Summary: No centenario do nacemento da Irmandade da Fala da Coruña (1916)

O xoves 18 de maio de 1916 o alcalde da Coruña, Manuel Casás ("Picorete"), preparaba un previsor encontro con diversas entidades para as festas de agosto e os veciños agardaban con interese o "match" do domingo entre os clubes Deportivo e Coruña en Riazor. Nese contexto prácido, só alterado polos ecos da Grande Guerra europea, tivo lugar na cidade un feito transcedente para a cultura e a política de Galicia. O primeiro piso do número 38 da rúa Rego da Auga, local da Real Academia Galega, acolleu unha reunión dun "grupo de entusiastas", segundo cualificou aos partipantes un medio local, para constituír unha entidade que defendera e potenciara o uso do idioma galego, a Irmandade dos Amigos da Fala Galega (IF). O proceso iniciado polo "grupo de entusiastas" da Irmandade da Coruña espallouse por toda Galicia Acudiron á histórica convocatoria persoas de variado perfil ideolóxico, se ben os promotores da iniciativa eran "rexionalistas" progresistas próximos a Manuel Murguía, como Manuel Lugrís Freire, Florencio Vaamonde, Francisco Tettamancy, Uxío Carré ou os irmáns Antón e Ramón Villar Ponte. Lugrís abriu o acto, os presentes aprobaron os estatutos da nova entidade e foi elixido o Consello directivo anual, formado polo Conselleiro 1º, Antón Villar Ponte, 2º, Antón Valcárcel, Secretario, Xosé Lamas, tesoureiro Xosé Iglesias Roura e vogais, Robustiano Faginas e Luis Fernández Mouriño. Ao labor irían sumándose, en postos protagonistas, xente nova como Ánxel Casal, Victor Casas, Xohan Vicente Viqueira, Lois Peña Novo ou Alfredo Somoza O 28 dese mes de maio tivo lugar a reunión constitutiva da Irmandade de Santiago, nun proceso que se espallou por toda Galicia. En novembro de 1918 xa existían agrupacións en 13 localidades, que contaban con 700 afiliados, dos que uns 350 pertencían á da Coruña; en 1931 o número de irmandades chegou a 46. O perfil da Irmandade da Fala da Coruña A creación da Irmandade coruñesa foi o resultado de décadas de labor cultural e político, coa especial interrelación e prácticas compartidas entre nacionalistas, republicanos, organizacións obreiras e grupos librepensadores, todos eles unidos tamén no rexeitamento á Restauración. Esa singular conexión, ben estudada por Ernesto Vázquez Souza, acadou numerosas expresións, como o feito de que en 1918, cando se inaugurou o pazo municipal de María Pita, o Concello, dominado polo republicanos, acordara substituír a marcha real polo himno galego. Tamén foi ben significativo o acto desenvolto o 11 de febreiro de 1917 no Casino republicano coruñés para celebrar o aniversario da I República, evento no que Lois Porteiro Garea, presidente da IF local, falou en galego e defendeu a implicación da mesma na loita política, como alternativa diferenciada mais con certa afinidade co republicanismo. Esa intervención determinou a baixa dalgúns afiliados da IF procedentes de sectores conservadores, centralistas e culturalistas e que a empresa editora de La Voz de Galicia, defensora da Restauración, decidise cancelar a impresión do xornal da IF, A Nosa Terra, no seu obradoiro. O carácter progresista da entidade coruñesa amósase de xeito evidente na pioneira participación de mulleres O carácter progresista da entidade coruñesa amósase de xeito evidente na pioneira participación de mulleres. Constituiron a Irmandade Fiminina, que en 1918 tiña máis de duascentas afiliadas, un número superior ao total de integrantes de moitas irmandades. A defensa da igualdade de dereitos entre homes e mulleres apareceu xa nos primeiros documentos da entidade e tamén no "Manifesto da Asemblea Nacionalista de Lugo" (1918), inspirado por irmandiños herculinos. Unha declaración que contrastaba coa eliminación desa referencia no grupo das irmandades situadas baixo a influencia conservadora do grupo ourensán-pontevedrés liderado polo elitista Vicente Risco, crítico tamén co positivismo e a "ciencia materialista". A ciencia nas Irmandades da Fala A cultura científica tivo certa presenza en diversas actividades e publicacións das irmandades (conferencias, artigos, debates, etc), resultando relevante a posición aberta a esa área do coñecemento por parte dalgúns intelectuais como Xohan Vicente Viqueira, que evitaba limitar o galeguismo ao terreo humanístico e teórico: "Serve a Galicia o que aproveita un salto de auga, o que fai froitificar dobremente un campo, o que crea unha compañía de navegación, o que escribe un poema, pinta un cadro, abre unha escola, fai ciencia". Algúns intelectuais, como Xohan Vicente Viqueira, chamaban a evitar limitar o galeguismo ao terreo humanístico e teórico Os irmandiños participaron activamente nas actividades de contacto coa natureza. Fixérono na "Festa da árbore" e nas actividades excursionistas, que tiñan unha tradición moi importante na Coruña. A Irmandade incorporouse a ese potente movemento e organizou numerosas "xiras", actividades que mesturaban o ocio coa ampliación do coñecemento da natureza e historia. De feito, xa no artigo 1 do regulamento inicial, figuraba entre os seus obxectivos, que a Irmandade "dedicará días festivos a excursións ao campo, para fomentar o amor a este". Nas primeiras foron ao monte de Elviña, "o pinar que, de lonxe ollado, semella un corazón", coa asistencia do poeta Ramón Cabanillas, a Cambre, "preto do poético río" e a Pontedeume, "onde foron aclamados polo pobo que levaba ergueita unha bandeira galega, mentras soaba a gaita" (desa excursión procede a foto que acompaña a este episodio, na que aparece un grupo dos asistentes). No labor excursionista tamén incidiu a "Escola do Ensino Galego" (primeira primaria con ensino do idioma galego e educación bilingüe), creada pola propia Irmandade coruñesa en 1923 e dirixida por María Miramontes e o seu marido, Ánxel Casal. Uso do idioma na ciencia En coherencia co obxectivo fundacional das Irmandades, a súa principal contribución no terreo da cultura científica foi a loita pola incorporación do idioma galego ao mundo da ciencia. A cuestión tiña un sentido máis cualitativo que cuantitativo, os galeguistas non ignoraban a dificultade da difusión de textos científicos técnicos en galego (non moi diferente á dos publicados en castelán, ou en calquera lingua que non fose, naquel tempo, alemán ou francés, e agora o inglés) pero entendían que o prestixio do idioma esixía o seu uso en todos os ámbitos e rexistros. O tema non estivo exento de debates. Xa en xaneiro de 1919 A Nosa Terra fíxose eco das declaracións do xornalista e avogado conservador Alfredo García Ramos, director de El Ideal Gallego, nas que o académico correspondente da Real Academia Galega (sic) indicaba que o idioma galego non servía para a ciencia. O redactor do xornal das Irmandades rexeitou a opinión de García, puxo como exemplo o uso do portugués para expresar contidos científicos e rematou afirmando: "Escríbase por un sabio científico unha obra de ciencia en galego e veremos entón si chegan ou non ao mundo culto as súas novidades". "Escríbase por un sabio científico unha obra de ciencia en galego e veremos entón si chegan ou non ao mundo culto as súas novidades" Nese camiño, o coruñés Xaime Quintanilla Martínez, médico con intensa actividade política e fundador da Irmandade da Fala ferrolán, creou a Editorial Céltiga para promover as publicacións en galego. En 1922 convenceu ao seu antigo profesor na Facultade de Medicina compostelán, Roberto Nóvoa Santos, para que dese á luz a súa obra A Santa Compaña. O deseño da portada e os debuxos que acompañan ao texto foron obra do pintor Felipe Bello Piñeiro, un mugardés do Seixo, membro da Irmandade da Fala da Coruña. A obra era de ficción mais incorporou algunhas das consideracións de Nóvoa sobre a xeración do pensamento e a súa transmisión. Semella que o catedrático de Patoloxía mantiña certa relación co movemento irmandiño, pois xa 25 de Nadal de 1918 interveu en Santiago nun mitin en defensa da pervivencia da Escola de Veterinaria no que, segundo A Nosa Terra, "actuaron as Irmandades da Fala de Santiago e A Coruña". Roberto Nóvoa publicaría outro texto en galego, unha nota moi breve, "Das supersticións: o pobo, adiantándose a ciencia", aparecida en 1923 na revista editada en Betanzos, Rexurdimento, Boletín da Irmandade Nacionalista Galega, organización xurdida a partir das Irmandades da Fala. A revista Nós, editada en Ourense, recolleu diversos artigos relacionados con cuestións científicas. Así, por exemplo, Quintanilla publicou en 1923 un breve texto, "Razas loiras e razas morenas", no que pretendía xustificar científicamente as afirmacións raciais que expresara Vicente Risco na súa Teoría do nacionalismo galego (1920). O Seminario de Estudos Galegos Nos Arquivos do Seminario de Estudos Galegos aparece o primeiro artigo científico de tipo técnico escrito en lingua galega O labor das Irmandades da Fala a prol do uso da lingua no terreo científico atopou a súa maior recepción nas publicacións do Seminario de Estudos Galegos, unha institución creada en 1923 en Compostela por estudantes e algún profesor da universidade. Será precisamente nos Arquivos do Seminario de Estudos Galegos onde apareza, en 1927, o primeiro artigo científico de tipo técnico escrito en galego: "Sobre a presenza da ilmenita nas areas de Galicia. Análisis da ilmenita de Balarés". O autor, Isidro Parga Pondal, que formaba parte da Irmandade da Fala de Santiago, publicará tamén nese mesmo ano, outro texto "Análisis da evansita de tres localidades galegas". Estes traballos de Parga foron seguidos na mesma revista por outros, como o de Luís Iglesias Iglesias sobre "Aves de Galicia" (1927). En anos sucesivos outros autores, como Ramón María Aller, Urbano Losada Martínez, Modesto López Teijeiro ou Víctor Lis Quibén publicarían en diversos medios artigos sobre ciencia en galego. Xa que logo, aquel "grupo de entusiastas" que se xuntou o xoves 18 de maio de 1916 na rúa Rego da Auga podería observar, como en pouco máis dunha década o idioma propio do país ampliara a súa presenza nunha sociedade que goza do privilexio de dispoñer dun extraordinario patrimonio cultural, a lingua galega.


Summary: Sanidade suma 1.372 novos casos do coronavirus, un novo récord de positivos detectados en vinte e catro horas e Galicia conta máis de 800 ingresos hospitalarios ligados á pandemia, o máximo dende abril. O Sergas procesa máis de 11.000 probas PCR en vinte e catro horas por primeira vez e a positividade media para o conxunto de Galicia semella estabilizarse arredor do 10%

Os contaxios das semanas do Nadal, Aninovo e Reis seguen elevando as cifras de novos positivos do coronavirus en Galicia ata niveis inéditos. Co número de probas PCR tamén en cifras récord -o Sergas vén de procesar máis de 11.000 en vinte e catro horas por primeira vez-, o Servizo Galego de Saúde engade este 20 de xaneiro aos seus rexistros 1.372 novos casos, os detectados entre as seis da tarde do luns e a mesma hora do martes. Ou, o que é o mesmo, un novo récord en 24 horas.O Sergas suma 1.372 novos casos do coronavirus, un novo récord de positivos detectados en vinte e catro horasEn termos de días naturais, os novos positivos seguen rachando o seu propio teito. Dende o 12 de xaneiro, todos os días afloraron máis dun milleiro de contaixos agás o domingo 17, que quedaron en 975. Isto provoca que, cos datos do último día completo dispoñible, o luns 18, a media diaria a sete días de novos diagnósticos por PCR supere por primeira vez a barreira dos mil, como amosa o gráfico baixo estas liñas. Deste xeito, Galicia xa superou por primeira vez os 14.000 casos activos e disponse a rachar a barreira dos 15.000, o que previsiblemente sucederá nos datos do xoves.O número de contaxios disparouse entre finais de decembro e comezos de xaneiro e a propia Consellería de Sanidade evidencia que existe transmisión comunitaria da COVID-19 en múltiples concellos mentres segue reportando falecementos de persoas que contraeran a enfermidade. O número total de mortes oficialmente ligadas á pandemia chega xa ás 1.550 tras engadir o Sergas outras 14, tres delas das últimas vinte e catro horas. Oito delas eran persoas anciás que viviran en residencias e se contaxiaran antes de poderen acceder á inmunización fornecida pola vacina, cuxa segunda dose está comezando a ser administrada esta semana.Máis de 800 hospitalizacións á vez por primeira vez dende abrilComo adoito, un incremento disparado de casos do coronavirus tarda un chisco en observarse na situación hospitalaria e nesta vaga sucedeu o mesmo. O punto de inflexión na media de diagnósticos a sete días obsérvase inmediatamente despois do Nadal e o número de ingresos de persoas coa COVID entrou na actual escalada inmediatamente despois de Reis tras comezar xa a subir dende a fin de 2020.O número de pacientes na UCI con test positivo da COVID é o máis elevado dende o 14 de abrilAs algo menos de 350 persoas hospitalizadas con test positivo do coronavirus con data de 1 de xaneiro xa se duplicaran amplamente a comezos desta semana e os datos coñecidos este mércores (datados nas seis da tarde do martes) elevan o total de hospitalizacións a 828. Isto supón non só deixar aínda máis claramente atrás o pico do outono (611), senón rexistrar máis de 800 persoas hospitalizadas coa COVID-19 por primeira vez dende o 17 de abril. Ademais, o número de pacientes na UCI co coronavirus, 132, é o máis elevado dende o 14 de abril.As cifras totais de persoas hospitalizadas comezan a ser equiparables ás da primeira vaga e o seu ritmo de incremento xa o é con claridade. As máis de 800 persoas ingresadas con test positivo que reflicten os datos deste 20 de xaneiro son 317 máis que unha semana antes. Para atopar un crecemento semanal semellante cómpre retrotraerse aos últimos días de marzo. Naqueles días, a Xunta valorou a instalación de hospitais de campaña en Santiago e na Coruña e mesmo comezou a súa montaxe, aínda que dúas semanas despois desbotara ter que utilizalos. Polo momento, Sanidade asegura que agora non contempla esta posibilidade.Incidencia a 14 días por riba de 500 en máis dun cento de concellosAs inéditas cifras de positivos detectados elevan tamén a incidencia acumulada a 14 días ata cotas que non se viran en Galicia en toda a pandemia. O indicador para o conxunto do país vén de superar os 500 casos novos por cada cen mil habitantes nas últimas dúas semanas e máis dun cento de concellos están por riba desa cota. Entre eles, as cidades de Ourense, Santiago e A Coruña.Mentres, as incidencias a catorce días por riba dos 1.000 casos por cada cen mil persoas xa non son exclusivas de concellos moi pequenos, onde cifras moi baixas de casos provocan que o indicador se dispare. É o que sucede, por exemplo, en Arteixo (1.447), Viveiro (1.728) ou Xinzo (2.199), onde dende este venres se aplica o nivel reforzado de restricións que a Xunta vén de reimplantar con, entre outras medidas, peche total da hostalería e prohibición de reunións sociais entre persoas non conviventes.Mentres, nas sete cidades, a situación segue empeorando e as tendencias das incidencias acumuladas son ascendentes en todas elas, aínda que con ritmos dispares. Ourense é a primeira en superar o limiar dos 600 casos por cada cen mil habitantes nas últimas dúas semanas, pero xa están tamén preto desa cifra tanto Santiago como A Coruña. En niveis máis baixos seguen Vigo e Pontevedra, onde o crecemento semella ralentizarse. Tamén Lugo, aínda que a súa estabilidade semella que rematou, avanzando xa cara aos 200 casos novos por cada cen mil habitantes en catorce días.A positividade modérase lixeiramente malia ao gran número de probasO Sergas procesa máis de 11.000 probas PCR en vinte e catro horas por primeira vez e a positividade media para o conxunto de Galicia semella estabilizarse arredor do 10%Neste contexto de indicadores disparados, os primeiros -e, polo momento, aínda moi febles- sinais de mellora son os que se albiscan entre as taxas de positividade das probas PCR (porcentaxe de test que dan positivo), indicador que para o conxunto de Galicia suxire unha lixeirísima moderación nas últimas xornadas. Alén das oscilacións de cada día, a positividade media a sete días vén apuntando a unha certa estabilización na contorna do 10%. Isto suporía unha boa nova no sentido de non seguir aumentando, mais non para dar a pandemia por controlada, toda vez que a OMS fixa ese limiar na contorna do 5%, a metade da actual. Ademais, cando menos dúas áreas sanitarias (Ferrol e A Coruña) seguen claramente por riba.O feito de que a positividade media dea sinais de relativa moderación é tamén relevante nun contexto no que o número total de probas PCR segue marcando novos máximos dende o comezo da pandemia. Entre as seis da tarde do luns e a mesma hora do martes foron procesadas 11.830, máis de once mil en vinte e catro horas por primeira vez. Ademais, en termos de días naturais, na última semana houbo dous días con máis de dez mil. Isto eleva a media diaria da última semana [a serie completa, nesta ligazón] por riba das 9.600 PCR ao día, un novo máximo da pandemia.


Summary: O 15M aposta con forza por mecanismos de participación directa dos cidadáns na toma de decisións políticas coma este. Proponse que todos as persoas maiores de idade poidan votar no Congreso dende as súas casas, a través de Internet, representando cen mil votos un escano.

Que é a Democracia 4.0? En resumo trátase dunha iniciativa para avanzar cara a unha participación directa dos cidadáns e cidadás na toma de decisións políticas, un intento de democracia directa que tenta aproveitar as posibilidades abertas pola rede. Os Parlamentos autonómicos da Comunidade Valenciá Andalucía e Catalunya xa contan con sistemas técnicos e disposicións legais garantizar o exercicio do voto nos plenos a aqueles deputados que, por estar de baixa por enfermidade ou nun permiso de maternidade ou paternidade, no puidesen asistir. Se a iso unimos unha interpretación flexible do artigo 1.2 da Constitución: "a soberanía reside no pobo español", temos os elementos que configuran esta proposta, que se concreta na demanda de que todas as persoas maiores de idade poidan votar nos plenos do congreso, exercendo a súa porción de soberanía, que se lles retiraría aos deputados e deputadas. Deste xeito, con 35 millóns de persoas con dereito a voto e 350 deputados, se cen mil persoas participasen vía Internet nunha votación, iso significaría un escano e se votasen un millón, serían dez escanos. Con 35 millóns de persoas con dereito a voto e 350 deputados, se cen mil persoas participasen vía Internet nunha votación, iso significaría un escano e se votasen un millón, serían dez escanos O movemento 15M está facendo bandeira desta proposta, que xa lle foi remitida á comisión de garantías constitucionales do Congreso dos Deputados en novembro de 2010. Para iso están recollendo sinaturas e entregando formularios para que as persoas que o desexen depositen a solicitude no Congreso directamente. Sosteñen que sería unha forma de aumentar a participación política dos cidadáns e que non é incompatible co sistema actual de representación indirecta, que seguiría sendo amplamente maioritario, pois parece difícil pensar que nunha votación, mesmo aquelas especialmente determinantes, a participación online fose a ser masiva.


Summary: Ficou no segundo posto; o primeiro foi para o carballo polaco Dunin, con só 11.000 votos de diferenza, e o terceiro, para a Sobreira Grande portuguesa.

O comité organizador do certame da Árbore Europea do Ano anunciou esta terza feira, nun evento retransmitido a través da internet, os resultados da tan esperada votación —fechada o pasado 28 de febreiro—, que nas últimas datas deixaba un axustado duelo entre o carballo de Conxo (Compostela) e o seu rival polaco, o carballo Dunin. A gala comezou cunha homenaxe ás dúas árbores gañadoras do certame, a Carrasca Milenaria de Lecina (Bárcabo, Huesca) e o Gardián do Pobo Anegado (Dalecín, República Checa). Logo presentáronse os outros doce rivais —tras a eliminación do candidato ruso pola guerra en Ucraína—: a árbore inclinada de Kippford (Reino Unido), o Paraugas de High Tatras (Eslovaquia), a Sobreira Grande (Portugal), o Castiñeiro dos cen cabalos (Italia), o Gran Carballo lonxevo (Letonia), a árbore xaponesa colgante do Teatro Csokonai en Debrecen (Hungría), o Castiñeiro Multisecular da Praza Audran (Francia), Son Tilia (Países Baixos), o Piñeiro do Rei (Estonia), o Tilo Cantante (República Checa), a Sequoia Xigante de Slatina (Croacia), a Árbore do Avó Kolyo (Bulgaria) e a Sequoia Xigante do Colexio Notre Dame de Bonlieu (Bélxica). A cerimonia de entrega de premios principiou co anuncio do terceiro posto, que foi para a Sobreira Grande de Portugal. Logo veu a quenda da árbore compostelá, mais non na orde que esperaba a cidadanía galega: o carballo de Conxo ficou na segunda praza, por baixo do carballo Dunin. A árbore galega recibiu 168.234 votos, só 11.000 menos que a polaca, con 179.317, e a unha distancia maior ficou a a Sobreira Grande de Portugal, con 70.563 sufraxios. O alcalde de Compostela, Xosé Sánchez Bugallo, e membros do seu equipo seguiron a retransmisión da gala desde o Auditorio da Galiza. Historia do Carballo do Conxo O director de Alvarellos Editora e padriño da candidatura do Carballo de Conxo, Henrique Alvarellos, conversou recentemente con Nós Diario sobre a importancia histórica desta árbore, unha das moitas centenarias que viven nos bosques da Galiza. Para Alvarellos, máis aló da lonxevidade deste carballo, destaca o seu "relato histórico". "A árbore foi testemuña en 1856 do insólito e polémico Banquete de Conxo. Foi un acto político do Partido Demócrata de defensa dos ideais da revolución francesa que se celebrou nesa carballeira e que tivo que ser disfrazado de banquete para que as autoridades o permitisen", relatou. O Carballo de Conxo, que naceu entre 1770 e 1780, é a árbore máis anciá dos case corenta carballos que persisten hoxe en día, do milleiro que se plantaron nesta zona a finais do século XVIII. O director de Alvarellos Editora defende que o obxectivo da candidatura do carballo a Árbore Europea de 2022 "é que haxa unha sensibilización definitiva cara á preservación da natureza do noso país. Neste caso, dos espazos naturais que se atopan nas contornas das cidades".


Summary: O heterodoxo fundador de Podemos que en tempos fixo as beiras a un pacto con Carolina Bescansa para se desfaceren conxuntamente de Pablo Iglesias chega agora a un acordo con Manuela Carmena ás costas do seu partido. A iniciativa, apresentar a mesma marca —Máis Madrid— ás eleccións municipais na capital e e as autonómicas na comunidade. Racha así coa dinámica aberta polo aparato de Podemos, que xa acordara o número dous da lista con IU.

Errejón prefire orbitar arredor de Carmena do que o facer por volta de Pablo Iglesias. Alíase co único referente político da esquerda dita rupturista que desde o principio voa libre e e sen dependencia do líder de Podemos. A idea é ensanchar o campo e petiscar no eleitorado do PSOE. Errejón pensa que para chegar aos sectores máis tépedos do electorado progresista a mellor compaña posíbel é a alcaldesa de Madrid e non Esquerda Unida. O movimento de Errejón tensará máis unha vez as costuras internas da formación morada. O politólogo da Complutense tomou a súa decisión ao verse desautorizado polo acordo cupular entre o aparato de Podemos e Izquierda Unida en función do cal o número 2 da candidatura sería para Sol Sánchez, dirixente da formación liderada por Alberto Garzón, cando o número un da candidatura pretendía que a praza fose para a actual portavoz na cámara autonómica, Clara Serra. A entente Errejón-Carmena trascendeu ao se publicar nas redes sociais da alcaldesa unha carta asinada por ambos e enderezada ás madrileñas e madrileños. Na misiva, afirman: "Lanzamos esta iniciativa dúas persoas, Manuela Carmena e Íñigo Errejón, de diferentes traxectorias e xeracións. É unha metáfora do que queremos para Madrid: pór diferentes ollares a se encontraren nun proxecto partillado". A recente derrota da esquerda en Andalucía, a mans da emerxente ultra-dereita, é un dos factores que explicaría a converxencia entre estes dous vultos do progresismo español: "Atopámonos nun momento decisivo. Andalucía foi un toque de atención. Hoxe todo o mundo sabe que necesitamos un revulsivo".


Summary: ENTREVISTA O Teatro Principal de Santiago vén de acoller a estrea do documental O Espantallo Amigo, protagonizado por Xosé Neira Vilas e dirixido por Carlos Seijo, da produtora Maxina. Este traballo audiovisual, un dos últimos realizados polo escritor, achégase á súa biografía e personalidade a través dunha entrevista e da recreación animada do seu relato O espantallo amigo. Neira Vilas responde ás preguntas dunha rmoza da súa zona natal, facendo un percorrido pola súa andaina vital e literaria.

Xosé Neira Vilas foi entrevistado moitas veces na súa casa de Gres. E non era difícil xa non empatizar con el, senón ficar prendado da súa xenerosidade. Mais o equipo do documental O espantallo amigo, dirixido por Carlos Seijo, quixo ir máis alá. Captar, nunha metáfora, a "esencia" do personaxe ou, máis ben, do creador e da persoa. E atopárona nun espantallo que quere ser amigo de todo o mundo. Tamén dos animais que van comer as froitas das árbores. E que quere, sempre, ser útil aos demais. Foi iniciativa de Neira Vilas ou vosa? O proxecto xurdiu un pouco da convivencia con el, do encontro con el, que partira da iniciativa de xente da súa contorna. Nun principio a idea era gravalo e entrevistalo. Pero xa estando con el o que tentamos foi buscar a súa esencia. Xa tiña moitas entrevistas feitas na súa casa, polo que o que nós queriamos era iso: buscar a esencia de Neira Vilas. Que non é fácil, porque é unha persoa cun gran percorrido vital e creativo. Así que, como capturar a esencia de alguén tan inmenso? Pensamos que coa metáfora. E repasando a súa bibliografía reparamos en O espantallo amigo, porque detrás dese personaxe está Neira Vilas. É un personaxe que está por enriba do seu dogma, que é escorrentar os animais. É un espantallo conciliador, amigo de todos os animais. Pois así era Neira Vilas. Unha persoa amiga de todo o mundo, por enriba dos seus dogmas. O documental salienta moito tamén a idea de que el quería ser útil aos demais. Que era o sentido de todo o que facía. Si. Cando lle preguntamos polo núcleo da súa creación el respondeu moi rapidamente que era iso, ser útil. E sempre foi ese o sentido. Por iso proxectos como a editora Follas Novas, todas as revistas, a sección galega do Instituto de Literatura e Lingüística de Cuba... , e despois aquí a Fundación Neira Vilas… E non era só como creador. Tamén como persoa. Estivo axudando a xente ata o día antes de morrer. Tamén desde a morte de Anisia aferrouse á escritura… "Cando lle preguntamos polo núcleo da súa creación el respondeu moi rapidamente que era iso, ser útil" Mais xa antes. Coméntao no documental: acabo un libro e comezo outro no mesmo día. Os creadores que son tan vitais son así. A creación, ademais, tamén é fisicidade. É un corpo que crea… Era xa maior e tiña achaques. Unha vez pediume que lle axudase a poñer as zapatillas. Pregunteille se tiña dor e sorriu. Era unha persoa desprendida que tiña claro que o que quería inspirar era enerxía e positividade. O demais quedaba cara a dentro. "Era unha persoa desprendida que tiña claro que o que quería inspirar era enerxía e positividade" O documental é curtiño. Supoño que houbo que editar moito. Hai como dúas partes: unha repasa a súa biografía e outra indaga no que chamabas o núcleo da súa escrita. Eramos conscientes de que o noso traballo ía ser case como un epílogo. E pensamos en que puidera servir para rapaces de instituto, como material docente. Por iso a duración de 32 minutos. A edición seguiu, así, o criterio da síntese. Non queriamos que quedase fóra o que considerabamos máis importante. Hai cousas, como cando fala da avoa, que poderían non estar, pero que pensamos que eran interesantes para ese contexto docente. Fala de Bos Aires e de Cuba. De como o perfil do emigrante galego en cada lugar fixo que os seus proxectos culturais fosen distintos. En Cuba non terían funcionado as revistas nas que se implicou en Bos Aires. Iso dá unha pista de como era: o seu sentido práctico e capacidade de adaptación. Foi unha persoa práctica e astuta na xestión da súa vida. Falaba, por exemplo, de camaradas literatos que remataran o seu ciclo creativo… El era case como unha sorte de monxe. Nada lle pertencía. Da casa xa di no documental "eu non a pedín". El cedera a casa da súa infancia para facer unha biblioteca, pero arranxáronlle a casa para vivir nela tamén. E vivía como de prestado, como se fose só usufrutuario: dicíanos que había que ter coidado de non estragar nada… O seu espírito era ese: nada era seu. Para min, é un xeito astuto de ver a vida. "El era case como unha sorte de monxe. Nada lle pertencía" Iso pode ter máis lecturas. Coma moitos outros emigrantes que fixeran moito pola cultura galega, volveu a Galicia sen nada. Outros tiveron menos sorte e pasárono realmente mal, porque este país é así e ninguén lles botou unha man. Penso que niso foi elemental o seu don de xentes. El tiña esa capacidade de ser amigo de todo o mundo. O que teño claro é que tivo o control da súa vida en cada momento. El chamábame para dicirme que podía facer tal cousa ou tal outra no documental… Os artistas moitas veces teñen a tendencia a recollerse na súa esfera de creatividade e esquecer o demais, pero el non. E claro que existe esa historia negra do artista que quedou sen nada. Pero non era o seu caso por esa capacidade que tiña. El estivera en Cuba e participara da revolución, pero aquí tiña moi bos amigos que eran alcaldes do PP… Neira Vilas era amigo de todo o mundo por enriba dos seus dogmas. É que era imposible non querelo. E non é por estar a falar dun morto. Esa mirada, ese sorriso… Con dúas palabras xa eras amigo del. Tiña esa habilidade coa xente. Ocorre que cando non tes interese real pola xente, nótase. E el si o tiña. Era unha persoa moi xenerosa e supoño que tamén temos necesidade diso. Os Quinquilláns están a traballar cunha versión teatral de O espantallo amigo. E el propúxome chamar ao director. Eu considerei nese momento que non era necesario porque xa tiña moito material. Pero é verdade: os creadores tendemos a iso, a ir máis ao noso. E el, que chamaba mestres a persoas coma Blanco-Amor, que foran amigos seus, si tiña moito interese en conectar cos outros creadores. Creo que é algo que nos falta agora. "Era unha persoa moi xenerosa e supoño que tamén temos necesidade diso" É verdade que moitas veces non hai moita relación entre os distintos "gremios": a escrita co teatro, a música co audiovisual… Móvense máis ben de xeito máis endógamo. A parte de O espantallo amigo está animada. Como a fixestes? Queriamos levar o conto ao documental e, como facelo? Queriamos que os animais puidesen integrarse no museo da Fundación Neira Vilas. Decidimos que fosen de madeira, como feitos por un artesán dos anos 30 ou 40. Pensamos, nun principio, en monicreques. Pero despois optamos polas figuras de madeira con partes animadas, coma os ollos. Para os planos xerais utilizamos a animación por ordenador, 3-D. "En galego síntome libre", di. Gústame esa parte. Di iso e abre as mans. E nós poñemos despois o espantallo cos brazos abertos. Quedou moi coreográfico… O galego é a súa lingua nai, algo nuclear para el. Emigrou pero mantivo un vínculo fortísimo coa lingua. Nunca deixou de lado o galego, pois seguiu sendo o centro da súa creación. "Emigrou pero mantivo un vínculo fortísimo coa lingua" Non falades de Memorias dun neno labrego. Para evitar o tópico? Queriamos afrontar o traballo, unha entrevista, dando un paso máis. Podiamos reflectir a Balbino, que é verdadeiro porque Balbino ten moitas cousas de Neira Vilas. Pero queriamos outra cousa e, o achádego, nese sentido, é O espantallo amigo. El tiña previsto estar na estrea do documental... Non lle gustaba moito verse nunha pantalla porque o seu era escribir. Pero dicíanos que como estabamos a facer o traballo tan en serio, que ía vir á estrea. Claro, nós estabamos a facer un traballo cinematográfico coidando todos os detalles… Ía estar presente pero non puido ser. Como tedes pensado distribuír o documental? De momento fixemos a estrea e despois iremos paso a paso, pero gustaríame que puidese chegar a todo o mundo, tamñen os institutos.


Summary: O vindeiro 20 de febreiro a Biblioteca Concepción Arenal (Santiago de Compostela) acollerá unha editatona para mellorar colectivamente os contidos da Wikipedia en galego sobre as mulleres na ciencia, e coa que se busca publicar as biografías de 85 das primeiras estudantes das carreiras de Medicina, Farmacia e Ciencias na USC

Este domingo 11 de febreiro conmemorouse o Día Internacional das Mulleres e as Nenas na Ciencia, unha data coa se busca visibilizar o traballo das científicas e fomentar vocacións entre as rapazas que aínda están no ensino primario e secundario. A Universidade de Santiago desenvolve varias actividades "para sacar do esquecemento as pioneiras da nosa universidade". Entre elas destaca a exposición Mulleres no laboratorio: as primeiras científicas da USC, elaborada pola investigadora da USC Xoana Pintos Barral, que se poderá ver en seis institutos de Compostela. Nestes momentos e ata o día 15 a mostra exponse no IES Pontepedriña, de onde partirá aos institutos Arcebispo Xelmírez II, Antonio Fraguas Fraguas, Arcebispo Xelmírez I, Eduardo Pondal e IES As Fontiñas. Ademais, a Oficina de Igualdade de Xénero e a Biblioteca Universitaria da USC teñen previsto para o 20 de febreiro a celebración da editatona Investigadoras na USC: as pioneiras. Esta actividade, coa que colaboran Galipedia e a Asociación de Mulleres Investigadoras e Tecnólogas de Galicia (AMIT-Gal), consiste nunha reunión virtual para editar e mellorar colectivamente os contidos da Wikipedia en galego sobre as mulleres na ciencia, biografías de científicas e as súas achegas. A editatona terá lugar o 20 de febreiro de 9 a 14 horas na Biblioteca Concepción Arenal e para participar é necesario un rexistro previo. Entre os contidos suxeridos para a súa realización están as biografías de 85 mulleres científicas que estudaron na Universidade de Santiago de Compostela entre 1910 e 1960. A lista está tomada da tese de doutoramento As mulleres nos estudos experimentais na Universidade de Santiago: 1910-1960, presentada pola propia Xoana Pintos Barral en 2015. De momento, tan só sete delas contan cunha entrada na Galipedia, entre elas Elisa Fernández de la Vega, Jimena Fernández de la Vega e Ángeles Alvariño González, ademais de Manuela Barreiro, primeira muller matriculada na USC (1896) e licenciada (1901). Acceso da muller, a partir de 1910 1910 foi un ano clave para o acceso da muller á educación superior en España. O 8 de marzo dese ano promulgouse unha orde que recoñecía o dereito das mulleres a cursar estudos libremente nos centros oficiais de ensino. "Detrás desta corrente aperturista había un movemento de mulleres ilustradas, cultas, loitadoras e reivindicativas, apoiadas nun renovador pensamento, o feminista, que centrou as súas reivindicacións no dereito á educación e que batallou contra os numerosos atrancos legais, contra a hostilidade por parte da sociedade e contra a dificultade para o exercicio dos coñecementos adquiridos na universidade", destaca Xoana Pintos Barral na súa tese. Manuela Barreiro foi a primeira muller matriculada na USC (1896) e licenciada (1901), en Farmacia. Tivo que solicitar permiso (que finalmente lle foi concedido) para matricularse e para exercer a súa profesión Nese momento o 85% das mulleres galegas eran analfabetas, pero pouco a pouco un grupo de pioneiras foi abríndose camiño nas aulas da Universidade de Santiago. A primeira foi Manuela Barreiro, en Farmacia, mesmo antes da devandita orde de 1910. Debido ás limitacións impostas ás mulleres na época, tivo que solicitar permiso (que finalmente lle foi concedido) para matricularse e para exercer a súa profesión. No escrito dirixido ao ministro de Instrución Pública e Belas Artes, indicaba que os estudos realizados debían habilitala "para o exercicio dunha profesión que sempre creu propia ao seu sexo e na que pretende achar ocupación útil para si e para a sociedade" As primeiras que pisaron as aulas da Facultade de Medicina foron as irmás Fernández de la Vega (1913), naturais de Vegadeo; Olimpia Valencia López (1919), natural de Baltar, en Ourense; Mª Luisa Fernández Cascallar (1920), de Pontevedra; María Piñeiro Estrella (1921), de Santiago e María Freire Garabal (1921), natural de Montevideo, no Uruguai e de familia compostelá. A esta vangarda sumáronse de seguida estudantes de Farmacia, sendo as cinco primeiras matriculadas as irmás Marina e Manuela Caldeiro Calvo, Sara Fernández Casas e María López Cotarelo (as catro no ano 1914) e María García Berdiales (1917). Na Facultade de Ciencias houbo que agardar á súa creación en 1922, pero xa dende o primeiro curso houbo alumnas nas aulas desa facultade. Loita contra o machismo e os prexuízos sociais "O número de mulleres que se achegaban á Universidade para formarse en ciencias experimentais foi moi baixo e medrou lentamente polas resistencias, o machismo e os prexuízos sociais, en especial cara aos estudos de Medicina" Xoana Pintos Barral destaca que "o número de mulleres que se achegaban á Universidade para formarse en ciencias experimentais foi moi baixo e medrou lentamente polas resistencias, o machismo e os prexuízos sociais, en especial cara aos estudos de Medicina". O número de matriculadas disparouse a partires dos anos vinte, e especialmente, durante a II República, pasando de 12 alumnas en 1920 a 148 alumnas matriculadas entre as tres carreiras experimentais en 1935. Se falamos da poboación universitaria total, as mozas aumentaron dun 1.4 a un 8.9 por cento neses quince anos. Con todo a presenza das mulleres seguía a ser minoritaria entre o alumnado e case inexistente no profesorado universitario. As primeiras docentes serían auxiliares de clases prácticas, nun principio sen remunerar: en 1933 Concepción Carnero e Natividad Mejuto, na materia de Química orgánica; en 1934, Antonia Ferrín en Física teórica, Elisa Díaz en Física experimental e Sara Soto en Complementos de Física. Nas dúas primeiras décadas do franquismo a matrícula feminina en Medicina mantense en niveis moi baixos, non chegando nunca a levantarse. Con todo, a presenza feminina nas tres carreiras era maior en Santiago que nas maior parte das universidades españolas, que rexistraban cifras aínda máis baixas. A Facultade de Farmacia foi a que presentou sempre a maior proporción de alumnas. Pioneiras en distintos ámbitos Debido ao seu elevado número, non é posible saber cantas destas mulleres acadaron os seus obxectivos profesionais pero Xoana Pintos Barral seguiu na súa tese de doutoramento algúns percorridos vitais, que recolleu nun apartado titulado Itinerarios de mulleres máis significativas. Entre as médicas atopou un gran número delas que exerceron como especialistas en fisioloxía, rehabilitación, pediatría, xinecoloxía, análises clínicos, medicina familiar e medicina de empresa e, sobre todo, en odontoloxía (Irene Álvarez, Coro Clavero, Ruth Selbmann, Josefina Areses, Marina Gulín). Algunhas foron docentes en Facultades de Medicina (Elisa Fernández de la Vega, Fernanda Monasterio, Amparo Pérez) pero ningunha na Universidade de Santiago. Sobre todo Ángeles Alvariño, Mª Antonia Gunther e Fernanda Monasterio acadaron a excelencia científica Nas estudantes de Ciencias a saída maioritaria sería a docencia no ensino medio (Patrocinio Armesto, Isaura Usero, Teresa Bouzo, Elisa Díaz); docente nas Escolas Normais (Celia Brañas, Antonia Ferrín); docentes universitarias (Ángeles Alvariño, Antonia Gunther), ou vinculadas á investigación no CSIC (María Domínguez, Carmen García, Mª Antonia Gunther, Aida Méndez ou Amparo Pérez). Estas mulleres publicaron os primeiros artigos en revistas científicas, ampliaron estudos no estranxeiro e participaron en sociedades científicas onde antes só había varóns. Sobre todo Ángeles Alvariño, Mª Antonia Gunther e Fernanda Monasterio acadaron a excelencia científica. As mulleres nos estudos experimentais na Universidade de Santiago: 1910-1960 Unha ducia de mulleres científicas galegas


Summary: Xa saíu do prelo un novo número do semanario. Entrevistamos Suso de Toro e Ánxela Franco, adentrámonos na loita do persoal de xustiza, radiografamos o novo pop en galego ou analizamos o desgoberno na patronal galega. Isto, e máis, xa na nosa loxa.

Cogomelos, froitos do bosque, castiñeiro ou piñeiro. Estas son algunhas das alternativas descritas polas persoas expertas ás que Sermos Galiza lles lanzou a pregunta de se existe unha alternativa economicamente viábel á eucaliptización. Iso si, todas destacan que cómpre crear unha industria que lles engada valor. 'Vida para o monte galego máis alá do eucalipto'. 'Unha xustiza discriminada' Entre as demandas principais do persoal xudicial está a equiparación dos seus salarios, os máis baixos do Estado entre os territorios coa competencia transferida; o dereito a baixa médica sen penalización, pois perden a metade do soldo durante os primeiros tres días; ou o reforzo das prazas fixas, após a amortización dun cento delas nos últimos anos. Falamos con Pepe e Marisa, que teñen desde hai máis dun ano un composteiro individual na horta da súa casa en Vilaboa, un dos concellos que serán pioneiros na Galiza ao aplicar a compostaxe de xeito xeralizado. "Varrer dá traballo, a compostexa non". Entrevistamos Ánxela Franco, concelleira en Porto do Son e deputada na Deputación da Coruña responsábel da Área de Igualdade e de Benestar Social. Ouvidos xordos á mobilización social e desprezo á oposición parlamentar. Actitudes para sacar adiante unha Lei de Saúde que acumulou ao longo destes meses rexeitamentos e críticas desde amplos sectores. Ao PP non lle treme o pulso para tramitar unha lei que acelera, denuncian as e os críticos, o proceso de privatización e desmantelamento da sanidade pública que se vive desde que Feijóo accedeu á Xunta de Galiza. 'Unha lei na que nos xogamos a saúde'. 'Madrid opta pola guerra de desgaste contra o soberanismo' A nova ofensiva xudicial tenciona bloquear o inicio da lexislatura. Máis de 400 nenas e nenos palestinos fican en prisión en Israel. Desde o ano 2000 foron 8 mil as crianzas detidas polo réxime sionista, na súa política de represión e ocupación. Ahed Tamimi está a recibir grande atención mediática, mais o seu caso é un máis de entre centos. É o rostro da violencia do Estado de Israel contra o pobo palestino. 'Ahed Tamimi, o rostro da violencia sionista contra as crianzas'. 'Drenar salarios para beneficios empresariais' Entre o inicio da década dos oitenta e hoxe a participación dos salarios na riqueza de Galiza caeu en 18 puntos. Un descenso que foi en beneficio das rendas de capital e que evidencia un transvase que non tivo comparanza nin noutros territorios do Estado español nin no contexto europeo. 'Desgoberno na patronal galega' A organización empresarial afronta unhas novas eleccións, marcadas polas discrepancias entre os líderes e sen ningún candidato de consenso. É unha das grandes cartografías da cultura árabe de matriz persa. Elaborado a camiño entre o século X e o XI, dátase como ano do seu remate 1030, sendo decisiva a súa influencia noutros mapas posteriores. 'O Reino de Galiza no mapa de Al Biruni'. No escritorio de Suso de Toro (Santiago de Compostela, 1956) hai dous libros no medio do camiño, unha novela e unha comedia teatral "de enredo". Outro máis, un ensaio, talvez nunca acabe de nacer. "Xa non creo que o escriba", confesa na entrevista que publicamos neste número. Título si tiña: Cómo intenté ser español y no me dejaron. Porque De Toro busca agora "o gozo de escribir unha historia". Desa paixón alegre xurdiu Fóra de si (Xerais, 2018), a historia do neurocirurxián Ricardo Marzoa coa que, orgulloso, se desdí. Hai oito anos anunciara o seu abandono da literatura. "Recuperei a fe", explica. Algo raro pasa raro, diría Antón Reixa, no pop de Galiza. Mandan as guitarras lixeiramente distorsionadas, as mulleres toman os instrumentos e ninguén pide permiso nin dá explicacións por cantar en galego. A independencia total, por escolla ou por necesidade, caracteriza a escena. 'Independencia e melodía. Novísimo pop galego'. Ademais, non faltan as achegas e colaboracións de Xoán Costa, DavidmOtero, Machortas e Tokio, Marga do Val, Francisco Castro, Mercedes Espiño. Colectivo Xea, Andrés Castro, Mario Regueira, Miriam Ferradás, Manuel Ferreiro.


Summary: Mandela é unha figura fundamental para comprendermos África e o século XX. A loita contra o réxime racista do apartheid, patrocinado polo imperialismo, foi o motor da súa vida. Eis un extracto do perfil publicado no número 304 de Sermos Galiza.

Nelson Mandela é hoxe unha figura indiscutida. Madiba, como era popularmente coñecido, erixiuse nun referente mundial da loita contra a inxustiza e, singularmente, en contra da discriminación racial. Este 18 de xullo cumpriranse cen anos do seu nacemento, apenas cinco anos despois de que se "apagase apacibelmente" no seu fogar , en palabras do presidente Jacob Zuma. Unha data que desde 2009 e por acordo unánime da Asemblea Xeral das Nacións Unidas é o Día Internacional Nelson Mandela pola loita polas liberdades. O consenso que hoxe envolve o seu legado e que o refire como un actor fundamental para comprendermos África no século XX non pode ocultar que a súa loita chocou coa complicidade activa das principais potencias capitalistas –especialmente os EUA, Franza e o Reino Unido– co réxime segregacionista do apartheid que o confinou na prisión durante 27 anos. Premio Nobel da Paz desde 1993 e primeiro presidente negro de Sudáfrica de 1994 a 1999, Madiba foi tratado como un terrorista durante a maior parte da súa vida. A súa é unha historia de superación e, sobre todo, de compromiso e entrega. Unha vida dedicada á causa da emancipación da maioría negra e pobre. Nacido o 18 de xullo de 1918 nunha familia da tribo thembu da etnia xhosa, Mandela logrará ser o primeiro neno desa tribo en se escolarizar aos 7 anos. Con 26 anos entra a militar no Congreso Nacional Africano (CNA), principal movemento antiapartheid, que en 1960 foi prohibido polas autoridades racistas. [Podes ler a información íntegra no número 304, á venda na loxa e nos quiosques]


Calquera análise rigorosa da relación da xestión pública coa cultura nos últimos anos remata por acreditar idénticos síntomas: estado de abandono; política centrada en grandes eventos; escasa ou nula diversificación; o límite económico como escusa para a paralización de conxuntos inxentes de actividades e/ou propostas; erradicación de calquera criterio orientado á formación ou procesos de traballo en réxime de autocracia. Hoxe, a chegada de mutacións políticas, un cambio de paradigma que atenta contra certa e confortable preguiza establecida, unido á aparición de xeracións de competentes profesionais, xestores, programadores, mediadores e artistas, contribúe a establecer un novo marco, propicia novas metodoloxías e regras, un campo de batalla onde o inmutable devén en cuestionamento permanente. Alén de que resulta obvio o crepúsculo alcanzado por algúns, nesta antesala dos comicios municipais en Galicia xorden propostas de unidade ou confluencia como Marea Atlántica ou Compostela Aberta, onde a cultura aparece como un dos núcleos, un compoñente transformador, irrenunciable, elemento clave na construción da cidade e na configuración dunha política do ben común, lonxe das fórmulas estandarizadas do mero entretemento. A cultura considerada dereito, inclusiva, participada e sincrética, allea a sectarismos, pasividade ou intereses particulares. Xorden propostas de unidade ou confluencia como Marea Atlántica ou Compostela Aberta, onde a cultura aparece como un dos núcleos, un compoñente transformador, irrenunciable, elemento clave na construción da cidade As demandas e prácticas históricas, adscritas de maneira cuase exclusiva aos movementos sociais e asociacións cívicas e culturais inquietas, de repente pasan a formar parte –de xeito modesto, menos elevado, próximo como nunca á realidade- dun ideario político realizable. Semellan posibles. Se a transición política española, o cacarexado réxime do 78, de inconcluso, farsaico e feble, treme, emerxen ao tempo novidosas percepcións e gozosas formas de unidade popular. Esbozo e construción dun modelo O uso da cultura (neste caso do PP) convértese en pasto da propaganda, culto á ascensión profesional, emblema do curtopracismo, circunstancias que confabulan en detrimento do servizo público Entre a solvencia organizativa, a síntese da sabedoría adquirida e os distintos graos de información dos que interveñen, aqueles que axudamos no día a día a elaborar estes procesos, confrontámonos con radicalidade a unha concepción cultural no que respecta ao ámbito municipal –é extensible a outros- tan indesexable como arraigada, entre a tutelaxe garrula e o elitismo teledirixido, a privatización de recursos e a consolidación da precariedade, o culto á especialización suma de ego e autoridade e a carencia de respostas na administración de recursos. O uso da cultura (neste caso do PP) convértese en pasto da propaganda, culto á ascensión profesional, emblema do curtopracismo, circunstancias que confabulan en detrimento do servizo público. E a consagración da cultura con óptica turística -un elemento que desde o desarrollismo franquista, xunto á vivenda, devén vector central na economía da sociedade española- non deixa de crecer en torno a unha perspectiva insistente, obsesiva, onde lucro, desnaturalización, estragos ou banalización da identidade –entendida como construción de elementos distintivos-, consumo, rexistro de audiencias e técnicas de mercado, imperan. Se tratamos de desmitificar a idea da cidadanía pasiva e consumidora fronte a xentes activas e implicadas, o turista e o cidadán representan figuras no seu sentido estrito moderno, para o caso o outorgado pola xestión pública, contrapostas. Vai ser un itinerario complexo, revestido de liñas firmes, froito dun duro traballo iniciado polo grupo aberto da Marea da Cultura en setembro de 2014 Un pode preguntarse cales son as armas de combate ou que peculiaridades gardan estes procesos. Na Marea Atlántica existe preocupación por conceptos de emprego abusivo que poden derivar en tópicos, pero que na vida cultural e institucional de A Coruña agora mesmo figuran desaparecidos: termos como participación, transparencia, transversalidade, horizontalidade, creación colectiva, pluralidade, descentralización ou legado procuran plasmación, concreción. Vai ser un itinerario complexo, revestido de liñas firmes, froito dun duro traballo iniciado polo grupo aberto da Marea da Cultura en setembro de 2014. Así, o desenvolvemento dunha pedagoxía crítica e o apoio á creación, innovación e investigación foxen do existente. Os axentes socioculturais van intervir e implicarse na programación da cidade, un lugar con equipamentos e infraestruturas notables, suficientes e persoal da administración no que non houbo confianza algunha, favorecendo a operación de externalización de recursos e a magnificación de metodoloxías de emprego a todas luces deficientes. Cremos no coñecemento, ao tempo que estamos fartos de ler ampulosos ensaios que desprezan á cidadanía e as súas modalidades de participación e aproximación ao feito cultural Cremos no coñecemento, ao tempo que estamos fartos de ler ampulosos ensaios que desprezan á cidadanía e as súas modalidades de participación e aproximación ao feito cultural. O impulso da multiplicidade creativa; a orientación social da cultura; a ruptura coa política de privatización de recursos; a difusión e fortalecemento dos creadores locais; a relación con outras institucións, concellos e propostas; a extensión, pluralidade e descentralización das accións ou o aumento dos vínculos coa educación explican os proxectos, medidas e importantes retos propostos pola Marea Atlántica no seu programa de acción de goberno: Universidade Popular; Observatorio/ Laboratorio; Caixa da Memoria; a recuperación da cultura científica ou a elaboración dun Plan Municipal de Bibliotecas, que incluiría un Plan de Lectura. A tradición e a vangarda coexisten; o patrimonio, material ou non, e o idioma integran con carácter esencial o programa. O 2016 terá a efeméride das Irmandades da Fala, con especial atención á figura da muller, outra das insuficiencias na diagnose da cultura contemporánea. Quedan unhas horas para ver referendado todo este esforzo. Convén saber que non hai alternativa: o imperio da corrupción e a ignorancia interesada pretenden ter na cultura outro dos seus dominios. Un obxectivo coherente, ben enmarcado na súa estratexia común contra a xente. Cómpre elixir.


Summary: Todas as formacións coinciden en que a prioridade é combater o coronavirus e que os comicios non se realizarían nunha situación de normalidade.

O 5 de abril non haberá eleccións na Galiza, unha decisión que apenas causa sorpresa despois das manifestacións ao longo destes días das diferentes formacións (todas partidarias de adialas) e de que Euskadi decidise hai unhas horas suspender os seus comicios, que tamén caían en 5-A. Combater a crise do coronavirus é priroritaria, coinciden as formacións, e a situación actual non é a máis acaída axeitada para facer unhas eleccións. O prioritario é a saúde pública. E así se manifestou no encontro que esta segunda feira Núñez Feixoo mantén a través de videoconferencia coas e cos representantes de PPdeG, PSdeG, Galicia en Común, BNG e Ciudadanos. Segundo informou a Xunta, durante un receso da videoconferencia, todos coincidiron en que "non ten sentido" manter a data do 5 de abril e, tras este parón, abordaron a fórmula para facelo efectivo. Finalizado o encontro, compareceu o presidente para confirmar que as eleccións galegas ficaban suspendidas. "O que falta é executalo formalmente", engadiu, após agradecer a disposición das organizacións políticas e de cualificar a xuntanza de "fluída" e "construtiva". Feixoo afirmou que esta terza feira entregarse a estas formacións políticas unha nova normativa, acompañado do informe da asesoría xurídica, en base ao cal "reactivar" a convocatoria de eleccións unha vez pase a pandemia. Unha solución legal que permita suspender e convocar os comicios. Non se fixou nova data para eses comicios, aclaru o presidente, se ben varias formacións eran partidarias diso. Feixoo tamén anunciou que esa nova normativa será remitida áxunta Electoral. "A loita contra a pandemia non é que sexa a nosa prioridade, é a nosa única preocupación3, enfatizou o mandatario, que tamén informou que ía trasladar unha serie de propostas ao Goberno español, que é quen asumiu o mando único fronte á crise, como a ampliación do fondo de continxencia para sanidade, a activación de liñas de liquidez extraordonarias ou a dotación de material e equipamento para facer fronte ao coronavirus.


Summary: O conselleiro de Cultura e Turismo, Román Rodríguez, comparecía onte na deputación permanente do Parlamento para dar conta do Plan de reactivación dos dous sectores que lle competen, presentado nas últimas semanas. O tecido cultural expresa o seu descontento ante diversas eivas do texto, como a ausencia de medidas para artistas e técnicas e o predominio dos intereses turísticos a través do Xacobeo.

A Colectiva, Asociación Profesional de Artistas da Galiza, e Proxecta, Asociación de Festivais Galegos de Cinema, foron os primeiros colectivos en expresar publicamente a súa preocupación e descontento ante o Plan de reactivación da cultura e o turismo presentado pola Xunta o pasado 5 de maio. Os seus comunicados recollen parte do malestar e decepción que se estende por todo o tecido cultural galego. Non tardaron en sumar as súas denuncias a Asociación de Profesionais da Xestión Cultural, a Plataforma de Afectadas polo Centro Coreográfico Galego (CCG) e, onte mesmo, a Asociación de Produtores Técnicos de Espectáculos da Galiza (Aptega) e, cun comunicado conxunto, a Asociación de Profesionais da Dirección e Realización (CREA) e a Asociación Sindical Galega de Guionistas (AGAG). As protestas, centradas nas necesidades concretas de cada eido, responden á falta de concreción e aos "ocos" -en palabras do propio conselleiro de Cultura, Román Rodríguez- que deixa o documento. "Un plan faise cun decreto lei, non cun power point", denuncia Eduardo Alonso, vicepresidente da Academia Galega do Teatro, destacando o carácter do texto de "publicidade enganosa". As achegas económicas que se fan teñen máis a ver co turismo, a través do Xacobeo, que coa cultura. "Un plan faise cun decreto lei, non cun power point", denuncia Eduardo Alonso No caso das artes escénicas as medidas non inclúen "nada novo", senón modificacións de maior ou menor calado sobre convocatorias previamente existentes, que xa foran publicadas ou que quedaran pendentes, adiadas por mor da situación de emerxencia sanitaria. Aínda que se flexibilizan certos aspectos para adaptalos ao contexto actual, como parece obvio, "iso non é para nada reactivar", opina Alonso. Nesta mesma liña maniféstase Sabela Mendoza, xestora cultural e investigadora no eido da danza, que sinala a confusión que crea o documento ao mesturar esas reformulacións con medidas novas "en apoio a unha reactivación que non é tal". Sobre todo nun terreo como a danza, o grande esquecido dun texto no que, se ben se menciona o Centro Dramático Galego, o seu homólogo Coreográfico non ten cabida. Belén Bermejo, empresaria que vive da música, observa que o plan "fala do risco de feche de empresas e destrución de emprego, pero non contempla proxectos xa en marcha que non forman parte (porque tampouco foron convidados) do paquete Festgalicia". É o caso do Festival Espazos Sonoros, que se atopa actualmente nun "limbo", sen que a Administración se faga "cargo de nada", conta. As persoas, desprotexidas O enfoque do plan deixa ademais de lado as traballadoras dos distintos sectores culturais. Así o poñía de manifesto A Colectiva no comunicado emitido a pasada sexta feira a respecto da desprotección na que ficaban as profesionais das "artes plásticas", como as denomina o documento. Neste aspecto podemos observar o que se levou a cabo desde outras administracións. O Goberno de Euskadi, por exemplo, acordou, xa a mediados de abril, que as artistas afectadas pola parada de actividade recibisen axudas de até 70% dos seus ingresos medios. O comunicado conxunto de CREA e AGAG reivindica: "O músculo da cultura audiovisual galega, xunto a grandes produtoras, son centos de axentes libres que confeccionan o tecido do noso traballo" Se ben dentro do decreto estatal (que chegou "tarde, mal e arrastro", apunta Alonso) moitas profesionais poden atopar cobertura, este deixaría fóra quer as técnicas, que non se atopan incluídas dentro do réxime de artistas para o que se promoveron as axudas, quer aquelas autónomas que, por mor da intermitencia do traballo en sectores como o das artes vivas ou o cinema, non se atopaban de alta á chegada da pandemia. Así o manifesta o comunicado conxunto de CREA e AGAG: "O músculo da cultura audiovisual galega, xunto a grandes produtoras, son centos de axentes libres que confeccionan o tecido do noso traballo". Técnicas, actrices, directoras, guionistas... Delas nada se di. Un plan consensuado? Algúns sectores atópanse máis contentos ca outros cos resultados. Xosé Ballesteros, presidente da Asociación Galega de Editoras e director de Kalandraka, declara que, logo das diversas reunións mantidas coas súas socias, así como coa Asociación de Escritoras e Escritores Galegos (AELG) ou coa Federación de Librarías, posteriormente trasladadas á Administración, as súas peticións foron en principio aceptadas. "O ecosistema do libro depende da reactivación do mercado", engade Ballesteros "Outra cousa é cando se van concretar", apunta, mais segundo expresou a Xunta farano dentro deste exercicio. "O ecosistema do libro depende da reactivación do mercado", engade Ballesteros, que entende que o apoio a librarías e editoras beneficia todas as profesións que rodean a cadea de valor. "Activar o consumo? Os nosos clientes son fundamentalmente institucións públicas, non particulares. Están elas dispostas a consumir máis, contratar máis concertos?", pregunta Bermejo, desde unha perspectiva ben diferente. As medidas da música céntranse, sobre todo, en ciclos vencellados ao Xacobeo. Ballesteros, con todo, tamén observa eivas que no seu terreo teñen que ver coa ausencia das creadoras. Así o expresaba Cesáreo Sánchez, presidente da AELG, na entrevista publicada onte nesta cabeceira: "Os escritores, como autónomos, poderemos acceder a un 'fondo para creadores culturais', de 1.500.000 euros, mais a realidade é que os escritores como tal somos invisíbeis". Malia aludir a unha metodoloxía de grupos de traballo, no caso da danza a Plataforma de afectadas polo CCG "non foi chamada nin consultada", confirma Mendoza, o que lle fai sospeitar que a escolla de interlocutores foi bastante unilateral. Igualmente, Aptega alude á "falta de transparencia" do plan, "pois moitas das asociacións non foron informadas ou consultadas en ningún momento". CREA e AGAG tamén denuncian que "nin se molestaron en preguntarnos cales eran as nosas necesidades. Sentóusenos á mesa cun menú fechado" CREA e AGAG tamén denuncian que "nin se molestaron en preguntarnos cales eran as nosas necesidades. Sentóusenos á mesa cun menú fechado". Recóllese así unha liña de apoio á fase previa á produción audiovisual que non contou coa colaboración de guionistas. Doutra banda, de cara á reactivación das rodaxes na fase 1 "tampouco se reuniron con técnicos, directores, realizadores nin intérpretes para afrontar os protocolos de seguridade" -reclamación que subscribe Aptega- ou para "enfocar as axudas que o colectivo, máis aló de produtoras e empresarios, precise", advirten. Mais "sentarse a falar non implica consensuar", lembra Mendoza. Doutra banda, as alusións á "formación e profesionalización" nun plan de axuda "nunha situación de emerxencia paréceme un insulto", di Bermejo. Mais Aptega, no seu ámbito concreto, insiste na necesidade de "programar accións formativas de carácter oficial", nun sector "no que hai moito intrusismo e pouca cualificación, sobre todo nos espectáculos públicos". Mais esta reivindicación responde a un problema estrutural máis profundo. O Xacobeo como a terra prometida Aínda que para a danza non se contemplan medidas específicas, enténdese que se poden acoller a algunhas das liñas de artes escénicas, en concreto a un fondo de 500.000 euros vencellado ao Xacobeo. Mendoza, ademais de escaso para o sector, considera problemático observar o evento como "feito cultural que canaliza a reactivación". "O plan está pensado para reforzar o Xacobeo", denuncia tamén Alonso,"é unha cortina de fume". Para Bermejo, o seu desenvolvemento non achega propostas axeitadas para paliar a situación derivada da parálise, "senón máis ben todo o contrario, contribúe a atomizar e minguar un xa de por si feble sector". Para Bermejo, o desenvolvemento do plan non achega propostas axeitadas para paliar a situación derivada da parálise, "senón máis ben todo o contrario, contribúe a atomizar e minguar un xa de por si feble sector" Neste senso, Mendoza observa que se ofrece unha visión moi nesgada do que é a cultura, desde un punto de vista produtivista e material no que as persoas non se teñen en conta, como piar fundamental que o sostén. Así, como destaca Bermejo, a cultura de base, coa representación fundamental do asociacionismo, está totalmente ausente. Co foco en recuperar a actividade -cousa que, por outra banda, no caso das artes vivas ou a produción audiovisual non pode ser inmediata, senón que require tempos previos de ensaios ou adaptación de calendarios-, "non contempla que desde a nosa praxe podemos achegar reflexións sobre o tempo que estamos vivindo", sinala Mendoza. Bótanse en falta, xa que logo, axudas á creación e á investigación. "Reprogramar como máxima é preocupante", fai fincapé, "acelerar non é a forma máis doada de axudarnos a continuar e sobrevivir do noso traballo". Coa vista no futuro, Bermejo observa o dixital como paliativo, máis o obxectivo é volver aos palcos: "queremos barallar escenarios posíbeis en medio da pandemia tamén para a música ao vivo, como xa se está facendo noutros países".


Summary: Fíxase como obxectivo dos comicios de maio transformar nunha "marea de apoios" o recoñecemento social de que o BNG "é a forza útil do país"

O BNG arrancou este sábado o proceso das eleccións europeas do 25 de maio cunha xornada de debate sobre o actual modelo da UE, das súas consecuencias para Galicia e sobre as alternativas da formación nacionalista para defender os intereses do país en Bruxelas. O portavoz nacional Xavier Vence subliñou que o Bloque ten que "afinar o discurso, con argumentos claros e concretos" pero desde a confianza do traballo realizado na Eurocámara. "Imos a estas eleccións cos deberes feitos", proclamou Vence ante 300 cargos, militantes e simpatizantes, "demostramos que o BNG é a forza útil deste país, traballando arreo para levar ao Parlamento Europeo a voz dos intereses de Galiza, a voz dos sectores económicos, dos movementos ecoloxistas e sociais, a voz da dignidade deste pobo". Vence valorou o traballo desenvolvido pola eurodeputada Ana Miranda "con propostas para mellorar as políticas europeas en beneficio dos nosos intereses nacionais e de da maioría que sofre as peores consecuencias do actual modelo de Europea neoliberal" Vence salientou que a sociedade recoñece o papel do Bloque en defensa de Galicia na Eurocámara e instou a transformar en votos ese recoñecemento. "Galiza existiu en Bruxelas porque o BNG estivo alí. Todos os galegos e galegas perciben e recoñecen iso e agora temos que transformar ese recoñecemento nunha marea de apoios de cara as eleccións de maio", subliñou. Vence valorou así mesmo o traballo desenvolvido pola eurodeputada Ana Miranda "con propostas para mellorar as políticas europeas en beneficio dos nosos intereses nacionais e de da maioría que sofre as peores consecuencias do actual modelo de Europea neoliberal, con iniciativa e con competencia". Máis soberanía O dirixente nacionalista salientou que o obxectivo nos comicios europeos "é acadar presenza directa de Galiza na UE", apostando por unha gran coalición de forzas nacionalistas de esquerda, galegas e doutros territorios do Estado, para garantir a defensa dos intereses do país e, ao mesmo tempo, construír outra Europa dos pobos e non sometida aos grandes lobbies financeiros e empresariais. Vence fixo fincapé na necesidade de camiñar cara unha Galiza máis soberana tamén en Europa "porque é a falta de soberanía no Estado español a que lle impide ao noso país ser un suxeito político de pleno dereito na UE, a que lle impide a representación e a negociación directa dacordo cos seus intereses". Vence salientou que o obxectivo nos comicios europeos "é acadar presenza directa de Galiza na UE", apostando por unha gran coalición de forzas nacionalistas de esquerda, galegas e doutros territorios do Estado Vence puxo como exemplo das consecuencias desa falta de soberanía o discriminatorio reparto dos fondos europeos: "Os fondos europeos son xestionados polo Estado con criterios centralizadores, as liñas mestras decídense en Madrid e Galiza recibe dos fondos agrarios e pesqueiros moito menos do que lle correspondería dada a importancia de ambos sectores na nosa economía". "Os fondos europeos recibidos por Galiza desde 2007 e ata 2020 será unha contía inferior aos 9.000 euros que nos custou a todos e todas as galegas rescatar NovaGaliciaBanco", indicou. "Estes días vemos como na PAC española seguen mandando os terratenentes absentistas de secano que se apropiarán da maior parte dos fondos. Se os recursos dos fondos da PAC se aplicasen cos mesmo criterios que aplicará Francia, os noso sector agrogandeiro duplicaría as cantidades a percibir", denunciou Vence, quen salientou que por iso "é preciso que Galiza teña voz propia en Europa". Programa electoral Esta xornada de debate serve de inicio para a elaboración do programa electoral do Bloque. Ao longo do día interviron en distintos relatorios Bernardo Valdés, Pilar García Negro, Edelmiro López Iglesias, Carlos Aymerich, Carme Adán, Ana Miranda, Bieito Lobeira ou Alba Nogueira, Francisco Rodríguez ou Rosana Pérez.


O conselleiro de Facenda salienta a vantaxe de que Galicia conta con orzamentos fronte a outras autonomías ou o Goberno central e a oposición aféalle a falta de axudas directasA Xunta non vai realizar ningún tipo de proba de selección de persoal "ata o 1 de outubro". Así o anunciou este mércores no Parlamento de Galicia o conselleiro de Facenda, Valeriano Martínez, que é no que recaen as competencias en materia de persoal do Goberno galego e que di que esa será a proposta que realizará aos sindicatos para achegar "certeza e seguridade" ás persoas implicadas neses procesos. A decisión xeral anúnciase unha semana despois de que a conselleira de Educación, Carmen Pomar, confirmase, tras semanas de reclamacións ao respecto de opositores, sindicatos e oposición política, o aprazamento a 2021 das oposicións docentes previstas para este mes de xuño.Valeriano Martínez considera unha "vantaxe competitiva" que a Xunta teña os orzamentos aprobados fronte a outras administracións coas contas prorrogadas e rexeita presentar uns novosA comparecencia do conselleiro este mércores no Parlamento, ante a deputación permanente por estar disolta a Cámara, para dar conta das súas actuacións durante a crise do coronavirus prodúcese case sete semanas despois do establecemento do estado de alarma e entre críticas unánimes da oposición polo feito de que en todo este tempo o presidente Feijóo só comparecese nunha ocasión, o 26 de marzo.Obviando as críticas, o conselleiro de Facenda salientou o que denominou "vantaxes competitivas" de Galicia fronte á crise do coronavirus como a súa "estabilidade política e institucional" ou o feito de ter os orzamentos aprobados fronte a outras comunidades ou o Goberno central con orzamentos prorrogados, contas que segue considerando válidas, con cambios, sen ter que presentar outras novas. A ese executivo central Martínez criticou que "adoptou medidas de recentralización e contrarias á autonomía" que supuxeron perda de recursos económicos para a Xunta.A Xunta, critica Caballero, "aspira a ser a dirección dunha oficina bancaria de Galicia"Desde a oposición, ademais da crítica unánime pola negativa de Feijóo a comparecer no Parlamento, coincidiuse en criticar a Martínez, como responsable económico da Xunta, que esta renuncie a crear axudas directas, especialmente aos autónomos. O Goberno galego, en verbas do líder do PSdeG, Gonzalo Caballero, "aspira a ser a dirección dunha oficina bancaria de Galicia" xa que a súa "maior decisión" en materia económica, valorou, foi a de avalar anticipos de pagamentos ás persoas afectadas por expedientes de regulación de emprego, cuestión que o socialista dixo que "pode facer calquera director de oficina bancaria".Similares críticas contra a falta de axudas directas lanzaron os portavoces do resto de grupos, como tamén o fixeron contra o uso que a Xunta fai do comité de expertos económicos que creou para asesorala. Segundo o portavoz do grupo Común da Esquerda, Antón Sánchez, o Goberno galego escúdase nel para propoñer medidas dirixidas a outras administracións cando, ao seu ver, a actual crise "require de debate político". Sánchez tamén puxo o foco na necesidade de que a Xunta recupere a xestión pública das residencias de maiores.Desde o BNG, a súa portavoz, Ana Pontón, que aproveitou para criticar os criterios de desconfinamento por provincias avanzados polo Goberno central, reclamou que a Xunta presente uns novos orzamentos porque os actuais xa estarían "desfasados" polo ocorrido nas últimas semanas -Martínez respondeulle que "non hai por que traer un novo orzamento á Cámara" senón que ter un xa aprobado, fronte aos prorrogados doutras administracións, ofrécelle "facilidades"-.Pola súa banda, por En Marea David Rodríguez afeou a Martínez que "cando Galicia reduce os impostos aos ricos, queda máis desprotexida". O conselleiro, pola contra, negou que houbese recortes en materia sanitaria ou social nos últimos anos.Durante o debate, Caballero chegou a pedir ao presidente do Parlamento que chamase á orde ao deputado e número 2 do PP galego Miguel Tellado por un chío en Twitter no que dixo que o socialista "insulta ás vítimas" do coronavirus. O presidente da Cámara respondeu a Caballero que non pode entrar a valorar o que os deputados escriban.


Summary: En case novecentas páxinas, Ricardo Carvalho Calero ofrecía en 1963 unha sistematización da nosa historia literaria en que sentaba as bases dos posteriores estudos e estabelecía un criterio fundamental: literatura galega é a que está escrita na nosa lingua.

"Xa nas primeiras catro liñas estabelece que literatura galega é a que está escrita en galego. Para el era o criterio máis sólido. Consideraba que o criterio filolóxico é o máis científico", di Aurora Marco, discípula de Carvalho Calero, con quen traballou durante anos na Universidade de Santiago. Coincide con Pilar García Negro, tamén alumna súa, á hora de considerar a Historia da Literatura Galega Contemporánea (HLGC) como un volume de grande rigor científico, sobre o que se asentan os estudos literarios posteriores. Malia que se omitan as referencias, sinalan tanto unha como a outra. A clave da relevancia da investigación de Carvalho reside, segundo Aurora Marco, en ser unha "historia con perspectiva galega, que alía o criterio científico co nacionalismo e que incorpora as novas teorías literarias, cun grande eclecticismo na metodoloxía". "Dicía que tratara a literatura galega como se fose a grega, co mesmo rigor e con distancia. Entusiasmo e frialdade dicía, citando a Ortega", lembra a discípula que sabe do traballo que a obra lle supuxo ao profesor, os máis de cinco anos facendo papeletas, aproveitando papeis xa impresos que el cortaba en catro para facer fichas e reutilizar pola parte de atrás. "Só se entende este traballo ao estar guiado pola entrega e o amor a Galiza", defende para, a seguir, lamentar a súa falta de recoñecemento. "Trátase da primeira historia da literatura galega científica, elaborada a partir dun traballo de campo enorme e moi alimentada da sabedoría particular do seu autor", valora García Negro. Rigor e paixón atopa nun traballo no que destaca a vontade de situar a literatura galega contemporánea á altura que merece, facendo fincapé nas noventa páxinas dedicadas a Rosalía de Castro como inauguradora da modernidade galega. Unha obra que, ao seu ver, "non ten parangón con historias doutras literaturas, incluída a española". Para a profesora da Universidade de Gales, Helena Miguélez, trátase dun "texto clave para entendermos a historia cultural galega no século XX e aínda hoxe. Por ter sido a primeira historia literaria galega escrita integramente en galego e incluír unha reflexión teórica do autor sobre o criterio lingüístico para a definición de literatura galega, ten sido estudada constantemente como un texto de carácter fundacional, hoxe aínda non superado". Engade tamén que "a reificación da importante función política do 'criterio lingüístico' teorizado por Carvalho ten levado a certos enganos metodolóxicos que entramparon o avanzo do coñecemento da historia cultural galega, o seu carácter relacional, discursivo e complexo". UNHA MANDA NON ESCRITA DO NACIONALISMO Que a dimensión da tarefa dá idea do compromiso co país e da xenerosidade de Ricardo Carvalho Calero é afirmación na que tamén coinciden Aurora Marco e Pilar García Negro. "O libro foi encargado por Galaxia no ano 58 cando estaba traballando en Fingoi de mañá á noite. Que Fernández del Riego lle mandara materiais, como se recolle no seu epistolario, non significa que houbera maior participación na elaboración da obra. Carvalho Calero é o único e exclusivo autor", di Aurora Marco diante de voces que falan dunha autoría colectiva da inxente obra. Porén, ao respecto, a profesora Heléna Miguélez fala da necesidade dun "estudo pormenorizado do texto como evento sociolóxico". Neste sentido -di- o estudo da correspondencia entre o autor e o seu grupo intelectual durante os sesenta e setenta revela até que punto a HLGC foi froito dun labor de colaboración. O propio Carvalho, nunha carta a Fernández del Riego, relata como a súa dona, María Ignacia Ramos, lía os libros que el non tiña tempo de ler e redactáballe as fichas", apunta pola súa parte. "Dicir que a autoría é compartida polo feito de que Fernández del Riego lle enviara materiais non deixa de ser unha insidia. É unha obra absolutamente individual e, é máis, era a única persoa da súa xeración con capacidade para podela facer. Está a cumprir unha manda non escrita do nacionalismo galego de preguerra que decidiu non lle negar á cultura galega a cobertura de ningunha necesidade" afirma García Negro que sitúa a Historia da Literatura en correlación coa Historia de Galicia de Otero Pedrayo, cos traballos de Castelao ou, en fin, co labor do Seminario de Estudos Galegos do que foi secretario. Esta reportaxe apareceu no Sermos68, publicado a 10 de outubro de 2013


Summary: A Organización de Produtores reparte 1.000 litros de leite en Compostela e a plataforma en defensa do sector reúnese este venres para preparar novas protestas ante o incumrimento do acordo lácteo por parte de varias industrias e os baixos prezos que seguen a cobrar os gandeiros.

A Organización de Produtores de Leite (OPL) repartiu este xoves 1.000 litros de leite á cidadanía en Compostela. Dous meses despois das tratoradas que ateigaron a capital de Galicia e varias comarcas, os gandeiros volven á rúa ao non haber melloras nos prezos que se lles paga polo produto. As principais industrias que operan no país manteñen baixos importes e, nomeadamente Lactalis e Danone, que segundo denuncia o colectivo están a incumprir o acordo lácteo que prometía ser o principio da fin da grave crise do sector. A OPL advirte de mobilizacións máis curtas no tempo "pero máis drásticas" e centradas nas industrias que incumpren o acordo O coordiador da OPL, Anxo Escariz, advertiu que as mobilizacións serán máis curtas no tempo "pero máis drásticas" e centraranse nun inicio nesas dúas industrias francesas. Ademais, poñerase en contacto coas organizacións agrarias para levar a cabo as protestas, que prevén centrarse en buscar a complicidade da cidadanía e informala para que saiba "quen son estas industrias e que tipo de prácticas están a levar a cabo no país". O acto levado a cabo en Santiago este xoves encádrase na xornada de protesta europea organizada pola European Milk Board e con un tanque de 1.000 litros repartiu botellas deleite a toda persoa que pasaba pola Alameda. Segundo Escariz, a mobilización pretende "concienciar os cidadáns" e infromalos tamén de que, aínda que a distribución si incrementou polo xeral entre 3 e 5 céntimos o prezo do leite, este incremento "non repercutiu na industria e non chegou ao gandeiro". Os gandeiros denuncian que as subas de prezo na distribución non repercutiron nos produtores Ademais, o voceira da OPL lembrou que Galicia segue a sufrir "un grave problema" ao "abandonarse todos os días" explotacións. Unha situación que ameaza coa "perda dun dos motores da economía galega e que vertebra" a súa xeografía e poboación. Por iso, os produtores organízanse xa para "coordinar" os actos a levar a cabo nos vindeiros días, que se basearán en presionar a aquelas empresas que incumpran o acordo lácteo -como Lactalis e Danone- e que "están a presentar contratos á baixa e pagando por baixo dos custos de produción". Tamén moitos primeiros compradores. Así, a Plataforma Galega en Defensa do Sector Lácteo reunirase este vindeiro venres ás 11 en Santiago para determinar as futuras protestas ante un problema do que xa advertiran sindicatos como UUAA e SLG e a propia pltaforma. Os gandeiros quéixanse de que o Goberno central non fai que o acordo lácteo sexa "de obrigado cumprimento" e os prezos seguen sen subir, agás nalgún minoritario e ridículo caso. A Xunta asegura que o acordo lácteo dará os seus froitos "aos poucos" Mentres, a conselleira de Medio Rural, Ángeles Vázquez, asegurou este xoves que o acordo lácteo asinado polas industrias, distribuidores e produtores lácteos "irá dando os seus froitos aos poucos" do mesmo xeito que está a ocorrer en Francia, onde se asinou un acordo similar meses antes. En resposta a unha pregunta oral do BNG no pleno do Parlamento, Vázquez dixo que é "plenamente consciente" da situación que atravesan os gandeiros, unha conxuntura difícil, ante a que desde a Xunta "puxemos todos os medios" para solucionala.


Summary: Un partido debe lograr 51 asentos para lograr unha maioría no Senado, que conta con cen escanos

A disputa entre demócratas e republicanos polo control do Congreso dos Estados Unidos de América (EUA) deparou unha carreira igualada tras as eleccións de metade de mandato, as coñecidas como 'midterm' decorridas este 8 de novembro, especialmente no caso do Senado, onde catro estados figuran como chave para desnivelar a balanza a favor dun dos dous partidos. No caso da cámara de representantes norteamericana, os republicanos están a un paso de se faceren coa maioría ao fechamento desta edición. O partido de Donald Trump conta cun total de 210 asentos mentres que os demócratas teñen 200, una distancia considerábel que afasta a cámara dun control do partido de Joe Biden. Dan comezo as eleccións de metade de mandato nos EUA coas sondaxes apuntando a unha maioría republicana No caso do Senado, un partido debe lograr 51 asentos para lograr unha maioría no Senado, que conta con cen escanos, aínda que unha repartición 50-50 deixaría o control en mans dos demócratas, xa que contarían co voto de desempate da vicepresidenta estadounidense e presidenta da Cámara Alta, Kamala Harris. Neste contexto, a situación en Arizona, Xeorxia, Nevada e Winsconsin figura como crucial para determinar o resultado final, aínda que os demócratas contan con manter o control no Senado, aínda que, segundo todas as enquisas poderían perder a súa maioría na Cámara de Representantes, actualmente encabezada pola demócrata Nancy Pelosi. A "onda republicana", non tan forte como se prognosticaba A pesar de que as sondaxes prognosticaban unha maioría folgada dos republicanos en ambas as cámaras ante a caída da popularidade do presidente Joe Biden e o feito de que a noite arrincase cunha vitoria esmagadora do republicano Ron DeSantis en Florida, os demócratas lograron uns resultados mellores do esperado. Os republicanos parten coa vantaxe das enquisas nas eleccións de hoxe nos EUA A vitoria de DeSantis, que podería servirlle como plataforma para unha posíbel candidatura á Casa Branca nas eleccións de 2024 (nas cales Trump podería participar, se finalmente opta por anunciar a súa candidatura), viuse seguida horas despois por unha vitoria do demócrata John Fetterman en Pennsilvania. Os republicanos adiántanse no Senado De acordo cos últimos escrutinios, o partido republicano adiantouse na carreira do senado conseguindo o senador número 49 contra os 48 que actualmente ten o partido demócrata. De todos os modos, a maioría nesta cámara podería ficar no ar até o vindeiro 6 de decembro, cando terá lugar a segunda volta das eleccións no Estado de Xeorxia, chave para decidir a maioría. [Información en ampliación]


Summary: A maioría dos consellos reguladores de Galiza están ás portas dun novo proceso electoral, no que poderán votar prto de 21.000 persoas. Falamos co presidente da Federación Rural Galega dunha cita importante para o sector e de cara á que se están negociando posíbeis candidaturas conxuntas Fruga-SLG en boa parte dos consellos reguladores (CR).

- Estamos xa en pleno proceso de eleccións dos consellos reguladores, onde están chamados a participar por volta de 20.000 produtores e uns 800 titulares de instalacións industriais - Eleccións a todos os consellos reguladores agás uns poucos, como o da IXP 'Ternera Gallega' ou 'Lacón gallego'. Son para un mandato de catro anos. Agora estamos co tema da elaboración de candidaturas e presentación das mesmas, que vai ser até o 26 de xuño. O 9 de xullo serán as eleccións, nas que se escollerán os 180 vogais da vintena de consellos reguladores. Estes escollerán despois vicepresidentes, presidentes... Fruga presentámonos aos consellos reguladores (CR) dos viños, pataca de Galiza e o Craega, o ecolóxico. Nestes procesos vota a produción e tamén a industria. En cada consello regulador despois hai diferentes categorías, por exemplo, nos do viño e dependendo do CR hai produtores de menos de 2 hectáreas, de máis, adegas de menos capacidade e de máis... - Como foi este mandato de catro anos nos CR? - Nos consellos reguladores hai presión económica, o que manda ten poder para facer as políticas como considere, e a administración aí debía facer algo, velar polos intereses de todos. Ao mellor habería que revisar como é a representatividade de cada quen, de cada sextor, nos consellos. Porque atopamos que mil persoas igual só poden escoller 3 representantes e mentres 300 poden elixir seis. - Con que ideas chaves concorre a Fruga a estes procesos de elección nos consellos reguladores? - Hai que aproveitar o potencial que teñen e, sobre todo, controlar a calidade do produto, potenciar nos mercados os produtos amparados pola denominación de orixe. Isto pode semellar algo simple mais é fundamental. Incido no de preservar, garantir e defender a calidade, porque estamos falando de que as superficies de viñedos son pequenas, de aí que a nosa baza a xogar sexa a calidade. Hai intereses de grandes produtores en que 'todo vale' e nós non estamos por iso, de aí que, reitero, a calidade hai que defendela ante todo. Esa é a función principal do Consello Regulador. Así como a promoción do produtora amparado pola denominación de orixe, e aí si que deberiamos ter moi claro a que mercados, a que lugares estamos interesados en poñer os nosos produtos. - Hai ruxes ruxes de que hai contactos entre Fruga e Sindicato Labrego Galego (SLG) para ver a posibilidade de facer candidaturas conxuntas...Son ruxes ruxes ou algo hai? - Dirixímonos ao SLG, si. Consideramos que diante deste tipo de eleccións ou ben duns comicios ao consello agrario, que levan 20 anos sen convocarse, as organizacións que temos coincidencias, que defendemos posturas moi parecidas en determinadas cuestións, sería bo que concorrésemos xuntas. Dirixímonos ao Sindicato Labrego Galego, primeiro de palabra e despois por escrito, e chegamos a un acordo informal, por dicilo así, de estudar a situación consello por consello regulador e tentar onde sexa posíbel facer unha coligazón electoral. Evitariamos así dividir o voto e poderiamos aumentar a representación. É unha mágoa que non haxa un acordo nacional, mais estase a traballar consello por consello. - Hai perspectiva de que esas negociacións callen e cristalicen en candidaturas conxuntas Fruga-SLG en certos CR? - Eu creo que si. Haberá algúns CR nas que haxa diferenzas á hora de entender a filosofía dese consello en concreto mais dáme a impresión de que en boa parte deles, o 90% por dicir unha cifra, pode haber acordo. - Unha boa nova... - Hai unha diferenza grande en determinadas cuestións, como o concepto de produción, entre o que podemos defender Fruga ou SLG e o que defenden outras organizacións, como Unións Agrarias ou Asaja. - Mencionabas antes o Consello Agrario. A comezos de abril unha delegación de Fruga e de Oruga (Organización rural galega agroforestal) reunístesvos con representantes de grupos parlamentares para reivindicaron poder ter presenza nos diferentes órganos da administración galega de carácter consultivo, de debate, diálogo e participación que afecten ao mundo rural. - Hai vinte anos que non se fan eleccións a ese tipo de órganos. O Consello renóvase cada catro anos por decreto en base á representación das últimas eleccións 2002. E nestes anos as cousas no rural cambiaron moito, tamén en canto aos interlocutores do sector. Xóvenes Agricultores, por exemplo, xa non existe. E hai novas organizacións. En Fruga levamos anos 'peregrinando' por consellerías, parlamentos, explicando que isto non pode ser, que ten que haber unha adecuación á nova realidade do rural. - Eses anos sen convocar apontan cara un desleixo, unha palabra que desde as organizacións agrarias non é estraño que se empregue para definir a política da Xunta para o agro... - A administración sabe por que fai iso, por que non convoca, esabe ben que hai organizacións novas. O normal sería dialogar cos representantes, sobre a utilidade do consello agrario, sobre as eleccións... Mais non o fai, estará interesada en que se manteña o 'status quo' de hai case vinte anos. A falla de diálogo é unha constante. Co problema das xeadas nos viñedos, a Consellaría á hora de falar deixa á marxe á Fruga, non nos chamou. - A última problemática á que tivo que facer fronte o sector viticultor foi o das 'xeadas'. Nestas semanas houbo mobilizacións importantes (Ribadavia, Verín, Ourense) e moi críticas coa política a este respecto da Consellaría de Medio Rural... - Vouche contestar o que lle dixen á delegada da Xunta en Ourense: un mes despois dos danos das xeadas, a administración non sabe cal é a superficie afectada por este problema. Aos afectados directas polas xeadas non se nos preguntou nada a este respecto. Por iso, que digan que vai dar créditos, axudas é unha parvada, porque non saben nin quen as necesita nin cantos metros cadrados hai afectados... Darán créditos brandos para os 'amiguiños' que teñen nalgunhas adegas e punto. Teño claro que nin produtores nin pequenas adegas afectadas polas xeadas van levar nada. A conselleira non pode vir dicirnos agora que non poden dar cartos aos afectados polas xeadas, que o prohibe Unión Europea. Iso é mentira, si que se pode, até 15.000 euros de máximo. Din que non poden dar axudas os mesmos que lle dan moitos cartos públicos a Citroën. E os que destinaron moitos millóns de euros a salvar os bancos.


Summary: O presidente defendeu o documento elaborado polo Ministerio, as industrias e a distribución mais que rexeitan @s gandeir@s ao tempo que mantivo o discurso oficial a respeito do Álvaro Cunqueiro.

Finalmente Alberto Núñez Feijóo tivo que responder polos dous grandes conflitos que mantén abertos o seu goberno. Dunha banda, a crise que atinxe o sector lácteo e que está marcada por unha forte mobilización das explotacións gandeiras desde hai máis dun mes. Doutra, o novo hospital de Vigo cuxo modelo de xestión privado sacou ás rúas por volta de 200 mil persoas. Porén, tivo que ser a partir das preguntas formuladas polas forzas da oposición en sesión plenaria, e non antes. Así, en resposta ao portavoz do BNG, Francisco Jorquera, a respeito do prezo do leite en orixe, Feijóo defendeu o acordo deseñado polo Ministerio de Agricultura como pretensa solución á realidade que atinxe as explotacións gandeiras. Malia o rexeitamento expresado pol@s produtor@s, que ven insuficiente o texto e exento de garantías de cumprimento, o presidente da Xunta asegurou que é vantaxoso para @s gandeir@s. "Eu dígolles aos meus veciños que este acordo ten moitas máis vantaxes que desvantaxes", afirmou Feijóo. "Alá vostedes que os están a incitar a desaproveitar unha grande oportunidade", acrecentou dirixíndose ás bancadas da organización frontista mentres Jorquera o instaba a rematar coa "vergoña" de que un litro de auga custe máis do que un de leite. Unha "extorsión", dixo, propia dos "capos" da mafia, en referencia á industria. Jorquera: "Gobernar é dar a cara cando hai problemas, exercer as competencias e ter un proxecto de país" "Gobernar é dar a cara cando hai problemas, exercer as competencias e ter un proxecto de país", afirmou o voceiro nacionalista mentres reclamou que a crise do leite sexa tratado como un "problema de país" desde o goberno galego. Feijóo insistiu en loubar as medidas anunciadas polo Ministerio de Agricultura como subvencións de 300 euros por vaca ou mesmo a anunciada suba de 2 céntimos por litro de distribuidoras como Mercadona ou Vegalsa/Eroski. Porén, @s gandeir@s que manteñen o bloqueo ás industrias xa advertían días atrás que non están a loitar por 2 céntimos cando perciben apenas 0,20€ ou mesmo menos. Hospital de Vigo Posteriormente foron as portavocías de AGE e PSdeG as que inquiriron o presidente da Xunta polo conflito no hospital de Vigo, o Álvaro Cunqueiro. Ao igual que fixera a conselleira de Sanidade, Rocío Mosquera, o día anterior, Feijóo defendeu o modelo de xestión "público-privada" que amparou nun "acordo do Goberno socialista de Madrid". "Parece que hai galegos, políticos, aos que lles molesta que Galiza fose capaz de facer un hospital en recesión", afirmou o presidente do executivo, entre as acusacións de "fraude" que lle lanzou a voceira de AGE, Yolanda Díaz, mentres amosaba a imaxe das pingueiras que atinxen unha infraestrutura de recente creación. Tamén o voceiro socialista, José Luís Méndez Romeu, salientou o conflito que xerará o modelo privado de xestión ao incluír o "contrato" o "lucro empresarial" o que, advertiu, "entrará en conflito coa dimensión clínica".


Summary: Após coñeceren as fianzas decretadas polo xuíz da Audiencia Nacional, Ismael Moreno, para catro dos ex-directivos das caixas galegas polo fraude das indemnizacións durante o proceso de fusión das extintas entidades financeiras galegas, os grupos da oposición exixen responsabilidades ao goberno de Alberto Núñez Feijóo e a creación da comisión de investigación no parlamento.

No marco da investigación das indemnizacións percibidas polos ex-directivos de Caixa Nova e Caixa Galicia durante o proceso de fusión de ambas as dúas entidades, o xuíz da Audiencia Nacional, Ismael Moreno, vén de solicitar senllas fianzas por valor de até 7 millóns de euros para catro das persoas investigadas. Segundo o maxistrado, a contía demandada procura facer fronte ás posíbeis responsabilidades civís en que puidesen incorrer os altos cargos, así como pola súa posíbel responsabilidade penal co gallo das prexubilacións recibidas. O BNG exixe que se depuren responsabilidades políticas Francisco Jorquera considera que a decisión da Audiencia Nacional de fixar fianzas millonarias para ex-directivos das caixas galegas polo caso das xubilacións é "unha boa nova", sinalando que apunta posíbeis indicios de apropiación indebida. Por iso, no BNG considérase que "para alén das responsabilidades penais" tamén hai que investigar as de carácter político. Jorquera lembra, a este respecto, que PP e PSOE blindaron a Lei de Caixas de Galiza para que os directivos das caixas puidesen manterse no posto na nova entidade. "E Feijóo aprobou un protocolo de fusión das caixas que permitía esa continuidade dos directivos", o que facilitou, sinala, que estes aproveitasen para fixar para si propios indemnizacións millonarias saqueando o pobo". Para dirimir esas responsabilidades políticas, Jorquera anunciou nesta terza que o BNG solicitará, "tran pronto se constitúa o novo Parlamento", que se forme a comisión de investigación das caixas. "A Xunta non exerceu o seu deber de tutela e supervisión", insistiu o nacionalista, e iso deu lugar a unha dinámica que acaba na investigación da Audiencia Nacional. Asemade, Jorquera sinalou que un dos imputados pola AN, Fernández Gayoso, mantén o seu posto de directivo na Fundación de Novacaixagalicia, polo que solicitou á Xunta que pida a dimisión deste cargo. Abel Losada: "Exixiremos a creación da comisión de investigación" O que volverá ser voceiro parlamentar do grupo socialista nesta lexislatura, Abel Losada, asegurou en conferencia de imprensa que o presidente da Xunta de Galiza "debe asumir as súas responsabilidades" e dirimir o papel que o seu goberno xogou na fusión das caixas. Segundo Losada, as fianzas exixidas pola Audiencia Nacional "recolle o feito delictivo" que constituíron as indemnizacións percibidas polos ex-directivos e que foi denunciado durante a pasada lexislatura polos grupos da oposición. Neste sentido, Abel Losada, avanzou que o grupo socialista exixiría --após a constitución do novo arco parlamentar-- "a creación dunha comisión de investigación", que xa fose aprobada no anterior curso político. Porén, para @s representantes do PSdeG, esta non foi máis que "unha posta en escena" e parte da "espuma mediática" que acostuma desenvolver o Partido Popular. Segundo o voceiro d@s socialistas galeg@s, as indemnizacións recibidas polos cinco ex-directivos das entidades financeiras galegas "son inmorais no actual contexto polo que manifestamos a necesidade de que se devolvan eses fondos". Losada asegurou que exixirían a comparecencia de Alberto Núñez Feijóo perante o Parlamento pois "debe dar conta do papel xogado" nunha fusión que considerou "un fracaso e unha fraude", en gran medida por se tratar dunha entidade "practicamente pública" que foi rescatada con fondos públicos procedentes do FROB e, no entanto, "segue sen cumprir co seu obxectivo", que é, segundo Losada, suministrar crédito ás pequenas empresas, autónom@s e familias.