Summary: REPORTAXE | A vila chantadina celebra esta din de semana a súa singular mostra de etnografía popular de orixe gremial e iniciada hai séculos. Alfredo Pardo debulla a historia e características desta tradición, declarada Festa de Interese Turístico en 2002

Este sábado celébrase na vila esta singular mostra de etnografía popular de orixe gremial e iniciada hai séculos. Alfredo Pardo debulla a historia e características desta tradición, declarada Festa de Interese Turístico en 2002 En 1967 o exbanqueiro Leopoldo de Soto Rodríguez Osorio (Banco de Soto) e concelleiro por entón do Concello de Chantada, pronunciou o que sería o lema que hoxe segue lucindo as Terras da Asma: "Chantada corazón de Galicia". Pero a inspiración de D. Leopoldo non se detería aí e deixaría tamén inmortalizado nunha placa de bronce sendo presidente do Círculo Recreativo e Cultural nos anos 90 o seguinte texto: "Chantada corazón de Galicia, cerne da Ribeira Sacra, capitalidade dos mares interiores da nosa comunidade, terras de Xohán de Requeixo, da nosa muiñeira e da Virxe do Faro". Quizais, esta imperioso necesidade de etiquetar para a posteridade veña marcada por demasiados e escuras pasaxes históricas da comarca a través dos séculos XIX e XX como a perda dunha estación de ferrocarril xa proxectada no traxecto Ourense a Lugo e que coincide coa prematura morte do ministro de abastecementos, o chantadino Leonardo Rodríguez o 27 de setembro de 1922, a falta de recoñecemento do autor da Muñeira de Chantada composta por un membro da banda Os Ferraias ou a desaparecida distinción de Festa de Interese Turístico para o desfile do Folión de Carros en 1969 e obtida de novo no 2002. Carroza "a guitarra" no folión de carros de 1932 Influencia relixiosa En numerosos documentos do profesor e escritor Ánxel Gómez Montero, relaciona a orixe do Folión de Carros coa influencia no século XVIII de exhibicións eucarísticas do Antigo e Vello testamento coñecido tamén co nome da Historia e o Misterio, "que constituía, como en Elche, un misterio bíblico, e que para esta vila supoñía un éxito rotundo do párroco don Anastasio Moreno, que o iniciaba, e que cunha preparación dunha gran parte do pobo, representaba as escenas máis saíntes do Paraíso e Vida de Xesús". Dada a gran afluencia de público un bando do Concello "pedía que os portais para acoller a cantos forasteiros das feraces terras de Monterroso, Taboada, Castro, do ubérrimo val de Camba, desde o Faro ao Miño e cargados con repletas alforxas ben panzudas, e cos seus traxes festivos cheirando a espliego e romeu, acudían a Chantada, acubillándose a maioría no Cantón e facendo desde o Concello unha longa comitiva que, a ambos os dous lados, enchían a ruta para logo facer representación na praza de España". Representación dos misterios co motivo da visita en 1958 do pai Peyton, posiblemente a última do século XX As bombas de palenque indicaban ás catro da tarde a orde para que segundo Gómez Montero, "saísen do Concello un heraldo acompañado dos ministeriais da vila, abrindo rúa entre a apiñada multitude. Tras eles unha árbore elixida, e que representaba á Árbore da Ciencia do Ben e do Mal, portado por recio mocetón, avanzaba rodeado de anxeliños, e ao seu acubillo Adán e Eva, encarnados entre os máis esculturais e agraciados novos da localidade. A continuación, Noé coas súas ferramentas, Abraham co seu fillo Isaac, portando leña para o sacrificio, Moisés coas súas vistosas Táboas da Lei, David arrincando á súa arpa brillantes sones, o munificente Salomón, con preseas e gran prestancia, os demais profetas maiores cos seus distintivos peculiares, o precursor Juan Bautista, anunciando o reino da Verdade, a nena María coa súa nai Ana. Detrás, a Virxe co Neno Redentor en brazos, rodeada de pastores e magos". Seguíanlle "a Virxe co Neno en brazos, montados nunha borriquiña que guiaba San José, terminando a cabalgata coa inconmensurable figura de Jesús e, pechando o cortexo, a ben afinada banda de música de Chantada. Despois do percorrido polas rúas, regresaban ao Cantón, onde se representaba o Ministerio. Colocábanse todas as figuras en amplo círculo, en torno á árbore do Paraíso, mentres os primeiros pais botaban pétalos e adornaban con flores ata que a serpe, astuta e con cara de demo, ofrecía a froita prohibida con completa mímica". Así era como Eva "caía rendida á añagaza e vencía a débil resistencia de Adán. A voz do Creador resoaba potente e enchía a praza e un anxo fulminaba coa súa espada a saída do Paraíso. As sombras ían ocupando os ocos do apretuxado xentío, e o espazo ían enchendo os lumes con choivas de estrelas e aplausos do xentío. Tal era a terminación da Historia, que todos os anos celebrábase". A finais do século XIX un gran fervor relixioso levou a organizar o 16 de setembro de 1896 unha peregrinación de carácter local ás romarías do contorno "co fin de obter do ceo ou remedio ás necesidades que aflixen á nosa desventurada nación". A Asociación de Fillas de María da vila (sendo a súa presidenta Amadora Travadelo, irmá do chocolateiro chantadino Luciano) congregaron a máis de 5.000 persoas onde percorreron a imaxe da Inmaculada nunha marcha real coa bandeira nacional, música e distintas autoridades políticas e relixiosas que se dirixiron a Merlán, onde se rezou o Santo Rosario no campo da romaría ante 7.000 persoas que rogaban ao ceo pola paz. No centro o pai Peyton na súa visita a Chantada, a dereita Ánxel Gómez Montero En xullo de 1897 fúndase unha Conferencia de San Vicente de Paul e a partir do 30 de xullo de 1912 o bucle relixioso evoluciona con veladas católico-literarias, exposicións escultóricas e pictóricas do artista santiagués Maximino Magariños e unha procesión onde o escapulario e o cordón franciscano do Santo de Asís fixo deslizar bágoas aos presentes, sentenciando as crónicas da época: "Ben haxa Chantada cos seus pasos de xigante pola senda do progreso e da cultura relixiosa!". Ninguén pode asegurar hoxe, pola falta de documentación, a posible orixe medievo do evento, pero sí teorizar sobre o influxo do festexo do Corpus e as descricións de Gómez Montero que realizaba para o Concello para incluíla como Festa de Interese Turístico. Digno destacar que a última dramatización dos misterios do Santo Rosario celebrados na vila foi coa cruzada do Pai Peyton, o sacerdote que coa súa premisa "Familia que reza unida, permanece unida", resucitou a teatralización mística dos carros coa súa visita en 1958. D. Ánxel A Comisión Informativa do Concello de Chantada acorda o 27 de setembro de 2010 que a chamada Travesía Xoán XXIII sexa denominada rúa Ánxel Gómez Montero. Coñecido popularmente como D. Ánxel (1909-2004) foi mestre, escultor, pintor, investigador local e escritor que soubo plasmar a iconografía do mundo das bruxas da forma máis variada utilizando diversas técnicas pictóricas: café, azafrán, óleo, acuarela, etc. A súa obra constitúe a maior colección de carteis para as festas patronais. Posiblemente este foi o último cartaz debuxado por Ánxel Gómez nos anos 90 e censurado quizais pola sátira política do mesmo. O 4 de setembro de 1968 inicia o expediente (xunto ao seu primo, o fiscal Avelino Seijas Vázquez) para que o Concello obteña o oficial escudo heráldico de Chantada; algunhas das súas obras destacadas son "A arte inigualable das chamaneas de Lugo" (Deputación Lugo, 1990) ou a guía "Chantada corazón de Galicia" (Everest, 1991). A súa vinculación decidida co folclore e tradicións culturais da vila, condicionou o apoio ao Folión de Carros, debuxando carteis e programas de festas, chegando a asesorar o seu imaxinario nigromántico na posta de escena nun carro nos anos 60. Nesta carroza sobre as bruxas participou activamente Gómez Montero tanto na escenificación coma nos apeiros. Orixe gremial A pesar da influencia do Corpus Christi, Gómez Montero sinala "que a representación gremial foi o verdadeiro motivo e orixe deste único Folión". A documentación máis antiga atópase na publicación "O Ateneo: xornal de intereses materiais, ciencias, artes e literatura" (Nº. 15), onde un anónimo escribinte deixa constancia o 27 de agosto de 1859 da visita a Monforte do Gobernador de Lugo con motivo da inauguración da estrada da devandita vila coa capital. Na súa crónica describe que "houbo música, vistosos fogos artificiais, baile e outros varios festexos, que por ser tan comúns en semellantes casos, non é necesario mencionar; facéndoo si dun coñecido neste pobo co nome de Folión, e que seguramente descoñecido por Vds., consiste nunha comparsa de gremios, os que representando oficios e profesións, percorren as rúas en carros, guiándolles no seu tránsito a luz que despiden grandes e numerosos fachóns de palla", e destacando que "asegún eu mesmo puiden observar, obtéñense do xofre no tratamento da terrible enfermidade, que hai tempo padece a vide, coñecida co nome de Oidium Tukeri e vulgarmente co de cinza; como tamén dalgúns abusos cometidos a consecuencia da falta de viño". Debuxo de Jon González alusivo ó folión de carros no século XIX, cando eran escoltados por portadores de fachóns. A paréntese entre o culto e o pagán apagaríase en 1885 e reiniciaríanse popularmente como espectáculo gremial nas Festas do Carmen de 1890, celebrándose case ininterrompidamente ata a Guerra Civil (1936-1939) e retomando ás súas orixes en 1945 estando de rexedor Luis Campo Fernández. O primeiro programa de festas que concreta o Folión de Carros no século XX é o do ano 1904, celebradas os días 21, 22 e 23 de agosto onde sinalan que o día 21 "ás nove percorrerá as principais rúas da vila o tradicional Folión terminando na Praza de Santa Ana, onde se situarán as músicas, elevándose infinidade de globos voadores". En febreiro de 1910 pídese publicamente ao alcalde Pegerto de Soto Linares "que se dite un bando encamiñado a que polas rúas non anden bois soltos nin os cabalos corran con máis velocidade que os automóbiles", neste bucle de tradición e modernidade, nas festas deste ano a comisión composta por Alfredo Costa Figueiras, Antonio López Varela, Manuel Cabo e Leopoldo Rodríguez Osorio reciben do Concello 250 ptas. Incluíron e potenciaron o Folión de Carros "cunha procesión de carros adornados con moito gusto, que percorreron as rúas. O tradicional Folión ten neste pobo e comarcas próximas moitos devotos; é unha representación das industrias, oficios e artes da localidade. O desfile tivo lugar na Prazuela de Santa Ana. Rindióse alí culto a Terpsícore e ás dúas da madrugada cada cal ao seu niño". O percorrido comezaba desde a Alameda ata a Plazuela e Costaña, para volver de novo ao Cantón, destacando Gómez Montero que "o último carro era unha gran plataforma arrastrada polo chan, chea de centeo ou trigo para mallalo, ao que ía unido outro máis pequeno colgante unido por unhas solas. Á vez, e cada banda, facían soar os seus paus, que logo caían ao unísono sen tropezarse uns con outros. Dificultade grande, pois as vacas ían arrastrando a palla. E, ao deterse na encrucilladas gritaban: -Mulleres á eiraaa!, e entón as mulleres que lles acompañaban retiraban os grans das espigas". Distinción aprazada Oito son os artigos onde Fraga Iribarne especificaba aos subsecretarios de Información e Turismo a Orde do 30 de setembro de 1964, relativa á creación da denominación honorífica de Festa de Interese Turístico. Sinalaba Fraga que "un dos atractivos de maior raizame e realce que ofrece España aos estranxeiros que a visitan, así como aos propios nacionais, fórmao o amplo panorama de festas, de variada índole, que se desenvolve no noso chan ao longo do ano, polo que, para canalizar debidamente este aspecto do turismo e resaltar a súa importancia para lexítima satisfacción daqueles lugares que as celebran". O sábado 24 de agosto de 1968 despois de que o ministro clausurase na praza de Portomarín a I Asemblea Provincial de Cultura Popular e tras cear no parador, dirixiuse con outras autoridades a Chantada para presenciar o "gran Folión de Carros do País". O 6 de febreiro de 1969 envíase ao Ministro e Delegado provincial de Información e Turismo respectivamente, o acordo do Concello no pleno en sesión extraordinaria do 30 de Xaneiro de 1969, onde inician un expediente solicitando que o Folión de Carros sexa declarado Festa de Interese Turístico polo Ministerio de Información e Turismo indicando "a importancia deste espectáculo, único na súa clase e a xa de fama rexional, motivou que esta Alcaldía dirixísese ao pleno do Concello para que, baseándose no disposto no artigo 2º da Orde dese Ministerio do 30 de Setembro de 1964, solicitásese do mesmo que o referido Folión de Carros fose declarado como Festa de Interese Turístico". O alcalde José Regal xunto a membros da corporación na entrega de trofeos do folión nos anos 60 O Delegado provincial Alfredo Sánchez Carro, informa o alcalde de Chantada o 5 de marzo de 1969 que "a Comisión Calificadora de Festas de Interese Turístico, en sesión celebrada o día 25 dos correntes, acordou, co fin de completar os datos facilitados polo Concello de Chantada, que un membro de dicha Xunta trasládese á mencionada localidade, co fin de coñecer persoalmente a Festa denominada Folión de Carros", finalizando que "coa información que xa se posúe sobre a devandita Festa, máis o informe que emita a persoa designada, procederase a un novo estudo da petición, con vistas á posible declaración de Festa de Interese Turístico". O 14 de abril de 1969 o alcalde José Regal escribe ao Delegado provincial de Información e Turismo que "con relación ao seu atento oficio nº 923, do 5 de marzo pasado, polo que me dá traslado do escrito nº. 16.540, do 28 de febreiro anterior da Dirección Xeral de Turismo, referente ao acordo adoptado en 25 do propio mes de febreiro pola Comisión Calificadora de Festas de Interese Turístico, teño a honra de comunicar a V.I. que o 25 de agosto de 1968 o Sr. Ministro de Información e Turismo, Excmo. Sr. D. Manuel Fraga Iribarne, acompañado doutras autoridades provinciais "entre as que, como lembrará, atopábase V.I.- e locais, presenciou o típico Folión de Carros que se celebra anualmente con motivo das Festas de Agosto, e foi o, persoalmente, quen, entusiasmado pola categoría do espectáculo, ordenou incoásese o oportuno expediente para que se declarase Festa de Interese Turístico". Solicitando que "ao propio tempo, hei de informarlle, non obstante o anterior, que esta Alcaldía vería con sumo agrado que persoal da meritada Comisión Calificadora presenciase o Folión de Carros que haberá de celebrarse no actual ano de 1969, a fin de emitir o correspondente informe, informe que se estima innecesario pola razón anteriormente apuntada". Regal Vázquez escribe ao Ministro Fraga Iribarne o 16 de abril de 1969 lembrándolle a súa visita ao festexo "e como queira que o proceso da devandita tramitación supoñería un prazo un pouco longo, e por outra banda V.E. coñece persoalmente a magnitude do típico espectáculo, rógolle teña a ben interesarse polo meritado expediente a fin de que o repetido Folión de Carros sexa declarado Festa de Interese Turístico coa maior urxencia posible e desta forma podamos anuncialo así para as próximas festas de agosto." Comunicación do Ministerio de Información e Turismo O Concello de Chantada recibe o Saúda de Sánchez Carro datado o 6 de novembro de 1969 informando "ao Sr. Alcalde-Presidente do Concello de Chantada, D. José Regal Vázquez, o seu distinguido amigo, e élle grato participarlle que, segundo infórmannos dos Servizos Centrais, na próxima reunión da Comisión calificadora de Festas de interese Turístico, será declarada a do Folión de Carros do País, de Chantada". O 19 de decembro de 1969 Joaquín R. Toubes Tresguerras substitúe a Sánchez Carro como delegado provincial, reitera nunha misiva do 26 de maio de 1971 que "a Comisión provincial da Xunta Central de Información, Turismo e Educación Popular, adoptou acordo por unanimidade de propoñer ao Ministerio de Información e Turismo que se declare Centro de Interese Turístico, o Folión de Carros do País, que se celebra nesa localidade. O que comunico a V.S. por se estima oportuno formular nova solicitude, de acordo coa Orde do 1º de marzo de 1968, que presentará nesta Delegación". Ante este revés burocrático, o Concello inicia outro expediente o 11 de xuño de 1971, acordando "solicitar da Subsecretaría de Turismo o outorgamento de Festa de Interese Turístico a que se celebra nesta vila de Chantada coa denominación de Folión de Carros do País". O 27 de xullo recíbese unha comunicación da Delegación Provincial de Información e Turismo nº. 3278 informando da primeira axuda económica con 50.000 ptas. O último intento de solicitar a mención sería o 24 de maio de 1973. O 12 de xullo de 1983, o alcalde Sergio Vázquez Yebra diríxese ao Conselleiro de Cultura e Presidente da Deputación de Lugo solicitando axuda económica, lembrando a presenza do que fose Ministro Fraga presenciando o Folión "expresou a súa admiración polo tradicional desfile, ao que cualificou de moi logrado e moi auténtico, fixo a promesa de ordenar as dilixencias oportunas para tentar que se considerase Festa de Interese Turístico, pero descoñecemos as razóns porque este propósito non levou ao seu desexado fin". En conversación telefónica con Sánchez Carro sinala que "toda a documentación presentada polo Concello estaba aprobada e o mesmo ministro Fraga Iribarne sinalou publicamente que tiña que ser nomeada Festa de Interese Turístico". Alfredo Sánchez descoñece as causas que paralizaron durante 33 anos a mención, sorprendéndose que non tivese a distinción que oficialmente anunciou. O honroso título chegaría en marzo de 2002 coa aprobación do Consello da Xunta por proposta da Dirección Xeral de Turismo e tras xestións do Concello xunto á Asociación de Amigos do Folión, fundada en 1989 e sendo presidente da mesma Javier Rodríguez Medela durante 26 anos. Presente do Folión Renovada a Xunta Directiva da Asociación Cultural Amigos do Folión no 2016, o seu actual presidente Manuel Vázquez Regal deu a coñecer toda a programación: Exposición sobre o Folión (comisionada por Xavier Viana e Alfredo Valín) durante todo o mes de agosto na Casa da Cultura, na que segundo Vázquez Regal "amosa a esencia, interpretación e evolución desta festa". As rúas están decoradas con pancartas realizadas polo Centro Geriatros de Chantada e realizouse o I Concurso de Escaparates. No Auditorio de Chantada celebrouse o día 19 a I Xornada Nacional sobre o Folión de Carros cuxos relatores foron José Antonio Quiroga ("Patrimonio e Sociedade"), Alfredo Valín ("Introdución a unha etnografía do Folión") e Félix Pérez Román ("Vivencias históricas non Folión") onde disertaron sobre o concepto tradicional e histórico da festa. O remate do mesmo, proxectouse un documental sobre o desfile realizado pola Fundación TIC de Lugo. Desde os días 22 e 23 levouse a cabo a I Xornada Infantil sobre ou Folión de Carros ("Creación Artística na Rúa") organizado polo grupo Velaísca e a ilustradora Cristina Ouro. A supervivencia do carro celta, é unha das prioridades da Asociación, xa que no transcurso dos anos son substituídas por plataformas e durante todo o ano estiveron a restaurar oito carros do país no obradoiro do carpinteiro Fernando Ibarra, afirmando que "mentres estábase co traballo de restauración das chedas e das rodas fixemos un oreado co resto da madeira, que utilizariamos para darlle forma aos eixos primeiro e as lentoiras e chavellas despois". O sábado 26, catorce carros participan no Folión, que segundo o antropólogo Alfredo Valín a súa esencia"é a imaxe que se representa, a interacción co público e a emoción que se proxecta sobre as persoas que ven pasar os carros, o simbolismo múltiple e a identidade dun pobo e unha comarca saíndo xuntos por todas as rúas polas que transcorre o desfile". O mestre de cerimonias Ramón Rodríguez Porto, escribe na revista do Folión: "É unha laboura de artesanía chea de engado entrañábel, ese engado que transmiten as cousas que animaron a vida no pasado. Pero é tamén unha demostración de amor polas tradicións propias, que son sinais de identidade dun pobo, unha colectividade, dun país". Adiante o carro número…!!


Summary: O festival, que decorrerá na Foz o 30 e o 31 de xullo, anuncia un cartel no que están once músicos galegos, seis chegados desde distintos territorios do Estado español e unha banda internacional, a Focusyear Band suíza.

"É unha edición marcada aínda pola pandemia, tanto en restricións como en posibilidade de traer a músicos de fora, pero pese a todo conseguimos manter o nivel de excelencia". Con estas palabras presentou o director do Nigranjazz, Felipe Villar, como vai ser a edición deste ano. No cartel detéctase unha profunda aposta na canteira galega, ao sumar até once artistas da terra entre os que destacan ao pianista Diego Vázquez. Entre as sete propostas chegadas de fóra teñen especial proxección o trompetista de orixe canario Natanael Ramos e a Focusyear Band de Suíza, que á súa vez está formada por oito músicos de disintas partes do mundo. Programación Esa presencia de artistas galegas e galegos comezará o día 30 ás 21 horas, cando actúe Ombra de Lúa, un grupo liderado por Jordi Gaspar. Ás 22.30 horas, Ramos incorporará a dous galegos, Virxilio Da Silva e Xan Campos, ao seu espectáculo. O sábado 31 será a quenda da Focusyear Band, que dará paso tamén ás 22.30 horas ao pianista galego máis internacional, o vigués Iago Vázquez. O evento, organizado polo Concello coa colaboración da Deputación de Pontevedra, terá lugar os días 30 e 31 de xullo no esteiro da Foz (A Ramallosa). As entradas serán de balde se ben habilitarase unha fórmula de reserva dado que a capacidade dos espazos -o Porto do Molle acollerá as clases maestras e as jam-sessions- será limitada para garantir a seguridade do público ante a Covid-19. Estas últimas serán en sesión vermú cun espazo gastronómico e tempo para formacións emerxentes. Desta nova edición tamén destaca o cartel gañador, creado polo deseñador gráfico David Sierra, que se impuxo a outras 175 propostas chegadas desde todo o mundo. Esta foi a convocatoria de maior participación nos 15 anos de vida da cita musical. "Pese a todas as dificultades deste ano, incluso máis grandes que o pasado á hora de contratar, o Nigranjazz ofrece novamente a oportunidade de gozar de artistas que dificilmente veñen ao noroeste peninsular e de actuacións únicas porque son formacións feitas para esta ocasión", subliñou Villar.


Summary: ENTREVISTA Jordi Évole recolleu este martes en Ferrol o Premio José Couso. Reclama que os xornalistas se afasten dos poderes e se acheguen á rúa, convertendo as redaccións en "trincheiras" para resistir as presións

"Recibir o Premio José Couso é para min unha honra e, ao mesmo tempo, éncheme de rabia porque oxalá non recibira eu nin ninguén este premio, porque iso significaría que a José Couso non o asasinaron nesa guerra indigna e inxusta". Jordi Évole recolleu este martes en Ferrol o galardón que cada ano entregan o Colexio Profesional de Xornalistas de Galicia e o Club de Prensa da cidade departamental, que dende ahi once anos recoñece o traballo a prol da liberdade de información, dende Ali Lmrabet (2003), aínda perseguido polo réxime marroquí, a Mónica García Prieto (2013) ou os reporteiros de guerra Javier Espinosa, Ricardo García Vilanova e Marc Marginedas (2014). Na cerimonia, celebrada no Teatro Jofre, en entrevistas e na rolda de prensa ofrecida no Concello, Évole falou moito de xornalismo, da necesidade de evitar que sexa o poder quen marque as axendas e da renacida fame de información da sociedade española, demostrada nas millonarias audiencias de Salvados e doutros programas. E lembrou en varias ocasións, ante os familiares do cámara ferrolán, a figura de Couso e as circunstancias da súa morte: "Ao recibir este premio quero lembrar a todos aqueles políticos que aplaudiron nos seus escanos o día que o Congreso aprobou a entrada de España naquela guerra, e que hoxe seguen nas súas poltronas ou que, se xa marcharon, marcharon de rositas". "Os cidadáns necesitan respostas a preguntas incómodas" "Ao recibir este premio quero lembrar aqueles políticos que aplaudiron nos seus escanos o día que o Congreso aprobou a entrada de España na guerra, e que hoxe seguen nas súas poltronas ou que, se xa marcharon, marcharon de rositas" Vivimos un tempo de cambios, moi especialmente este semana, cos resultados das eleccións do domingo aínda frescos. Uns cambios nos que os medios de comunicación (os novos e os tradicionais) funcionan como campo de batalla e como actores. De feito, na valoración dos malos resultados obtidos polo PP nas eleccións do domingo, Mariano Rajoy fixo referencia aos erros comunicativos cometidos polo seu partido. Para Évole, os resultados "son consecuencia do fracaso de moitas políticas, non só a comunicativa, son consecuencia de erros na xestión e do afastamento da cidadanía". E quixo estender este diagnóstico á situación do xornalismo e á relación coa sociedade: "Este afastamento non só lles afecta aos políticos, senón tamén aos xornalistas, que ás veces temos a orella máis preto dos despachos que das rúas, e iso acaba por pasarnos factura, sobre todo na nosa credibilidade. Creo que os xornalistas temos que tomar boa nota do que lles pasa aos políticos". Hai crise nos medios, xusto nun momento no que a cidadanía está máis interesada que nunca pola información, como demostra o éxito de novas iniciativas xornalística da rede ou as cifras de audiencia de Salvados, El Intermedio ou das tertulias políticas televisivas. "O momento ten semellanzas co que sucedía na Transición. E agora que estamos vivindo unha segunda transición, volve espertar ese interese informativo que oxalá non desapareza nunca", di. "Da crise ten que quedar un incremento da conciencia cidadá e da conciencia crítica. Durante moito tempo, neste país, todos miramos cara a outro lado, porque a todos nos ía máis ou menos ben. Se todo isto non acaba servindo de nada é que somos un pouco burros. Sería bo que desta mala época aprendésemos algo, a non mirar cara a outro lado, algo que afectou moi especialmente á prensa", engade. "Se todo isto non acaba servindo de nada é que somos un pouco burros. Sería bo que desta mala época aprendésemos algo, a non mirar cara a outro lado, algo que afectou moi especialmente á prensa" Que temas faltan por tratar en Salvados? "Faltan moitos temas e tamén moitas voces. Nos últimos catro anos só conseguimos que un ministro deste Goberno pasase polo programa. Se cadra Rajoy cando falaba de problemas de comunicación tamén se refería a iso: a non ter dado a cara cando tocaba. Espero que o PP, continúe no poder ou non, cambie de actitude, porque os cidadáns necesitan respostas a preguntas incómodas, e se non entenderon iso é que non entenderon o que pasou nestes catro anos neste país. Se non se decatan do que cambiou aquí dende o 15 de maio de 2011 é que non se decataron de nada. Ou os poderes cambian de táctica, ou ao final a marea vainos arrastrar", di. "O que pasou o domingo" -continúa- demostra que a xente non é tan parva. Se non falando dun tema se conseguise facer desaparecer ese tema, hoxe Ada Colau non sería alcaldesa de Barcelona". "A xente decátase de moitas cousas e cada vez quere saber máis. Neste país a cidadanía ten moito aguante, pero hai un gota a gota que vai caendo, e gota a gota ao final faise unha marea", engade. "Hai unha nova xeración, moi ben formada, que viviu a precariedade, que ten pouco que perder, e iso fai que teña unhas ganas de cambio moi grandes. E esas xeracións conviven con outras, que si viviron os anos setenta e oitenta, e que están moi enfadadas, porque todo aquilo que lle dixeron naquel momento non se cumpriu. O cambio no país é bastante transversal, e cada vez súmase máis xente. Dende o poder quíxose lanzar a mensaxe que o 15M estaba morto, que era tan só un calentón de primavera, pero parece que esa primavera dura e comeza a ter froitos palpables. O cidadán converteuse en infiel a moitas cousas ás que antes non era infiel. Antes dicíase iso do voto do berce á tumba e iso é algo que agora cambiou", sinala. "Se non se decatan do que cambiou aquí dende o 15 de maio de 2011 é que non se decataron de nada. Ou os poderes cambian de táctica, ou ao final a marea vainos arrastrar" Cambia a política e cambian os medios e o consumo de información. "Vivimos nun momento de inundación informativa, e como di Iñaki Gabilondo, nun momento de inundación o máis difícil é atopar auga potable. Se cadra agora a auga potable hai que atopala buscando en distintas fontes, e agora iso é máis doado, cos medios dixitais e as redes sociais, cos que ti fas o teu propio menú informativo", destaca Évole, que confía en que os cambios sociais leven a un xornalismo máis libre, tamén nos medios públicos: "Négome a pensar que isto vai ser sempre así, que cos cambios políticos que está habendo e vai haber os novos gobernos van poñer á fronte dos medios públicos aos seus, igual que fixeron os outros. Non me dá a gana. Temos que pelexar para que iso non sexa así". O xornalismo como trincheira "Considérome un auténtico privilexiado", recoñece. "O equipo de Salvados ten a forza de toda a xente que nos ve; iso choca cos intereses da túa propia canle e do teu grupo mediático, pero ti tes que facer valer esa forza para publicar o que queres publicar, máis aló de que non lle guste ao teu patrón. Para facer un programa coma o que facemos, necesitamos directivos forte, e ata agora os do grupo Atresmedia fórono e moito", di. "A nosa forza é a audiencia. O día que non teña audiencia, pegaranme unha patada, pero cando menos quero que cando ma peguen, poida dicir: 'é que ma están pegando con razón, o que non sei é como non ma deron antes'", engade. "A nosa forza é a audiencia. O día que non teña audiencia, pegaranme unha patada" "Por desgraza hai poucos xornalistas que teñan a forza que temos nós. A precarización é o cancro desta profesión", subliña. "A solución pasa por unha redistribución da riqueza. Porque segue habendo xente que gaña moitos cartos cos medios e iso non chega ás redaccións, a eses xornalistas que teñen que cubrir tres roldas de prensa cada mañá e aos que ademais se lles esixe que publiquen temas orixinais e de investigación", denuncia. Évole reclama que sexan os xornalistas os que lles marquen a axenda aos poderes, e non ao revés: "Hai unha tendencia a que aos xornalistas lles marquen a axenda, pero isto pasa en parte porque os xornalistas nola deixamos marcar. Pois se cadra non fai falla ir ás roldas de prensa das institucións, dedicando ese tempo a pisar as rúas e sacar temas propias, e que despois sexa o político de turno o que teña que convocar unha rolda para dar explicacións sobre o tema que levantou o xornalista". A clave, repite, é marcar a axenda e resistir as presións: "Onde peor están os xornalistas é nos lugares pequenos, porque o poder está máis cerca. Cando máis cerca está o xornalismo do poder, en peor situación está. Hai unha elite económica e política á que lle resulta moi doado coller o teléfono e presionar o director dun medio. O que queren é que baixemos os brazos e isto é o que non podemos facer". E lembra unha frase do periodista catalán Josep Maria Huertas, que dicía que "cada xornalista tiña que converter a súa mesa nun Vietnam, nunha trincheira, defender o que quere publicar mesmo por riba dos intereses do seu medio". O éxito de Salvados "Cada xornalista tiña que converter a súa mesa nun Vietnam, nunha trincheira, defender o que quere publicar mesmo por riba dos intereses do seu medio" Évole defende e reivindica a mestura de formatos á hora de informar, coma a que practica no seu espazo: "Gústame a mestura, cada vez me gusta menos a pureza, de formatos e noutras cuestións". E ante o estupor que provocaron nalgúns sectores algúns dos seus programas, afirma que aspira a "seguirmos explorando esas fronteiras e eses límites". En canto aos temas nos que atopou máis dificultades para sacar adiante, comenta que ás veces, máis que polo tema en si, "é máis difícil romper a axenda, recuperando asuntos algo esquecidos, dos que xa se falou nalgún momento e dos que xa non se fala". "Pasounos co caso do Metro de Valencia e mesmo coa entrevista a Iñaki Rekarte, pola que nos dixeron 'pero se xa ninguén fala de ETA, para que vas sacar o tema outra vez'?", di. "Máis que a obxectividade, gústame practicar a honestidade: explicar a realidade que atopei, non modificala para poñela ao servizo do que eu xa pensaba" Preguntado sobre se entrevistaría os asasinos de José Couso, Évole di que "si, por suposto, faría esa entrevista. É que eu creo que o xornalismo é iso. E moitas veces o xornalismo pode chocar coa dor dunha vítima, pero se ti cres que esa entrevista achega unha nova información, unha nova perspectiva, tes que facela". Que posición debe adoptar como xornalismo ante un tema e ante un entrevistado? Que valor ten a obxectividade? "Cando facemos unha entrevista, todos imos cunha idea preconcibida, cuns certos prexuízos, e a min encántame que nunha entrevista se me rompan eses esquemas, e aparezan matices. Cando era pequeno, pensaba que a vida era de bos e malos, pero a medida que fun crecendo, decateime de que nin os bos son tan bos, nin os malos son tan malos". "Máis que a obxectividade, gústame practicar a honestidade: explicar a realidade que atopei, non modificala para poñela ao servizo do que eu xa pensaba", conclúe


Summary: O líder de Anova apoia a Martiño Noriega no primeiro dos debates que organiza a plataforma cidadá e insiste en que a confluencia electoral en candidaturas é "o futuro" e agarda que a fórmula se estenda para futuros procesos electorais.

O coportavoz de Anova e deputado de AGE no Parlamento de Galicia, Xosé Manuel Beiras, participou este sábado na campaña electoral municipal para apoiar a candidatura de Compostela Aberta, que encabeza Martiño Noriega, e para advertir de que estas fórmulas de confluencia son o "futuro". Beiras ve nas fórmulas de confluencia "o futuro" e espera que se espallen por toda Galicia nas vindeiras eleccións Así, o veterano político confiou en que estes espazos cidadás teñan "efecto bóla de neve" e se espallen por toda Galicia nas vindeiras convocatorias electorais. Beiras asegurou que quere que Noriega "sexa alcalde", tras defender a aglutinación de forzas para provocar un "cambio de réxime" no conxunto do Estado. "O futuro está aí, para que dunha vez se acabe a peste bubónica", dixo durante o encontro baixo o formato Conversas Con, que tamén traerá a Compostela a Carolina Bescansa (Podemos) e a Yolanda Díaz (EU e AGE). Xosé Manuel Beiras advertiu de que "gobernar sen ter constantemente en conexión cos cidadáns e sen ter ese exército disposto a saír a dar a batalla" desemboca en que: "ou te sometes aos ditados da plutocracia ou te descabezan". "E por tanto, a forza está na xente", remarcou. Beiras defendeu a "traxectoria congruente" de Martiño Noriega e destacou o seu "compoñente humanista", como médico de familia que é de profesión. "Quero que Martiño sexa alcalde e saiba o que é bo", manifestou o político convidado, quen afirmou, ademais, que hai "un equipo espléndido". Para o líder de Anova, un cambio en Compostela, baixo a "conciencia" de que é a capital histórica do país e a cabeceira dunha comarca que hai que "articular e construír", "só pode facelo quen vive o país, quen lle quere ao país, quen sente e padece, e quen pon o país e a ética por diante de calquera cousa". Noriega ve a Compostela Aberta "lanzada" para chegar a Raxoi e "cambiar a política" Pola súa banda, Martiño Noriega, que se declarou "pesimista" por natureza, mostrouse "positivo" e afirmou que Compostela Aberta "vai lanzada" para chegar a Raxoi para "cambiar a política". Referiuse á "falta de políticas sociais", á situación de risco de pobreza, á "falta de transparencia" e, en contraposición, apostou por unha Compostela que recupere o seu estatus e sexa "a gran capital" do país. Doutra banda, nunha das súas intervencións, Beiras volveu referirse aos "delincuentes" do PP, cuxos "delitos", como "deixar morrer" os maiores ou "causar suicidios e mortes". O histórico político tamén aproveitou a súa intervención para contestar o presidente da Xunta e do PP galego, quen o acusou de ser o político que máis tempo cobrou, para aclarar que é o político que máis anos estivo no Parlamento "sen cobrar", xa que só estivo con dedicación exclusiva entre 1999 e 2003. "Dígoo porque hai un xenoma indecente que dixo todo o contrario", explicou.


Summary: O próximo domingo día 17 de xuño terá lugar en Compostela o XIII Congreso Nacional da UPG, en que Francisco Rodríguez deixará a secretaría xeral. Despois de doce anos á fronte da organización, Rodríguez anuncia que continuará activo na militancia política e na investigación literaria e histórica.

Pregunta: O XIII Congreso Nacional da UPG vai desenvolverse nun momento en que a crise económica e o rescate están no primeiro plano do debate político.Resposta: O congreso ten lugar ao se cumprir o prazo estatutario para a súa celebración. A situación externa é problemática e iso centrará tamén os debates mais na organización interna a situación é tranquila se a compararmos con outros momentos históricos. Os debates actualizarán as conclusións do relatorio do ano 2008 en que xa perfilamos as características da crise que se estaba a producir e faciamos unha análise da organización nas claves que o nacionalismo contemplou ese proceso de carácter imperialista. O nacionalismo e o afán de soberanía é crucial para modificarmos o que está a acontecer. P: Nas teses dan por esgotada a vía do avance para o autogoberno desde o actual modelo autonómico e apostan pola soberanía nacional. Que supón este posicionamento na práctica política?R: Sempre estivo no cerne ideolóxico do BNG aínda que agora fica máis clarificado. Outro tema son as cuestións tácticas en momentos determinados. Partimos da idea de que a globalización está a provocar un auténtico desastre para as nacións periféricas. Combater a globalización con máis globalización é ridículo. Enfrontármonos a ela desde unha óptica como a nosa significa subliñar os aspectos que son a razón de ser do nacionalismo. O primeiro deles é que hai que ter capacidade de decisión, dito en termos políticos, ter soberanía. Se as institucións democráticas non representaren as vontades dos pobos será imposíbel rectificar o que está a pasar. En segundo lugar, os países periféricos teñen un gravísimo problema de falta de posibilidades para ter sectores produtivos propios con entidade. Están a ser roubados e as súas bases produtivas anuladas. En terceiro lugar cómpre termos instrumentos de intervención pública e aí referímonos á cuestión financeira. É imprescindíbel contarmos con banca pública galega, instrumentos financeiros propios e, por último temos que ter un sistema de financiamento do país de noso que teña, como mínimo, as características do concerto vasco. Esta é a maneira de enfrontarmos a crise económica desde unha perspectiva galega. Querermos resolvelo dicindo que precisamos máis Unión Europea ou unha política fiscal común a toda Europa é aínda máis dramático. O nacionalismo e o afán de soberanía é crucial para modificarmos o que está a acontecer.P: Que papel cumpre nesa situación o nacionalismo?R: O discurso fundamental é impregnarmos a sociedade galega da idea de que ninguén agasalla nada, de que todos os pobos, e en particular o galego, viven do seu traballo, que agardarmos calquera tipo de redención que veña de fóra é irmos a unha política suicida, como nos demostran os vinte últimos anos. Non hai que ter medo de collermos as rendas do propio país e esa é unha das ideas chaves que temos de introducir na nosa sociedade. A concreción é a que me refería, banca pública, sistema de financiamento propio, política fiscal progresiva, capacidade de decisión, soberanía e descuberta de sectores produtivos estratéxicos onde poidamos xerar riqueza, a comezar coa nosa base agraria. Vexamos Alemaña, Francia, Estados Unidos ou mesmo parte do Estado Español e concluiremos que é impensábel un país normal sen base agraria. O que está a acontecer co sector naval, co leite, coa pesca, o paro en especial na mocidade, unha poboación activa pequena mais un alto índice de emigración.... estes temas están vinculados ao deseño que sofre o país. Aceptamos a interdependencia, non o dominio porque é antidemocrático e lesivo para os intereses do pobo P: Volven sobre o tema do imperialismo equiparado á globalización. R: Trátase dunha idea básica mais non é só nosa. As características da globalización son unha trama económica cada vez máis oligopólica, un papel do capital industrial financeiro hexemónico e dominante, unha tendencia a que o capital xogue a facer negocios de carácter especulativo e descontrolado ademais dun baleirado das institucións democráticas e unha xeraquización explícita dos estados. Atreverse a dicir que a periferia é unha Europa distinta, impoñer criterios lesivos que van facer inviábel calquera tipo de incentivo económico para desenvolver o país é facer unha guerra onde somos subordinados. A globalización é dominio, é interdependencia. Aceptamos a interdependencia, non o dominio porque é antidemocrático e lesivo para os intereses do pobo. Niso equipáranse ás descricións do imperialismo clásico por parte do marxismo ou mesmo por Castelao que tiña claro que se trataba da maior rémora para se achegar á liberdade de todas as patrias. P: Afondan entón nas mesmas teses do anterior congreso?R: Son claras. Galiza con capacidade de decisión, globalización igual a imperialismo, loita nacional e social amalgamadas e unha de uso interno mais importante que se refire ás adaptacións que temos que facer como militantes na actuación e o traballo social e na presenza institucional. Trátase, neste sentido, dun combate contra a burocracia, a favor da iniciativa e a presenza social e de axilidade nas respostas. A militancia nun partido xustifícase en función do que se contribúe a facer socialmente, na práctica, non en nome de principios ideolóxicos abstractos.P: A UPG sempre promoveu que os seus militantes formaran parte doutras plataformas de acción social. Refírese a outro xeito de presenza social? Está a pensar no 15M, poño por caso?R: Hai outras épocas históricas onde un peso forte dunha actitude burocrática ou ideoloxista tiña consecuencias menos negativas que agora. O tempo ía con outro vagar e a política podíase planificar. Agora cómpre estarmos nos sitios, nas mobilizacións sociais. Vermos a causalidade que poden ter certas actuacións non debe levar ao abstencionismo, senón a defendermos a nosa actuación. Canto ao 15M, un dos efectos disto foi o cambio lingüístico. É preciso estarmos cos ollos abertos e termos iniciativas. O que non pode ser é que rapaces e rapazas galegos pensen que teñen os mesmos problemas que en Francia.P: O discurso nacionalista está a ser atraente para a mocidade?R: Estamos diante do sector máis vulnerábel á globalización en especial no aspecto comunicativo. A capacidade de control actual é brutal e fai crer que vivimos na realidade brutal. Hai xente que pensa que o mundo se pode amañar a través de internet. Este control e o baleirado das institucións democráticas son dous factores que compre ter en conta.P: A UPG móstrase coma un partido sólido, sen fisuras, é esa a súa realidade interna?R: Débese a que se logrou conformar un grupo político onde a idea fundamental é que Galiza existe, cunha concepción patriótica do país. Existe unha conciencia de que o nacionalismo realmente é viábel se se ten unha opción clara de cambio do modelo capitalista. Por outra parte, a experiencia da evolución do propio BNG confirma que o noso papel é fulcral no mantemento dunha opción nacionalista.P: Como ve o BNG na actualidade? Desde a Asemblea de Amio vostede non se pronunciou ao respecto.R: Falo onde teño que falar. Non teño no BNG cargo de representación unipersoal ningún, non ten razón que me converta en voceiro. Iso si, nunca calei en ningún órgano onde participo e non son persoa tendente a ocultar o que penso. Cadaquén ten as súas lealdades e eu, mentres estea nun lugar, respecto as regras do xogo. Estou disposto a falar das políticas do BNG, non doutro tipo de aspectos que son os que se están a levar ao ámbito mediático. Se estou nunha organización política é para respectar as decisións democráticas e levar á sociedade as decisións adoptadas. Desde un punto de vista político e participativo o BNG e a UPG son exemplo de democracia.P: Nun horizonte próximo sitúanse as eleccións autonómicas. Que agarda do futuro inmediato do BNG?R: Cunha situación externa tan crítica, todas as previsións fican en interrogantes. O BNG desde un punto de vista orgánico atópase con boa saúde. Agora non vou negar que a escisión provoca un dano social e tamén o fará de carácter electoral. Pódese comprobar que este proceso foi sobredimensionado, axitado nos medios de comunicación, en especial nos que están ao servizo do PP, como a TVG, porque están a detectar que teñen unhas fraxilidades electorais graves e a única esperanza é que haxa outras opcións para conservaren a maioría política. Lamento que se producise unha escisión, mais non fomos nós os causantes. En todo caso, está claro que sería mellor un nacionalismo galego unido nun momento como este dunha situación de dominio tan grave. É radical dicir que o galego é a nosa lingua, que temos que producir ou defender unha república galega? P: Como ve a aposta por un galeguismo de carácter integrador? R: O nacionalismo é incómodo e faise aparecer o galeguismo como alternativa. Galeguista é o PP e o PSOE, mais... que é o galeguismo? Todo e nada. No fondo non se cre no país. É o estereotipo do galego que non sabe se sobe ou baixa levado á política. Dise que cómpre rematarmos cos radicalismos e eu pregúntome se é radical dicir que o galego é a nosa lingua, que temos que producir ou defender unha república galega.P: Como vai saír a UPG deste congreso? Darase unha renovación dos órganos políticos? Concorre vostede de novo á secretaria xeral?R: Haberá mudanzas lóxicas; non só nos órganos senón tamén nos cargos unipersoais e unha delas será a de secretario xeral. No último congreso xa anunciei que non me volvería presentar e son consecuente co que entón dixen. Levo doce anos na secretaría -aínda que moitas veces se di que son moitos máis- e creo que hai persoas que poden desempeñar moi ben esta función. Eu seguirei en activo, non só se saio electo para o comité central, senón na base organizada do nacionalismo, traballando politicamente na miña comarca, e tamén no terreo intelectual, non só no ámbito da crítica literaria senón tamén da historia.P: Quen o substituirá na secretaría? R: É unha decisión que se toma no congreso. As propostas das asembleas de zona vótanse e delas sae o novo comité central que escolle un secretariado político, órgano que fai a proposta da persoa que ocupará a secretaría xeral, que se escolle no congreso.


"Quem está ao sol e fecha os olhos/ Começa a não saber o que é o sol", (O guardador de rebanhos, Alberto Caeiro –heterónimo de F. Pessoa-). O comportamento dos concelleiros ourensáns é coma este tempo que padecemos. Cando parece que quere escampar, sorpréndenos con outra treboada O comportamento dos concelleiros ourensáns é coma este tempo que padecemos. Cando parece que quere escampar, sorpréndenos con outra treboada. O meu tío adoitaba dicir que, ao vir o inverno, os días comezan a medrar coma a pisada dunha pita. Habitualmente, ao irmos indo cara a primavera, o negror da noite tarda máis en chegar e, coma se non fora cousa, comezamos a gozar da clareza, a pesar da perdurable invernía. Ultimamente a melloría do asunto do tempo –e o do concello capitalino- é moito máis cativa cá pisada da pita do meu parente. Neste tedio ourensán que comeza a cheirar a auga podre, a treboada está tardando en escampar mercé á actitude aloucada do claustro edilicio. Por mor do espasmo dos que ocupan o goberno municipal -e grazas á pachorra dos que non teñen ansia de gobernar- o cotarro estase a converter nunha aburrida monotonía que nos fai boquear máis da conta. E aí estamos, impertérritos coma se nada pasara, deixándonos abater polos tarambainas de sempre, sen sermos capaces de reaccionar, aínda que o mundo nos veña en riba coma unha lousa que nos aplana sen piedade. É coma se nos arrincaran o mínimo instinto de supervivencia, coma se os fortes vendavais que se estampan contra as nosas caras non fosen quen de arrepiarnos. A cabeciña dos ilustres ocupas do número un da Praza Maior é como é. Mais o conto adquire gravidade cando comezan a perder a noción do tempo, embobados en azacotar esa especie de loxa masónica, na que son capaces de pórse de acordo, sen necesidade de acordar nada, confabulándose entre todos para meter paus nos artefactos do reloxo da Casa consistorial, ata conseguir frear en seco a andaina do tempo, obsesionados en brindarnos o fraco favor de facer que a adversidade fique connosco perpetuamente. Talvez a atrofia endémica que tanto nos mingua a capacidade de sermos nós, causándonos unha especie de pulmonía crónica que nos deixa sen folgos para reaccionar Talvez a atrofia endémica que tanto nos mingua a capacidade de sermos nós, causándonos unha especie de pulmonía crónica que nos deixa sen folgos para reaccionar, sexa o xenuíno froito producido na veciñanza polas mentes gafadas dos concelleiros ourensáns, empostos a erguerse cada mañá, sen outra preocupación que non sexa a de tocarlle os güevos uns aos outros, e de paso tocárnolos a nós tamén, facéndonos partícipes do desinterese pola res pública, ata conseguir que a desidia nos poña talmente fóra de combate. Ah! A pesar dos pesares, ouvín que aínda queda xente con folgos para gurrar contra o vento velenoso, criado nas cloacas dos putos amos do mundo, que nos zumba cada día no couquizo para facernos zunir os tímpanos con esa sempiterna parvada de que "todos son iguais".


Summary: 111 buguinas soando. 111 bicicletas como instrumentos. O Taller Atlántico Contemporáneo (TAC) solicita a participación do público no concerto "Eine Brise" de Mauricio Kagel, unha acción fuxidía que terá lugar o próximo domingo 1 de decembro no Culturgal. O TAC vén de gañar o Premio da Crítica e está finalista dos Premios Galegos da Música.

Trátase dunha acción fuxidía para 111 bicicletas, unha proposta que o TAC prepara para a Feira de Industrias Culturais (Culturgal) e que terá lugar o próximo domingo 1 de decembro. Precisan 11 persoas que asistan coas súas bicicletas para participar no concerto "Eine Brise", de Mauricio Kagel, a proposta coa que o TAC iniciou a súa andaina en marzo de 2010 na Praza do Obradoiro en Santiago. Reivindicaba así "por un lado a cercanía que a música contemporánea pode ter para calquera tipo de público, e por outro a posibilidade de facer concertos introducindo novos elementos". O concerto de Pontevedra partirá ás 12 horas do peirao das Corvaceiras e nel pode participar calquera persoa que teña unha bicicleta con timbre. As persoas voluntarias terán que ir vestidas con pantalón negro e parte superior branca. Recorrerán arredor de 1.800 metros pola Avenida de Uruguai, a ponte das Correntes e o paseo de Domingo Fontán para chegar ao Pavillón Municipal de Deportes de Pontevedra que será o espazo no que os membros do TAC darán as instrucións e procederán a un pequeno ensaio da Acción fuxidía para 11 bicicletas. 500 metros e 90 segundos Entre o Pavillón e o Pazo da Cultura de Pontevedra, na rúa Alexandre Bóveda -arredor de 500 metros-, desenvolverase o concerto que ten unha duración duns noventa segundos. Quen queira participar na proposta tense que anotar no correo 111bicicletas@culturgal.com. O TAC atopa na obra de Mauricio Kagel unha proposta que se adapta especialmente ao seu obxectivo de ampliar o público para a música contemporánea. Con ese fin, interpretou a obra de Satie cun piano de cola no faro de Fisterra ou desenvolveu numerosas accións como "Os seráns do TAC" na Cidade da Cultura encamiñadas a achegar a música con formatos orixinais e singulares. Recentemente promoveron unha nova iniciativa de concertos simultáneos en streaming. "O interesante desta agrupación é que está a innovar constantemente na procura da normalización da escoita da música contemporánea, que durante moito tempo permaneceu nun eido marxinal e elitista. Cos seus espectáculos conseguen aproximar a todo tipo de público propostas de autores galegos do último século xunto ás doutros compositores consagrados do mundo contemporáneo", defendeu o xurado dos Premios da Crítica ao escoller ao TAC como gañador na categoría de música. O Taller Atlántico Contemporáneo é tamén finalista aos Premios Galegos da Música.


Summary: En 'Galicia, a Sentimental Nation: Gender, Culture, Politics', (University of Waler Press), Helena Miguélez traza o itinerario da construción dun dos estereotipos centrais da identidade galega, a que conceptualiza un país sentimental con sinais propios, como a saudade, o lirismo e a dozura.

En Galicia, a Sentimental Nation: Gender, Culture, Politics, (University of Waler Press), Helena Miguélez traza o itinerario da construción dun dos estereotipos centrais da identidade galega, a que conceptualiza un país sentimental con sinais propios, como a saudade, o lirismo e a dozura. Profesora na Universidade de Gales, para Helena Miguélez o estereotipo responde ás relacións de poder con España e naceu coa funcionalidade de someter e aplacar calquera intento de empoderamento nacional. Como nacen os estereotipos da identidade galega creados arredor do sentimentalismo, morriña, saudade ou lirismo? Responden a relacións de poder, en contraposición coa historicidade que falaba das orixes celtas, dun pobo guerreiro e bravo. Xérase a idea de que a galega era unha terra lírica, poética, feminina, producida desde o contexto español. O nacionalismo cultural apropiouse do sentimentalismo que se atopa en moitos textos españois sobre Galiza. O concepto de saudade de Ramón Piñeiro toma parte deste estereotipo. "Conceptualízase un país de morriña, do galego que volve á terriña, que non molesta. Responde a razóns políticas, tanto do centralismo español coma dos propios teóricos do país, que non querían que existise vontade de liberación". Está vencellado a un interese político de sometemento? A idea do sentimentalismo é claramente desmobilizadora e correspóndese, poño por caso, co concepto de autoidentificación, que logo alcuñou Manuel Fraga. Conceptualízase un país de morriña, do galego que volve á terriña, que non molesta. Responde a razóns políticas, tanto do centralismo español coma dos propios teóricos do país, que non querían que existise vontade de liberación. Trátase, para o seu ver, dun discurso desmobilizador, que mesmo lle veu ben a certo galeguismo? A xénese nace da dialéctica de poder entre Galiza e España. En Olladas no futuro, de Ramón Piñeiro, hai artigos nos que non ten problema en perpetuar a imaxe dos galegos que aparecía en textos españolistas. Aí está o individualismo, a incapacidade de conciencia e organización colectiva, o sentimentalismo, que, se me apuras, tamén aparecen nalgúns escritos de Otero Pedrayo ou de Murguía. Os froitos que deu o discurso do lirismo, do sentimentalismo ou da Rosalía que aliñaron con esa idea non foi o da mobilización política nacional. Esa falsa idea de Rosalía é, nese sentido,un trasunto do país? Morreu cando se estaba a forxar o estereotipo e foi considerada a personificación da alma, da forza lírica, do sometemento. É clave para entendermos o proceso. O nacionalismo, na súa xénese, respondeu ao estereotipo? Nos comezos dos anos vinte, o concepto dunha Galiza sentimental non lle sentaba nada ben á primeira xeración de nacionalistas. Hai textos de Villar Ponte en A Nosa Terra que veñen dicir "deixade de escribir poemas, deixade a imaxe choromiqueira". Algúns textos dese nacionalismo inicial están inzados de retórica para contrarrestar o lirismo. "Nos comezos dos anos vinte, o concepto dunha Galiza sentimental non lle sentaba nada ben á primeira xeración de nacionalistas" A dialéctica dáse entón entre liberación-razón, sometemento-emoción? A retórica énchese de adxectivos femininos cando se quere desvalorizar ou desmobilizar. En canto se aliña un pobo co sentimento, estase afastando da razón. Poesía, sentimento, lirismo da muller fronte á razón, ciencia, política do home. Mentres se puña a Galiza na primeira banda, non se entraba no ámbito da liberación nacional. Un dos textos que atopei, que fai un recoñecemento en termos máis claros desta circunstancia, é o prólogo que Mª Xosé Queizán escribiu para a segunda edición de A orella no buraco. Alí afirmaba que cumpría deixarse de sentimentalismo, porque era a imaxe dos colonizados. Como lle afectou isto á crítica das escritoras contemporáneas? Durante moito tempo, cando se trataba a escrita das mulleres, entendíase desde o sentimental e o persoal. Non atopei unha crítica feminista aberta, aínda que si un libro que me pareceu moi certeiro, que foi o poemario Pornografía, de Lupe Gómez. Trátase dun dos textos nos que mellor se entende a necesidade de saír desa trama; de feito, no prólogo sinala que os seus poemas son fríos, xornalísticos e antisentimentais. Fuxiu do diagrama da literatura feminina como escrita de emocións. Percorre ás historias literarias, desde González Besada a Carvalho Calero, a quen interpreta desde a perspectiva de xénero. Como se deostara tanto o concepto de home sentimental, Carvalho constrúe a hipermasculinidade en autores como Pondal, no que louva a súa promiscuidade, como un depredador sexual. Todos esas características que en Pondal enxalza toman outro valor en Rosalía. Cústalle enfrontarse a unha muller con corpo, non sublimada; só é quen de se achegar desde un punto de vista patriarcal. O estereotipo da Galiza sentimental triunfou na contemporaneidade? Aínda está presente en titulares como o de "Galiza chora" sobre a traxedia de Angrois, no discurso neorrexionalista do PP, nunha campaña coma a de Turismo Gárdasme o segredo?, ou nos anuncios publicitarios de Gadis. Foi exitoso, porque prendeu; situounos na resistencia, nunha constante necesidade de tentar desmontar, desconstruír ou neutralizar o que de nós din fóra. Sen podermos construír. Esta entrevista foi publicada no semanario nº 64 do Sermos Galiza


Summary: O festival de festivais anuncia xa 60 grupos que estarán na súa vindeira edición e pétao nas redes sociais, logrando ser 'trending topic'. Unha cita que reúne desde os Agnostic Front e Terror até Airbourne e Napalm Death

O Resurrection Fest 2017, que terá lugar entre o 5 e 8 de xullo en Viveiro, trae un cartaz de infarto e do que esta quinta feira deu a coñecer o nome de 60 grupos. Desde os alemáns Rammstein até os punks Rancind, pasando polos veteranos do hardcore Suicidal Tendencies, o celtic-punk de Dropkick Murphys ou a bestialidade dos Napalm Death. Mais a listaxe é completa: os históricos do harcore crossover Agnostic Front, o hard rock australiano de Airbourne, o metal progresivo de Animal as leaders, Terror, Comebak Kid, Archenemy... e moitos máis. As redes sociais ferveron esta quinta feira a medida que desde 'O Resu' se ía darndo a coñecer algunhas das bandas que estarán en Viveiro o vindeiro mes de xullo. Foi trending topic en varios momentos. O Resurrection é un festival de referencia a nivel internacional. Ano tras ano reúne na Mariña miles de persoas para gozar das aristas máis afiadas do rock, desde todas as variedades do metal até o punk e o hardcore.


Summary: Xogaron en Maracaná hai agora trinta anos. Cunha selección composta, entre outros, por Chico Buarque, Jorge Ben ou Toquinho, Brasil só podía saír a gañar. O álbum da xornada atópase nos acervos dixitais do Instituto Antonio Carlos Jobim, un tesouro da música brasileira.

Medio cento de imaxes mostran un estadio de Maracaná coas bancadas completas, como nas mellores ocasións. No campo algúns dos nomes máis coñecidos da música brasileira disputan un amistoso que pasará á historia. Xenios como Chico Buarque, Jorge Ben, Toquinho, Djvan ou Paulinho da Viola poñen o seu talento a correr detrás da bola. A selección é, sen dúbida, de gañar. O álbum forma parte do acervo dixital de Chico Buarque no Instituto Antonio Carlos Jobim, un arquivo con milleiros de documentos de imaxe, escritos e sonoros que recollen parte do tesouro da cultura brasileira. En decembro cumpriranse vinte anos da morte do mestre António Carlos Jobim, Tom Jobim, autor de cancións de referencia na historia da música brasileira como Garota de Ipanema, Chega de saudade ou Águas de março, interpretadas moitas delas en múltiples voces da bossa nova. Arredor da súa figura, en maio de 2001 constituíuse o Instituto Antonio Carlos Jobim, nacido non só para documentar e facer público o acervo do grande músico mas tamén para recoller o inmenso tesouro da música brasileira a través dos arquivos dalgúns dos seus principais protagonistas. Navegar pola música Catalogar, conservar e disponibilizar os acervos dixitais de artistas de Brasil é o grande obxectivo do Intituto Jobim que abre o espazo dixital para milleiros de documentos de Dorival Caymmi, Chico Buarque, Gilberto Gil ou Lúcio Costa aos que se están a incorporar o de Milton Nascimento e Paulo Moura. Un equipo composto por especialistas en música, investigación, historia e deseño contribúen á catalogación de cada un dos arquivos que mostran en imaxes e documentos inéditos boa parte da historia musical recente do Brasil. Navegar polo sitio multimédia do Instituto António Carlos Jobim abonda para se sorprender coa dimensión musical da lusofonía de América, pola biografía persoal dalgún dos seus protagonistas e mesmo se atopar con singularidades como o álbum daquel partido amistoso de artistas en Maracaná que agroma no acervo de Chico Buarque, coñecido apaixonado do fútbol como lembran na Galiza algúns que compartiron xogo con el no Morrazo na súa xa lonxana viaxe ao noso país. O acervo de Chico Buarque é só un exemplo da grandeza do Instituto António Carlos Jobim: máis de 5.000 documentos videográficos, sonoros, escritos e fotográficos dixitalizados en 2010. No de Dorival Caymmi son 4.000 ítems para coñecer outro dos xenios da música brasileira ao igual que os 17.000 de Gilberto Gil ou os 9.000 do propio Tom Jobim, o primeiro en ser dixitalizado por volta de 2001, ano de inicio do Instituto. Elis & Tom, o outro aniversario Infelizmente, o arquivo do Instituto António Carlos Jobim non inclúe ningunha muller e, polo tanto, tampouco unha das voces máis perturbadoras da música do Brasil. A tráxica biografía de Elis Regina, morta cando aínda non cumprira os corenta anos, non impediu que o seu nome se tornara, xa en vida, como un dos máis destacados da bossa nova, en encontro amigábel en especial co jazz. Canda Tom Jobim, Elis Regina gravaría hai agora corenta anos, entre o 24 de febreiro e o 9 de marzo de 1974, un dos discos de referencia no grande país da música. Elis & Tom ía unir na capa dun LP dúas xenialidades con temas que pasaron á historia da música mundial, a comezar co "Águas de Março" que abre o disco, da autoría do propio António Carlos Jobim. En 2004 o álbum sairía de novo publicado cos 14 temas remasterizadas xunto cun DVD.


Summary: A banda viguesa presenta o seu terceiro disco

Liska! lanza aos océanos musicais República 2.0, un EP de cinco faixas cargadas de enerxía e compromiso nas que "labregas do mar" levan o protagonismo. O ska punk da banda de Vigo arriba de novo a porto con este álbum que se integra dentro da denominada como serie das Repúblicas, iniciada no ano 2017 coa edición de República 1.0. Esta segunda entrega constitúe ademais o terceiro traballo discográfico da formación, que xa se atopa dispoñíbel en todas as plataformas dixitais, ademais de en formato físico como digipack. Os temas recollidos no EP poñen, como ben ilustra a portada -unha desas "mariscadoras batendo corazón de sal"-, o mundo e o traballo mariñeiro no foco, atendendo tamén a outras problemáticas como a emigración, especialmente presente en "Tam perto". Así, a banda parece responder ao berro de Xurxo Souto, "Medre o mar... das mulleres do mar!", facendo especial referencia á presenza feminina na cultura mariñeira. Igualmente, a reafirmación da galeguidade faise patente nunha letras de loita que xa son selo de identidade da banda, co "monolingüismo" e a denuncia social capitaneando a narración, segundo elas propias afirman. Do sentir proletario que corea "cantemos un alba de gloria", o silencio crébao a vontade "rebelde e combativa que sempre loita contra a súa mentira". Explorar outras sonoridades As sonoridades alegres e bailábeis dos ventos, cos ritmos desenfreados do ska-punk, xeran ondas expansivas que enchen esa "sede de terra / historia viva dun futuro en rebelión". Mais neste EP, gravado e masterizado nos estudios vigueses Estereoarte, a banda experimenta tamén novas musicalidades que se achegan ao latino, mesturando ritmos cubanos. Así, o inicio de "Tam perto" trasládanos con cálidas reminiscencias ao outro lado do charco, mais sen perder de vista a base identitaria que latexa no proxecto, sempre cunha mensaxe de insubmisión: "De noite escura o camiñar / de puño erguido o seu cantar / como esa estrela que non deixa de brillar", entoan. Aliás, Liska! está a preparar a saída do videoclip de "Labregas do mar", que estará dispoñíbel o próximo sábado 9 de maio na súa canle de Youtube.


Summary: Máis un número de Sermos Galiza sae do prelo. É o 35 aniversario da Constitución española de 1978. Analisamos a magna crise dun texto que non dá máis de si. Xa á venda na nosa loxa.

A Constitución española fai 35 anos. Esta semana debruzámonos sobre a crise que atinxe á Carta magna. Máis discutida do que nunca, o seu aniversario chega con serias dúbidas a respeito de se chegará a facer os 40. Nunha extensa reportaxe lembramos os sete fitos que marcaron esta trintena de anos e lembramos as forzas que participaron do pacto co franquismo na chamada Transición. Nas páxinas de política analisamos a estratexia do Partido Popular por situar no centro da axenda política a carreira ás eleccións locais e repasamos os acordos adoptados por Nós-UP na súa última Asemblea nacional. Aliás, conversamos co alcalde de Rianxo, Adolfo Muíños (BNG), que vén de anunciar a súa saída de Sogama. O rexedor rianxeiro sitúa de novo riba da mesa o debate arredor da xestión de residuos en Galiza. Entrevistamos a María Xosé Abuín face a folga na sanidade En social entrevistamos a María Xosé Abuín, secretaria nacional da CIG-Saúde. Ás portas dunha folga xeral na sanidade pública galega a sindicalista denuncia a imposición que o PP está a facer do seu modelo de sanidade na xestión clínica. Aliás, falamos do ensino de portugués na Galiza e de como sugar o potencial da nosa lingua. Unha aprendizaxe que se mantén grazas a iniciativas de ensino non regrado perante o desleixo institucional. Asemade, ollamos para o sector naval, castigado pola falta de solucións a unha crise que o atinxe, nomeadamente nos estaleiros públicos. A comarca de Ferrolterra saiu masivamente ás rúas nos últimos días para exixir compromisos reais dunha Xunta de Galiza que se mantén allea á quebra dun sector estratéxico para o país. Ollamos para o galego que gañou o Balón de Ouro Nas páxinas de deportes lembramos a figua de Luís Suárez, o galego do barrio coruñés de Monte Alto que en 1960 se tornou no primeiro futbolista do Estado en gañar o balón de Ouro, un logro nunca conquistado despois por ningún outro xogador. Na sección de Cultura falamos do futuro do audiovisual e do "boom" que están a representar as webseries. Proxectos como Fame ou PIB analisamos este fenómeno dixital. Aliás conversamos con Manuel Bragado, presidente da Asociación Galega de Editores. Bragado pon o acento na redución do apoio institucional ao sector que coida "alarmante" nun país como o noso que xa edita menos libros na lingua propia que Euskadi en euskera. Tamén así viaxamos a O Castrove entre as comarcas do Salnés e a ría de Pontevedra e con Toc Toc de Pablo Díaz atravesamos un mundo de música e baile nun disco-libro que rima con pop, rock e folk, di o autor. Todo isto e moito máis no número 76 do semanario, xa á venda nos quiosques e librarías do país. Tamén, na nosa loxa.


Summary: "Perplexidade" e "incredulidade" da asociación organizadora da gala ante as acusacións do director xeral dos medios públicos galegos, Sánchez Izquierdo.

O director xeral da CRTVG, Sánchez Izquierdo, falou en sede parlamentar de "humillación pública" e "agresións verbais" durante a Gala dos premios Martín Códax a dúas traballadoras da CRTVG. "Nin a organización do evento ou os seus patrocinadores comerciais se dirixiran a ningunha destas profesionais para aclarar o sucedido e pedir disculpas", remarcou o responsábel dos medios públicos galegos para enfatizar una denuncia perante a cal os organizadores do evento, Músicas ao Vivo (MAV), afirman estar "perplexos". Así o manifestan nun comunicado co que queren retrucar a esas afirmacións por parte de Sánchez Izquierdo. Músicas ao Vivo nega a maior: "En ningún momento se produciron tales agresión verbais cara as traballadoras da CRTVG que actuaron de representantes do ente público". Indican entón que se o director xeral se refire con esas cualificacións –"agresións", "humillación"- ás declaracións feitas por algún dos premiados no momento de recoller o premio ou ás palabras pronunciadas pola directiva de Músicas Ao Vivo reclamando uns medios públicos de calidade, "debemos dicir que nós chamámoslle liberdade de expresión". Afirman, así mesmo, que esa liberdade tamén amparou as traballadoras da CRTVG ás que se cita (Tania Lombao, xefa de programas da Radio Galega, e María Solar, coordinadora de cultura da CRTVG) cando pasaron a recoller o premio obtido para o programa Diario Cultural "e puideron pronunciar os seus discursos, que foron ademais os máis longos da gala, con total normalidade". "Non podemos pedir desculpas por algo que non pasou e que, ademais, en ningún caso nos foi comunicado fóra das súas declaracións. Se estas dúas traballadoras consideran que tiveron algún tipo de problema ese día, rogamos que se poñan en contacto con nós e nolo fagan saber, porque desde logo alí, no transcurso da gala que todas e todos vivimos con ilusión esa noite, non houbo tal humillación pública". MAV, para finalizar, indican que se posicionan "xunto as traballadoras e traballadores da CRTVG que cada semana, venres a venres, loitan para conseguir uns medios obxectivos e de calidade, fuxindo de intereses individualistas ou políticos, e rexeitamos contundentemente as ameazas ás que son constantemente sometidos e sometidas por parte da dirección do ente público".


Summary: O goberno local ordena a "suspensión inmediata" das obras que saltaron á controversia pública por mor do incendio do 5 de decembro e abre expediente á pasteira, que disporá de tres meses para tramitar a licenza. A empresa alega que as obras están "amparadas" no Plan de Incidencia Supramunicipal do asentamento industrial de Lourizán, pero o Concello rebáteo

O incendio declarado o pasado 5 de decembro na planta de ENCE en Pontevedra puxo o foco sobre as obras que a pasteira está a realizar na súa factoría. Nesa mesma xornada o Concello pontevedrés advertiu de que os traballos aos que atinxiu o lume non teñen licenza municipal e a empresa admitiuno, pero agregando o matiz de que non precisan ese permiso para realizalas. Tras examinar os informes de inspeccións das obras ordenadas antes do incendio, o Concello vén de ordenar a súa "suspensión inmediata". A pasteira alega que as obras están "amparadas" no Plan de Incidencia Supramunicipal do asentamento industrial de Lourizán, pero o Concello rebáteoAs mudanzas que ENCE está a realizar na fábrica inclúense no seu plan de "integración arquitectónica e paisaxística" á beira da ría de Pontevedra. Inclúen, segundo o expediente de suspensión, a "construción de pérgolas para o estacionamento de vehículos, o desmantelamento das xa existentes" e "obras na envolvente do edificio destinado a oficinas", así como noutros adxacentes, tamén na construción de coberturas nas caldeiras para mudar o seu aspecto exterior. Segundo o informe municipal, a pasteira alega que os traballos están "amparados" no Plan Sectorial de Incidencia Supramunicipal que regula o asentamento industrial en Lourizán.Pero, segundo o criterio dos técnicos municipais que asume o Goberno local, estas obras "non están definidas detalladamente" nese plan "nin poden ser consideradas obras públicas". Daquela, non poden acollerse ao suposto legal que permitiría que fosen realizadas sen licenza do Concello e sen a "obtención dos informes sectoriais que lle son de aplicación", sinala o expediente. "O plan -abonda- só recolle as edificacións e instalacións existentes no intre da súa aprobación", hai seis anos, e a edificabilidade que poderían acadar futuras ampliacións da fábrica.O goberno local ordena a "suspensión inmediata" das obras e abre expediente á pasteira, que disporá de tres meses para tramitar a licenzaO Concello apóiase nos informes dunha inspectora de Urbanismo do Concello e do arquitecto municipal, ademais de na lexislación urbanística autonómica, para ordenar a ENCE a "suspensión inmediata das obras". Ademais, comunica á pasteira, como promotora dos traballos, a apertura dun expediente de reposición da legalidade urbanística "por mor da realización de obras sen a preceptiva licenza municipal previa que as lexitime". A empresa ten agora quince días para "presentar os documentos e xustificacións que consideren pertinentes na defensa dos seus intereses".O expediente, que o Concello remitiu tamén ao Ministerio da Transición Ecolóxica por ser o competente en materia medioambiental e responsable da concesión de ENCE, "advirte" tamén a ENCE de que no caso de que as obras "puideran ser legalizables" por "ser compatibles" coa normativa urbanística, terá tres meses para solicitar a licenza. Se o Concello lla denega por non se adaptar á normativa "acordarase a demolición das obras" e será a empresa a que teña que asumir os custos dese derrubamento.Tras o incendio que suscitou a controversia pública a respecto das obras ENCE advertiu de que o lume xurdiu durante o "desmonte de equipos obsoletos" e non por mor de "ningún tipo de obra civil". Agregou, asemade, que "ENCE non fai obras ilegais no interior das súas instalacións" porque "respecta escrupulosamente a lexislación". Neste sentido, agregou, "todas as obras civís" que agora o Concello paraliza "realízanse sempre ao abeiro do Plan Sectorial de Incidencia Supramunicipal", encaixe que negan os responsables municipais.


Summary: Participantes na andaina polo cabodano do incendio que arrasou o Olimpo Celta constataron a presenza de eucaliptais e lanzan a voz de alarma perante o "abandono" da administración.

Máis de dúas centas persoas participaron esta fin de semana (13 de setembro) no roteiro organizado pola Asociación Monte Pindo Parque Natural co gallo do primeiro cabodano do incendio que arrasou o Olimpo Celta. Na andaina, que partiu do lugar de Caldebarcos e percorreu un camiño até o momento descoñecido para a propia asociación, @s participantes puideron comprobar o actual estado de recuperación do Monte Pindo após un ano do lume e, no concreto, "constatar a invasión total de Eucalyptus globulus, que rebrotou por doquier ameazando a supervivencia do carballo autóctono", aseguraron desde o movemento asociativo. "As novas plantas xa superan en menos dun ano os dous metros de altura" feito que, din, impide "a súa extracción manual", sinalaron. Participantes na andaina comprobaron a presenza de eucaliptos de máis de 2m que ameazan o carballo anano Desde Monte Pindo Parque Natural alertan das consecuencias que carrexará para o carballo anano esta invasión, que tildan de "emerxencia ecolóxica" habida conta que este monte é o único hábitat desta especie en Galiza. Para @s activistas en defensa do Olimpo Celta "a profusión do eucalipto" é responsabilidade da "inacción" da Xunta de Galiza, responsábel da xestión do Monte Pindo, por rexeitaren inciar os traballos de recuperación após o incendio, en aras, asegurou o secretario xeral de Medio Ambiente, Tomás Fernández-Couto, de promover a "recuperación natural". Para a Asociación estas declaracións supoñen unha "excusa incríbel" coa que soster "unha desafección e un abandono deliberados" por parte da administración pública. Perante este contexto, o Concello de Carnota, as Comunidades de Montes e o tecido asociativo de Carnota acordou iniciar os traballos para disolver o Consorcio que deixa en mans da Xunta a competencia de xestión do Monte Pindo co fin de devolver @s propietari@s e veciñanza este espazo natural.


Summary: O novo Plan estratéxico da Cidade da Cultura xa foi aprobado polo Consello da Xunta, mais o seu contido segue sen ser público. Un "resumo executivo" dado a coñecer nos últimos días apunta á posibilidade de que os esforzos se centren nun lavado de imaxe do controvertido complexo.

"Malia o cambio experimentado, nos buscadores de Internet permanecen ben posicionadas informacións críticas de etapas anteriores, que trasladan unha imaxe obsoleta da Cidade da Cultura". Así reza o "resumo executivo" do novo Plan Estratéxico da Cidade da Cultura de Galiza, que aprobou o Consello da Xunta de Galiza o pasado 25 de novembro. O Plan Estratéxico foi encargado en xaneiro deste ano para o período 2021-2027, case tres anos despois de que rematase a vixencia do anterior, e o seu contido aínda non é público As "informacións críticas de etapas anteriores" ás que fai referencia o documento parecen claras: desde que se comezou a construír, a CdC amoreu titulares sobre atrasos e sobrecustos, sobre paralizacións das obras e edificios novos, sobre desvíos de fondos e informes do Consello de Contas nos que se afirmaba que a Administración galega "abdicara das súas responsabilidades na xestión prudente e planificada dos fondos públicos". Porén, "o cambio experimentado" que cita semella máis un desideratum que unha realidade. E o propio Plan Estratéxico é unha boa proba: foi encargado en xaneiro deste ano para o período 2021-2027, case tres anos despois de que rematase a vixencia do anterior, e o seu contido aínda non é público, agás o que este resumo deixa albiscar. Nada sobre o financiamento O primeiro que chama a atención no documento é a falta de mencións ao financiamento do complexo, especialmente despois de que a Xunta admitise as limitacións neste capítulo no momento en que o encargou. O resumo, porén, e a espera de coñecer a integridade do Plan, limítase a falar da "posta en marcha dun servizo de desenvolvemento de negocio que identifique novas posibilidades de financiamento, dinamice a colaboración público-privada e fomente a captación de recursos do sector privado " e da "disposición dun asesoramento especializado de fondos europeos que identifique e xestione liñas de financiamento de distintos programas operativos". Cómpre lembrar que só o custo do mantemento dos edificios do Gaiás se calcula nuns sete millóns de euros anuais. Non obstante, o resumo executivo do novo Plan saca peito en canto ás cifras e fócase no cuantitativo, lembrando que se desenvolveron máis de cinco mil actividades e que se recibiron máis de seis millóns de visitantes. Nada se di de como superar a falta de definición do proxecto e da imprecisión dos seus obxectivos -a crítica máis recorrente desde o sector, por detrás da censura pola desproporción dos gastos xerados- máis alá de especificar obxectivos como "desenvolver unha actividade e programación atractiva e xeradora de valor para a sociedade e o sector cultural e creativo", "consolidar a Cidade da Cultura como rótula do sector cultural galego" ou "fortalecer o papel do Gaiás como un destino creativo e de relevancia turística". Ponse o acento no resultado desexado, mais non na filosofía que rexerá as actuacións. Noutros aspectos, porén, o resumo si baixa ao detalle, especificando algúns dos problemas aos que se enfronta a Cidade da Cultura, como que "a frecuente meteoroloxía adversa é un factor limitante", que "é deficiente a conexión de transporte público coa cidade de Santiago de Compostela: malas conexións e escasa frecuencia do transporte público", ou que a sinalética interna debe mellorar "as indicacións sobre os itinerarios, espazos visitábeis, lugares de interese, puntos de acollida, servizos...". Tamén se recoñece a repetida crítica que se lle vén apoñendo á CdC desde o inicio, cando admite desconexión coa cidade de Santiago e co sector cultural. "Unha grande parte do sector cultural percibe o centro cuns recursos maiores aos reais", di literalmente, sen facer referencia aos 350 millóns de euros que se levan gastados na súa construción, que talvez teñan algo que ver na percepción pública do proxecto. O novo plan fai moito fincapé na imaxe que se traslada á sociedade Contra a indefinición, propaganda O documento recoñece, en xeral, que "o Gaiás non é un centro cunha actividade única cultural, senón que abrangue outras funcionalidades que fan que o seu recoñecemento como centro cultural sexa ás veces confuso", e que "as novas relacionadas con usos alternativos e todo o que ten que ver con traballadores da Administración no complexo lastran a súa imaxe". En consecuencia, o novo plan fai moito fincapé na imaxe que se traslada á sociedade. Sinala, por exemplo, a necesidade "de reforzar unha identidade recoñecible, conectada coa Xunta de Galiza, máis identificábel pola sociedade como propia da Cidade da Cultura, apostando sempre por unha comunicación e ton cultural fronte a un estilo e ton administrativo". Precísase, di, un rebranding da marca 'Cidade da Cultura', un novo plan de comunicación que reflicta "a nova etapa e realidade do Gaiás" e "unha estratexia definida de posicionamento en buscadores da nova marca". Tamén se menciona a "creación dun plan de comercialización do Gaiás a nivel turístico". Existen ideas concretas que poderían axudar a darlle un sentido ao coloso do Gaiás, como o chamado 'Proxecto Ollándonos' destinado a " preservar, valorar e difundir" o " amplo volume de coleccións e legados artísticos" existentes na Galiza. Mais o groso dos esforzos parece estar moi volcado en subliñar a aparición dunha "nova etapa" que permitiría esquecer todos os escándalos que rodearon a construción e desenvolvemento da Cidade da Cultura nun "pasado" que se dá por superado. Só para o vindeiro 2022 está previsto o investimento de case seis millóns de euros máis, destinados na súa maioría a levantar un edificio de 1.500 metros cadrados que acollerá o Centro de Ciberseguridade de Galiza As obras continúan no Gaiás Malia que a Xunta deu por rematadas as obras do complexo o pasado novembro, tras a finalización do Edificio Fontán, a realidade é que as obras na Cidade da Cultura continúan. Só para o vindeiro 2022 está previsto o investimento de case seis millóns de euros máis, destinados na súa maioría a levantar un edificio de 1.500 metros cadrados que acollerá o Centro de Ciberseguridade de Galiza -outra das funcionalidades alleas á cultura que o resumo do Plan apunta como un elemento que "lastra a imaxe" da CdC. Ademais, en 2022 tamén comezaran outras obras de acondicionamento de espazos para usos culturais (en edificios que supostamente xa se construíron con esa función) que suporán un gasto de 4,5 millóns de euros ata 2024, e intervencións de mellora do dos accesos.


Summary: O Govern de Puigdemont é o executivo lexítimo de Catalunya embora ter sido destituído a pasada sexta feira por un decreto do Goberno español. Así o proclama o pleno do concello de Barcelona.

Os comúns continúan a xogar a baza centrista na política catalá. No momento de maior conflito entre as autoridades españolas e as institucións catalás, a equipa de Ada Colau di non á declaración de independencia, mais si ao recoñecimento do Govern de Puigdemont como o goberno lexítimo de Catalunya. O debate xirou arredor de dúas mocións, unha apresentada por ERC en defensa do recoñecimento da lexitimidade do Govern destituído e do Parlament disolvido- e outra formulada pola CUP a demandar o respaldo do concello á DUI. A primeira foi aprobada cos votos de Barcelona en Comú, ERC, PDeCAT e a CUP, en canto que a segunda foi rexeitada ao ser votada en contra pola formación liderada por Colau. O bloco unionista votou contra as dúas mocións. A portavoz da CUP, María José Lecha, demandou Colau que abandone a equidistancia: "Ou colócase acarón do opresor ou acarón do oprimido". Gerardo Pissarello, número dous de Colau, xustificou o voto contrario ao recoñecimento da DUI porque a República carece neste momento de "bases sólidas" e non pasa de ser un "estado mental".


Summary: A convite do escritor galego Carlos Quiroga, a literatura portuguesa rendeu homenagem a Rosalia no maior encontro de escritor@s de Expressão Ibérica de Portugal, as Correntes d'Escritas da Póvoa de Varzim. Manuel Jorge Marmelo, Rui Sousa, Ivo Machado, Maria do Rosário Pedreira, Luís Carlos Patraquim, Michael Kegler, Sara Figueiredo, Cláudia Ribeiro, Hélia Correia, Manuela Ribeiro, Possidónio Cachapa e João Tordo, foram ler dois versos de "A Gaita Galega". Publicamos o vídeo no interior.

A primeira obra literária da nossa Renascença viu a luz há um século e meio. Nela o povo galego viu-se no espelho com as suas festas e desgraças, paisagem e alma. Cantares Gallegos foi um extraordinário exercício linguístico e literário que desconhecendo o passado não só tratou de converter o galego em língua poética e reivindicar o seu uso, tremendo esforço para a época e realizado por uma mulher num contexto de intensa subalternidade feminina. Mas excedeu ainda a gesta com uma defesa do ser galego diante das províncias castelhanas, na redescoberta da nossa própria identidade. Não admira, pois, que os versos de Rosalia de Castro, a filha ilegítima nascida na madrugada de 23 para 24 de Fevereiro de 1837, corressem de boca em boca, primeiro na Galiza e na Argentina, depois por toda a parte onde havia galegos, ficando como a primeira enciclopédia dos nossos sentimentos e modos de ser. Também não admira que neste 2013 em todas as escolas do país houvesse lembranças. E homenagens mais solenes. Outras diferentes ou inesperadas. Como a promovida durante o maior encontro de escritor@s de Expressão Ibérica de Portugal, as Correntes d'Escritas da Póvoa de Varzim, no dia 23 de Fevereiro e em paralelo à clausura. Manuel Jorge Marmelo, Rui Sousa, Ivo Machado, Maria do Rosário Pedreira, Luís Carlos Patraquim, Michael Kegler, Sara Figueiredo, Cláudia Ribeiro, Hélia Correia, Manuela Ribeiro, Possidónio Cachapa e João Tordo, foram ler dois versos cada, da parte IV do conhecido poema "A Gaita Galega", a convite de Carlos Quiroga que os gravou à hora do café e durante a tarde. Montou depois neste vídeo de dois minutos e 20 segundos, com música de gaita e cenas da manifestação compostelana do dia 3 –a condizer com o texto.


En Amio e en Sevilla, e cunha semana polo medio, Feijoo ven de asegurarse a reelección en outubro. Rematados os procesos congresuais do BNG e do PSOE, e toda vez que o que pase no PSdG é xa irrelevante, a única esperanza para o cambio en San Caetano so pode vir da man do nacemento dunha nova forza na esquerda galega. As citas destas organizacións de esquerda e doutras amosan unha vez máis a incapacidade dos aparatos dos partidos políticos para asomarse ao século XXI con naturalidade. O 15-M puxo de evidencia a desafección da cidadanía cos partidos políticos en xeral e cos da esquerda en particular. Nunha situación de normalidade todo indicaría que as forzas políticas tomarían nota e mudarían de rumbo, pero moi polo contrario parece que apostan polo suicidio colectivo. E verdade, tal como afirma o sociólogo catalán Antoni Gutiérrez que os partidos perderon a exclusividade da acción política pero máis aló cabería esperar que non descoidara o seu imprescindible papel de interface institucional. Non parece que ese vaia a ser o camiño, alúmenos a curto prazo Non obstante destas citas tamén sae un rasquizo para a esperanza pois o resultado das mesmas aplanan o camiño para a constitución dun nova forza da esquerda galega de ampla base. Forza que vai necesitar do espazo renovador que se aglutinou arredor de Xosé Manuel Beiras na última asemblea do BNG pero que tamén vai necesitar de novos nutrientes dunha esquerda nacional que non ten participado de ningunha das dúas forzas políticas centrais da esquerda galega nos últimos vinte anos. Tratase de construír unha nova alianza ampla de cambio que recolla o mellor da tradición do BNG e do PSdG pero que a súa vez incorpore aqueles elementos centrais das axendas sociais deste inicio do século XXI, democracia, ecoloxismo e ética, que a permitan converterse nun gran espazo nacional alternativo á hexemonía do PP. Co tándem Vazquez&Vazquez, Feijóo pode durmir tranquilo e feliz. Necesitamos crear novos espazos que lle quite o soño e borre o sorriso ao ocupante de Monte Pío.


Summary: A galaicofobia, o odio e desprezo ao relativo a Galiza e as súas xentes, parece gozar de tal normalidade que apenas ocupa de cando en vez certas reflexións na prensa galega. Porén leva presente décadas e séculos no pensamento colectivo español.

Nestes últimos meses, a situación sen precedentes vivida en todo o mundo a causa da alerta sanitaria está a provocar, entre outras consecuencias, a aparición de fenómenos sociais e palabras de novo cuño a un ritmo insólito.Sen dúbida un dos termos que maior repercusión social acadou no Estado español ao longo deste tempo foi a chamada "madrileñofobia", o temor á chegada incontrolada de turistas procedentes de Madrid e os riscos que esta puidese representar para a poboación dos seus destinos de vacacións. Talvez a notoriedade actual da "madrileñofobia" resida principalmente no seu carácter circunstancial, si, mais tamén na novidade que este tipo de reaccións representa nunha sociedade pouco afeita a aldraxes deste estilo.Nada máis lonxe do que acontece no caso galego, pois a galaicofobia−o odio e desprezo ao relativo a Galiza e as súas xentes− parece gozar de tal normalidade que apenas ocupa de cando en vez certas reflexións na prensa galega; no eido estatal estas xa resultan pouco menos que folclóricas. A parodia da identidade galega Un exemplo desta naturalidade encóntrase hoxe na publicidade que con independencia do seu formato ou plataforma tende a exhibir sen reparos o uso de tópicos que parodian a identidade galega e tras os que adoita agocharse un elemento vexatorio sutil. Mostras recentes deste fenómeno poden observarse en spots publicitarios como Too Good To Go, dirixido neste verán ao público español e no que se recrea unha parodia da fala galega, reducida a un castelán con certa prosodia galega (o coñecido como "acento galego") e palabras que a cultura española asocia a Galiza ("carallo"). Con diferente forma mais cunha perspectiva similar, aínda cabe incluír nesta mesma liña o spot "Eres lover ou hater?" que Vodafone fixo circular nas redes sociais en xullo, e no que non faltaban as típicas alusións á empada e a gaita −ridiculizada esta última−,e onde sorprende un imperdoábel desleixo polo idioma, visíbel no uso dun castelanismo no seu propio título-pregunta. Ademais deste tipo de campañas de marketing, as máis delas producidas en Madrid, as declaracións dalgúns dirixentes políticos xa son todo un clásico; nesta ocasión, protagonizada hai unhas semanas por Cayetana Álvarez de Toledo ao referirse á suposta indecisión dos galegos("non se saben se soben ou baixan, se van ou veñen"), sumándose á ampla hemeroteca da galaicofobia.Nesta liña, non menos agardados foron os centos de usuarios do Estado que, cita tras cita electoral, aproveitaron os resultados do 12 de xullo para encher Twitter de chíos nos que se reincidía na suposta ignorancia dos galegos, a súa rusticidade e o seu atraso económico e intelectual. Nada con que os galegos non estean familiarizados. En realidade, o estraño sería que non o estivesen pois a galaicofobia, como unha doenza crónica, non só aflora cada certo tempo, senón que leva presente décadas e séculos no pensamento colectivo español. Transmitido xeración tras xeración e perpetuado na sociedade española a través da literatura, dos mass media e da propia linguaxe coloquial; abonda con botar unha ollada ao pasado, en concreto ás palabras que os grandes escritores da literatura española dedicaron aos "galegos" xa hai máis de catrocentos anos. Os creadores da lenda negra contra os galegos Entre elas, abonda con destacar consideracións como a que Miguel de Cervantes incluía en 1613, lembrando no seu relato curto La tía fingida como os galegos "non son alguén" ou a de Francisco de Quevedo, quen sen ambaxes de ningunha clase sinalaba en 1609 como Galiza "en España é tido aínda polos mesmos españois en desprezo, por ruda, pobre, bárbara e remota". Máis infausto −aínda que ben celebrado na época− resultou o soneto de Lope de Vega no que se chamaba a Galiza a esterqueira de España, "reino infeliz, país desventurado, / de España esterqueira, anaco do mundo" nunha das pezas máis galaicófobas da tradición lírica española. A pesar da súa influencia, o certo é que nin Quevedo, Cervantes ou Lope de Vega foron os creadores da lenda negra antigalega, senón en todo caso meros transmisores −e grandes amplificadores− dun sentir social que nunca comprendeu de escala social, poder económico ou nivel cultural. Aínda cunha coincidencia de fondo cos spots publicitarios contemporáneos, no século XVII o acento galego, como a gaita e a gastronomía galegas, xa eran recursos cómicos ben frecuentes na cultura castelá/española, utilizados para espertar a risada fácil do auditorio, tanto nas obras teatrais ás que acudían os monarcas españois e o seu séquito no teatro real de Madrid, como os cantares populares de vilas e cidades como Segovia, Toledo, Sevilla ou Valladolid. Con todo, a galaicofobiaxa era daquela un recurso ben popular en Castela.Con certeza, a mellor proba da súa extraordinaria aceptación social son nos refráns −eses ditos que Erasmo de Rotterdam consideraba xenuínos espellos do imaxinario colectivo dun pobo− e que na Castela do século XVI acostumaban a incluír referencias de carácter fortemente antigalego. Así o demostra unha das xoias históricas dos refraneiros ibéricos como é Los refranes e proverbios en romance, obra na que Hernán Núñez de Toledo (1475-1553) chegou a recoller máis de oito mil refráns, e que, finalmente, sería publicada postumamente en Salamanca polo seu discípulo, León de Castro, en 1555. Os refráns como expresións do ambiente antigalego Para alén de incorporar refráns en numerosas linguas ibéricas e non ibéricas, Hernán Núñez de Toledo recolleu nos seus Refranes unha boa parte dos ditos que sobre os galegos circulaban na sociedade castelá de entón; testemuñas de excepción do ambiente antigalego que xa hai case 500 anos imperaba na meseta. Entre eles destacan algúns que demostran gran desprezo e hostilidade contra o pobo galego, salientando a súa suposta falsidade ("Paz de galego tena por agoiro") ou a súa corrupción xudicial("A xuíces galicianos, cos pes aos maos"). Como cabería de esperar dun clima social adverso contra as linguas non-castelás, as referencias ao idioma galego tamén resultaron inescusabelmente despectivas, presentándoa como unha lingua rústica, tan bárbara como incomprensíbel ("Somos galegos e non nos entendemos"). En realidade a lingua apenas transparentaba unha idea ben asentada na mentalidade castelá, a inferioridade dos galegos fronte aos casteláns;un concepto que atopa o seu mellor expoñente noutro dos refráns compilados por Núñez de Toledo: "A galego pedidor,castelán posuidor". Con todo, de todos eles, o que sen dúbida desprende un maior racismo é aquel coñecido "Nin can, nin negro, nin mozo galego", que recordaba como a triste sorte de "negros" e "galegos" apenas se distanciou en determinadas épocas, mesmo nalgunhas non tan afastadas. Ben é certo que da compilación destes e outros refráns xa pasaron case cinco séculos, mais hoxe, coma onte, a pesar da súa atenuación −e da forzosa continencia que esixe a corrección política−, a galaicofobia segue a comportar un fenómeno que marca as relacións galego- españolas. Malia que as fobias e as filias entre pobos, nacións e grupos humanos poden mudar, tal e como sucedeu cos irlandeses (hibernofobia) ou dos franceses (galofobia),figuras malparadas na literatura española barroca cuxa imaxe se modelou positivamente en séculos sucesivos, no que atinxe á imaxe de Galiza e das súas xentes, esta semella arrastrar no pensamento español gran parte da denigrante concepción que o reino de Galiza mantiña na coroa de Castela; un fenómeno que case cincocentos anos despois segue a lastrar a autoestima do país en todas as súas caras imaxinábeis. Até cando?.


Summary: Fran Amil adapta con desenfado e frescura poemas da literatura galega ao mundo pop.

Existe a tendencia a poñerse firmes ao escoitar a palabra poesía: son moitos anos de contar sílabas e aprender a distinguir o retrouso do leixaprén. Cando a música se enfronta cos poetas, a propensión é a mesma: solemnidade e moi pouco humor. Temos un concepto moi académico da literatura e cambiar de perspectiva pode ser un exercicio moi saudábel e estimulante. A seriedade non é incompatíbel coa frescura nin coa alegría; nin sequera coa irreverencia e o descaro. Popsía / Fran Amil / 2021 / Dez pezas / 15 euros Fran Amil (Os Papaqueixos, Os Diplomáticos de Monte Alto, Os tres trebóns, Chuches Amil) despóxase de todo protocolo para abordar unha escolma de poesía galega que, para empezar, denota un gusto persoal que se afasta das escollas máis obvias. Están "Negra sombra" e "Rosa das rosas", mais tamén pezas moi pouco frecuentadas pola música como "Pena da roca" de Leiras Pulpeiro, "Coma brasas" de Xosé María Díaz Castro, "San Martiño" de Antón Tovar ou "Dásme a vida" de Avilés de Taramancos. Mais alén do repertorio, o verdadeiramente interesante é a demostración de que o poema enche de contido toda clase de música. Ou de que o pop pode seguir xogando á inxenuidade ao tempo que lanza cargas de profundidade, subliñando menos a profundidade e centrándose máis na carga. Se cadra hai un solo de gaita que nos cambia a forma de ver "Negra sombra", ou unha combinación de coros que redundan na alegría vernal de "Candeloria", de Amado Carballo. Se cadra, o funky irreverente de "Negra sombra" ou de "Ondas do mar de Vigo" é o máis rechamante, mais hai moito que escoitar no blues pesado de "Pena da roca", no tratamento roqueiro de "Mentres canto", ou na balada en que se converte "Dasme a vida". Ás veces, só se precisan tres minutos para cambiar o punto de vista desde o que se contempla un poeta. Popsía ten o espírito xuvenil e unha alegría madura. Recorre ao pop para filtrar emocións líricas, ocultando tras o entusiasmo que hai outros mundos pero que están nesa música. E como quere ser franco, acode a unha produción limpa na que todo brilla sen artificio, mostrando limpamente o labor dos músicos: Paco Cerdeira nas guitarras, Álex Salgueiro no piano, Richi Casás nos ventos, Antón Torroncho no baixo, coros de Carmen Rey e Ángeles Dorrio. Ao pop acáelle ben esa limpeza aparentemente candorosa. E á lírica non lle fai mal, aínda que sempre son malos tempos para ela. Quizais ese encontro dos dous xéneros ten algo daquel espírito do Xabarín que acabaron vendo os adultos, da despreocupación de simplemente divertirse, sen contar con que no fondo pode axexar o poema.