Summary: A estratexia privatizadora da Comunidade de Madrid é tan só un banco de probas. Feijóo e Romay Beccaría xa quixeron implantar a colaboración público-privada no sistema sanitario desde o Goberno central e propuxérono logo en Galicia. O camiño está marcado.

A sanidade madrileña está en pé de guerra. Os recortes e a progresiva privatización que, ao abeiro da crise, se está a implantar no sistema público provocan desde hai días a activa mobilización de toda a comunidade sanitaria. Sen excepción. A situación en Madrid semella tan só o banco de probas dunha estratexia na que o PP leva tempo matinando e que pretende espallar a outras autonomías como Galicia. Romay Beccaría e Núñez Feijóo non dubidan en deixalo claro nalgunha reunión. A grave situación económica tan só é a escusa perfecta para levala a cabo. A estratexia privatizadora da sanidade baséase nas Iniciativas de Financiamento Privado, a mesma empregada na construción de autoestradas ou depuradoras A estratexia privatizadora dos gobernos do PP está baseada nas Iniciativas de Financiamento Privado (Private Financing Initiatives, PFI) ou colaboración público-privada, unha maneira relevante de "dar entrada aos fondos de capital risco e ás grandes corporacións multinacionais nos orzamentos públicos", tal e como explica Ramón Veras, médico de familia, responsable da Comisión de Sanidade e membro do Consello Nacional do BNG e activo representante da plataforma SOS Sanidade Pública. "Son concesións que se lles dá ás empresas para traballos determinados; o mesmo que se emprega para a construción de autoestradas, por exemplo, pero que agora tamén se implanta no ensino e, por suposto, na sanidade; o sistema elixido para a construción da hospital de Vigo é un exemplo semellante", explica Veras, que advirte que a voracidade destas compañías "non ten límite". "Cando teñan o mercado sanitario copado, esixirán que lles dean outras áreas de negocio como a educación", lembra. A construción de infraestruturas sanitarias mediante este sistema non computa como déficit público A estratexia desta forma mixta de xestión, aceptada ás veces incluso entre opcións de goberno progresistas, rexorde agora con forza co PP copando o poder na maioría de administracións do Estado. As condicións europeas axudan a reforzala. A Comisión Europea impide o endebedamento público directo, pero non ten problema ningún en admitir o endebedamento público se este se fai cos contratistas privados. Nos orzamentos, a construción de infraestruturas e a adquisición de tecnoloxías mediante estas PFI non computa na estatística do déficit público, "pero hai que pagalo e segue sendo débeda real". "Váiselle pagando e con intereses, pero de xeito virtual e ficticio, como se non se incrementase o déficit", lembra Veras, que recorda tamén que o pagamento destes servizos priorízase aos salarios, novos investimentos ou medicamentos, polo que "limita o gasto noutros aspectos importantes". O sistema é exactamente igual ao que na Unión Europea se leva utilizando tempo para pagar infraestruturas dun mantemento prolongado, como as depuradoras. Agora, sistemas deste tipo ou moi semellantes implántase nos hospitais públicos. O exemplo claro é Madrid, onde seis hospitais -construídos mediante iniciativa de financiamento privado, con xestións pública da parte asistencial e privada da non asistencial, ao igual que o de Vigo- van pasar a xestión privada completa. Ademais, o 10% dos centros de saúde pasarán tamén a xestión privada, mentres se pecha o Instituto de Cardioloxía e se transforman o Hospital da Princesa e o Carlos III en centros de longa e media estancia. Nestes centros, contratouse xente ata hai poucos meses. De súpeto, a xestión vólvese privada e as empresas pasan a levar tamén a parate médica. "Ao persoal ofréceselles aceptar as condicións de traballo desta compañía, marchar ao paro ou, se cadra, ser trasladados a calquera outro punto de Madrid", explica Veras. A privatización do sistema sanitario segue a estratexia aplicada no Reino Unido; o seguinte paso: a guerra comercial entre hospitais por conseguir pacientes O seguinte paso, tal e como relata Ramón Veras, semella claro. Séguese a folla de ruta que antes se marcara en Inglaterra. Alí os centros sanitarios eran autómomos e cada paciente podía escoller entre unha listaxe a onde ir. En Madrid pasouse á área única, onde a poboación tamén pode elixir entre calquera hospital da localidade. No Reino Unido, o seguinte chanzo foi que os centros hospitalarios accedesen ao orzamento en función do seu número de pacientes, polo que os hospitais entraron nunha guerra comercial por doentes que acabou por empeorar ou eliminar aquelas áreas non rendibles, aquelas de enfermidades menos habituais e que non permitían á empresa facer o negocio suficiente. "As administracións do PP están nesa vía", explica Veras, que advirte que xa hai hospitais en Madrid onde toda a parte non médica está privatizada e recibe presuposto en función da poboación que atende. Ademais, Veras advirte de que as privatizacións de hospitais públicos adoitan chamar moito a atención entre pacientes e sociedade en xeral, pero lembra que opoñerse á nova construción dun centro privado é máis complicado. Tanto para os políticos como para os propios movementos sociais. "Se unha localidade precisa un hospital, é moi complicado opoñerse ao sistema de construción e xestión, por moi criticable que sexa", di, logo de recordar a "difícil pero encomiable loita" que o goberno municipal de Pontevedra levou contra o sistema de contratación do novo hospital. Romay e Feijóo xa intentaron implantar o sistema público-privado desde o Goberno central; agora propoñen ese sistema desde a Xunta de Galicia Porque o que está a acontecer en Madrid vai camiño de espallarse rapidamente por outras comunidades. "Por un lado é unha liña ideolóxica claramente marcada, pero tamén inflúe a presión das empresas que xestionan a sanidade e que queren ese cacho do negocio e que presionan", asegura Veras, que recorda que o actual presidente da Xunta, Alberto Núñez Feijóo, así como José Manuel Romay Beccaría, xa intentaron implantar a colaboración público-privada na sanidade española sendo o primeiro presidente do Insalud e o segundo, ministro de Sanidade. Non hai moito, xa en Galicia, propuxeron retomar aquela estratexia desde a Xunta. Foi nunha reunión do Plan Estratéxico do Sergas, na que Romay recordou aquel fracaso e animou os presentes a rescatar aquela iniciativa. "Eu estaba presente e dixérono claramente: querían explorar unha liña de desregulación e autonomía empresarial aplicada aos centros sanitarios e seguindo outros modelos europeos", lembra. "Se o PP madrileño impón as súas teses xa non hai centro sanitario en todo España libre de que non lle pase o mesmo", advirte. A 'troika' impón condicións e entre elas tamén estará a de abrir a oferta de negocio nos servizos públicos como a sanidade Ademais, tal e como sinalan outros expertos en xestión da sanidade pública, as condicións que impón a UE e a troika implican tamén o sistema sanitario. "Igual que cando poñen condicións nas pensións, nos recortes ou nas privatizacións á hora de darche un préstamo, tamén pedirán o incremento da oferta de negocio nas áreas públicas, desde o ensino até os servizos sociais pasando pola sanidade". "Pode tardar máis ou menos, pero aparecerán compañías dispostas a facerse cargo dos servizos públicos; é a liña do neoliberalismo que intentarán aplicar en todas as esquinas", din as mesmas fontes. Para Ramón Veras, só hai unha forma de evitalo. "Farano agás que se levante unha revolución cívica de moita xente que se opoña a esta estratexia privatizadora", asegura, tras engadir que ningunha destas propostas para a sanidade estaba incluída no programa do PP. "Aplícano como e cando queren porque este sistema é moi pouco democrático", finaliza.


Summary: Sesquilingüismo -competencia en galego acompañada de coñecemento pasivo noutras linguas romances e europeas- e non bilingüismo harmónico nin "plurilingüismo" que agoche as políticas negativas para o idioma da Galiza. É unha das propostas que analiza o profesor Xosé Ramón Freixeiro Mato en Idioma e sociedade. Sobre normalización e planificación (Laiovento), o seu último ensaio, no que revisa varios dos vellos debates sobre este tema. O autor amósase favorábel á posibilidade do binormativismo e dun maior aproveitamento da proximidade co portugués.

O libro reflexiona sobre lingua galega no sentido de procurar unha vía para garantirlle un futuro digno. Como nace este ensaio? O ensaio é consecuencia directa da miña actividade docente dos últimos anos e da participación en diferentes eventos onde fun convidado a intervir sobre temas lingüísticos, aínda que tamén responde a toda unha traxectoria persoal de reflexión e estudo sobre a lingua galega desde diferentes perspectivas, ben como ao compromiso de contribuír para a súa dignificación e preservación. Desde o 2009 volveuse á ausencia de planificación, sendo o período máis negativo para a normalización do galego desde a ditadura. Por que di isto? Finalizada a ditadura franquista, iniciouse un proceso de planificación do galego que, embora fose de baixa intensidade, foi dando tímidos pasos adiante para a súa normalización social. No ano 2005 houbo unha remuda gobernamental ao perder a dereita a maioría de que viñera gozando case de forma ininterrompida e o novo goberno de socialistas e nacionalistas deu un impulso ao proceso normalizador. Mais en 2009 o PP voltou ao goberno cun discurso agresivo contra o idioma propio, derrogou aquel decreto que fixaba un mínimo de 50% de ensino en galego (que diferente sería hoxe a situación de continuar en vigor!) e reverteu outras medidas favorábeis. Foi a primeira vez que un Goberno galego adoptaba medidas regresivas, incumprindo a LNL e o PXNLG, de modo que a planificación positiva do galego pasa de baixa a nula intensidade, isto é, desaparece como tal no mellor dos casos e, noutros, tórnase negativa, o que permite falar dunha política gobernamental lingüicida e cualificar o período 2010-2020 como un decenio negro para a lingua galega. A partir de 2009 o Goberno galego decidiu dar pasos para atrás e, por consecuencia, fixo planificación negativa para a nosa lingua A que se refire con planificación negativa? A planificación lingüística en xeral ten como obxectivo regular ou ordenar os usos lingüísticos nunha comunidade en que concorren dúas ou máis linguas e iso implica tomar medidas que poden favorecer ou prexudicar unha ou outra; por tanto, pódese facer planificación que vire positiva para unha lingua e negativa para outra. A LNL di que as autoridades deben procurar a normalización do galego de modo progresivo, dando pasos positivos, para adiante. E a partir de 2009 o Goberno galego decidiu dar pasos para atrás e, por consecuencia, fixo planificación negativa para a nosa lingua. Podemos pór moitos exemplos, o máis transcendente a derrogación do decreto do ensino de 2007 e a promulgación doutro que non só rebaixa de modo substancial a presenza do galego como mesmo a prohibe naquelas materias consideradas máis prestixiosas. Mais está tamén a disposición de acceso á función pública, onde se chega a cualificar nun documento oficial o galego como un obstáculo, a anulación de proxectos docentes de ensino en galego na cidade da Coruña que foran apoiados por nais e pais e por toda a comunidade educativa etc. A isto chamo planificación negativa. Canto ao proceso de normativización do galego, comenta que quizais estea en exceso achegado ao español e tamén lonxe demais do portugués. Cal é a súa proposta? O problema arrinca xa de moito atrás. A comezos da anterior centuria a Real Academia Galega (RAG), a pouco da súa fundación, decide usar as grafías etimolóxicas (gente, jogo), mais até 1970 non foi capaz de aprobar unhas mínimas normas ortográficas que tomaban as do español como supletorias (e como modelo), embora indicase o propósito de no futuro as ir aproximando do portugués. Se a RAG tivese aprobado moito antes, como parecía lóxico, unhas normas propias con base na tradición galego-portuguesa (esa parecía ser a súa intención inicial) e sen dependencia das do español, talvez a historia fose outra e se evitase o conflito normativo. Mais non foi así e o que torna evidente é que as normas hoxe vixentes naceron cunha dependencia grande do español e de costas ao portugués. Porén, non debemos esquecer que existe desde hai tempo outro proceso de elaboración do galego que tomou como base o portugués. No plano persoal, apoiei e comprometinme con aquela vía intermedia que a comezos da década de 80 foi coñecida como normativa de mínimos ou de concordia, porque achaba, e aínda acho, que era a vía posíbel para o imprescindíbel afastamento do español e o necesario achegamento ao portugués. Como esa vía acabou por fracasar, mantívenme no empeño de conseguir o consenso normativo e participei no acordo de 2003 entre os correspondentes departamentos das tres universidades, o Instituto da Lingua Galega (ILG) e a RAG, coa inestimábel mediación da Asociación Socio-Pedagóxica Galega (AS-PG). Por tanto, síntome concernido por ese acordo e, desde el, procurando aproveitar ao máximo todas as súas potencialidades, propoño continuarmos a avanzar colectivamente na mellora da calidade do galego, o que vai supor, con certeza, avanzarmos tamén na, para min, desexábel converxencia co portugués. Neste sentido, apoio e apoiarei todos os pasos que se puideren dar nesta dirección, incluída a proposta de binormativismo. No debate sobre normalización, lembra a proposta de Monteagudo de combinar monolingüismo defensivo (individual) con bilingüismo social. Que opina? Eu poño en confronto e diálogo as propostas de especialistas na materia e tento aproveitar para o galego o que acho máis útil de cada unha delas. Coñecendo as connotacións deses termos, na defensa do galego non nos debemos deixar atrapar por disputas nominalistas. No entanto, xulgo lexítima a aspiración ao monolingüismo como horizonte normalizador e imprescindíbel a práctica monolingüe, evitando caer na trampa do bilingüismo, usada desde as linguas dominantes en contra das dominadas. Nos procesos de substitución lingüística o bilingüismo preséntase como un paso intermedio que conduce á desaparición da lingua minorizada Sempre o discurso do bilingüismo é unha trampa? Hai expertos que o cuestionan. De entrada, o bilingüismo é máis ben un fenómeno individual, isto é, a capacidade dunha persoa para se comunicar en dúas linguas, embora saibamos que a competencia lingüística é case sempre desigual e pode ser activa ou pasiva. Existen individuos bilingües, mais existen comunidades bilingües? Hainas con dúas linguas, mais se estas están en situación de desigualdade, deberiamos falar máis ben de comunidades diglósicas. E existen comunidades con bilingüismo en igualdade, por usarmos a expresión de Hagège? Se callar si, mais certamente serán ben poucas. Na maior parte dos casos as persoas que falan de bilingüismo social fano para se referiren á concorrencia dunha lingua dominante e doutra dominada ou de dúas linguas dominantes que nunha comunidade concreta gozan de status diferente, a se daren relacións interlingüísticas particulares en cada caso. Por iso houbo que acudir a adxectivos para tentar concretar un termo tan confuso: bilingüismo produtivo, receptivo, substitutivo, restitutivo, equilibrado, cordial, harmónico... David Crystal fala dun bilingüismo emerxente chamado a se converter en monolingüismo na lingua dominante. E, con efecto, nos procesos de substitución lingüística o bilingüismo preséntase como un paso intermedio que conduce á desaparición da lingua minorizada. Por tanto, cando no caso galego se cantan as bondades do bilingüismo por parte de persoas comodamente instaladas no monolingüismo en español, o cualificativo de 'abrasivo' que suxire a profesora García Negro casa ben con ese bilingüismo que tanto pretenden louvar as persoas que nunca o practican. Pode que o bilingüismo nin sempre sexa unha trampa, mais esta consiste en que é difícil oporse publicamente a el. Por iso é que na pregunta anterior quería evitar entrar en cuestións nominalistas. Analiza tamén as vantaxes e desvantaxes do binormativismo. Na súa opinión, sería factíbel para Galiza? Acho que si porque no fondo só se trataría de incorporar o dominio do estándar portugués ao repertorio lingüístico das persoas galegas, algo xa recollido na lei Paz Andrade, e de recoñecer legalmente o que é unha evidencia histórica: que o portugués é unha outra modalidade de galego. No galego popular está todo o bo, mais tamén todo o mao do idioma, que son as interferencias castelanizadoras Debe facerse, di, un uso flexíbel e non sacralizado da norma, pero sendo coherentes. Que quere dicir con isto? Que a norma lingüística é continxente e está suxeita a mudanzas, mais que, ao mesmo tempo, debe ofrecer seguranza ás persoas que a usan, reducindo no posíbel as solucións diverxentes. As linguas minorizadas necesitan de modo especial o prestixio de posuíren unha norma estábel. Tampouco se debe sacralizar, indica, o galego popular, e ademais sería bo que houbese máis neofalantes. Por que? Porque no galego popular está todo o bo, mais tamén todo o mao do idioma, que son as interferencias castelanizadoras. E necesita neofalantes porque nas últimas décadas perdeu centos de miles de utentes, que debe tentar recuperar. Rompeuse a transmisión interxeracional e sen neofalantes entre a xente nova non hai futuro para o galego. En que consistiría a proposta do sesquilingüismo de Moreno Cabrera no caso galego? O programa sesquilingüista que Moreno Cabrera visa a manutención da diversidade lingüística no mundo e implicaría que as persoas galegas, competentes en galego (e con coñecemento das singularidades das outras variedades do sistema), adquirisen competencias pasivas nas linguas romances peninsulares e europeas, incluídas as hoxe minorizadas, e mesmo en inglés. De se aplicar a nivel estatal e europeo, permitiría que as persoas se puidesen comunicar entre si falando cada unha na súa lingua, nós en galego. Cal é e debera ser a relevancia actual do discurso do ecolingüismo para a defensa do galego? Que peso debería ter respecto do discurso identitario? Ten certa relevancia, embora esta debese ser maior, pois con el é máis fácil chegarmos a amplas capas sociais, incluídas aquelas máis refractarias ao discurso identitario. Na realidade, non entra en contradición con este, pois ambos se sustentan na defensa dos valores propios ou locais, e dan apoio á diversidade ecolingüística e aos dereitos lingüísticos como parte dos dereitos humanos. Quen concibir a Galiza como máis unha rexión de España, subordinada a ela e sen dereitos propios, tampouco terá interese por un galego independizado do español e máis próximo do portugués De que xeito se debera aproveitar o potencial representado pola proximidade co portugués? Con certeza, dun xeito máis amplo e decidido. Debería potenciarse desde as esferas oficiais o discurso da utilidade e proxección exterior do galego a través do portugués, variedade del propio. Tamén estaría ben que se recoñecese oficialmente esa galeguidade do portugués mediante a concesión dalgún tipo de status legal (o binormativismo, por exemplo), que se aproveitase de verdade o portugués para o léxico galego e, en definitiva, que se levantase calquera tipo de veto oficial ás propostas e prácticas reintegracionistas. Mais, conclúe, se non houber nación non pode haber lingua nacional, e se non é lingua nacional, non será máis que unha lingua rexional subordinada ao castelán. Pode explicar isto? De forma breve: quen concibir a Galiza como máis unha rexión de España, subordinada a ela e sen dereitos propios, tampouco terá interese por un galego independizado do español e máis próximo do portugués. E un galego convertido en fala rexional, cada vez máis castelanizado, non ten futuro, como ben dixo Carvalho Calero.


Summary: Hoxe estréase en todas as salas do país 'Sicixia', o novo filme dun Ignacio Vilar que logo do éxito de 'A Esmorga' xa compite coas 'majors' americanas.

- Mañá [por hoxe] estréase Sicixia e non hai lúa chea, senón decrecente. Como foi iso?- Os astros están aliñados despois de encher os cines [risos]. - Chega ás salas comerciais non só de Galiza...- Si, en Galiza estará en todos os cines. Por exemplo, en Santiago estamos nos tres que hai, e no resto das cidades e vilas, tamén. E logo nas principais cidades de España. En Madrid está nos Renoir Princesa, que son dos mellores que hai alí. E sempre en versión orixinal con subtítulos. - Logo do éxito da 'Esmorga' foi máis doado distribuila, non?- Nós distribuimos directamente a través de Via lactea Films, negociamos directamente cos cines. Para poder entrar en Cinesa estivemos dous meses negociando en Londres cando foi da Esmorga. Agora xa non o necesitamos. No Renoir igual. 'A Esmorga' é a nosa carta de presentación, claro. E acabo de chegar de Madrid, onde estivemos gravando con Cayetana Guillén Cuervo o coloquio previo á emisión d'A Esmorga', que se emite o 4 de decembro en versión orixinal con subtítulos en castelán. O protagonista do cine somos o equipo técnico e artístico e os espectadores. Sen iso é imposible o noso cine. - É a primeira vez que acontece?- Si, na historia de TVE, si. Ese triunfo é grazas aos espectadores galegos e galegas. Nós estreamos 'A Esmorga' só en Galiza porque a nosa estratexia era que se non lograbamos o apoio aquí non iamos conseguilo fóra. O protagonista do cine somos o equipo técnico e artístico e os espectadores. Sen iso é imposible o noso cine. Sen esa complicidade é imposible. - Tedes 15 candidaturas aos Goya, unha boa recepción nos festivais, agora quédavos o definitivo ditame do público. - Pois si, pedimos esa mesma complicidade para Sicixia, porque se non enchemos esta fin de semana, o xoves quítannos, porque a competencia é tan grande, que tan só nos pode axudar o público. Hoxe [por onte] temos unha preestrea en Cee e mañá [por hoxe] a estrea en Carballo para min é o fundamental, porque os protagonistas son a xente da Costa da Morte, porque é a historia que me contaron eles. Dígoche: se saímos ben hoxe e mañá de Cee e Carballo, podemos conquistar o mundo. E, por sorte, xa conquistamos unha parte: ir ao Festival de Toulouse e gañar o premio á mellor protagonista feminina, e estar en París e ver que se encheu a sala e saíron tocados. E logo Xixón, competindo con grandes directores do mundo, sendo o único filme do Estado na sección oficial, e a única película galega en toda a historia do festival. Sicixia xa vemos que funciona alén das nosas fronteiras. O local é universal, porque o universal non existe. - É ficción, con pingas de documental, cun protagonismo fundamental para a Costa da Morte, e máis secundario para Sabucedo. É así?- Non, é tan importante Sabucedo coma a historia da Costa da Morte. Eu digo que é unha ficción que se mergulla na realidade da Costa e da Rapa das Bestas. Aí saen personaxes reais facendo de si mesmos, pero o que din e o que falan é ficción. O que nos achega aos directores o dixital é unha revolución, unha forma de narrar diferente. En 35 sería imposible contar o que contamos. - Sicixia é unha historia de amor, na que tamén ten moita importancia o son.- Si, é fundamental, porque eu percorrín a Costa da Morte cando tiña 15 anos. E nesa viaxe a imaxe gustoume pero o son métese dentro, apodérase de ti. Eu non tiña historia, eh? A historia foima contando a xente da Costa da Morte. Eu aprendín a escoitar as historis que che contan. E, ao final, Sicixia está en galego pero o seu significado é universal. Iso é o que ten que ser o noso cinema: o local é universal, porque o universal non existe. - Agora que xa tes este filme entregado, xa estarás a pensar no vindeiro proxecto.- Oioi, non, que as nosas promocións son moi grandes. Está empapelada toda Galiza. Iso require moito traballo e moito esforzo e planificación. Queremos que chegue a boa nova a todo o país: temos un filme galego e en galego en todas as salas do país. Para min iso é un traballo moi grande e unha ledicia.


Summary: Malia a confusión e a desconfianza arredor da vacina de AstraZeneca, non hai evidencia dunha relación causal entre este fármaco e os episodios de trombose notificados en varios países. Porén a ciencia segue a investigar os efectos adversos máis raros e puntuais descritos até o momento, así como a de tratar o risco de formación de trombos alleos á Covid-19.

O medo a un posíbel episodio de trombose despois de recibir a vacina de AstraZeneca elevou a preocupación en distintos países da contorna europea tras o rexistro de varias ducias de pacientes con coágulos sanguíneos. O temor provocou a resposta unilateral de varios Gobernos da Unión Europea, que optaron por suspender a vacinación con AstraZeneca aínda sen indicios de que a inoculación deste preparado fose a causante das tromboses diagnosticadas. As autoridades sanitarias comezaron a revisar todos os casos reportados ao mesmo tempo que a desconfianza se ía estendendo a novos territorios, entre eles España, que acabou por interromper tamén a vacinación coa solución de Oxford. A campaña reiniciouse tras o informe favorábel da Axencia Europea do Medicamento que non ve "evidencias de que a administración da vacina contra a Covid de AstraZeneca fose a causa dos acontecementos tromboembólicos que motivou medidas cautelares nalgúns países da UE de forma preventiva". Non están xustificadas, dixo, xa que "os beneficios continúan superando os riscos". Tromboses venosas: outros factores de risco As autoridades reguladoras aconsellan a administración de calquera das vacinas dispoñíbeis mentres seguen a avaliar os acontecementos adversos notificados, algúns raros e poco frecuentes, para ver se existe ou non unha relación causal coa inoculación. "Do que se está falando é de tromboses venosas, cuxa probabilidade aumenta ante a presenza de numerosos factores de risco. Obesidade, varices, tratamentos hormonais, enfermidades inflamatorias, sedentarismo, cancro, cirurxías, inmobilidade ou condicionantes xenéticos". Estes son os principais, explica a Nós Diario Beatriz Pombo, responsábel da Unidade de Enfermidade Tromboembólica do Servizo de Medicina Interna do Hospital Lucus Augusti de Lugo. A enfermidade arterial é a verdadeira pandemia do século XXI Os trombos poden producirse en calquera localización. A máis habitual, di a especialista, son as veas das pernas, "desde onde nalgunhas ocasións emigran até os pulmóns dando lugar á manifestación máis grave, a embolia pulmonar". Porén, aclara, pódense formar trombos nas veas do abdome, dos ollos, dos brazos; nas veas ováricas ou nas do cerebro, "onde se manifestan estes casos raros dos que agora se está falando". Terceira causa de morte Os trombos son coágulos sanguíneos que poden chegar a bloquear tanto as veas como as arterias. "Trátase dun fenómeno fisiolóxico que se produce na parede dos vasos, cando se ven alterados, para evitar que o noso organismo se desangre". O problema, engade Beatriz Pombo, "é que cando se forman de maneira patolóxica, ben porque hai un dano na parede da vea ben porque temos unha enfermidade inflamatoria ou infecciosa, como a Covid-19, créanse trombos de forma esaxerada. Neses casos, obstrúen a circulación e mesmo xerar unha embolia pulmonar que pode ser fatal". Moitas debutan cunha morte súbita, moi frecuente en pacientes con cancro, declara Pombo. "De feito, os trombos venosos son a segunda causa de morte en doentes oncolóxicos, e a terceira causa de morte cardiovascular no mundo, por detrás da cardiopatía isquémica e dos ictus. É un problema moi importante". E a canda este sinala outro: a trombose arterial, aínda máis frecuentes. "A enfermidade arterial é a verdadeira pandemia do século XXI porque está relacionada cos factores de risco clásicos: o tabaquismo, o hipercolesterol e a hipertensión arterial cuxas manifestacións máis comúns son o infarto, a anxina, ictus e a vasculopatía periférica, primeira causa de morte cardiovascular a nivel global". Coágulos e Covid A Covid-19 é unha doenza protrombótica. Neste sentido, describe a especialista en Medicina Interna do HULA, a formación de trombos vai parella á actividade da enfermidade e é máis frecuente en pacientes que teñen manifestacións moderadas e graves da enfermidade e cunha carga inflamatoria máis alta. "Ocorre sobre todo en pacientes Covid con ingreso, especialmente en unidades de críticos. En pacientes ambularorios con enfermidade leve, o risco diminúe. Podería quedar unha secuela se ten unha embolia pulmonar grave, mais non é o habitual", advirte Beatriz Pombo. Píldora anticonceptiva Así como existen enfermidades protrombóticas, hai fármacos que tamén o son. É o caso da píldora anticonceptiva. "Sábese desde hai moito tempo e explica unha alta incidencia en mulleres en idade fértil". Se se prescribe, sinala Pombo, "hai que ter en conta sempre a historia familiar e persoal de trombose venosa. Nese caso podería non estar recomendada ou indicar un preparado hormonal de menor risco", conclúe. Síndrome VIPIT: un caso entre un millón Os últimos achados sobre os posíbeis efectos da vacina de AstraZeneca apuntan que se trata dun trastorno de coagulación moi raro, que afecta a unha de cada un millón de persoas. Ten nome: síndrome de trombocitopenia protrombótica inmune inducida pola vacina -VIPIT-. A ciencia investiga estes episodios de tromboses en senos venosos, raros e pouco frecuentes Foi descrita por primeira vez o pasado mes de febreiro por Sabine Eichinger, especialista en Hematoloxía da Universidade Médica de Viena, e presenta unha combinación inusual de síntomas entre os que figura un reconto baixo de plaquetas e un aumento dos cóagulos sanguíneos, inducida por unha resposta inmune que activaría a agregación de plaquetas e, polo tanto, a formación de trombos. A ciencia segue a investigar estes episodios de tromboses en senos venosos, raros e pouco frecuentes, mentres chama a seguir vacinando. A comunidade médica pode recoñecer e tratar a VIPIT, en pacientes con dor de cabeza ou síntomas neurolóxicos tras a inoculación da vacina. E ante unha enfermidade protrombótica como a Covid, o beneficio das vacinas aínda supera os riscos, manteñen as autoridades.


Summary: No outono de 2021 a Xunta da Galiza comprometeuse a non aceptar novos proxectos eólicos desde o 1 de xaneiro deste ano até o 1 de xullo de 2023. Unha moratoria de ano e medio que só nos oito primeiros meses abriulle a porta a medio cento de novos parques industriais.

Desde a entrada en vigor do veto eólico comezaron a tramitarse 56 novos proxectos eólicos. Son datos da plataforma Fun Polo Vento, que vén de convocar para o vindeiro 25 de setembro unha manifestación nacional polas rúas da Coruña baixo o lema 'O pobo galego unido contra a depredación enerxética'. A Galiza afiánzase como produtora eólica do Estado, con 182 parques, e concentra 22% dos novos proxectos en trámite Maruxa Abelleira, membro da Asociación Nove Refachos e da Plataforma Caíño Brancellao, dous dos 40 colectivos que fan parte dese movemento, precisa que dese medio cento de novos polígonos industriais 48 saíron a tramitación por parte da Xunta e oito por parte do Estado. Denuncia un "acordo soterrado da UE, do Estado e do Goberno galego para converter Galiza na súa zona de sacrificio", un pacto tapado pola falta de transparencia das administracións á hora de informar do número e do impacto real destas iniciativas macroindustrias, impulsadas por empresas "depredadoras por máis que vendan enerxías limpas". A día de hoxe hai polígonos industrias eólicos en 121 dos 313 concellos galegos A xente do rural foi a primeira en se organizar para botar luz sobre este asunto, di, "moitas mulleres puxéronse a fronte, e só cando comezamos a ler todos os días o DOG e o BOE soubemos da dimensión global disto". En outubro do 2021 o Rexistro Eólico da Galiza contabilizaba 231 polígonos autorizados, en funcionamento ou en obras, e 135 en trámites previos que continuaron a súa andaina malia a moratoria, mais estas cifras están superadas. Terra de sacrificio "A día de hoxe hai polígonos industrias eólicos en 121 dos 313 concellos galegos", sinala Abelleira, quen xustifica o sacrificio da terra galga con outro dato: "A Galiza é a segunda comunidade autónoma que máis enerxía renovábel produciu en 2021 e malia todo paga a factura eléctrica máis cara de todo o Estado; pola contra, Madrid gasta nun ano o equivalente a 97% de toda a enerxía eólica que se produce no estado e non ten un só parque eólico no seu territorio". Madrid gasta nun ano o equivalente a 97% de toda a enerxía eólica que se produce no estado e non ten un só parque eólico Maruxa Abelleira chama a ver onde caen os muíños e as liñas de alta tensión. Segundo o informe Macroeólicos Galiza 2022 elaborado pola Asociación Rural Contemporánea, entre 80 e 85% dos aeroxeradores construídos ou proxectados, da superficie dos polígonos e das liñas de alta tensión sitúanse en núcleos de poboación de menos de 5.000 habitantes. Un 19,2% en montes veciñais en man común e 11,5% en terras de cultivo. Oposición social "Temos un plan eólico -de 1997- completamente desfasado, unha normativa que permite infraestruturas a 500 metros das casas. A min, no Padreiro, en Curtis -parques eólicos Caíño e Brancellao-, quedaríame un muíño de 200 metros, tres veces a torre de Hércules ao pé de onde vivo". E cada poucas semanas saen entre catro e cinco novos proxectos, advirte, baixo unha nova lexislación que limita os estudos de impacto ambiental e o dereito da cidadanía a alegar. "Acabaremos vivindo todas na Galiza dentro de grandes polígonos eólicos", sentencia Abelleira, quen salienta a preocupación dunha "oposición social que xa non entende de partidos políticos". Fernando de Abel, vogal de Dereito de Adega: "A lexislación está concibida para favorecer os promotores eólicos" Son estes a quen instan a traballar desde as institucións para planificar e dimensionar a eólica na Galiza. "Non estamos en contra desta enerxía, pero si da forma de implantala, devoradora de recursos, desigual e incompatíbel coa revolución verde que representa", centrada, ademais, na exportación, non no beneficio do pobo. "A Galiza non pode soportar todo o peso da transición ecolóxica" sentencia Abelleira.


O servizo telefónico de emerxencias tardou sete minutos en atender unha chamada con información sobre o traslado da vítima en helicóptero e o persoal sanitario non estaba agardando no heliporto cando aterrouA Comisión de Investigación de Accidentes e Incidentes Marítimos (CIAIM) do Ministerio de Transportes vén de facer pública a súa análise [aquí o PDF] sobre o accidente mortal que sufriu un mariñeiro do pesqueiro Novo Cristo da Laxe, de Bueu, o 22 de outubro de 2019 ao sur da illa de Ons. O home foi arrastrado pola arte de pesca e tras estar cinco minutos na auga foi rescatado inconsciente. Trasladado en helicóptero ao hospital Álvaro Cunqueiro de Vigo, onde se certificou a súa morte, durante a emerxencia rexistráronse demoras agora reflectidas na investigación técnica que levaron ao Sergas a mudar os protocolos de actuación do servizo 061 e do centro hospitalario vigués. A investigación oficial agora feita pública conclúe con recomendacións para insistir no uso de chalecos salvavidas por parte da tripulación dos pesqueiros e que se estuden melloras nas manobras de largada da arte do cerco para evitar riscos. Pero na análise do sucedido reflíctense tamén as eivas detectadas no dispositivo de emerxencias. A primeira alerta do accidente aparece rexistrada ás 21.40 horas, e tras cinco minutos no mar atrapado pola rede o home foi subido a bordo inconsciente e os seus compañeiros realizáronlle manobras de reanimación. Ás 22.24 horas o helicóptero de salvamento informou de que o tripulante xa estaba a bordo. Pero a partir dese momento o informe dos investigadores reflicte varios problemas. "Ás 22.30 horas, o Centro de Coordinación e Salvamento Finisterre, tras unha espera de 7 minutos conseguiu informar a Urxencias Sanitarias de Galicia 061, da hora prevista de chegada ao hospital" do helicóptero. Ás 22.33 horas o helicóptero aterrou no heliporto do hospital "pero non había persoal sanitario para efectuar o traslado do tripulante", polo que o centro de coordinación chamou novamente ao 061. "Aproximadamente 2 minutos tras a aterraxe [do helicóptero] o persoal sanitario chegou ao heliporto e tras 20 minutos de manobras de reanimación avanzada no dito centro hospitalario, certificouse o falecemento do tripulante", conclúe a descrición dos feitos do informe."Con posterioridade ao accidente establecéronse na Central de Coordinación de Urxencias Sanitarias diferentes circuítos de redistribución das chamadas para evitar as colas" e "revisouse o procedemento de recollida de pacientes" no heliporto do Álvaro CunqueiroA análise do ocorrido que fan os investigadores incide, no apartado dedicado a analizar o rescate, nas esperas rexistradas tanto para informar ao 061 da hora estimada de chegada do helicóptero como para que o persoal sanitario chegase ao heliporto do hospital.A investigación sinala que "de acordo cun informe emitido pola Fundación Pública Urxencias Sanitarias de Galicia 061, con posterioridade ao accidente establecéronse na Central de Coordinación de Urxencias Sanitarias diferentes circuítos de redistribución das chamadas para evitar as colas na entrada e na asignación de chamadas ao persoal sanitario". Segundo o informe, na actualidade "o 90% das chamadas ao 061 aténdense en menos de tres segundos". Igualmente, "tamén con posterioridade ao accidente revisouse o procedemento de recollida de pacientes da helisuperficie do hospital Álvaro Cunqueiro, e difundiuse entre o persoal intervinte".


Summary: O sector inmobiliario fechou o ano 2021 confirmando a tendencia iniciada en 2020 coa pandemia de buscar vivendas de segunda man. A situación económica e sanitaria notouse nas preferencias das persoas que se achegaban ás axencias e certificou, tamén, as dificultades que ten unha parte da poboación, a mocidade, para acceder a unha vivenda propia.

A pandemia mudou os hábitos das persoas que se achegan ao mercado inmobiliario galego. A experiencia do confinamento en 2020 marcou un cambio de tendencia que 2021 certificou como estábel no tempo e que, segundo apuntan desde o sector, continuará en 2022. Os datos que achega a Asociación Galega de Inmobiliarias (Again) a partir do seu último barómetro de 2021 sinalan tres apartados chave que poderían marcar a corrente deste ano: o tamaño do inmóbel, o seu prezo económico e a posibilidade de que teña saída ao exterior a través de terraza, patio ou balcón. Por este motivo, unha maior parte das procuras co obxectivo de mercar escollen inmóbeis de dúas ou tres habitacións (algo máis dun 47%), e unha gran parte opta por investir entre 50.000 e 100.000 euros. En relación ao tamaño, case oito de cada dez persoas adquiren pisos de entre 50 e 100 metros cadrados, quedando lonxe as de 150 metros cadrados (19 %). A vivenda de segunda man como protagonista Para o presidente da Federación Galega de Empresas Inmobiliarias (Fegein), Benito Iglesias, os principais retos do sector para este 2022 estarán na alza de prezos en vivendas novas e usadas reformadas, o incremento dos custos de produción, ademais da escaseza e do encarecemento das materias primas e a rehabilitación das vivendas na Galiza, que conta con máis de 330.000 sen ocupar. A vivenda de segunda man seguirá a ser a raíña (supera 72% de todo o parque inmobiliario) pola falta de plans xerais aprobados, como é o caso de Vigo ou Ourense, ademais da falta de inicio de novas promocións. Mocidade e fondos Next Generation A aprobación do novo bono de alugueiro para a mocidade puxo enriba da mesa outra vez as dificultades que ten este colectivo nesta cuestión. Desde Fegain sitúan en 88% a mocidade que queda excluída deste mercado inmobiliario. "O acceso á vivenda por parte dos mozos, tanto en compravenda como en alugueiro, segue sendo o centro de preocupación de todos os axentes económicos que compoñemos o sector inmobiliario galego e en especial o meu propio", explica Benito Iglesias. Desde o punto de vista do responsábel inmobiliario, hai que "aproveitar ao máximo a conxuntura económica deste 2022" e lembra que o seu sector é dos que máis fondos europeos Next Generation vai recibir en breve (6.820 millóns de euros no período 2021-2023), dos que 3.420 irán á rehabilitación. Por último, o sector tamén demanda "corrixir anomalías como o tempo de espera dunha licenza municipal de obras, que no conxunto da Galiza supera os 14 meses, agravándose neste ano e sendo inasumíbel para moitas empresas polo alto custo repercutido nas mesmas".


Summary: A Fruga vai combater polo seu recoñecimento por parte das administracións, e nomeadamente a Xunta, como organización representativa do sector agro-gandeiro, afirmou no acto de clausura da súa II Asemblea Nacional Xurxo Álvarez, reeleito presidente.

A Fruga vai pelexar por estar nas "diferentes mesas de negociación" en todos aqueles asuntos que a atinxen como organización representantiva do mundo agrario galego, enfatizou Xurxo Álvarez. "Fruga ten que entrar a formar parte dos órgaos que representan os sectores agrario, gandeiro e forestal. Non podemos estar fóra das mesas de debate nen de negociación. E se non, facemos como na mesa do viño, cando non nos deixaban entrar, sempre había un amigo que non nos chamaba, íamos alí igual, e ao insistir e ir varias veces, ao final acabaron convocándonos", dixo na súa intervención o presidente da Fruga, como mostra da vontade do sindicato nacionalista de non ser marxinado. Álvarez alicerzou o seu discurso sobre a idea de que o futuro de Galiza é "rural". desde a consideración de que un país que "non é capaz de alimentar a poboación" está "empobrecido", ademais de ser "dependente". Por iso, en declaracións a Europa Press, e no mesmo sentido, o coordenador xeral da Fruga, Manuel Dacal, fixo fincapé no lema que presidiu a asemblea, 'O futuro de Galiza é rural', e enfatizou que no rural se "producen os aliementos que comen os galegos e galegas todos os días". "Fruga ten que entrar a formar parte dos órgaos que representan os sectores agrario, gandeiro e forestal", dixo Xurxo Álvarez "Non se entende un país como Galiza se non potencia o seu rural", sentenciou Dacal após participar na II Asemblea Nacional da Fruga, que tivo lugar no Pazo de Feiras e Exposicións de Lugo. Na devandita Asemblea produciuse o nomeamento da xunta directiva. Así, a única candidatura que se presentou -encabezada polo actual presidente, Xurxo Álvárez- foi ratificada este domingo. Temas a debate A despoboación do rural, o desaparecimento das cotas lácteas a partir do 1 de abril e a Política Agraria Común (PAC) foron os temas sobre os que pivotou o debate nesta asemblea nacional. A respeito da liberalización total do sector lácteo, Manuel Dacal advirte do risco de que o incremento nos excedentes provoque unha maior queda dos prezos, o cal é especialmente preocupante na Galiza, país que, embora ser o maior produtor do Estado, é aquel no que se paga menos aos gadeiros pola materia prima. A alternativa a esta situación debería pasar, a xuízo da Fruga, polo estabelecimento dalgún tipo de control da produción que "estea ligado a un prezo" que permita a obtención dunha renda digna para os gadeiros. Dacal denuncia a pasividade da Xunta nesta materia e demanda que o goberno galego "se involucre" na posta en andamento dunha "interprofesional láctea galega", con presenza de todos os actores envolvidos no sector visando que se "garantan" os prezos. A Asemblea Nacional da Fruga tamén se debruzou sobre a situación dos montes en mao común -alertando sobre a súa eventual privatización-, ao tempo que mostrou a súa rotunda oposición ao tratado de libre comercio que negocian os EUA e a Unión Europea. A respeito do sector do viño, a Fruga ligou o seu futuro ao "respeito ás normas de que nos temos dotado no seo dos consellos reguladores". Foto capa: Xurxo Álvarez, reeleito presidente da Fruga Foto interior 1: Asistentes á asemblea nacional. Foto interior 2: A nova xunta directiva da Fruga. As fotos son da autoría de Víctor Otero.


Summary: Os conservadores aproban que o organismo supramunicipal pague o avogado e o procurador que os asistiu na demanda interposta pola socialista, á que a policía lle impediu o paso a unha sesión plenaria sen que o alcalde de Nigrán "fixese nada" para evitalo.

O 30 de abril de 2013 a Xunta da Mancomunidade do Val Miñor celebraba o seu pleno na Casa do Concello de Baiona. A comarca era naquela altura un dos principais focos de protestas das persoas estafadas polas participacións preferentes, que esixían solucións ante todas as institucións políticas gobernadas polo PP. Ante a mobilización o ente supramunicipal decidiu blindar a casa consistorial con axentes de policía local de Nigrán e da propia Baiona, que ademais de evitar o paso dos manifestantes impediron tamén que accedesen á sesión dous edís do PSdeG e un do BNG sen que o daquela presidente da Mancomunidade, o tamén alcalde de Nigrán, Alberto Valverde (PP) fixese nada por evitalo. Aqueles feitos remataron ante a Xustiza por iniciativa da socialista nicrariense Dolores Araújo e o PP vén de cargarlle ao erario o custo da derrota legal, duns 4.000 euros. Tal e como informou Valmiñor.info, os socialistas decidiron impugnar aquela sesión á que non puideron acceder, na que se aprobaban os orzamentos da Mancomunidade. Aínda que os edís se identificaron convenientemente ante os axentes, relataron no seu momento, estes responderon cunha actitude "chulesca", limitándose a dicir que non lles "soaba" a cara da concelleira. O propio Valverde resolveu sobre esta impugnación en xuño de 2013, denegándoa, pero en decembro dese mesmo ano o xulgado do contencioso administrativo número 2 de Vigo botou por terra os argumentos do conservador. O xuíz ve claro que o alcalde de Nigrán "vulnerou" os dereitos da edil socialista "Existiron dúas actuacións", a da Policía Local e a do presidente da Mancomunidade, "que confluíron na vulneración da faceta máis esencial e primaria do núcleo da función representativa", como é "o exercicio efectivo do dereito a asistir á sesión do órgano colexiado ao que estaba convocada". "Esta vulneración -explica o xuíz no seu ditame- consúmase dende o momento en que os axentes, incumprindo unha das súas funcións máis básicas, impiden o acceso" da concelleira, xa que estaban alí, precisamente, "para asegurar a celebración da sesión". O alcalde conculcou dereitos "a sabendas" O comportamento dos policías foi "incomprensible e ilexítimo", segundo a sentenza Neste punto, a sentenza opta por "deixar á marxe o xuízo negativo que poida merecer a circuntancia" que o axentes "carecesen de calquera tipo de coñecemento previo respecto á identidade" dunha edil do seu propio concello, porque "a demandante exhibiu documentos" que a acreditaba como tal. O comportamento dos axentes é "incomprensible e ilexítimo" e, ante el, o alcalde de Nigrán e presidente da Mancomunidade "nada fixo" para corrixilo, "permitindo a continuación da sesión a sabendas de que estaba conculcando" os dereitos da socialista. Todo isto, conclúe o maxistrado, "constitúe motivo de nulidade de pleno dereito, porque se infrinxiu unha regra esencial para a formación da vontade do órgano colexiado". Con este ditame sobre a mesa, este luns a Mancomunidade celebrou reunión da Xunta baixo a dirección do actual presidente, o alcalde de Baiona, Jesús Vázquez Almuíña, tamén do PP. Nesa sesión os conservadores déronlle luz verde a "aprobar, comprometer o gasto e recoñecer extraxudicialmente" facturas por importe de 5.224,95 euros, dos que 3.592,27 corresponden ao pagamento do avogado e do procurador que asistiron a Mancomunidade no xuízo. A esta cantidade súmanselle os 400 euros en costas do xuízo, que a propia sentenza estipula que recaen na entidade denunciada. En total, case 4.000 euros.


Summary: Sindicatos alternativos rexistraron hai días a convocatoria. Após o acontecido este 1-O novos actores apoian este paso. Está a haber contactos a diversas bandas.

Desembocará o referendo do 1-O nunha greve xeral o 3-O? Pois. Embora que só 48 horas separan as dúas datas, sería moito aventurar. O que si se pode dicir é que a convocatoria apuntada hai varios días por sindicatos alternativos para un paro xeral o 3 de outubro ten máis forzas agora que daquela. De feito, Anna Gabriel (CUP) realizou este domingo unha chamada á greve xeral a terza feira. De momento, nin os outros actores políticos do independentismo nin os dous grandes sindicatos (CC, UXT) están polo labor. Mais xa hai voces nalgúns deles que optan por non rexeitalo frontalmente. De feito, este domingo houbo contactos entre o vicepresident da Generalitat e dirixentes de CCOO e UXT. Sobre a mesa, a greve xeral. CGT, Intersindical-CSC, COS e IAC están na convocatoria da greve, para a que a Generalitat xa organizou os servizos mínimos. A convocatoria responde a un protesto contra a depauperación de condicións laborais e tamén de protesto contra a represión e recorte de liberdades e dereitos civís en Catalunya.


Summary: Os contaxios descenden até os 654 e continúan por baixo do milleiro, pero hai 323 persoas ingresadas, 14 máis que na xornada anterior

O número de contaxios detectados en Galiza descende até os 654 -continúa por baixo do milleiro-, así como as infeccións activas, que baixan até as 14.055 -620 menos que a xornada anterior-, mais a presión hospitalaria volve incrementarse, con 323 persoas hospitalizadas por Covid -após baixar o día anterior ás 309-. A taxa de positividade tamén baixa até o 11,59%. Así o recolle o último balance da situación epidemiolóxica publicado pola Consellaría de Sanidade na mañá deste domingo, con datos até as 18 horas do sábado, e recollida por Europa Press. En canto á situación nos hospitais, Galiza ten a 323 persoas ingresadas por Covid, 14 máis que na xornada anterior. Deles, 61 están en UCI (+4) e 262 en unidades convencionais (+10). Por áreas sanitarias, a presión hospitalaria só descende en tres (Ferrol, Lugo e Santiago), e sobe no catro restantes. Así as cousas, os casos activos de Covid-19 rexistran un novo descenso e son xa dez días consecutivos nos que se reduce o número de persoas que atravesan a enfermidade. Deste modo, Galiza tiña a media tarde do sábado 14.055 casos activos, 620 menos que o día anterior. O descenso é máis pronunciado se se comparan cos datos de hai unha semana, cando tiña 3.000 casos activos máis. Por áreas sanitarias, os casos activos descenden en todas: Vigo (-270), Pontevedra (-108), Ourense (-68), Lugo (-58), Santiago (-46), A Coruña (-43) e Ferrol (-27). Os contaxios de Covid-19 detectados nun día continúan por sétima xornada consecutiva por baixo do milleiro. Galiza experimenta unha baixada nos contaxios, con 654 novos, 63 menos que na xornada anterior, cando se rexistraron 717 positivos. No conxunto de Galiza foron confirmados 661 positivos por Probas Diagnósticas de Infección Activa (PDIA) no último día (que poden corresponder a casos activos doutras xornadas aos que se realiza unha nova proba diagnóstica). Por áreas, A Coruña e Vigo son as que máis sumaron nas últimas horas, 197 e 156 casos, respectivamente. Após as dúas áreas de influencia das grandes urbes, Pontevedra diagnosticou 90 casos de covid; Lugo, 79; Santiago, 64; Ferrol, 37 e Ourense, 31. En canto á taxa de positividade das PCR, descende até o 11,59%, após repuntar até o 12,9% na última xornada; aínda moi por riba do 5% que establece a OMS para dar por controlada a pandemia. As persoas falecidas diagnosticadas con Covid-19 en Galiza ascenden a 2.514 despois de notificar as autoridades sanitarias este sábado outras dúas vítimas mortais, todas con patoloxías previas.


Summary: A Confederación Estatal de Sindicatos Médicos sinala a administración pola súa presunta responsabilidade no falecemento da doente con asperxilo e denuncia que o centro abriuse antes de tempo "para que as concesionarias comezasen a cobrar". A xunta de persoal tamén presentará unha demanda

Moreas de denuncias pola xestión do novo hospital de Vigo. A Confederación Estatal de Sindicatos Médicos (CESM) vén de presentar na mañá deste luns na Fiscalía da cidade unha denuncia contra o Sergas pola súa presunta responsabilidade no falecemento dunha paciente, a pasada semana, no novo hospital Álvaro Cunqueiro (HAC), á que se lle detectou a presenza do fungo asperxilo no seu organismo. A xunta de persoal presentará unha denuncia á Fiscalía "en cuestións de días" tras a presentada este luns pola CESM Será só unha das denuncias, xa que a a xunta de persoal do centro decidiu tamén neste luns presentar outra demanda "en cuestións de días" que será posta en común por todas as centrais para presentala tamén ante a Fiscalía nas próximas horas. Antes, a Asociación Galega para a Defensa da Sanidade Pública (AGDSP) xa remitira por correo a súa denuncia ante a Comisión Europa por "presunto incumprimento do Dereito Comunitario" por parte da Xunta, en relación á "licitación da concesión administrativa do novo hospital de Vigo". CESM cre que o Sergas puido incorrer nun posible delito de "homicidio imprudente" por precipitar o traslado dos pacientes Na súa demanda, o sindicato CESM considera que a administración puido incorrer nun posible delito de "homicidio imprudente", así como "noutros delitos" por precipitar o traslado de pacientes e profesionais ás novas instalacións, malia que estas non reúnen, segundo a central expón na denuncia, as condicións exixibles de seguridade sanitaria. De feito, o traslado foi paralizado pola aparición de contaminación por xermes no aire do centro o pasado 28 de agosto e non será reiniciado ata, cando menos, o vindeiro luns 14. Así, CESM lembrou que o propio Sergas admitiu que non hai o 100% de seguridade sobre a calidade ambiental do aire nalgunhas zonas do novo hospital de Vigo, aínda que Sanidade si que garantiu que o resto de zonas do hospital cumprían cos parámetros de bioseguridade. O sindicato subliñou que o HAC é un complexo aínda "en obras" e que, nesas circunstancias, é factible a aparición de fungos como o asperxilo. Por iso, criticou a "precipitación" no traslado que, ao seu xuízo, non respondía a unha cuestión de necesidade sanitaria, senón á "urxencia da concesionaria por comezar a cobrar o canon e os servizos extrahospitalarios". Xa que logo, denuncian que o Álvaro Cunqueiro abriuse para que as concesionarias puidesen empezar a cobrar. A central acusa a Administración por abrir Álvaro Cunqueiro antes de tempo para que as concesionarias puidesen empezar a cobrar CESM incide na "responsabilidade" da Consellería de Sanidade por autorizar a apertura do hospital e o traslado de pacientes, a pesar dos "riscos" existentes, e acusou a administración galega de incumprir a súa deber de "tutelar e garantir a saúde pública". O denunciante reclama, xa que logo, á Fiscalía, que se abra unha investigación sobre estes feitos e que se chame a declarar á conselleira de Sanidade, Rocío Mosquera; ao xerente da área sanitaria de Vigo, Félix Rubial; así como aos responsables das obras no hospital Álvaro Cunqueiro. Do mesmo xeito, CESM solicitou que se achegue a documentación proveniente da Oficina de Control da obra ou, na súa falta, do organismo que avalase que o hospital estaba en condicións de iniciar a súa actividade. O CESM pide a comparecencia da conselleira Rocío Mosquera, a do xerente Félix Rubial e a dos responsables das obras Esta non é a primeira denuncia á que se enfronta o novo centro de Beade. A Asociación Galega para a Defensa da Sanidade Pública (AGDSP) remitiu por correo o pasado martes unha denuncia ante a Comisión Europa por "presunto incumprimento do Dereito Comunitario do Reino de España, na persoa do goberno da Xunta, en relación á licitación da concesión administrativa do novo hospital de Vigo". Nela, ínstase á "administración incumpridora" a resolver a concesión e proceder ao seu rescate á empresa concesionaria. A AGDSP reclama tamén que se abra unha comisión de investigación para analizar toda a problemática e que se elabore un plan de emerxencia para arranxar as deficiencias máis urxentes. Ante esta caótica situación, a conselleira Rocío Mosquera solicitou comparecer no Parlamento para explicar a xestión do traslado deste novo hospital de Vigo entre as peticións de dimisión por parte de sindicatos e oposición, que pedira que fose o presidente da Xunta, Alberto Núñez Feijóo, quen dera a cara. Agora, a xunta de persoal prevé facer unha declaración pública proximamente na que reclamará de vez o cesamento da titular de Sanidade, así como do xerente da área sanitaria e de toda a dirección. As xuntas de persoal dos hospitais galegos mobilizaranse ante a comparecencia da conselleira no Parlamento Ao tempo, e coincidindo coa comparecencia de Rocío Mosquera no Parlamento o próximo martes 15, a xunta de persoal concentrarase en Compostela nunha mobilización á que chama ás xuntas de persoal das outras áreas sanitarias galegas. Tamén teñen previsto nos próximos días organizar un acto en Vigo para o que convocarán tamén os seus compañeiros doutras comarcas galegas, así como os partidos políticos e os concellos dos alcaldes da área viguesa do que intentarán saír cun compromiso da oposición para que, en canto goberne, se comprometa a "reverter o modelo privatizado do Álvaro Cunqueiro" e recuperar a súa xestión 100% pública.


Summary: O monográfico desta semana, xa á venda na loxa, dedícalle as oito páxinas ao III Congreso de Xénero, Museos, Arte e Educación, organizado pola Rede Museística de Lugo, unha iniciativa que xurdiu como espazo de diálogo e cohesión intercultural.

Experiencias, reflexións e boas prácticas sobre o xénero no ámbito artístico e pedagóxico centran o A Fondo desta semana que publicamos con motivo do III Congreso de Xénero, Museos, Arte e Educación, organizado pola Rede Museística de Lugo (Deputación de Lugo). En "Rosalía, por unha estranxeira non galegofalante", Kathleen March, filóloga e catedrática na Universidade de Maine (EUA), expón que o feito de cuestionar nos leva a ler e reler a obra de Rosalía e "iso necesariamente leva a coñecer as contemporáneas e devanceiras dela". "O estudo de Rosalía subliña a relación xénero-nación, fainos cuestionar o concepto de periferia, obríganos a reformular conceptos como o sentimentalismo...", engade. Tamén escribe neste A Fondo Paula Cabaleiro, artista plástica, comisaria de exposicións e xestora cultural, quen entende a cultura como eido no que construír posibilidades e no que posibilitar soños. Na peza, Paula Cabaleiro dá conta das desigualdade no mundo da arte e de iniciativas que naceron para rachar co patriarcado na arte e para visibilizar as mulleres. As páxinas centrais do monográfico destínanse á entrevista de Xosé Ferreiro, delegado da Área de Cultura, Patrimonio Histórico, Normalización Lingüística, Artesanía e Deseño. Explica nesta conversa o traballo transversal da área de Cultura no eido da igualdade e os logros e retos que se marca á fronte do departamento. Advirte de que de desaparecer Cultura no seo da Deputación, a programación cultural institucional desaparecía". "De verdade son activista?" é a información que escribe Marta Rodríguez Engroba, presidenta da asociación contra a violencia de xénero Si, hai saída. Narra a súa experiencia e como decidiu poñerse á fronte dunha entidade para loitar contra o terror que ela sufriu. Goretti Sanmartín, escritora, filóloga e académica correspondente da Academia, é autora de "A transgresión da lingua atravesada pola perspectiva de xénero. Fragmentos inconexos de certezas". Trátase dun texto no que aborda o terrorismo machista e a linguaxe a respeito da igualdade. Fechamos este A Fondo coa peza de Anxela Caramés sobre "As prácticas curatoriais feministas realizadas no Estado español desde os noventa". Defende que as citadas prácticas "inspíranse nos modos horizontais de facer feministas, que supoñen uns límites máis fluídos na relación entre comisaria e artista". O semanario no que publicamos este A Fondo xa está á venda na loxa.


Summary: Manuel Gago analiza a tensión que se produce nos proxectos que vinculan patrimonio cultural e desenvolvemento turístico. Destaca que "competir nun mercado cada vez máis sofisticado de produtos turísticos só é posible cando este produto é parte dun esquema máis amplo"

Trátase dunha construción que fala de numerosas cuestións que non son necesariamente turísticas, como a identidade, a memoria ou a percepción do contornoTodo profesional da xestión cultural de Galicia deberá afrontar, con relativa frecuencia, proxectos que vinculan patrimonio cultural e desenvolvemento turístico. A proximidade dos dous elementos, que podería parecer "natural", non o é: trátase dunha construción que fala de numerosas cuestións que non son necesariamente turísticas, como a identidade, a memoria ou a percepción do contorno. Da tensión entre todos estes elementos xorden os elementos clave na planificación de destinos que contan con compoñentes de patrimonio cultural. Quería compartir algunhas ideas ao redor desta ecuación de elementos.1. A sombra do Camiño non é tan alongada. Sen dúbida ningunha, o Camiño de Santiago é un dos modelos máis exitosos das últimas décadas en Europa nunha estratexia de combinación de recursos, do cal se poden aprender importantes leccións positivas e negativas. A clave do Camiño, ao meu ver, estivo na combinación entre o patrimonio cultural material, inmaterial, e unha certa oportunidade europea. O destino de Santiago medrou e prosperou ao abeiro dunha autonomía con competencias crecentes e importantes recursos, unha Europa que precisaba símbolos comúns e o descubrimento de que a clave do recurso estaba en facer ao usuario partícipe da experiencia (ser un peregrino). Aínda que o magnífico patrimonio cultural inmoble estaba aí (Pórtico da Gloria), non se activou efectivamente ata que existiu un relato contemporáneo que puidera ser compartido. As redes sociais, nos últimos anos, retroalimentan a experiencia coma se fora fan fiction con respecto a lenda da Traslatio e a inventio da tumba do Apóstolo. A sombra do Camiño, en Galicia, non é alongada. Non está a vertebrar unha oferta máis amplaO problema do relato é que se esgota en si mesmo. Nun estudo que fixen sobre a incidencia de Galicia na prensa anglosaxona, puiden observar como nos últimos anos o propio país galego desaparecía porque a marca Camiño de Santiago abondaba en si mesma: un roteiro, un final, adeus. Isto é un problema coa cada vez máis acusada mobilidade dos turistas experienciais. A sombra do Camiño, en Galicia, non é alongada. Non está a vertebrar unha oferta máis ampla. No contexto turístico actual, estes relatos autónomos, case como hashtags, son efectivos, intensos, e xeneran amplas cifras, pero difíciles de encaixar con políticas públicas orientadas ao desenvolvemento do territorio.2. Os destinos exprés. Relacionado co anterior, nos últimos anos puidemos ver como estas formas de distribución da información sobre destinos a través de redes teñen unha incidencia directa, espectacular e aínda pouco comprendida sobre puntos concretos. Se cadra un dos aspectos máis chamativos é o que acontece coa Mariña luguesa. Zona tradicionalmente periférica do turismo de Galicia, a afortunada combinación de fotografías e eslóganes revolucionou a procedencia de turistas na área: a Praia das Catedrais, o banco de Loiba ou o Fuciño do Porco son exemplos de microdestinos que pasaron dunha taxa de visitantes moi baixa ou inexistente a cifras propias da Toscana. Visitas curtas, tamén baseadas no testemuño gráfico e dixital, das que non sabemos como se relacionan co resto do territorio ou da comarca. Abren a posibilidade para un xestor cultural de que é posible, nestes momentos, activar zonas e áreas con niveis orzamentarios mínimosEste fenómeno é habitual en países cun abundante territorio do rural, como Irlanda, na que os visitantes conducen ducias de kilómetros para visitar microdestinos, como illas no medio dun verde e deserto mar de herba, apenas polo sentido de lugar. As cifras de visitas a estes microdestinos adoitan crear confusións (moitas veces interesadas) entre visitas ao microdestino e ao territorio. Pero, sen dúbidas, abren a posibilidade para un xestor cultural de que é posible, nestes momentos, activar zonas e áreas con niveis orzamentarios mínimos. Outra cousa é a súa estrutura e vertebración.3. As marcas sociais. Sen embargo, un aspecto moi relevante que cómpre destacar é que boa parte destes destinos de éxito nos últimos anos en Galicia non foron creados a partir de programas de planificación turística promovidos desde o ámbito institucional. Un dos exemplos máis relevantes é o Camiño dos Faros, programado e popularizado inicialmente por unha entidade civil, e dun enorme éxito para comprender algunhas das dinámicas do turismo actual. O notable éxito do roteiro espertou posteriormente un importante apoio institucional, así como notables dúbidas -especialmente en asuntos medio ambientais ou de seguridade- entre os técnicos locais. Boa parte destes destinos de éxito nos últimos anos en Galicia non foron creados a partir de programas de planificación turística promovidos desde o ámbito institucionalCon todo, o éxito destas "marcas sociais" teñen que ver case sempre coa capacidade de crear unha conexión entre ese relato e outros máis amplos. E seriamos inocentes se atribuiramos isto de xeito lixeiro ás "redes sociais". Unha boa parte destes microdestinos foron, en realidade, propagados desde medios de comunicación. En concreto, La Voz de Galicia e a actividade das súas delegacións comarcais, produtoras dese gran tractor de tráfico web que son as galerías de paisaxes locais. É dicir, hai profesionais da comunicación que verbalizan estes sitios como parte dunha actividade editorial: ese é un elemento clave para entender o auxe dos microdestinos. Non xorde un xeito informal, da "serendipia" dunha rede social. É un proceso explicable en termos da industria dos contidos contemporáneos. E esta é outra importante ensinanza. A propagación da mensaxe nos medios sociais precisa dun punto de partida con capacidade de chegar a moita xente.Aqueles con máis éxito son sempre aqueles que encaixan nestas grandes estruturas narrativas que os usuarios teñen internalizadas4. A secuencia e os relatos universais. A característica que teñen todos estes destinos, cando van alén dunha mera fotografía, é a capacidade de encaixar con relatos universais, historias consumidas polo visitante en múltiples ocasións e maneiras. Escribo sobre pequenos destinos do país desde 2003 no meu blog Capítulo Cero. Sen dúbida, aqueles con máis éxito son sempre aqueles que encaixan nestas grandes estruturas narrativas que os usuarios teñen internalizadas. Castro Candaz, o castelo que emerxe das secas do encoro de Belesar representa a Cidade Mergullada; o illote arousán de Guidoiro Areoso, a Máxica Illa á que se retirou o rei Artur; a igrexa de Ventosa, en Agolada, o Secreto agochado no rural galego máis fondo. A tensión entre o que conta a historia e o seu encaixe nun relato universal é o aspecto máis complexo, sen dúbida crítico na construción de destinos. Ata que punto é posible? É de verdade sempre posible ou correcto? Non, non o é. Non todo pode ser encaixado nun meme universal, nin debe, pero o turismo cultural non vai tanto do Outro en realidade, senón da nosa relación co Outro. En que medida nos poñemos na posición do Outro para comprender o noso. En que medida lle servimos ao Outro.A consecuencia foi o desastre total: o esquecemento do recurso o día despois, a súa falta de xestión e a creación dun novo problema, ao non ser xestionado nin mantido5. Resistir ao asedio dos argumentos morais. Na praxe da xestión cultural local en Galicia, gastamos boa parte dos fondos públicos recibidos en desenvolvemento turístico nunha enorme confusión: a de que "os turistas" están interesados nas mesmas cousas ca os locais. A relación dos galegos co seu patrimonio cultural pode chegar a ser moi intensa porque esa materialidade é un elemento crítico para a forma na que definimos a nosa identidade contemporánea. Neses plans acometeuse obra pública de restauración de bens por criterios moitas veces máis "morais" que técnicos. A consecuencia foi o desastre total: o esquecemento do recurso o día despois, a súa falta de xestión e a creación dun novo problema, ao non ser xestionado nin mantido. A manía de restaurar muíños dos 90 ten que ver con esta sensación de 'débeda' e herdanza, porque os muíños aínda estaban na memoria dos votantes.Hai demasiado peso destes factores de herdanza e de memoria local na construción ou articulación de destinos turísticos, en parte debido a certa relación culpable co pasado que describimos Xurxo Ayán e máis eu no ensaio Herdeiros pola forza (2.0 Editora, 2013) e a ausencia dunha política pública de recuperación do patrimonio cultural. Dito doutro xeito: non sabemos para que vale o patrimonio cultural máis alá do seu uso turístico.Os planos turísticos adoitan estar feitos sen criterios técnicos realistas: en parte porque non están feitos por especialistasOs concellos aproveitaron a liquidez económica dos fondos turísticos para satisfacer demandas locais sobre a recuperación de patrimonio. Moitas veces, os actores locais son moi sinceros cando consideran que o seu recurso patrimonial vai xerar de seu inxentes fluxos de visitantes ao municipio; o que acontece é que non adoita haber técnicos -ou capacidade de decisión dos técnicos- para calibrar esa relevancia desde o punto de vista do turismo. Habitualmente son moi entusiastas, non profesionais, e parten da base do descoñecemento doutras ofertas turísticas.Os planos turísticos adoitan estar feitos sen criterios técnicos realistas: en parte porque non están feitos por especialistas. Resistir a esa presión política e social, que ademais é da peor porque se tenta asociar a valores morais e a retóricas de traizón, é un dos maiores desafíos diplomáticos dos técnicos locais. A situación tamén cambiou, con todo, nos últimos anos. Cada vez percibo máis fastío nos alcaldes ante os argumentarios locais dos usos turísticos dun castro ou dun conxunto de mámoas. Saben a verdade pero non se atreven a dicila aos seus veciños.6. Porén. E sen embargo, desde a miña perspectiva, non podemos negar o gran peso que ten xa o patrimonio cultural material e inmaterial na imaxe de marca do país e na configuración da imaxe deste destino; coido que se pode afirmar que é apenas un punto de partida para un desenvolvemento máis amplo e ambicioso, que ademais contribúa á dinamización de zonas de país cunha paradoxa de seu: grandes potencialidades de desenvolvemento turístico e forte decadencia do sistema económico agrario tradicional.O país é aínda un diamante por explotar, de algún xeito unha tabula case rasa para a construción de produtos turísticos innovadoresO país é aínda un diamante por explotar, de algún xeito unha tabula case rasa para a construción de produtos turísticos innovadores. Desde a miña experiencia no sector gastronómico, sabémolo ben, por exemplo. A existencia dunha vibrante realidade cultural ao redor da gastronomía en Galicia, os valores diferenciais e cautivadores de toda a experiencia gastronómica no país en comparación coa outras ofertas europeas, é un exemplo destes potenciais aínda pouco explotados.E non debemos buscar os motivos só nas eivas da oferta (que as hai e moitas). O gran cambio do turismo galego -o cambio cualitativo- conseguirase cando consigamos desenvolver un relato integral, que non remate nunha app e nunha esquecida conta de Twitter. Desde a investigación científica en humanidades, ata a ficción e as artes. Competir nun mercado cada vez máis sofisticado de produtos turísticos só é posible cando este produto de turismo cultural é parte dun esquema máis amplo, dun relato que dialogue, no seu principio, directamente co usuario, sen intermediarios. Eis o reto.


Summary: O treito galego do programa dos conservadores para as eleccións de maio, redactado só en castelán, advirte de que aproveitarán o contexto europeo para realizar unha "firme defensa da unidade de España" e sitúan o Camiño de Santiago como unha das principais "vantaxes competitivas" de Galicia.

O pasado decembro a Comisión de Peticións do Parlamento Europeo votaba definitivamente o informe resultante da visita dunha delegación da Eurocámara ás rías do Burgo, Ferrol e Vigo. O presidente daquela delegación, o conservador Philippe Boulland, comezou a elaborar o diagnóstico cunha visión moi crítica sobre o que vira en Galicia, tamén sobre o papel das administracións competentes para sanear as rías. Pero a presión do PP español surtiu efecto e de nada serviron as protestas da austríaca Angelika Werthmann nin da letoa Tatjana Zdanoka, que viron nas rías unha situación "escandalosa" merecente de censura e sancións. Daquela os populares -tamén cos votos dos socialistas europeos- lograron o obxectivo de minorar as consecuencias políticas da contaminación e, cara á próxima lexislatura europea, semellan decididos a evitar tamén as de tipo económico. O pasado sábado o presidente da Xunta e do PPdeG, Alberto Núñez Feijóo, presentaba a parte galega do programa do seu partido para as eleccións do 25 de maio. A falta de candidata ou candidato coñecido, o voceiro parlamentario, Pedro Puy, e o propio Feijóo foron os encargados de debullar as liñas mestras do documento, o único con "importancia" de cantos se presentan aos comicios, proclamou o presidente. No punto 14 deste programa, o último dos catro dedicados á "política medioambiental", o PP céntrase na directiva de depuración de augas UE, a mesma na que, cando menos en público, a Xunta enmarca os seus "esforzos" a prol da limpeza das rías. A aposta conservadora é que a UE "sexa máis flexible, en atención aos prazos e ás circunstancias". O pasado decembro o PP xa bloqueou un informe crítico coa situación ambiental das rías galegas Esa flexibilidade debería desembocar, en opinión do PP, en que "os procedementos relacionados co incumprimento de prazos", isto é, cos límites fixados para ter as rías saneadas -o 2015 no caso da ría do Burgo, por exemplo- non cheguen a supoñer sancións económicas" para o Estado español e, por extensión, para a Xunta. Esta proposta lánzana no mesmo documento no que eloxian a Unión por "permitir a creación de numerosas infraestruturas de xestión de residuos" e por ser "fundamental para comprender a situación actual da xestión da auga en Galicia". "A aplicación da normativa" que agora piden flexibilizar "supuxo un gran esforzo, pero taḿen un salto cualitativo para a nosa rexión", din. Un programa monolingüe O PP formula esta aposta pola relaxación da disciplina medioambiental no treito do programa que, afirma Feijóo, permitirá que Galicia teña "moito que dicir" no contexto comunitario. O documento, redactado unicamente en castelán, pon o acento na importancia dos fondos da UE para lograr "a liña de AVE Ourense-Santiago-A Coruña e a autovía Rías Baixas e do Noroeste-Corredor do Morrazo [del Morrazo, no orixinal]". Tamén explica que, nos vindeiros cinco anos, o PP traballará para "atopar fórmulas de axilización e firmeza xurídica do asentamento de novas instalacións" na costa ou para que a UE teña en conta "o sistema disperso de asentamentos humanos" de Galicia, definida só como "rexión" ao longo de todo o documento. O PP advirte de que aproveitará o contexto europeo para facer unha "firme defensa da unidade de España" Na parte do programa que é común a todo o Estado os populares advirten de que aproveitarán o contexto europeo para realizar unha "firme defensa da unidade de España" e pregúntanase "como estaríamos se non existise a Unión Europea" ou "como estaremos se non defendemos a UE contra eses movementos que queren regresar á desunión e ao fraccionamento". "Volver fragmentados ao século XIX ou encarar unidos os desafíos do século XXI?", cuestionan, nun ámbito no que ven a Galicia cunha "vantaxe competitiva importante: o Camiño de Santiago".


Summary: Tiven a honra de participar no Literaturhaus, en Kiel (Alemaña), unha importante cita literaria que durante cinco dìas permite a autores e autoras de toda Europa encontrarse, falar das súas obras, do traballo editorial, e, en definitiva, dun mollo de cuestións que lles ocupan e preocupan no día a día dos seus traballos.

Tiven a honra de participar no Literaturhaus, en Kiel (Alemaña), unha importante cita literaria que durante cinco días permite a autores e autoras de toda Europa encontrarse, falar das súas obras, do traballo editorial, e, en definitiva, dun mollo de cuestións que lles ocupan e preocupan no día a día dos seus traballos. Acudín á cita na compaña da escritora María López Sández. Xuntos, tivemos ocasión de, por unha banda, celebrar o Día das Letras Galegas coas alumnas da universidade que estudan galego. Por outra, de manter encontros con outros profesionais do libro, da tradución e do mundo editorial para intercambiar experiencias, interactuar e, en definitiva, para soñarmos o mundo xuntos dende as palabras, cada un de nós nas nosas falas propias, e os libros. Resultoume especialmente ilusionante o encontro coas rapazas estudantes de galego. Foi moi emocionante escoitalas falar co seu xermánico sotaque na nosa fala A min resultoume especialmente ilusionante o encontro coas rapazas estudantes de galego. Foi moi emocionante escoitalas falar co seu xermánico sotaque na nosa fala. Emocionante, tamén, sentilas interesadas en saber como escribimos. Pendentes das nosas producións literarias. Atentas a nós e ao que dende este curruncho do Vello Continente podemos darlles. E digo que é emocionante porque non sendo galegas son quen de entender o valor da lingua, da nosa lingua e culturas e, así, como acontece en tantas e tantas ocasións, rematamos atopando cómplices nesta batalla pola existencia e visibilidade da osa literatura onde menos o esperamos (ao tempo que volvemos comprobar a parvura de tantas galegas e galegos que afirman con rotundidade as súas dificultades para aprender galego...estas persoas poden, e só asisten ás aulas unha vez á semana. E non só poden aprender o galego e falalo, senón que, ademais, son quen de se mergullar nas nosas literaturas e enchouparse das complexas historias que viven dentro dos libros que escribimos). E digo e repito e reitero que foi unha experiencia "emocionante" porque coa súa actitude, interese e boa disposición colocan a literatura galega ao mesmo nivel de calidade e dignificación que as demais literaturas europeas do continente. Iso é algo que teñen clarísimo: a literatura galega é unha das moitas literaturas europeas pero non unha das literaturas españolas. Puiden explicar o heroico do labor das editoriais galegas, que compiten nun espazo socio-económico hostil que lles pon todo moi difícil pero que, ainda así, teiman en dar a batalla Ocasión tiven tamén de participar nunha mesa redonda onde se debateu arredor do negocio literario. Puiden explicar o heroico do labor das editoriais galegas, que compiten nun espazo socio-económico hostil que lles pon todo moi difícil pero que, ainda así, teiman en dar a batalla. E que o que nos move ás empresas editoriais galegas non é o "negocio", senón a aposta por un país, a conciencia de sabermos importantes para que a cultura e a lingua permanezan. As editoriais galegas non están aí movidas polo afán de lucro e vendo a maneira de forrarse. Están por responsabilidade e por amor. E en Kiel, tan lonxe da nosa terra, entendérono e valorárono. Mentres, por aquí, aínda temos que soportar milleiros de persoas diante das que só podemos dicir que non nos entenden. Non. Igual se lles falaramos en alemán facían o esforzo de nos entender. Igual.


Summary: Unha mostra organizada pola Asociación pola Recuperación da Memoria Histórica (ARMH) recolle en 20 imaxes do galardoado fotoxornalista Eloi Alonso a tarefa de recuperación dos restos mortais das vítimas da represión franquista.

"É unha exposición dura de ver pola súa crueza, pero é a realidade, o que se fai nas exhumacións é buscar restos de persoas que foron executadas para rescatar os seus ósos e que as súas familias podan enterralos con dignidade, non hai máis". Así define o seu propio autor, o fotoxornalista Eloi Alonso, as 20 fotografías que compoñen a mostra As foxas do esquecemento, que se poderá visitar até o vindeiro 29 de outubro no salón principal do Fórum Metropolitano da Coruña. Organizada conxuntamente pola Asociación de Veciños Oza Gaiteira-Os Castros e pola Asociación pola Recuperación da Memoria Histórica (ARMH), a mostra vese complementada con documentación propiedade da agrupación e por dúas conferencias coa temática da "desaparición forzada" como eixo central, impartidas pola profesora e voceira da ARMH Carmen García-Rodeja, o 7 de outubro, e polo investigador Eliseo Fernández o 14, as dúas ás 19:30 horas. Paulo Sexto, presidente da Asociación de Veciños Oza Gaiteira-Os Castros, explica que o seu colectivo involucrouse neste proxecto porque consideran que o da Memoria "é un tema que se ten que tratar en todos os ámbitos sociais e en todos os sitios", e que os veciños do barrio "teñen que coñecer a historia, saber o que pasou, que moita xente foi vítima da represión franquista e soterrada nunha foxa anónima só por defender uns ideais". Pola súa banda, García-Rodeja incide na calidade das imaxes de Eloi Alonso e na "honra" que supón para eles poder contar coa colaboración dun artista que ten fotografías seleccionadas entre as 100 mellores do ano pola revista Time, ou que foi recoñecido como Mellor Fotógrafo do Estado en 2013 pola Asociación de Informadores Gráficos, e máis tendo en conta que o fai "de forma altruísta". O traballo do asturiano é descrito pola voceira da ARMH como unha forma de "inmortalizar" unha parte importante do labor dunha asociación que leva anos dedicándose "á procura e recuperación dos restos mortais das vítimas da represión franquista". Estampas de corazón O fotógrafo protagonista da mostra revela que o da Memoria Histórica é un asunto que lle toca moi fondo no corazón, xa que lle mataron e enterraron o avó nunha foxa común, o que lle permite ter unha "dobre visión" do tema: "A persoal, por ter un familiar de primeiro grao asasinado, o que me levou a querer coñecer a súa historia e saber o que pasou; e a profesional, xa que como fotoxornalista considero que a Guerra Civil é algo moi representativo que hai que documentar para que quede constancia para as vindeiras xeracións da xente que segue metida en foxas en plena democracia. Non hai dereito a seguir sendo o segundo país no mundo con máis desaparecidos". Alonso pensa neses ósos que inmortaliza como "o esqueleto que forma a democracia que hoxe temos, grazas a toda esa xente que loitou para vivir en paz, como o facemos hoxe, e que deixou a súa vida no camiño". Por iso, apostila, esta é unha exposición "dura", pero que pode "contribuír a que a historia non se repita e que nunca máis morra ninguén por causa da súa forma de pensar nin pola súa forma de crer".


Dicía Suso de Toro xa no 2003 que "a política española é un xogo de caloteiros con cartas marcadas e ases na manga''. Unha realidade multiplicada no 2018 cando o tripartito do 155 loita por unha brutal recentralización que abeira tamén a plena centralización financeira e económica en Madrid, arredor das elites financeiras, da distribución eléctrica e das actividades concesionais e construtoras que compoñen o chamado "capitalismo castizo do BOE". Neste contexto fálase de financiamento autonómico. E outravolta saen axiña as cartas marcadas. Primeira falsidade : o sistema de financiamento autonómico é un xogo de suma cero. É dicir, se gaña Galicia perde outro. Por que? Porque suponse que as partidas orzamentarias destinadas ás políticas a desenvolver polo Estado son intocábeis. E iso non é certo. As contas hai que botalas a xeito. Onde están os gastos verdadeiramente importantes? Nas Administracións autonómicas, que atenden sanidade, educación, servizos sociais e dependencia. É dicir, os gastos fulcrais do Estado do Benestar, canda as pensións e a cobertura do desemprego. Primeiro haberá que garantir o financiamento destes servizos e despois decidir polo futuro financeiro dos outros gastos que financia a Administración xeral do Estado. Por exemplo, o Estado retén recursos para políticas nas que non ten competencias, como vivenda, igualdade, cultura ou turismo. Estes fondos haberían estar territorializados. O Estado, por outra banda, mantén unha estrutura desaquelada. Seis Ministerios abondarían para xestionar todas as súas competencias. Estes mesmos apóstolos do unionismo son os que falan de Galicia como un país pobre, financiado pola solidariedade do Estado. Mais os dados son outros. Como ven de expor Antón Sánchez (En Marea) entre 2009 e 2015 a recadación fiscal galega medrou un 44,7% fronte a un 32% en Madrid. O 16,89% da recadación estatal do Imposto de Sociedades sae de Galicia, que só achega o 5,2% da poboación estatal. As balanzas fiscais oficiais non teñen explicación ao absurdo de que a comunidade autónoma de Madrid recade case o 50% dos tributos dos quince territorios do réxime común, cando non achega nin o 20% do PIB estatal. Precisamos, pois, falarmos de financiarmos o benestar. Falemos, pois, de cartos. Pero sen trampas. Publicidade


Summary: Paulo Portas deverá manter-se no Governo e com uma posição mais reforçada no acordo. CGTP pide em manifestação junto ao palácio de Belém, em Lisboa, ao Presidente da República que convoque eleições antecipadas. "O Governo está moribundo, mas o capital exige que se mantenha".

Paulo Portas deverá manter-se no Governo e com uma posição mais reforçada no acordo de coligação. Este é o anúncio adiantado pelo jornal Público. O cenário mais provável admitido na noite desta sexta-feira, mas que não foi confirmado oficialmente por existir um compromisso de não revelar informação sobre o acordo entregue ao Presidente da República pelo primeiro-ministro. Tudo indica que Cavaco Silva ainda não validou o acordo, onde alguns pontos ainda estão por fechar. Mas várias fontes referiram ao jornal ideias comuns: a grande probabilidade de Paulo Portas ficar como vice-primeiro-ministro e o convite feito a António Pires de Lima para ficar com a Economia. Jorge Moreira da Silva, o primeiro vice-presidente do PSD também terá sido convidado para integrar o Governo. Manife CGTP com apoio colectivos cidadás Mentres sucedía este 'esperpento', uma manifestação junto ao palácio de Belém, em Lisboa, estava convocada pela CGTP para exigir ao Presidente da República que convoque eleições antecipadas. O movimento "Que se lixe a troika" e os Precários Inflexíveis são duas das associações que se juntaram ao protesto da central sindical para pedir a demissão do Governo. Entendemos que não pode continuar esta política. Não há alternativas com este Governo. Tem de haver demissão do Governo, dissolução da Assembleia da República e convocadas novas eleições", afirmou à Lusa o membro da Comissão Executiva da Intersindical, Armando Farias. No entender deste responsável, "o Governo está moribundo, mas o capital exige que se mantenha".


Summary: Na Galiza, 77,9% aseguran consumir alimentos ecolóxicos nos seus domicilios con asiduidade.

O consumo de produtos ecolóxicos segue a gañar adeptos na Galiza. De feito, é o territorio do Estado español onde máis persoas afirman consumilos habitualmente. Segundo o último informe de opinión pública de Simple Lógica, 77,9% das galegas aseguran que no seu domicilio consúmense alimentos ecolóxicos con asiduidade. Son case dez puntos máis que a media de territorios (69,7%) e que os datos recollidos na anterior enquisa (68,9%). Galiza destaca tamén como o territorio onde máis porcentaxe de poboación aposta nos produtos ecolóxicos sen elaborar, como froitas e verduras, que ascende a 72% dos enquisados, e en menor medida de produtos ecolóxicos elaborados, con 66,2%. Onde os resultados non son xa tan categóricos e na pregunta de se compensa facer un esforzo económico maior para mercar este tipo de produtos. Neste aspecto a poboación está máis polarizada, con 47,1% que o ve razoable, por 45,6 que non ve xustificado pagar máis por este tipo de alimentos. No conxunto do Estado español, 69,7% da cidadanía que afirma consumir de maneira habitual alimentos ecolóxicos representa 7,3 puntos máis que o ano anterior. No caso dos alimentos ecolóxicos sen elaborar, a porcentaxe que declara consumilos con asiduidade aumentou 10 puntos, ao pasar de 53,3% en 2019 a 63,7% en 2020. No estremo oposto, 35,9% afirma non consumilos de maneira frecuente. Neste caso, a porcentaxe de persoas que consumen alimentos ecolóxicos elaborados é maior que as que apostan nos alimentos sen procesar. 56% das cidadás citan as conservas ecolóxicas, os aceites, o leite e os viños como os produtos deste tipo que adoitan ter nos seus fogares.


Summary: De nome T. Sumathy mais coñecida como escritora comoThamizhachi Thangapandian é unha das principais poetas da literatura támil e unha voz que se ergue contra o cánon imposto, a glogalización literaria e na defensa da palabras das mulleres, en especial, das comunidades rurais de Támil Nadu. Visita a Galiza no marco do proxecto REACTIV_ARTE de Implicadas no Desenvolvemento no que colabora.

-Como inicia a súa traxectoria de poeta e activista? Non foi unha escolla consciente. Proveño dunha familia na que a cultura estivo sempre presente, a través do baile clásico, da música. Os meus país foron os alicerces que me levaron a escribir mais o desencadéante maior a vontade de contar as experiencias das mulleres da miña comunidade rural. Sentía que eran mulleres moi sabias, ás que lle debía moito, das que tanto aprendera, en especial, o respecto a min mesma, a necesidade de ser independente, de me expresar con liberdade, mesmo con vehemencia. Quería falar desas mulleres que son heroínas mais non recoñecidas. -A poesía é a canle privilexiada para contar esas experiencias? Ao meu ver é a forma literaria que implica maior desafío. En támil temos unha palabra especial que define a poesía como a raíña da linguaxe. Nas novelas e relatos podes contar historias mais a poesía ten o desafío do sucinto. No meu caso é importante sinalar que na poesía en támil foi un punto de inflexión a lectura de poetas Sangams que tiñan a capacidade de expresar o poder da linguaxe a través da poesía. Sempre pensei que de me dedicar a escribir tiña que ser poesía por ser o xénero máis elevado, a mellor maneira de compracer ás musas. -Esa condición de poeta támil esíxelle dalgunha maneira converterse en representante da súa literatura? Non sinto que represente a ninguén nin escribo para facelo. Non represento a ningunha comunidade nin ás mulleres en particular. Teño, iso si, sensación de complementariedade coas mulleres da miña comunidade, das que tanto aprendín. Son eu certamente a que aprendo desas mulleres, maiormente analfabetas, a pesar de non pertenceren a ningunha elite nin estaren valoradas. Son mulleres moi importantes e non só para min mesma senón para toda a sociedade. -Coa súa posición trata de cuestionar o canon literario, en concreto, o da lingua inglesa? O persoal é sempre político e para min a escolla de escribir en támil é, polo tanto, unha escolla política. E non só escribir na miña lingua senón facelo sobre as mulleres rurais e no meu dialecto. Quero que a miña sexa unha voz poscolonial, que fala contra a hexemonía, o imperio e o pensamento dominante. Na actualidade o goberno da India mantén o discurso de que é xa un país do primeiro mundo mais, ao meu ver, está presa aínda dunha bagaxe colonial. No meu caso, fun beneficiaria dunha educación en lingua inglesa, podería optar por escribir nesa lingua pero non me interesa. Interésame comunicarme coa literatura na miña propia lingua que, por outra parte, é máis rica e antiga que o inglés. Decidín non escribir en inglés, non quero o recoñecemento e a gabanza internacional nin dos círculos anglófonos senón amosar o orgullo pola miña cultura, pola lingua támil que ten máis de tres mil anos de historia. -Esa postura supón xa unha crítica a como se constrúe a idea de literatura universal? Hai quen a critica porque di precisamente que esa escrita non é universal, que é difícil, mais eu considero que iso non é importante, que o que realmente é relevante é expresar a identidade con orgullo. Nese sentido, citaría e concordo co escritor poscolonial de Nixeria Chinua Achebe que di que a literatura provendo po da súa aldea. Escribiu moito de por que en Nixeria os nenos e nenas tiñan que estudar a literatura inglesa e falaba tamén do poema "Narcisos" de Wordswort para reflexionar sobre o sentido que ten que aquelas crianzas estudaran un poemas sobre narcisos que non van ver nunca ao tempo que defendía a necesidade de coñecer o seu contexto e a súa natureza. No mesmo sentido, Ngugi Wathingo comezou a escribir en inglés e logo decidiu volver a súa lingua, cun grande debate con Soyinka que defendía que compría utilizar o inglés como lingua literaria. -Que supón na súa condición de autora ese compromiso coa súa lingua? O inglés é a lingua de comunicación mais entre o pobo támil dáse unha actitude bastante condescendente cara a lingua támil.Considérase que as persoas que falan e escriben en inglés son merecentes de respecto. As rapazas e rapaces que veñen do rural, da escola pública, son ridicularizados e hai unha especie de presión para se mesturaren no ámbito urbano e se adaptaren a unha cultura ficticia da globalización que non comparto. É importante que a través da literatura se poda dar a coñecer unha lingua e unha escrita literaria que ten máis de tres mil anos, que se conceptualizou a través do cancioneiro popular, das formas da terra... A literatura ten que falar a esa mocidade e convidala a non ceder perante as presións de americanización e globalización. No meu caso, fixen o doutoramento en inglés e estudei en escolas de lingua inglesa e é precisamente iso o que fai que a xente pense no tema cando vou a algún espazo público e defendo a miña posición. Se quixese escribir en inglés podería facelo mais considero que esta é a postura que debo tomar. A mocidade é un colectivo moi importante co que é preciso interactuar a través da poesía. A adolescencia é presa do monopolio cultural occidental e por iso é de gran relevancia transmitir non só a cultura támil senón a de toda Asia que non ten nada que envexar á occidental. Todo isto ten a ver coa miña escolla de escribir en támil. -A súa obra chega ao galego pola tradución da tamén escritora María Reimóndez. Podemos aplicar en literatura o concepto de sorodidade? É a vía para tecer redes e saltar o cerco da imposición do canon hexemónico? Na miña intervención en Vigo vivín un exemplo práctico disto cando unha muller me comentou que se sentira moi próxima aos meus poemas como muller dun contexto rural. Este contacto é, tamén, a mellor maneira de romper as barreiras. En Galiza dáse unha loita contra a hexemonía do español, da mesma maneira que en Támil Nadu a temos co inglés. A tradución está, na miña consideración, nun lugar elevado porque é quen de romper muros e axudar a danos conta da importancia doutras culturas. Estou especialmente contenta da tradución que María Reimóndez fixo dos meus poemas. A través do que falo das guerreiras de Sri Lanka unha muller en Galiza pode coñecer a situación desas mulleres noutra parte lonxana do mundo. Ese é o poder da tradución, permite relacionarnos entre nós. Tamén este tipo de visitas facilita o encontro. Pertencemos a dous países que contan cunha lingua rica, unha vida rural e un colectivo de activistas pola lingua, como acontece en Támil Nadu. -A violencia contra as mulleres é un dos temas da súa obra poética? Prefiro falar da violencia das mulleres do rural e non da violencia en xeral. Son matices sutís que me preocupan. Semella que cando a violencia é nas cidades é cando se lle presta atención. Vemos como o caso da moza violada en Delhi, sendo un caso de grande gravidade, sae nos medios de comunicación mais hai milleiros de mulleres asasinadas non só na India senón no resto do mundo e non vexo procesións de líderes políticos que se conmocionen pola situación. As mulleres intocábeis, as indíxenas, nunca reciben atención e eu quero prestarlla na miña obra, tamén ás mulleres que son vítimas das guerras.


Summary: O Executivo galego esperará á coñecer polo miúdo o acordo para valorar posíbeis accións

A Xunta manifestou a súa "preocupación" ante as informacións publicadas sobre o acordo pesqueiro do Brexit, que ve "alarmante para a frota galega" pola perda de 25% das cotas europeas. A través dun comunicado o Goberno galego lamenta que "unha vez máis" o sector fose empregado "como moeda de cambio" e avanzou que será "belixerante". "Galiza non se vai a conformar con compensacións por este acordo e será belixerante e contundente para recuperar os dereitos de pesca perdidos no acordo do Brexit", advertiu o Executivo galego. Con todo, a Xunta matiza que estas consideracións trasládaas "a falta de coñecer información oficial" sobre os termos do acordo por parte do Goberno español, polo que agardará antes de valorar "posibilidades de defensa da cadea mar-industria" da Comunidade galega. Acordo sumamente negativo Iso si, a Xunta lamenta que, "segundo a información transcendida" nos medios, o acordo sexa "sumamente negativo" porque "parece que se entregou de forma definitiva á frota británica o 25% das cotas de pesca europea" para "comprar o acceso" ás súas augas durante cinco anos e medio. A isto hai que engadir as "perdas e dificultades que supón". Por unha banda, a frota que faena no Gran Sol "perde parte dos seus dereitos e posibilidades de pesca directas" e desde 2026 debe "renegociar ano a ano" o seu acceso. Por outra, para os barcos das augas do Cantábrico-Noroeste, as cesións a Reino Unido relacionadas coas especies peláxicas "poñen moito máis difícil" conseguir cotas ampliadas de especies como a xarda, o lirio ou o xurelo. Así mesmo, a Xunta tamén ve "negativo" que o país británico abandone a Política Pesqueira Común, xa que non sufrirá a aplicación daqueles aspectos "de difícil cumprimento" que o mesmo Estado propugnou para incorporarse, como é a eliminación dos descartes.


Summary: Esta semana non sae á rúa por descanso do persoal. Voltará o 5 de abril co número 290.

O semanario Sermos Galiza non se publica esta semana por descanso do persoal nestas datas de ferias. Voltará aos quiosques e ás casas a próxima quinta feira, 5 de abril, co número 290, con reportaxes sobre lingua, inclusión, emprego precario ou medio ambiente, entre un amplo abano de temáticas que acubillan as súas 40 páxinas a cor, entre as que se atopa o caderno monográfico A FONDO. Aínda podes ler o Sermos Galiza 289 na loxa.