por estrada "ao non poder recibir mercadoría", o que "está a afectar" as súas vendas. Advirtiu, así mesmo, de que o comercio de proximidade padece de falta de "produtos e repostos" para "poder realizar con normalidade a súa actividade, satisfacer a demanda dos seus clientes ou responder aos compromisos adquiridos cos mesmos". "Se a situación se alonga, as consecuencias poden ser nefastas para moitos empresarios do comercio galego", augurou a Federación.


Summary: Alfredo Pardo debulla Tanta paz leves…, o novo cómic de Tomás Guerrero, sacado ao mercado por Demo Editorial.

Unha frase tan popular nos pobos como Tanta paz leves… (como descanso deixas) serve como escusa perfecta para estampalo como título no novo traballo de Tomás Guerrero e sacado ao mercado por Demo Editorial. Ao Sr. Guerrero sedúcelle e contáxianos a súa peculiar narrativa gráfica (moi pouco vista no mercado comiqueiro galego) cos seus desgarradoras e ferintes tintas das cales xa nos afeccionou en A deserción de Stalin.Situacións límites que poderían chegar a ser dunha tristeza moral, social e persoal similar a unha patada nos ovos, coa excepción de arrincarnos un desconcertante sorriso cun estilo acedo onde os claroscuros salpican (inconscientemente ou non) pequenas pingas de humor negro, Tomás Guerrero sinala da súa obra que contén "atmosferas densas e personaxes duros, cínicos, pero con humor". E non mente. Ao adicto ao tabaco teralle pasado algunha vez na súa anicotinada existencia o sacar o cigarro dos beizos cun anaquiño do mesmo e cagarse en alguén ou preguntar onde están os teus lentes cando os levas postos. Pois estes pequenos e case insignificantes pasaxes da vida cotiá reflíctense bipolarmente nas viñetas de Tanta paz leves… Así se crea a perplexidade, os sinsentidos que o cobran paulatinamente, "o silencio dos sobreviventes e personaxes buscando o seu lugar" –engade Guerrero-. Non lonxe de amedrentarse, Tomás Guerrero desmonta os recordos sutilmente, ordenando os escuros caixóns dunha memoria para conducir ó seu antollo unha narración non lineal similar a unha montaña rusa. Todo comeza coa xira dun circo na postguerra francesa en 1948 onde o nativo canadense (oriúndo da tribo dos Mohawks) Molouk ou cara de pallaso é o xerente dun negocio circense na que as maltreitas caravanas de bestas e humanos ofrecen o seu espectáculo ambulante.O Sr. Guerrero contáxianos a súa peculiar narrativa gráfica (moi pouco vista no mercado comiqueiro galego) cos seus desgarradoras e ferintes tintas das cales xa nos afeccionou en A deserción de StalinMolouk levou unha vida moi fodida nun colexio de internamento católico onde un cabrón chamado pai José, marcaría (literalmente) a vida do mozo. Soamente o pai Ferreiro axudaría dalgunha maneira ao raparigo que pronto iniciaría a súa vida como aprendiz nun circo para sobrevivir dalgunha maneira e xa adulto, sendo propietario do Circo Século XX, as pantasmas do pasado cruzan a delgada liña dos recordos a través dun inesperado reencontro. O cura Ferreiro "que non era bo nin malo, era galego" preséntase furtivamente a Molouk cuxos sentimentos brotan como a escarcha de inverno e os lumes do inferno. Ás veces ese esporádico nexo de unión (casual ou non) entre presente e pasado é como o aceite e a auga, duran moi pouco mesturados. Pero quizais sen a axuda de Ferreiro naquel demoníaco colexio as súas cartas na baralla da vida serían outras, por iso acepta unha misteriosa proposición da cal nunca estaría seguro se xogou ben a baza. A petición do cura incluía a outra persoa (o contable) co fin de ir con eles na caravana do circo para irse aproximando á fronteira española. Unha infiltración secreta e sen preguntas coa condición imposta por Molouk de que se integrasen na familia do circo (coas súas leis e costumes). As noites na caravana esperta nos soños do xerente os ancestrais espíritos (quizais como un presaxio) en forma de búfalo lembrando as súas orixes na reserva e como o home branco, na súa contumaz ambición esnaquizou a orixe e tradicións da tribo. Tomás Guerrero sinala da súa obra que contén "atmosferas densas e personaxes duros, cínicos, pero con humor". E non menteÁs costas de todos nós desencadéase unha serie de sucesos nos que en maior ou menor medida están implicados todos os membros da familia circense. As físgoas en forma de sombras, envexas, esvásticas, espolio e nazis conforman as figuras do cura galego e o contable. Tomás Guerrero xoga ao seu antollo cun duro trazo en tinta sobre un papel de 370 gramos e plasma cinematograficamente en 35 milímetros as viñetas con elegantes planos cenitais, utilizando o fondo branco para resaltar as secuencias e o negro superposto en tremendas colaxes figurativos e iconoclastas que transmiten un halo xélido onde anxos e demos tentan filtrar o seu pasado e dar sentido ás súas vidas.


Summary: Xesús Chaves Fandiño é un dos nomes propios das folgas viguesas de 1972. Militante de Organización Obreira e fundador en 1975 do Sindicato Obreiro Galego, antecedente da CIG, achéganos ás protestas de setembro de 1972 en Vigo e o papel nas mesmas da estrutura sindical de Organización Obreira.

Unha das referencias míticas das loitas viguesas de setembro de 1972 é Organización Obreira (OO), mais que era realmente esta organización? Organización Obreira nace precisamente para contrarrestar a política pactista do Partido Comunista (PC) a partir dos anos 60 coa sinatura do Pacto pola Liberdade e pola Reconciliación Nacional. Isto vai provocar unha sorte de rebelión interna entre a base do PC, divisións e mesmo cismas. Un deles dáse en Vigo con militantes do partido, das Xuventudes Comunistas e incluso con dirixentes das Comisións Obreiras. Neste contexto nace Organización Obreira, como fronte sindical, e a OMLG (Organización Marxista Leninista Galega), como fronte política. Os cadros da nova formación eran todos militantes veteranos pero novos de idade, con implantación e prestixio nas principais factoriais de Vigo, Ferrol e incluso A Coruña. As diferenzas centrais co PC eran que OO estaba en contra das políticas de pacto social coa burguesía, defendía o dereito de autodeterminación para a Galiza e empregaba o galego como lingua oficial. A que reivindicacións responderon as mobilizacións de Vigo de 1972? En Vigo mitifícase moito setembro de 1972. Setembro de 72 foi a última fase do proceso. En realidade, distinguiuse como unha explosión de solidariedade, xenerosidade e combatividade da clase obreira galega. Nese sentido, non foi simplemente unha folga. Nós xa comezamos en xaneiro de 1972 a movernos e informar os traballadores tras rachar o 27 de decembro de 1971 as negociacións do convenio de Citroën. Esta primeira mobilización durou arredor de 15 días até a publicación dun laudo pola autoridade laboral. Ao tempo, en marzo de 1972, estoupan as protestas en Ferrol que rematan co asasinato dos compañeiros Amador e Daniel e isto en Vigo ten unha repercusión enorme, con paros de solidariedade nas principais empresas e unha gran manifestación de solidariedade o día 15 de marzo. E xa nese día, OO toma a cabeza da manifestación e enfróntase ás forzas da orde, o que xera unha dura represión con detidos a esgalla, demostrándose que Vigo estaba en pé en repulsa cos feitos de Ferrol. E así chegamos a maio cun conflito de máis de 15 días en solidariedade cos compañeiros de Barreras e aí percibiuse que a conciencia obreira estaba callando na cabeza de todos os traballadores. E nese contexto chégase ao mes de setembro. Si, nós desde OO seguimos organizando e temos contacto con outras formacións, as nosas relacións eran especialmente boas coa UPG a través do compañeiro Moncho Reboiras, que desde o primeiro momento ofreceuse a nós e mesmo nos agasallou unha multicopista. E que pasa en setembro de 1972? A folga de setembro foi unha pantomima do PC por cuestións partidistas, o único e verdadeiramente positivo foi o espírito de solidariedade amosado pola clase traballadora galega. Aínda así tanto UPG como OO miraron primeiro polos intereses dos traballadores e implicáronse con toda a súa forza, claro está en vangarda, en defensa da readmisión dos despedidos. Así e todo non podemos considerar este movemento como unha derrota pois o espírito de 1972 cambiou as relacións de loita entre explotados e explotadores na Galiza, creouse moita conciencia nacional entre a clase obreira, o que vai permitir a posta en marcha de organizacións políticas e sindicais netamente galegas 'Foi un dispendio de sacrificio' Xesús Chaves non ten dúbida en afirmar que "os heroes do 72 foron todos os traballadores galegos" e sinala que as mobilizacións naquelas datas dos operarios de Vigo e da súa comarca "foi un dispendio de sacrificio". No seu relato analítico e ao tempo apaixonado daquelas xornadas lembra "a dura represión policial", recorda os nomes dos torturadores da Brigada Político Social como "Pardavila, Mosquera, Manolito Rivera" ou "O Guapo, un licenciado en Filosofía que nos tiña especial manía". Na mesma dirección, destaca que a "Organización Obreira ordenounos a todas as persoas que tiñamos cargos, comezando polos xefes de célula, que pasásemos á clandestinidade, de feito eu estiven un ano e medio sen poder ver a meus pais". Chaves, que mantén intactos todos os compromisos, considera que "a CIG é a herdeira de todas aquelas loitas".