Leccionava Celso Emílio em carta a Fuco Bujám — labrego ancestral, resistente ante a adversidade, duro no trabalho, mas também desconfiado e encolhido diante da tirania do poderoso — que aprendesse a andar ergueito e a falar forte. Bom programa de correctionem rusticorum para tentar dissolver a ancestral côdea defensiva que nos protege da prepotência do poder e as suas terminais domésticas. Ocultar o sotaque delator é a prova mais evidente da persistência do estigma da origem negada. Quanto esforço para ocultar o que um é!Aludia o poeta à "testa decaída" de tanto Fuco Bujám coibido ante os sequazes do poder. Um estereótipo elevado a categoria antropológica por Ortega y Gasset: "Galicia, tierra pobre, habitada por almas rendidas, suspicaces y sin confianza en sí mismas". Tauromaquia metafísica avelhentada.Ocultar o sotaque, ou desdenhar a toponímia. Celebrou-se há pouco um encontro na Toja de título chocante, "Foro La Toja". Para um reintegracionista como o que isto escreve, o título do evento é correcto salvando o chocante "L" do artigo desconhecido na toponímia galega. Para o comum da audiência o título terá soado, suponho eu, um bocadinho vintage, concretamente da selecta colheita dos ingloriosos quarenta.O desdém pola língua e o maltrato aos nomes da terra revela um comportamento lacaiesco fruto da subordinaçom secular aos mandarins da língua com mando em praza. Seria bom reflexionarmos sobre o flagrante contraste entre o empenho das famílias emigrantes a Catalunha e Euskádi em que os seus filhos aprendam o idioma do país receptor como via de integraçom social e a camuflagem linguística habitual ainda no país. Umha emenda à totalidade do sistema educativo imperante.Celebremos, contodo, que o pudor da origem negada vaia a menos nestes tempos de identidades misturadas. Insiste ainda o estereótipo na imagem do galego parado no patamar das escadas ou no abuso da cláusula cautelar do "isso depende", mas, na verdade, o único certo, é que o galego, ao igual que o português, abomina da interpelaçom directa. — Quer que lhe seja franco? — Nom por favor, ofereça-me algo mais republicano.Seria bom que as vítimas da síndroma defensiva caíssem na conta de como o sotaque delator que tanto temem passa absolutamente desapercebido em qualquer país do mundo, e em alguns como Portugal mesmo é confundido com castelhano puro e imaculado. É bom viajar. A identidade galega, cantada por Rosalia, imaginada polas Irmandades, perscrutada polo Seminário, agendada polo galeguismo republicano, é o nosso património genuíno: o da Galiza emancipada da olhada alheia e da grisalha possibilista e provinciana.Ultrapassada a quinta parte do século XXI, é inquietante a abulia remanescente ainda nas elites culturais e nas instituiçons políticas, permanentemente enredadas na logomaquia parlamentar e no ridículo localismo municipal. Precisamos erradicar o provincianismo residual, reinventar a nossa tectónica institucional, reformar sem demora o vetusto Estatuto de 1981. Lembremos: a prática totalidade das CC AA culminárom há anos os seus estatutos de segunda geraçom: Valência, Catalunha, Andaluzia, Baleares, Aragom, Castela e Leom, Extremadura e Navarra. Na área Galeuzcana, Catalunha decidiu pegar fogo ao seu atribulado estatuto de segunda geraçom e o moderadíssimo e respeitado PNV anuncia a revisom do seu status autonómico.No entanto, a Galiza aparenta dar-se por bem servida refugiada no morno rescaldo da indiferença institucional. As senhorias que nos representam deveriam cair na conta de que o estatuto de 1981 nasceu sob o fórceps de pressom política e mobilizaçom popular. Haverá que voltar á rua para espreguiçar a molícia parlamentar que nos abafa?Impom-se reactivar o impulso constituinte, reformular competências e propostas capazes de antecipar problemas e oportunidades, reivindicar a nossa condiçom de nacionalidade histórica. A veteranice do estatuto em vigor — nascido com Tejero de pistola em mão — antes da adesom á Comunidade Europeia (1986), da substituiçom da peseta polo euro (2002), da Grande Recessom (2008), do Brexit a ponto de culminar, demanda umha profunda revisom quando novos desafios ameaçam a competitividade do nosso sistema produtivo e do nosso idioma secular.Redesenhar a administraçom municipal e provincial, agendar a transformaçom energética e a descarbonizaçom, posicionarmo-nos ante a previsível revisom do quadro institucional e autonómico som tarefas pendentes submetidas a silêncio políticoUm idioma declinante a mãos de umha pudibunda política linguística que contempla impassível a pacífica invasom da etiquetagem em português nos expositores dos nossos centros comerciais. O português nom é galego, porfiam, mentres franqueiam a porta ao castelhano vitorioso. Imaginemos o que teria feito um Koldo Mitxelena (1915-1987), artífice do éuskaro batua, um Pompeu Fabra (1868-1948), artífice da norma ortográfica do catalám desenvolvida na década dos dez do século XX, caso disporem de um Portugal porta com porta. Com certeza algo mais ousado que adoptar a norma de umha editorial nascida em 1950 e consagrada como formato insuperável de um idioma secular e internacional. Fronteiras e casamatas levantadas por abnegados sentinelas contra nós próprios.A tarefa pendente poderá parecer árdua mas cumpre lembrar que a insensata logomaquia auto-referencial em que nos refugiamos foi desafiada em tempos bem recentes. Na proposta de Administraçom Única de Fraga Iribarne, por exemplo, que poderia sustentar umha agenda pró-activa baseada na iniciativa própria e no princípio de subsidiariedade que vigora na UE. Ou na presidência de Pérez Tourinho (2005-2009), que soube assinar um convénio de cooperaçom transfronteiriza em Valença com o presidente de Portugal José Sócrates e entrevistar-se com o presidente Lula da Silva em Brasil e, sobre todo, promover umha comissom parlamentar para a reforma estatutária, impensável hoje polo que vemos.O nosso mediterrâneo nom é outro, amig@s, que a comunidade de países de língua oficial portuguesa. Abandonemos a obsessom polo caminho real Compostela↔MadridRedesenhar a administraçom municipal e provincial, agendar a transformaçom energética e a descarbonizaçom, posicionarmo-nos ante a previsível revisom do quadro institucional e autonómico som tarefas pendentes submetidas a silêncio político.Quanto à agenda internacional seria bom reflexionarmos em propostas ambiciosas como as que se ensaiam em Catalunha, permanente laboratório de auto-afirmaçom. Esqueçamos o Diplocat, pretensioso contra ministério de identidade suspensa entre o princípio da realidade e o do prazer, e examinemos iniciativas mais operativas como a Estratégia Medco 2030 baseada na Agenda 2030 de Desenvolvimento Sustentável da ONU que desenha umha agenda mediterránea plausível, arquitectada para promover a presença de Catalunha numha área geopolítica julgada primordial.O nosso mediterrâneo nom é outro, amig@s, que a comunidade de países de língua oficial portuguesa. Abandonemos a obsessom polo caminho real Compostela↔Madrid, simples metáfora do provincianismo político imperante pendurado sempre da miragem das obras públicas ao amparo do BOE.O horizonte que merece ser explorado é o da decidida presença estratégica no amplo mundo hispano-português que nos pertence, de Buenos Aires a Rio, de Veracruz a LuandaO horizonte que merece ser explorado é o da decidida presença estratégica no amplo mundo hispano-português que nos pertence, de Buenos Aires a Rio, de Veracruz a Luanda. Língua, negócio, projectos colaborativos. Nom será preciso recordar que a fala portuguesa soma 300 milhons falantes aos 525 da expressom hispánica e 170 milhons de utentes da internet aos 345 do espanhol. A Galiza que precisamos é a que quer transitar por esta ecúmena acolhedora em duas línguas nossas, autêntico laboratório de progresso como sabia Paz Andrade.


Summary: Definir o traballo destes arquitectos é complexo. Vou valerme de dous extremos para acoutalos. A identidade da arquitectura de Ansede e Quintáns móvese entre a rehabilitación silenciosa e a innovación. Nun diálogo entre o lugar, as necesidades dos clientes e eles mesmos.

Cristina Ansede e Alberto Quintáns levan 15 anos compartindo estudio, xuntos mais cadanseu co seu espazo. Fan arquitectura conversando. Estabelecen un diálogo entre eles, e incluso entre as cidades onde viven: Compostela e Vigo. Dese xeito, o seu traballo é un encontro entre as cidades e as personalidades. Entre a Compostela do patrimonio histórico e a rehabilitación e Vigo, a cidade da tecnoloxía e a innovación. Porén antes de ser un diálogo a dúas bandas, foi a tres. A terceira parte foi Emma Ríos. Como curiosidade, Emma deixou o equipo aos poucos anos de comezar o estudio para ter unha exitosa carreira como debuxante de banda deseñada, mesmo acadou o prestixioso premio Eisner. "A rehabilitación ensinounos a achegarnos aos edificios case cun método científico, diagnosticando os problemas e planeando solucións. Trátase de actuar sen que se note, como un cirurxián. Aprendemos a aproximarnos á arquitectura de forma humilde". Cristina e Alberto remataron a carreira ao redor do 2003, en pleno apoxeo da construción no país. Por aquela altura, semellaba que sobraba o traballo e tan só había que decidir que tipo de arquitectura querías facer, ou sumarte á especulación inmobiliaria ou facer unha obra máis sensíbel e reflexiva, pero menos lucrativa. Decidíronse pola segunda vía e así comezaron a traballar para Alfonso Penela, alí coñecéronse e formaron equipo. Ao pouco chegáronlles os primeiros traballos e decidiron montar o estudio. Acto seguido estoupou a burbulla inmobiliaria. A crise do 2008 foi un período chave na súa formación, sobreviviron a base de pequenos traballos sobre edificios históricos. Cambiaron tellados, galerías ou pavimentos durante uns anos. Este tempo valeulles para entrar en contacto coa tradición construtiva. Din: "A rehabilitación ensinounos a achegarnos aos edificios case cun método científico, diagnosticando os problemas e planeando solucións. Trátase de actuar sen que se note, como un cirurxián. Aprendemos a aproximarnos á arquitectura de forma humilde". Tanto sexa unha rehabilitación ou mesmo unha obra nova, cada proxecto enfócano como unha conversa máis, na que o cliente se incorpora ao diálogo. Como nunha sesión de terapia, Cristina e Alberto tratan de mergullarse nos recordos do cliente. Así, conversando, desvelan os lugares onde foron felices, como eran? Que lles facía sentirse ben? Dalgún xeito, este proceso sempre retrotrae á infancia. Ao tempo, esas ideas teñen que trasladalas a un escenario futuro: Como lles gustaría vivir? Paso a paso van obtendo datos dos desexos e necesidades. Habitar é un acto moi íntimo e coñecer o máis privado do cliente axúdalles a facer lugares específicos para cadaquén. Tratan de que se sinta acompañado no inseguro camiño de construír ou transformar un espazo. Diálogo co patrimonio O método dialéctico co cliente foi o que empregaron coa parella da casa do Sar, en Santiago. O encargo consistía en rehabilitar unha vivenda para eles e os seus dous fillos. Os clientes mercaran unha pequena vivenda tradicional (seis metros de ancho e seis de fondo). Alén do pequeno tamaño tiñan o problema de que se atopaba semienterrada, polo tanto só contaba cunha fachada con luz, era un espazo lúgubre. Por sorte, o planeamento permitíalles medrar cara a atrás e aproveitaron esta oportunidade para obter a luz que lles faltaba. Escavaron un patio que transformou por completo a vivenda. Ademais de proporcionar luz deu á casa un xardín. O salón e a cociña abrazan este espazo e introducen o verde dentro das estancias. A vivenda contaba cunha construción tradicional: muros de pedra e vigas e viguetas de madeira de castiñeiro. Para rehabilitala decidiron continuar co mesmo sistema, mesmo na parte ampliada, mais dun xeito diferente. Fixéronse os novos forxados máis finos do habitual, usando só vigas, deste modo aproveitábanse mellor as alturas no interior. Ademais da estrutura, a madeira de castiñeiro está presente en cada recanto da casa, no chan, na fachada do patio e mesmo nos móbeis. Desta forma créase unha atmosfera especial na que dialogan a tradición e a innovación. Sen saír de Santiago, a carón da igrexa de San Frutuoso, atopábase un espazo baleiro, logo de se desmontar un vello pavillón. Nel tocoulles a Ansede e Quintáns deseñar un novo espazo público. No pasado ese lugar servira como cemiterio de peregrinos, os restos atópanse a escasos 40 cm da superficie, polo que a intervención do estudio non podía ser moi agresiva. O sitio é o límite entre a zona monumental e as hortas, eles deseñaron un espazo público que reflexa esta transición. O xardín é un diálogo entre a natureza e as xeometrías pétreas de Santiago. Debuxaron bandas paralelas segundo o ancho das tumbas do cemiterio. Sobre a trama plantaron sebes de buxo deixando ocos entre eles, nos que aparecen elementos de pedra que serven de estancia. Bancos e auga escóndense tras as liñas de buxo. O xardín está pensado para ser un lugar de sosego e tranquilidade, recorda aos xardíns de natureza domesticada típicos dos pazos, mais para o desfrute público, aínda que íntimo. Ás veces por falta de demanda, ás veces por exceso de oferta, a cuestión é que hai moitas oficinas e baixos comerciais que levan anos baleiros e sen expectativas de ocuparse. Para paliar este problema Cristina e Alberto deseñaron un exemplo de como transformalos en vivenda. Renovación de imaxe Tamén en Compostela atopamos outra interesante intervención do estudio. Todas e todos coñecemos rúas deprimidas da cidade, onde pasear de noite xera inseguridade. Moitas veces ese efecto sucede cando os baixos comerciais están fechados e con aspecto avellentado. Ás veces por falta de demanda, ás veces por exceso de oferta, a cuestión é que hai moitas oficinas e baixos comerciais que levan anos baleiros e sen expectativas de ocuparse. Para paliar este problema Cristina e Alberto deseñaron un exemplo de como transformalos en vivenda. Conseguiron baixar a vivenda á rúa para darlle vida, neste caso unha oficina nun entresollado. O local contaba con catro metros de alto e grandes vidros de fachada. Un espazo tan grande podería resultar frío e inhóspito. Para paliar iso decidiron apostar pola madeira e as texturas. O grande espazo domestícase cos novos acabados. Teito e paredes da fronte revístense con madeira, ademais de dar cor e calidez, mellora a acústica da vivenda. Ao fondo, para aproveitar a luz, optaron polo branco e dividir a altura. Así gañan un espazo a maiores apoiándose nunha pequena estrutura de madeira. Baixo esta sitúase a cociña, nun espazo máis íntimo onde comer. A vivenda deseñárona moi sinxela e flexíbel, para que os habitantes a vivan á súa maneira. O estudio foi quen de deseñar a estratexia para facer amábel un grande espazo baleiro existente, pero tamén fixeron que un gran baleiro sexa o símbolo dunha empresa. Exlabesa, unha grande empresa de perfís de aluminio, desexaba unhas novas oficinas na súa sede de Valga. Encargáronlle un espazo para mostrar os seus produtos. Mais para Ansede e Quintáns o mellor expositor do aluminio era que o edificio fose unha mostra de todas as posibilidades do material. Así, as grandes fiestras fixéronas cos perfís de aluminio fabricados na nave da propia empresa, a escasos metros do edificio. O resto está composto con elementos industriais, piares e forxados prefabricados de formigón que se mostran en cru. Para evitar o quecemento excesivo incorporaron un sistema de ventilación intelixente que mantén o edificio á temperatura ideal. Pero o máis importante é o gran baleiro, o atrio cheo de luz, que é o gran reclamo do edificio e da propia empresa. Espazo fluído A montaxe dunha exposición é unha arquitectura efémera, a obra dura o que dure a mostra. En pouco tempo acaba sendo material de refugallo. A montaxe da exposición dos premios Gran de Area 2007 correu a cargo de Cristina, Alberto e Emma. Contaban co primeiro andar da Casa das Artes de Vigo e cun orzamento moi baixo. A superficie da exposición estaba repartida por varias salas, mais a intención deles foi conseguir un espazo fluído e continuo. Toda a exposición montouse con tres elementos, que se poden atopar en calquera almacén de construción: puntais de obra, bridas e tubaxes de polietileno vermello. Por aquelas datas o colexio de arquitectos (organizador da exposición) estaba a construír a súa nova sede na cidade, parte do material da montaxe da exposición, ao acabar, foi reutilizado na obra. Os tubos amontoados formaban muros sinuosos que axudaban o visitante a orientarse pola exposición. Deste modo, os percorridos dos asistentes movíanse, entrando e saíndo das salas sen darse conta, vendo a mostra de forma continua. Nela, as imaxes aparecen recortadas nas tubaxes e para as maquetas, os muros de tubos definían unhas "barrigas" sobre as que apoialas. Arquitectura efémera de baixo custo e óptimo resultado.


Summary: Raquel Fernández é a graduada en Historia que deu comezo á conta de Instagram @mulleresgalegas como unha ferramenta para organizar as súas investigacións persoais sobre distintas mulleres da Galiza, e acabou por convertela nun proxecto de divulgación para dar a coñecer o labor silencioso de moitas destas mulleres que axudaron a construír o país e a nosa identidade nacional. O seu obxectivo é saldar esa débeda que a sociedade contraeu coas nosas devanceiras para que reciban o seu recoñecemento.

-Por que decidiu crear Mulleres Galegas? Eu estudei un grao en Historia, e ao longo da miña formación decateime de que apenas se mencionaban mulleres. Investigaba pola miña conta pero non tiña tempo para facer un proxecto como este. Ao rematar a carreira, fixen un ciclo, e unha das miñas profesoras provocou que tivera aínda máis curiosidade por investigar sobre as mulleres galegas. De feito, deixoume un libro coas fotos de Ruth Matilda Anderson. Esas imaxes inspiráronme moito. Tratábanse na súa maioría de fotografías de mulleres que se dedicaban a oficios tradicionais. Entón comecei a investigar sobre leiteiras, cigarreiras, lavandeiras... As miñas primeiras publicacións falaban sobre este tipo de mulleres, sen tanta formación académica ou artística. O proxecto naceu durante a corentena como unha conta na que gardaba todo o que investigaba. Pero pouco a pouco descubriume algunha xente, e iso animoume a continuar. Un día, outra divulgadora en redes, Eugenia Tenembaum, compartiu a miña conta, e aí vivín un crecemento exponencial. Penso que ese foi o punto no que Mulleres Galegas se converteu nun proxecto e deixou de ser algo soamente meu. -Cal é o seu obxectivo coa conta agora que é un proxecto e non só unha actividade persoal? Este é un proxecto divulgativo e pedagóxico que intenta achegar a historia das mulleres galegas ao público en xeral, e ese é o meu obxectivo principal. Porque penso que é importante que as mulleres poidamos ter referentes que non só sexan homes, mais que tampouco sexan só mulleres de fóra. Está ben coñecer Marie Curie, por exemplo, pero é bo que se lles recoñeza ás mulleres do país todo o seu traballo. Ademais, tamén pretende ser un portfolio que demostra que hai interese pola cultura e que as graduadas en Historia podemos ter capacidades e aptitudes que poderían ser valoradas no mercado laboral, pero que non o son. Porque parece que se condena ao paro todas aquelas estudantes de humanidades que non entran na roda das oposicións, aínda que sei que está moi difícil para todo o mundo en xeral. -Como afronta cada investigación e posterior publicación que fai na conta? Non son unha persoa que estea sempre producindo. Preciso dos meus tempos, de inspiración e dun tema que me chame a atención ou dunha muller que descubra e pense que é imprescindíbel que investigue sobre ela porque a xente precisa coñecela. Aí comeza o proceso. A partir dese momento investigo, leo papers, libros, artigos. Despois de asimilar todos eses contidos, comezo a redactar e elaboro o post. A investigación que fago é moito máis profunda do que se reflexa posteriormente nos textos de Instagram, polo propio formato da rede social. -Que acollida tivo Mulleres Galegas dentro da comunidade de redes sociais? Penso que moi boa, porque non me esperaba que á xente lle puidese gustar e interesar tanto este tema. A verdade é que teño unha comunidade moi adorábel. Ademais, o feito de que as divulgadoras de contidos en galego tezamos redes entre nós e nos apoiemos mutuamente fai que se produza un intercambio de coñecementos, de experiencias e de seguidoras moi enriquecedor. Todas aprendemos xuntas, e iso é algo moi bonito. -As institucións xogan un papel fundamental á hora de saldar esa débeda silenciosa coas nosas devanceiras. Penso que sobre todo a escola debe xogar ese papel educador. Os libros de texto, as exposicións... deberían amosar unha historia con perspectiva de xénero, inclusiva, na que ambos os xéneros estean representados, co fin de construír unha disciplina máis completa e próxima á realidade obxectiva.


Summary: As vantaxes desta vacina sobre as xa existentes son varias: o seu reducido custo, a facilidade da súa conservación e a súa seguridade, ao non presentar efectos secundarios

O equipo que dirixe o profesor José Martínez Costas no Centro Singular de Investigación en Química Biolóxica e Materiais Moleculares da USC (CiQUS) segue a avanzar na vacina contra o o SARS-CoV-2 na que traballa dende hai meses. Esta vacina baséase nunha nova metodoloxía, desenvolvida no propio centro e patentada pola USC, que permite resultados en marxes de tempo reducidos e a baixo custo e que permite producir vacinas contra calquera patóxeno, como xa explicaba nesta entrevista con Praza.gal.A vacina baséase nunha nova metodoloxía, desenvolvida no propio centro e patentada pola USC, que permite resultados en marxes de tempo reducidos e a baixo custo e que permite producir remedios contra calquera patóxeno"Descubrimos unha proteína que fai unhas inclusións ordenadas dentro da célula e modificámola para que faga esferas, esferas proteicas. Deste xeito, agora podemos facer que se produzan estas esferas dentro de calquera célula e tamén podemos facer que a propia célula meta dentro destas esferas calquera proteína que a nós nos interese. E neste caso ímolas cargar con epítopos de coronavirus", sinala Martínez Costas.O equipo xa conseguiu dúas versións diferentes do seu preparado vacinal. En Madrid, no Centro de Investigación en Sanidad Animal (CISA-INIA), co que cooperan neste proxecto, realizaron as probas en animais de laboratorio. Asemade, levarán a cabo as probas de seguridade, eficacia e resposta a anticorpos en ratos, no HZI de Alemaña. Se todo sae ben, o seguinte paso será realizar os ensaios con macacos, en Holanda, no Centro de Investigación Biomédica sobre os Primates (BPRC). Posteriormente, porán en marcha os trámites necesarios para comezar os ensaios clínicos en humanos.As vantaxes desta vacina sobre as xa existentes son varias: o seu reducido custo, a facilidade da súa conservación e a súa seguridadeAs vantaxes desta vacina sobre as xa existentes son varias: o seu reducido custo, inferior á das vacinas aprobadas ata agora; a facilidade da súa conservación, pois pode manterse a temperatura ambiente; e a súa seguridade, pois non se prevé que teña efectos secundarios adversos, xa que está composta só de proteína. Ademais, trataríase dunha tecnoloxía propia, sen necesidade de depender doutros instrumentos. "Cantas máis vacinas haxa, moito mellor. Non sabemos se as primeiras que xa saíron ao mercado van ser as mellores. O que si está claro é que cantas máis maneiras haxa de atacar ao virus, máis esperanzador será o futuro. Os resultados que obteñan outros laboratorios non inflúen no noso traballo porque a nosa metodoloxía é diferente. Nós buscamos unha vacina segura e que funcione", explica Martínez Costas, como xa fixera nesta conversa con Praza.gal."Cantas máis vacinas haxa, moito mellor. Non sabemos se as primeiras que xa saíron ao mercado van ser as mellores. O que si está claro é que cantas máis maneiras haxa de atacar ao virus, máis esperanzador será o futuro"O de Martínez Costas é un dos dez proxectos que o Instituto de Salud Carlos III financia en España para obter unha vacina contra o coronavirus. Ademais, recibiu apoio da Conferencia de Rectores de las Universidades Españolas (CRUE), do Banco Santander, do CSIC e da Comisión Europea, neste último caso para a realización das probas preclínicas en animais.O proxecto está financiado polo programa de micromecenado da USC 'Sumo Valor' a través da súa liña específica centrada na loita contra a COVID-19. Empresas e particulares poden apoiar estas investigacións vencelladas ao SARS-CoV-2 mediante microdoazóns por valor non superior aos 3.000 euros, xa sexa unha cantidade monetaria ou un ben. As doazóns poden realizarse a través da páxina web do programa.


Summary: A plataforma asegura que a conselleira do Mar e a súa equipa "carecen de credibilidade".

Após anunciar Rosa Quintana nunha entrevista na TVG a retirada da Lei de acuicultura o sector do mar mantén a convocatoria da manifestación prevista para este sábado en Compostela en defensa do modelo pesqueiro artesanal e contra a instalación na Galiza dunha pesca industrial. Neste senso, a Asociación pola defensa da ría de Pontevedra (APDR) remitiu un comunicado de imprensa un chamamento a se sumar á mobilización "masivamente". "Valoramos como unha conquista da unidade acadada no sector do mar, o paso atrás dado pola Xunta de Galicia anunciando a retirada do anteproxecto de lei de acuicultura" "Valoramos como unha conquista da unidade acadada no sector do mar, o paso atrás dado pola Xunta de Galicia anunciando a retirada do anteproxecto de lei de acuicultura de Galicia", afirman, ao tempo que aseguran tanto a conselleira do Mar como a súa equipa "carecen de cridibilidade" toda vez que cos "seus continuos enganos" tentaron, din, "agochar o verdadeiro alcance e contido real dun anteproxecto feito á medida da peixecultura industrial". Así mesmo, poñen en valor a "unidade do sector do mar" construída, din, "en base á defensa do noso modelo socio-produtivo tradicional" e chaman a continuar adiante até "desmontar" a "andamianxe administrativa" que alicerza a política pesqueira promovida polo Partido Popular. Fe de grallas. Por erro atribuiuse o comunicado á APDR (Asociación para a defensa da ría de Pontevedra) cando de certo é da Plataforma en defensa da ría de Arousa (PDRA).


Summary: Informes de expertos de Portugal, de Meteogalicia ou do Eixo Atlántico levan tempo reclamando cambios na política contra o lume en Galicia polo impacto do quecemento global e a perigosidade dos novos focos. A Aemet confirma a grave afectación das alteracións climáticas.

O cambio climático leva anos afectando claramente a Península Ibérica. O que era unha sensación obvia vén avalada por numerosos datos e estudos, tamén da Axencia Estatal de Meteoroloxía (Aemet) que, xunto co Ministerio para a Transición Ecolóxica, presentou este martes un avance do proxecto Open Data Climático, onde se recollen algunhas das evidencias do impacto do quecemento global nas catro últimas décadas. Outras son a desestacionalización dos incendios e o empeoramento dunhas condicións que favorecen a expansión das lapas e a maior perigosidade do lume, tal e como advertiron nos últimos anos outros informes referentes ao risco do fogo en Galicia ou Portugal. Estoutra advertencia da Aemet sobre o impacto da mudanza climática chega a finais de marzo, con varios incendios activos en Galicia e un de enormes dimensións – case mil hectáreas afectadas – que afecta a Dodro e Rianxo. Con elevadas temperaturas para a época, fortes ventos e un monte e vexetación descoidada que exercen de perfecto combustible. Unha vez máis. O informe da Aemet advirte de que a zona sueste de Galicia é unha das áreas da Península onde máis días, 10, se alonga o período estival por cada décadaÉ precisamente a zona sueste de Galicia, desde a ría de Arousa cara ao sur e abranguendo tamén as provincias de Pontevedra e Ourense, unha das áreas da Península onde máis días, 10, se alonga o período estival por cada década, segundo os datos que achega a Aemet. Na mesma proporción que na costa mediterránea e nalgunha zona de Andalucía. Segundo os datos deste informe, o verán dura agora de media en España case cinco semanas máis que a principio dos anos 80 e é, ademais, máis caloroso. Alén disto, hai máis de 32 millóns de persoas que están xa directamente afectadas polo cambio climático, como explicou a galega Beatriz Hervella, unha das meteorólogas e portavoces da Aemet, que aclara que son aquelas que viven en zonas onde os verán son máis longos e con máis calor, onde se acumulan varios anos moi cálidos nos últimos dez anos e onde aumenta a frecuencia das noites tropicais, as que teñen como temperatura mínima maior ou igual aos 20 graos durante un día enteiro. A cifra deses 32 millóns derívase da poboación que abranguen os 37 observatorios (dun total de 58 analizados) afectados por esas anomalías climáticas. Entre eles, o de Rozas (Lugo), o de Ourense e o do aeroporto do Peinador, en Vigo. Os influxos negativos co cambio climático son moitos e variados. No caso dos incendios, son numerosos os expertos que advirten dun perigo que xa sofre Galicia e duns riscos aínda maiores. Así, o noroeste peninsular atlántico afronta xa a "chegada da tipoloxía de incendios de sexta xeración", episodios que Portugal xa padeceu en catro meses de 2017, un "serio aviso" para o norte do país veciño e toda Galicia, zonas que están xa "entrando de cheo nunha dinámina propia de zonas de grandes incendios, entre a terceira e a cuarta xeración". Un informe do Eixo Atlántico advirte de que o cambio climático e o monte descoidado asentan Galicia como zona de grandes incendios e achegan os "letais" focos de sexta xeraciónEsas foron as conclusión do informe Cooperación Tranfronteiriza na prevención e extinción de incendios forestais no Eixo Atlántico, elaborado pola entidade da Eurorrexión Galicia-Norte de Portugal. Todo este territorio, especialmente o transfronteirizo, comparte unhas "características bioxeográficas comúns", fortes "similitudes nas súas áreas rurais e respectivos sectores forestais" e unhas condicións climáticas que, unidas ao influxo do quecemento global, fano propicio para a proliferación destes agresivos e perigosos fogos. Engádeselle a isto a "fragmentación da propiedade" e os "cambios socioeconómicos e demográficos" que veñen xerando un proceso de abandono das actividades tradicionais e de despoboamento e a acumulación continua de combustible. A dispersión e a enorme proporción dese "tecido urbano discontinuo" fan aínda máis complexa a situación. Incendios ata doce veces máis velocesGalicia, como advirte este informe da Eurorrexión, e sobre todo o sur, xa está a asentar eses episodios de incendios de terceira e cuarta xeración. "Xa non temos un problema de montes senón unha emerxencia de protección civil; as prioridades vense dominadas pola defensa e pérdese a iniciativa", dicía o documento no que os expertos sinalaban un "feito grave": "Cada vez necesitamos condicións menos adversas para teren estes grandes incendios". O risco de incendios de sexta xeración implica focos que conseguen aceleracións puntuais que aumentan "entre 6 e 12 veces a velocidade de propagación esperable". Ao ocorrer isto en focos de tamaño considerable, o incremento da velocidade de propagación en todo unha fronte extensa xera progresións superiores ás 4.000 hectáreas por hora. Nos incendios de Portugal de outubro de 2017, chegaron a manter as 14.000 hectáreas por hora.Porque o risco de incendios seguirá aumentando en Galicia durante este século por mor do cambio climático. As mudanzas meteorolóxicas obrigan a modificar a estratexia contra as lapas, tal e como advertiu o informe de expertos encargado por Portugal e como asumiu a Xunta. E o novo lume --máis incontrolable, máis perigoso e máis daniño-- xa está aquí. "As proxeccións climáticas apuntan a un aumento do risco meteorolóxico de incendios en Galicia ao longo do século XXI", avisou Meteogalicia no Informe sobre a incidencia do cambio climático nos incendios forestais elaborado a petición da comisión de estudo da política forestal e dos incendios que se levou a cabo no Parlamento. E isto, "asumindo un escenario de emisións nin demasiado optimista nin pesimista". O risco de incendios en Galicia polo cambio climático aumentará ata niveis críticos neste século, segundo MeteogaliciaOs resultados das análises do estudo conclúen que en Galicia "o patrón espacial do incremento de risco é similar ao patrón do seu valor absoluto en clima presente", é dicir, que se prevé "o maior incremento en Rías Baixas e o menor na Mariña lucense". É unha conclusión coherente con outros informes sobre a evolución futura do anticiclón das Azores e que advirten da maior frecuencia de situacións "cuña" nos veráns galegos por mor dos ventos de nordés: unha humidade relativa alta na costa norte e baixa na sur para a época. Todas estas advertencias e outras son as que levaron a Xunta a asumir que había que cambiar a estratexia de loita contra o lume polo cambio climático, tal e como advertiu tamén desde Portugal a comisión de expertos impulsada pola Assembleia da República tras a catástrofe de Pedrógão Grande. Aquel informe, feito público só horas antes doutra tráxica vaga de incendios no outono de 2017 no país veciño e en Galicia, deixaba unha conclusión clara: "Os sistemas atuais de combate a incêndios não estão preparados para enfrentar um novo problema com raiz nas alterações climáticas". O cambio climático obriga a mudar a loita contra o lume.Por que? Por moitas razóns. Un segundo informe dos expertos en Portugal tras as lapas de outubro de hai dous anos avisaba do que teñen que enfrontar Galicia e o territorio luso: unha nova tipoloxía de lume --máis incontrolable, máis perigoso, máis virulento e máis daniño--, que pon en alerta toda a área ao norte do río Texo polas novas condicións climatolóxicas derivadas do cambio climático, a deficiente xestión do monte, a elevadísima acumulación de combustible vexetal e o uso neglixente das lapas, características todas elas comúns a esta área. Os informes de expertos en Portugal insisten na necesidade de mudar a política antiincendios polo cambio climático e na virulencia do novo lume que deberá afrontar tamén GaliciaA causa de ignición máis común neste tipo de incendios xa non é o contacto coa fronte de lapas ou a calor de convección do lume, senón o transporte de faíscas. Poden mesmo saltar encoros e avanzar a unha velocidade de 6 quilómetros por hora. Así, a intensidade das lapas "sobrepasa a capacidade de calquera dispositivo de extinción" e obriga a prioirzar a protección das persoas. Por todo isto, e por moito máis, os expertos insisten na necesidade de "anticiparse" aos grandes focos por medio das previsións meteorolóxicas, ademais da evidente prevención e dos necesarios cambios na xestión forestal. Avisos hai dabondo.


Summary: O periódico do Sindicato Labrego Galego chega ao seu número 300, despois de ter celebrado o seu 40 aniversario o pasado mes de novembro. aproveitando a efeméride, renova a súa cabeceira e deseño.

"Iste é o único remedio que nos queda: FOUCE. Ista revista quere ser a voz de tódolos labregos de Galicia, de tódolos sen voz. Os periódicos que se venden nos quioscos somentes poñen o que ao Goberno i empresas capitalistas lles interesa, leendoos parece como si o campo fora ben i os labregos estiveramos moi contentos. Xa vai sendo hora de que nós teñamos a palabra pra decir as verdades ao pobo". Deste xeito presentábase en novembro de 1973 unha nova publicación, dedicada ás loitas e problemas do mundo rural, e editada pola UPG e as Comisións Labregas, xermolo do Sindicato Labrego Galego. "Os periódicos que se venden nos quioscos somentes poñen o que ao Goberno i empresas capitalistas lles interesa, leendoos parece como si o campo fora ben i os labregos estiveramos moi contentos. Xa vai sendo hora de que nós teñamos a palabra pra decir as verdades ao pobo" Entre 1973 e 1977, momento en que as Comisións Labregas (CC.LL.) foron legalizadas, publicáronse 18 números, realizados ao comezo en vietnamitas e distribuídos de man en man en feiras, nos adros das igrexas ou aldea por aldea. Fouce comezaba daquela unha nova etapa, desta volta legal, e poñía o contador a cero, co primeiro dos 300 números impresos até hoxe. Para celebrar os 40 anos da publicación e os 300 números, o Sindicato Labrego Galego levou a cabo un redeseño da publicación, así coma un cambio n súa cabeceira, deixando atrás a imaxe creada polo deseñador Xosé María Torné en 1989. "O nome de Fouce provén da conxunción de tres elementos que sintetizaban a ideoloxía que mantiñamos os que, na época, eramos responsábeis deste movemento labrego: o nacionalismo, o marxismo e o agrarismo", lembra Ramón Muñiz (hoxe presidente da Irmandade Moncho Valcarce), que foi o encargado de introducir en Galicia os clixés e deseños da cabeceira que foran creados en Suíza por Carlos Díaz Martínez. Estes primeiros 18 números acadan unha gran difusión por todo o país, destaca o propio Carlos Díaz, en boa medida pola práctica ausencia de publicacións que falasen dos problemas que lles afectaban aos labregos. Ademais, a pesar da precariedade de medios e da situación de ilegalizade da publicación e das CC.LL., Fouce acadou unha gran regularidade, editándose de forma bimestral. A partir de 1975 mesmo incorporou multicopistas eléctricas para a súa impresión e mesmo se aproxima a unha edición mensual. "O nome de Fouce provén da conxunción de tres elementos que sintetizaban a ideoloxía que mantiñamos os que, na época, eramos responsábeis deste movemento labrego: o nacionalismo, o marxismo e o agrarismo", lembra Ramón Muñiz A legalización do Sindicato Labrego Galego achega normalidade ao proceso de edición e distribución de Fouce, que despois de ser dirixida por Ramón Muñiz e Xosé Lois Ledo Andión, é responsabilidade, xa nos oitenta, de Bernardo Fernández Requeixo, Manuel García Mel ou Xoán Carlos Carreira. Son anos difíciles para o sindicato, que mesmo está a piques de desaparecer, até que no seu II Congreso colle novo pulo da man de Emilio López, o que tamén constitúe un revulsivo para o xornal. O mesmo que o III Congreso, no que é elixida secretaria xeral Lidia Senra, e no que se decide unha completa renovación de Fouce, co devandito deseño de Torné. Neses anos de crecemento e consolidación serán Miguel Méndez e Xoán Carlos Garrido os seus responsables, e a revista comeza a imprimirse en rotativa, para garantir unha publicación e distribución máis inmediata. A partir de 2002 será Xosé García o director, unha función que só abandonou por un curto período de tempo, no que foi substituído por Vera-Cruz Montoto. A partir deste número 300, Fouce establece unha periodicidade fixa de carácter bimestral, cun maior número de páxinas en cada número (24 neste caso) e seis seccións fixas A partir deste número 300, Fouce establece unha periodicidade fixa de carácter bimestral, cun maior número de páxinas en cada número (24 neste caso) e seis seccións fixas: Adro (opinión e editorial), Agra (sectores produtivos agrogandeiro e forestal), Galiza, Aldea Global (información intenacional), Mulleres e Eira (taboleiro de anuncios). Nestes 40 anos de historia, Fouce foi e segue a ser testemuña e narrador da transformación do mundo rural galego, das súas loitas, problemas e reivindicacións, dende a cota empresarial da seguridade social á cota láctea, pasando pola recuperación dos montes comunais, os incendios forestais, o despoboamento e a perda de servizos no rural, até as máis contemporáneas cuestións ligadas aos transxénicos, a participación da muller ou a reforma da Política Agraria Común, que encabeza este último número. E, a pesar de teren pasado corenta anos, non lle acae mal o texto que a xeito de presentación publicara no seu primeiro número: "Os periódicos que se venden nos quioscos somentes poñen o que ao Goberno i empresas capitalistas lles interesa, leendoos parece como si o campo fora ben i os labregos estiveramos moi contentos. Xa vai sendo hora de que nós teñamos a palabra pra decir as verdades ao pobo". Descarga aquí o número 300 de Fouce (.pdf)


Summary: Até aquí podo contar [A Lingua da Illa de Ons] recolle gravacións realizadas a persoas nacidas entre 1915 e 1959.

A illa de Ons foi sempre un territorio do que namoraron moitos e moitas, unha sensación evocada polo propio espazo e tamén polas súas xentes. Precisamente, as persoas que proveñen de aí son posuidoras dun patrimonio inmaterial moi rico: a lingua. Esta foi obxecto de análise da man de José Manuel Dopazo, de Bueu, nun estudo no que atopamos moitos testemuños que lle serviron de base para concluír que a forma de falar dos illáns e illás é única, aínda que corre perigo de desaparecer. O libro, que se completa cunha abondosa cantidade de fotos históricas, destaca polo seu carácter divulgativo. Até aquí podo contar [A Lingua da Illa de Ons] recolle gravacións realizadas a persoas nacidas entre 1915 e 1959, data esta última na que se produciu o grande éxodo dos derradeiros habitantes da illa de Ons e no que se viron, pois, influídos polos territorios novos aos que foron vivir. Así o relata o autor no contexto previo desta obra á que se poden achegar tanto estudosos da lingüística galega como aqueles que sintan querenza pola illa como espazo humano dunha riqueza inmaterial indiscutíbel. José Manuel Dopazo leva a cabo un gran traballo de recompilación de testemuños a persoas, que posteriormente transcribe e a través dos que analiza os trazos desta lingua tan diversa, rica e única á vez. Así mesmo, o que nos contan os e as entrevistadas sérvenos como documento de memoria oral, pois aquí nárranse formas de vivir dos illáns e illás, a súa maneira de entender o mundo e mesmo de divertirse. Aí, nestas voces, podemos atopar o pasado, o presente, e desexar o futuro da nosa lingua, anceio que se engarza dunha forma moi fermosa coas imaxes do final do libro, provenientes de arquivos fotográficos tan potentes como o de Gustav Henningssen, Tino Pardellas, e Emilio Araúxo, mais tamén de fontes case anónimas que atesouran nos seus álbums esa forma de entender un mundo que xa non está, como María do Caño ou María de Barbeiro, e doutras que representan o futuro como Adri Ferrer ou o propio autor. E máis alá da parte etnográfica, o libro destaca pola análise que fai da fonética e da fonoloxía, da morfoloxía, da sintaxe e da pragmática, a través dos cales, e dunha forma moi dinámica e achegada, Dopazo conclúe que "é momento de facer unha achega dos trazos característicos da lingua tradicional da Illa de Ons, xa que son os que artellan socialmente todos os demais: históricos, naturais, pesqueiros, culturais…". É dicir, a lingua que explica como e quen somos.


Summary: Os niveis de partículas en suspensión e de ruído superan en boa parte da cidade os máximos recomendados pola OMS, segundo un traballo de medición realizado por Ecoloxistas en Acción e Greenpeace.

Un informe elaborado por Ecoloxistas en Acción e Greenpeace constata a "mala calidade do aire" na cidade de Vigo, así como uns niveis de contaminación acústica por riba dos máximos recomendados, coa praza de Eugenio Fadrique, en pleno centro, como 'punto negro' no que atinxe a partículas contaminantes en suspensión. No informe, que foi presentado ante os medios esta cuarta feira, reflíctense os resultados de medicións tanto de partículas en suspensión como de niveis de ruído en once zonas da cidade, e corrobórase "o que xa se estaba a detectar polas estacións de medición oficiais" da Xunta —en Coia e a rúa Lope de Vega— e polas dúas estacións da planta de Stellantis, segundo explicou Cristóbal López, voceiro de Ecoloxistas. Así, o documento pon o foco en contaminantes como esas partículas en suspensión, o óxido de nitróxeno, o dióxido de xofre ou o dióxido de carbono, todos eles presentes no aire como resultado das emisións do tráfico rodado, por incineración, por queima de residuos, ou por actividade industrial, entre outras orixes. A poboación galega volveu respirar aire insalubre en 2021, a pesar da mellora na calidade do aire As persoas voluntarias das organizacións ecoloxistas realizaron senllas medicións no cruzamento de Álvaro Cunqueiro con Pintor Colmeiro, en Gran Vía con Regueiro, na intersección de Beiramar e a rúa da Coruña, a praza de Eugenio Fadrique, o 'nó' de Isaac Peral, o cruzamento de Choróns, Praza de España, Praza de América, o cruzamento de Lepanto e Gran Vía, o cruzamento do Farol e o inicio da avenida de Europa. Segundo os datos recollidos, a concentración de dióxido de carbono nas rúas de Vigo supera na maioría de medicións as 630 partes por millón, o que supón até 53% máis que o valor medio presente de forma natural na atmosfera. A respecto das partículas en suspensión, os resultados tamén reflicten, en gran parte dos casos, valores superiores aos recomendados pola OMS, chegando mesmo a quintuplicalos en zonas resgardadas do vento e en días secos —caso da praza de Eugenio Fadrique—. No referente á contaminación acústica, as organizacións ecoloxistas advertiron que "toda a cidade" supera os valores máximos recomendados, que son de 53 decibeis en medicións diúrnas e 45 decibeis durante a noite. No caso de Vigo, alcanzáronse valores medios por riba dos 70 decibeis en practicamente todos os puntos de medición e, nalgúns deles, superiores a 85 decibeis, explicou a activista Ana Pascual. 99% da poboación mundial respira aire contaminado Medidas urxentes Ante esta situación, e tendo en conta o "impacto na saúde" destes valores contaminantes, Ecoloxistas en Acción e Greenpeace reclamaron a toma de "medidas urxentes" na cidade, entre as que destacaron a necesidade de implantar xa as zonas de baixas emisións. Ana Pascual lembrou que a implantación destas zonas, nas que está prohibido ou restrinxido o tráfico, é unha obriga para as cidades de máis 50.000 habitantes, no marco das actuacións impulsadas pola Comisión Europea e o Goberno estatal para adaptarse ao cambio climático, antes do remate de 2023. Os colectivos ambientalistas urxen a creación de zonas de baixas emisións na cidade olívica. No caso de Vigo, a Administración "vai con moito atraso" e nin sequera se coñece aínda como se implementará esta medida, apuntou Cristóbal López, que engadiu que deben tomarse tamén outras medidas, como o aumento da masa de árbores. "E isto co agravante de que o alcalde é presidente da FEMP, organismo que editou unha guía para municipios neste sentido, e el non dá exemplo", puntualizou, ao tempo que informou de que se remitirá o informe ao Goberno municipal. Do mesmo modo, Ana Pascual reclamou melloras no transporte colectivo e máis zonas peonís, e lamentou que o modelo actual de cidade en Vigo "non se achega nin de lonxe ao dunha cidade sostíbel". Como exemplo, sinalou a intención do Goberno local de impulsar a construción dun vial de alta capacidade por Beade que "aumentará o tráfico e a contaminación".


Summary: Todas as táboas en futboldacosta.com.

Xornada completa esta entre novembro e decembro, de novo pasada por auga, que deixa máis derrotas que vitorias nas ligas altas. Por exemplo na Preferente, onde o Fisterra sumaba a súa segunda derrota consecutiva, a pesar do cal non perde a segunda praza. O Xallas parece que cortou unha serie de bos resultados. En 1ª Galicia, só unha vitoria, e para iso nun derbi, a do Dumbría (que sobe moi arriba) en Muros, ante un Volantes, que volve a sumar 4 partidos sen gañar. O líder, Soneira, sumaba un importante punto ante outros dos favoritos, O Pino, ao que deixa a 4 puntos na segunda praza. O Baio perdía en Riveira para completar a xornada, e o Mazaricos sumaba unha gran vitoria que o deixa en media táboa. O líder da Liga da Costa, Corme, que acababa sufindo nas Redondas, aumenta en 2 puntos a súa vantaxe sobre o Ponteceso, os que se deixaron os de Pondal en Cee, para baixar á 3ª praza. No medio colócase a Esteirana tras vencer en Arliña ante un Muxía que non dá collido o vagón de cabeza. O que non se descolga é o San Lorenzo, que venceu ao Baíñas pola mínima na chuvia de Verdillo, e queda a só 6 do liderato.Por abaixo, o Cerqueda e o Castriz pegan un bo estirón, e sacan xa 7 puntos ao trío de abaixo, que parecen destinados a pelexarse as dúas prazas de descenso directo (Cabana, Buño e Zas). Fin da primeira volta En 3ª, o Camariñas deixábase os primeiros puntos da temporada ante o Castrelo, nun partido no que o colexiado sinalou na acta que o adestrador Berto, aínda cumprindo parte da súa infinita sanción, entrou no vestiario antes do partido (cousa que non pode) e que ademais insultou ao colexiado dende a bancada… Queda Remata así a primeira volta co Outes, que descansaba, a só 3 puntos do liderato, pero con 7 sobre a 3ª praza.Parace pois que o descenso directo ten dous nomes claros, pero a Promoción estará moito máis complicadas. Montelouro e Nantón pegaron na mesa, pero Camelle, Laxe e Seaia están moi cerca. Ameixenda, e mesmo o Corcubión, con moitas novidades, aspiran a meterse. Base Boa xornada para os dous equipos dumbrieses en Liga Galega, dos que falaremos esta semana. Nas Ligas Comarcais, a Xuvenil segue igualadísima. Tralo empate do Outes volve o Soneira colocarse de líder, co Sofán polo medio e o Zas e o Cabana xa aí arriba. En Cadetes o Xallas sufría a primeira derrota da temporada en Cabana pero non deixa o liderato. O Fisterra, o propio Cabaan, Sofán, Cerqueda e Cee recuperan terreo. Ademais, en infantís, O Dumbría parece embalado. En F8, xa en competición ao completo. Nas Ligas Comarcais (ante Coruña e As Mariñas) tamén saben gañar os nosos, como o demostrou o Dumbría alevín ante o Once Caballeros. O Xallas venceu ao Outes no comezo da Liga Comarcal Benxamín. Veteranos A vitoria do San Lorenzo ante o Dumbría foi o choque máis destacado da xornada nos Veteranos. Todas as táboas en futboldacosta.com.


Summary: É demasiado cedo para sacar conclusións sobre as consecuencias para a Galiza da marcha do Reino Unido da Unión Europea. A falla de datos concretos sobre os termos do abandono, a información destinada a apuntalar o relato de Bruxelas ou a ausencia dunha perspectiva temporal para valorar o desenvolvemento dos acontecementos son algúns dos factores que impiden esta reflexión. Ás portas do 31 de outubro, data fixada para a saída, achegámonos aos intereses comerciais da Galiza nas Illas Británicas. Eis un extracto da información publicada ao respecto no número 363 do semanario en papel Sermos Galiza.

A exposición da economía galega ao Reino Unido é inferior á media comunitaria. Aínda que é difícil sacar conclusións sobre o impacto do Brexit na nosa cadea de valor até que non se coñezan os termos exactos da saída dos británicos da Unión Europea, as achegas realizadas polo Consello Económico Social, no seu informe de 2018, sinalan que só incidiría nun 0,57% do noso PIB, moi por baixo de Estados como Irlanda, Alemaña, Países Baixos ou da propia España. Mesmo tomando como referencia a contabilidade interna do Estado, a exposición do PIB galego é tamén inferior ao do resto territorios, situándose só por riba de Castela‑León e Canarias. Pesca, téxtil e automóbil son os sectores de actividade máis sensíbeis ao mercado británico. Mentres a presenza da frota galega nas augas actualmente de titularidade inglesa remóntase practicamente a hai un século, a chegada dos produtos elaborados do complexo téxtil e do automóbil é moito máis recente. Así as cousas, o Reino Unido é o cuarto destino das exportación galegas, após Portugal, Franza e Italia, sumando un volume de negocio en 2018 de 1610 millóns euros e representado o 6,55% das vendas netas totais no exterior. O Reino Unido, cuarto destino do téxtil galego A dependencia do sector téxtil dos mercados británicos é cada día maior. Mentres en 2013 só o 5,8% das vendas internacionais tiñan como destino o Reino Unido, a cifra situábase en 2015 no 9,4%, marcando un máximo histórico no primeiro trimestre do pasado exercicio, ao alcanzar os 255 millóns de euros, cunha suba do 24,9% respecto do período anterior. Segundo os dados do Instituto Español de Comercio Exterior (ICEX), o Reino Unido ocupa o cuarto lugar das exportacións do téxtil galego, só por detrás de Franza (13,7%), Italia (11,4%) e Portugal (10,4%), nunha evolución que leva a pensar nunha mudanza nesta clasificación. As manufacturas vinculadas ao sector téxtil, confección e calzado superan o 40% do total de exportacións a ese país. A súa explicación derívase do peso desta actividade no noso país, onde representa o 6,1% do PIB e o 3,3% do emprego total, e moi particularmente do papel do grupo Inditex, a empresa galega máis exposta a ese Estado, entre outras razóns por unha cuestión de tamaño. Segundo as estimacións ofrecidas por Oliver Wyman no seu Informe de Brexit: análise Iberia, "os aranceis do 2,8% previstos para os produtos téxtiles provocarían un impacto negativo de 248 millóns sobre o Valor Engadido Bruto (VEB) do sector". [Podes ler a peza íntegra no número 363 do semanario en papel Sermos Galiza, á venda na loxa e nos quiosques]


Summary: A Comisión Europea promove a prohibición de calquera tipo de redes á deriva e pretende condenar esta arte, que é fundamental para máis de 400 embarcacións galegas, e que nada ten que ver cos modelos de capturas masivas que persegue Bruxelas.

Arredor de trinta armadores do xeito concentráronse este mércores ante o Parlamento galego nunha nova protesta para reclamar que a Unión Europea non prohíba a súa modalidade, unha arte de enmalle á deriva que se emprega nas rías de Galicia -sobre todo na da Arousa- para a captura artesanal de sardiña ou bocareu. Bruxelas promove a prohibición de calquera tipo de redes á deriva, incluído o xeito, cuxas capturas nada teñen que ver coas masivas doutras artes A Comisión Europea promove a prohibición de calquera tipo de redes á deriva a partir de xaneiro de 2015 e non inclúe excepcións. Nin tan sequera a do xeito, unha arte sen impacto ambiental nin biolóxico na peixería da sardiña pero que, non obstante, supón unha importante actividade económica para as máis de 420 embarcacións galegas que teñen autorización para esta arte, aínda que é algo máis da metade o número de embarcacións que a levan a cabo ao ano, fundamentalmente na Arousa e en Rianxo. Os xeiteiros defenden este tipo de arte que ten máis de cen anos de historia e insisten a súa pouca repercusión no TAC da sardiña, xa que as capturas dos barcos galegos, de unha ou dúas persoas, son mínimas. A Federación Galega de Confrarías de Pescadores xa presentou alegacións ao borrador da Comisión Europea, así como un informe ante a Secretaría Xeral do Mar e a Consellería do Mar por unha decisión de Bruxelas que consideran "inxusta" e que, como adoitan lembrar, non ten nada que ver coas capturas masivas realizadas con redes á deriva por parte doutro tipo de barcos. Desta arte dependen, segundo din, 1.200 postos de traballo. Ao problema que chega de Europa úneselle o peche da peixería da sardiña Ao problema que lles vén enriba únese ademais o actual, xa que moitas das embarcacións tiveron que amarrar porque a peixería da sardiña pechou o mes pasado ata decembro. Por iso, os xeiteiros reclaman axudas como á frota do cerco, ao ser incluídos no mesmo cupo, ou que lles permitan vovler faenar. O Goberno central fixo unha petición á Comisión Europea para que non prohíba o xeito e o Parlamento, por unanimidade, aprobou un acordo en apoio da actividade destas embarcacións tras unha iniciativa do BNG, na que se demanda á Xunta medidas ante esta decisión de pechar a peixería da sardiña nas zonas VIIIc e Ixa e que servirá para "reforzar as reivindicacións" en Bruxelas. Ademais, o BNG vai defender na Comisión de Pesca da Eurocámara deste xoves 16 de outubro que a arte do xeito sexa excluída da prohibición que prevé a UE. "A proposta do Executivo comunitario é horizontal e xeral formulada desde a total ignorancia do que é a arte do xeito e do que representa para a economía de moitas familias", explica a portavoz do Bloque en Bruxelas e secretaria de Política Internacional, Ana Miranda, que a través da presentación de emendas defenderá no Parlamento europeo a continuidade desta modalidade de pesca, "que nada ten a ver coas capturas realizadas con redes a deriva doutro tipo de embarcacións". "A proposta de Bruxelas é horizontal e xeral formulada desde a total ignorancia do que é a arte do xeito", lembra Ana Miranda Miranda tamén trasladará aos responsables de Pesca da Comisión Europea os argumentos en contra dunha proposta que confía non afecte finalmente ao xeito, "por racionalidade", e pide ao Executivo comunitario que antes de lanzar "alegremente" medidas deste tipo, "analice o impacto na realidade do sector". A europarlamentaria reuniuse este mércores coa eurodeputada relatora do informe de artes de deriva e co presidente da Comisión de Pesca. O BNG lembra que o xeito "non só ten ameazado o seu futuro polas pretensións da Comisión Europa, senón que se ve afectado pola orde do Goberno central de pechar a peixería da sardiña en España e Portugal, incluíndo no mesmo saco a todos os segmentos de frota". "A orde afecta por igual a todos, esquecendo que hai frotas que capturan toneladas de sardiña e outras, como as do xeito ou do racú, que sobreviven con cantidades mínimas que apenas chegan ás catro caixas por embarcación", detalla Rodas na iniciativa, tras criticar a actuación do Goberno galego e español, "silenciosos" co tema.


Summary: Incrementarán en 2% para, en breve, co inicio do novo ano, volver subir.

O Boletín Oficial do Estado (BOE) publica esta terza feira o decreto polo que a partir desta cuarta as peaxes da AP-9 volverán subir, desta vez en 2%. As peaxes xa incrementaran no principio do ano en 1,9% . Ademais, en poucos meses, co arranque do novo exercicio, volverán subir. Este alza nas tarifas para a concesionaria da Autopista do Atlántico é de 1% para compensar polas obras en Rande e circunvalación de Compostela e outro tanto, 1%, polas bonificacións nos traxectos entre Pontevedra e Vigo. Ir de Compostela a Madrid por vías de alta capacidade (A-8, despois A-6 e Ap-6) permite percorrer máis de 500 quilómetros cun custo en peaxes para o peto do condutor de menos de 13 euros (portaxe de Adanero, na entrada a Madrid). Porén, percorrer os 200 quilómetros entre Ferrol e Tui pola AP-9 vai supor perto de 21 euros en peaxes após a nova suba de 1,9% aprobada esta sexta feira polo Consello de Ministros. En 2010 apenas era de 14,5 euros. Suba de máis de 40%. Neste mesmo período, entre 2010 e 2018, os beneficios obtidos pola concesionaria da Autopista do Atlántico abeiraron os 500millóns de euros.


Summary: Francisco Jorquera reprochou no Parlamento ao presidente da Xunta que "defenda os intereses dunha empresa amiga" antes que o de pontevedreses e galegos. Núñez Feijóo acusou o BNG de querer destruír postos de traballo e defendeu a actual ubicación como a única posíbel.

A prórroga de 60 anos a Ence concedida por un goberno en funcións foi un dos temas que centrou o debate da sesión de control ao presidente da Xunta no Parlamento, cun Núñez Feijóo defendendo a actual ubicación da pasteira fronte a unha alternativa que sería, segundo el, paro e pobreza. Preguntoulle o portavoz parlamentar do BNG, Francisco Jorquera, se a Xunta ía "facer algo" para defender os intereses de Pontevedra e Galiza no canto de "defender os dunha empresa amiga". O nacionalista criticou que o goberno en funcións se dese présa en prorrogar Ence mentres se negaba a atender os mariñeiros do cerco pondo como excusa que, precisamente, estaba en funcións. "Ao cerco galego, coa porta no nariz; a Ence, portas xiratorias". Jorquera: "Ao cerco galego, coa porta no nariz; a Ence, portas xiratorias" Feijóo tirou man do argumento do emprego. Di que "non nos gusta a ubicación" da pasteira, mais que a actual é a única posíbel. E non hai outra alternativa que, de non querer que estea en Lourizán, "fechala e mandar centos de persoas ao paro". Atacou o BNG acusándolles de "estar en contra da industrialización de Galiza" e de "non propoñer ubicacións alternativas". De pouco serviu que Jorquera sacara estatísticas para dicir que Ence é o 20 sector en xerar emprego en Pontevedra, ou que "destrúe máis traballo dos que crea". O presidente galego afirmou que da pasteira vivían 800 empregos na factoría " máis os camioneiros, medio porto de Marín e 78.000 familias galegas que lle venden a madeira". E aí, Feijóo envalentonouse: presumiu de volume de madeira producida en Galiza e afirmou: "Temos madeira para surtir 2 ou 3 pasteiras" como ENCE. Semellaba un remendo do refrán popular, se non queres Ence, dúas cuncas. Antón Sánchez: "As súas políticas fan unha brutal reconversión silenciosa no rural" O portavoz parlamentar de AGE, Antón Sánchez, comezou a súa intervención cun recordatorio das "amizades" de Feijóo: "Baltar, Marcial Dorado, Pachi Lucas... dime con quen andas e direiche quen és". Sánchez preguntou ao presidente da Xunta polo que cualificou como "a brutal reconversión silenciosa" que se está a dar no rural por mor das políticas do Partido Popular. Lembrou que o 70% das explotacións gandeiras que tiveron que fechar en 2015 no Estado eran galegas. O deputado de Alternativa fixo o PP responsábel da "destrución dos sectores primarios deste país" e afirmou que en 2009, ano da chegada á Xunta de Feijóo, había 71.600 ocupados en gando, agricultura e silvicultura. "En 2015, só eran 45.000". E engadiu que durante os seus gobernos se destruñiron 40.000 empregos na industria. Antón Sánchez: "Baltar, Marcial Dorado, Pachi Lucas... dime con quen andas e direiche quen és" Feijóo atacou AGE intentando acusala de prexudicar o emprego en Citroën a raíz da Lei do Solo, de "estar en contra do sector aeronáutico en Galiza e do sector gasístico, e de ENCE". Para poñer o ramo, o presidente cualificou de "trapalladas económicas" o discurso de Sánchez. Emprego O PSdeG, por boca dos eu portavoz na Cámara, Méndez Romeu, reprochou a Feijóo que Galiza estivese a destruír emprego e empeorar os rexistros económicos de Galiza. Unha cuestión que o presidente 'despachou' co xa coñecido recurso de culpar o 'bipartito': "cando vostedes gobernaban habíamenos medre económico".


Summary: Unha boa noticia para a candidata demócrata nas vésperas do 8N: a nova remesa de correios electrónicos non conterían indicios de criminalidade.

A recente descoberta dun novo feixe de correios electrónicos enviados por Hillary Clinton desde un servidor privado na súa época como secretaria de Estado abaneou a campaña e devolveu opcións de vitoria ao candidato republicano Donald Trump. Clinton criticou con dureza o director do FBI James Comey por revelar a existencia de novos correios a moi poucos días da conclusión da campaña. En xullo pasado, o FBI valorou que no existían indicios de criminalidade -embora si imprudencia- no envío de documentos oficiais através dunha conta privada por parte de Clinton. A análise do novo material non fixo modificar a valoración ao FBI e este domingo, a apenas 48 horas da abertura dos colexios eleitorais A análise do novo material non fixo modificar a valoración ao FBI e este domingo, a apenas 48 horas da abertura dos colexios eleitorais, James Comey comunicou ao Congreso que mantén o criterio do mes de xullo e que non existe ningunha razón obxectiva para procesar a candidata demócrata. Estamos perante un importante balón de oxíxeno para Clinton nun momento de práctico empate técnico nos inquéritos. Donald Trump non quixo avaliar o contido da comunicación de Comey ao Congreso -que claramente o prexudica-, mais mantivo intacto o discurso de que Clinton "será investigada durante un longo tempo, e que probabelmente acabará por ser procesada".


Summary: Desde o pasado sábado, 6 de xuño, unha planta enteira dunha das velas que conforman o Hospital Álvaro Cunqueiro de Vigo, concretamente, a 2B, permanece fechada debido a presenza destes insectos.

Desde o pasado sábado, 6 de xuño, unha planta enteira dunha das velas que conforman o Hospital Álvaro Cunqueiro de Vigo, concretamente, a 2B, permanece fechada debido a unha praga de pulgas. As persoas que se atopaban ingresadas en todo ese espazo foron trasladadas á 2A. "Esas camas atopábanse baleiras, bloqueadas en cumprimento da normativa do Goberno estatal ante un posíbel rebrote da COVID-19", afirma, en declaracións a Nós Diario persoal sanitario do hospital, que pon de manifesto que non foi informado da situación nin mediante circular nin mediante comunicacións internas. "Soubémolo polo boca a boca", indican as fontes, que se preguntan: "Se non podemos previr nin unha praga de pulgas, como podemos previr a expansión do coronavirus?". O departamento de comunicación do hospital confirmou a Nós Diario que se detectara "unha pequena presenza de pulgas" nunha tea na madrugada da pasada sexta feira ao sábado. "Desbotamos o uso da expresión praga de pulgas, xa que chegaron procedentes do exterior e só cunha leve presenza, actuándose con rapidez, procedendo a unha rápida intervención por parte dos servizos de desinfección e para o domingo xa estaba todo solucioando", informan fontes hospitalarias, que aseguran que a planta 2B segue fechada "para non ter que trasladar de novo os pacientes da 2A á 2B". Os comezos do Hospital Álvaro Cunqueiro, cuxo modelo "público-privado" foi enxalzado polo Goberno galego e rexeitado maioritariamente pola sociedade, foron polémicos. Denuncias de ratos nos cuartos, augas residuais na UCI e filtracións polo aire acondicionado espertaron queixas de sindicatos e partidos políticos e provocaron o atraso da súa posta en funcionamento. Aos nove meses, tivo que cambiar de empresa de comedor pola baixa calidade da comida.


Summary: Mantense o nivel 2 de alerta no incendio máis devastador dos últimos meses. As lapas chegaron a estar moi perto das casas en núcleos da parroquia de Leiro. Os brigadistas traballaron durante toda a noite. A situación mellorou nestas horas a respecto do que se viviu de día, nunha xornada na que en menos de 24 horas houbo unha vintena de incendios en Galiza.

Trinta e seis horas despois do seu inicio, o incendio de Dodro-Rianxo continúa activo. Queimou xa centos de hectáreas, obrigou cortar estrada comarcal e Autovía do Barbanza, as lapas chegaron a estar moi perto das casas en lugares da parroquia de Leiro. En Burés e Rianxiño, recomendouse saír das casas polo intenso fume, e evacuouse unha escola e o instituto. Porén, nas últimas horas, a situación tendeu a mellorar levemente após, durante horas, o lume estar sen control. A media tarde desta terza feira o lume queimara máis de 850 hectáreas. Durante a noite brigadistas e efectivos de emerxencias implicáronse a fondo para combater as lapas e evitar que estas avanzasen, tarefa na que tamén se implicaron veciños e veciñas. Centráronse en conter o lume no perímetro e en tentar ir atacando o mesmo ao tempo que se vixiaba que non volvese xurdir naqueles puntos onde se extinguira. A imposibilidade, durante as horas da noite, de que actúen medios aéreos obrigou os medios terrestres a empregarse a fondo. A principal preocupación continúa a ser o vento, que segue a soprar con forza se ben as previsións apuntan a que pode amainar nas vindeiras horas Novos incendios Nestas horas tamén estaba activo no Barco de Valdeorras un lume que levou perigo ás casas, con dous focos nas parroquias de Santigoso e Santa Mariña. Outro lume declarábase na veciña localidade de Vilamartín de Valdeorras, na parroquia de Valencia do Sil.


Summary: Un xogador en idade infantil gañou a primeira xornada da LNB Rías Baixas, que decorreu no Grove e na que se estreou un xogador de Australia.

Xa está a billarda outra vez a pleno rendemento nas diferentes zonas do país da man da LNB, a Liga Nacional de Billarda. A LNB Rías Baixas arrancou no Grove, aos pés da Ría de Arousa, coa participación de 73 xogadores e xogadoras de 8 equipos. Esta modalidade de xogo tradicional camiña con determinación cara á súa consideración como deporte. Ademais de participantes do Grove e dos demais concellos do Salnés, achegáronse xogadoras e xogadores de Vigo, Compostela, Pontevedra e A Laracha. A LNB salienta a participación dun xogador de billarda australiano que debutou co equipo de Poio, Armadiña. Tamén destaca a participación feminina : foron 31 mulleres as que competiron nesta primeira xornada, 42% do total de participantes. Outra dato que fala da saúde da billarda é que participaron 5 nenos e 5 nenas en Categoría Infantil. No aspecto competitivo, Óscar Caldas de Armadiña de Combarro subiu ao máis alto do podio. Corredoiras de Bueu gaña en Categoría de equipos. Elena González de Gharaboto de Marín foi primeira en Categoría Feminina. Ainhoa de Armadiña foi primeira na Categoría Infantil. A vindeira xornada xogarase en Sanxenxo o 14 de setembro.


Summary: Na actualidade máis de 600.000 israelitas viven en asentamentos terreos ocupados en Cisxordania e Xerusalén leste. A nova colonia acollerá os colonos de Amona, un asentamento ilegal que foi demolido en febreiro.

O goberno israelita mantén o pedal a fondo no proxecto de Palestina pasar a ser cada vez máis un simple recordo de algo que unha vez existiu e que o único que hai é o estado de Israel. Tel-Aviv vén de aprobar, por vez primeira nos últimos 20 anos, a construción dun ha nova colonia en Cisxordania. Unha decisión que mesmo desgusta o goberno de Donald Trump, que por boca dun representante da administración dos Estados Unidos recoñeceu que este tipo de resolucións "non axudan o proceso de paz". A nova colonia vaise destinar a acoller aos colonos que habitaban Amona, un asentamento ilegal que foi derrubado por orde do Tribunal Supremo de Israel. Así pois, o executivo compensa coa reubicación nun asentamento de nova construción en terreo palestino aos colonos que ergueron unha colonia ilegal. A decisión foi aprobada por unanimidade polo gabinete de Seguridade de Israel. Non foi a única resolución, tamén anunciou que se van construír 2.000 novos apartamentos en asentamentos que xa estaban aprobados. Actualmente, máis de 600.000 israelitas viven en colonias en Cisxodania e leste de Xerusalén. Hanan Ashrawi, da OLP, xa manifestou que con esta decisión, Tel-Aviv mostra que está máis interesado en compensar e contentar os seus ultras que nun proceso de paz.


Summary: O proxecto documental En todas as mans, que se atopa en fase de postprodución, repasa a historia dos montes comunais e procura dignificar e aumentar o valor da súa figura.

"No país do minifundismo permanece unha realidade que é de todos, e ao tempo de ninguén, unha realidade que camiña entre o público e o privado. Así é o mundo dos montes en mancomún". Así se presenta o proxecto documental En todas as mans, realizado pola cooperativa Trespés (formada por Tania Martínez, Paulo Jablonski e Alberte Román) coa colaboración constante das comunidades de montes galegas. Ademais, contan co apoio dalgunhas administracións locais e puxeron en marcha diversos mecanismos de crowdfunding para financiar o proxecto. O documental, que se atopa en fase de postprodución e podería estrearse a finais deste ano ou a comezos de 2013, fai un repaso polas orixes e características dos montes comunais, especialmente nos últimos trinta anos, cando se reivindicaron e recuperaron, "Hai trinta anos os seus lexítimos titulares, a veciñanza dos lugares, comezaron a recuperar a xestión dos montes en mancomún, é tempo pois de realizar unha achega á situación actual deste réxime de titularidade", explican. O monte é noso, o documental realizado por Llorenç Soler nese tempo é unha referencia. De feito, o equipo contactou con Soler, que se amosou moi interesado polo proxecto, ao que empresta o seu apoio, o mesmo que outrs realizadores de peso, como Isaki Lacuesta. Esta forma de titularidade asenta as súas raíces nunha concepción colectiva do territorio Esta forma de titularidade asenta as súas raíces nunha concepción colectiva do territorio, e fai parte do patrimonio cultural galego, pois os montes en mancomún son formas de titularidade de orixe xurídica xermánica, un uso legal que chegou a Galicia e ao norte de Portugal hai mil anos, e que en moi poucos lugares do mundo se practica de xeito semenllante: Fronte a propiedade pública ou privada, que teñen orixe xurídica romana, este xeito de xestionar o territorio non supón ser propietario, senón usufructuario, dereito de uso e xestión. O monte en mancomún non se pode vender, nen parcelar. Galicia conta con aproximadamente 3000 comunidades de montes en mancomún, que xestionan perto de 700.000 ha de territorio galego, o que representa 29,85 % da superficie forestal. A titularidade comunitaria implica na xestión do territorio unha parte considerábel da poboación, na volta de 150.000 comuneiros e comuneiras. Valorar a importancia social, económica e ambiental do monte O obxectivo é diginificar e poñer en valor esta figura, dala a coñecer e potenciala en todos os seus aspectos. A este respecto, Alberte Román denuncia a "invisibilización das comunidades de montes, mesmo entre as persoas que viven ao seu carón. Nas zonas urbanas ou periurbanas, e nas zonas próximas á costa, cada vez máis xente vive de costas a eles e hai sobre todo unha perda da transmisión xeracional entre a xente máis nova". "O feito de celebrar asembleas, de tomar entre todos decisións sobre o espazo que nos rodea, vai formando un espírito democrático" O documental analiza non só a importancia económica dos montes, para o desenvolvemento rural, a conservación do entorno e a fixación de poboación nestes lugares, senón outros aspectos sociais, humanos e democráticos: "Queremos construír un relato colectivo das diferentes comunidades, de distintas xeracións, de homes e mulleres, queríamos amosar as persoas que estaban detrás da xestión dos montes, que é para eles o monte e reflexionar con eles sobre o futuro. O feito de celebrar asembleas, de tomar entre todos decisións sobre o espazo que nos rodea, vai formando un espírito democrático, axuda a rexenerar a propia realidade cotiá destes ámbitos", explica Alberte. Aspectos positivos e ameazas Alberte explica que dende os movementos de recuperación do monte, a finais dos setenta, "fixéronse cousas moi importantes, pero tamén hai moitas sombras, e ameazas para esta forma de xestión do territorio". Con todo, prefire salientar os aspectos positivo: "hai cousas positivas, sobre todo dende unha perspectiva de futuro, como a incorporación da xente nova ás xuntas reitoras, que achegan outros discursos na cuestión do monte, fora do tradicional discurso sobre os beneficios económicos, como o discurso social ou medioambiental. Tamén é importante a incorporación de mulleres ás xuntas directivas". "As políticas europeas inciden moito na necesidade de que os habitantes dun territorio se involucren na xestión dese territorio" Os responsables do documental son optimistas de cara ao futuro do monte en mancomún: "está chamado a ter un papel importante, na medida en que sexamos capaces de valorar o seu significado. A ONU e as políticas europeas inciden moito na necesidade de que os habitantes dun territorio se involucren na xestión dese territorio e dos seus recursos. Galicia xoga con vantaxe, porque non hai outro espazo en Europa con tanta xente vinculada ao monte deste xeito. Pero isto debe valorarse, debe ser visto como unha riqueza. Debería xogar un papel fundamental nas políticas de desenvolvemento rural, e na ordenación do territorio e a paisaxe". Web do proxecto documental


Summary: A pesar da onda de frío polar que se abateu sobre Romanía, o descontento popular segue presente en prazas e rúas de Bucarest e outras cidades e algúns comentaristas políticos poñen en dúbida que un gabinete de tecnócratas dereitistas poida dirixir o país até as próximas lexislativas. Unha crónica de Correo Diplomático.

Romanía que, xunto con Bulgaria, é o país máis pobre e con menos renda per cápita da Unión Europea, escolleu a vía da tecnocracia de signo conservador para superar a grave crise económica que padece. Como en Italia e Grecia, o Parlamento romanés apoiou nunha votación de confianza -con 237 votos a favor e dúas abstencións- a formación dun novo Goberno de políticos novos tecnócratas e conservadores dirixido polo ex xefe do servizo secreto exterior, Mihai Razvan Ungureanu, que é tamén un home de confianza do presidente Traian Basescu. Ungureanu, que ten 43 anos, é historiador de formación e políglota, substituíu o ministro conservador Emil Boc, que tivo que dimitir ao non poder facer fronte ás masivas protestas populares contra a política de austeridade impulsada polo dereita gobernante. Recoñeceu que "a era da prosperidade non comezará mañá" O ex xefe dos espías asegurou que "a preocupación deste Goberno será o aumento prudente dos salarios dos funcionarios e as pensións, se a economía o permite". Ungureanu quixo desta forma tranquilizar os ánimos dos empregados da función pública, que viron os seus soldos recortados nun 25%, de moitos pensionistas que están na miseria e do conxunto da cidadanía que se enfronta a unha subida do IVE do 19 ao 24%. O novo primeiro ministro comprometeuse a respectar os acordos de axuda financeira -20.000 millóns de euros en 2009- asinados entre Bucarest e Bruxelas e o FMI a cambio dunha profunda reforma económica baseada na contención do gasto público. Recoñeceu que "a era da prosperidade non comezará mañá". O socialdemócrata Victor Ponta considerou que "as eleccións anticipadas e a dimisión do presidente Basescu son a solución a esta crise económica" Pola súa banda, a oposición socialdemócrata e liberal pediu a convocatoria de eleccións xerais anticipadas, en lugar de agardar até o próximo mes de novembro, e acusou o xefe do Estado, cuxo mandato finaliza en 2014, de levar a cabo unha política "autoritaria" e "anticonstitucional". O socialdemócrata Victor Ponta considerou que "as eleccións anticipadas e a dimisión do presidente Basescu son a solución a esta crise económica". O liberal Crin Antonescu, que até agora fixo causa común contra Basescu cos socialdemócratas no seo da a coalición Unión Social Liberal (USL), lembrou que Ungureanu é "xefe de servizos secretos" e cualificou o novo Executivo de "Goberno de títeres" ás ordes do xefe do Estado. "Profesionais competentes" Os medios romaneses afíns ao xefe do Estado describiron o Goberno como un equipo novo formado por "novas figuras" e "profesionais competentes". Oito ministros, todos do dereitista Partido Democrático Liberal (PDL) de Emil Boc, son novos no Goberno de Ungureanu. Pero ministros tan importantes como o de Xustiza, Catalin Predoiu, e Leonard Orban, titular de Asuntos Europeos, permanecen nos seus cargos. A maioría son novos conservadores cunha traxectoria profesional tecnocrática. O descontento popular segue presente en prazas e rúas de Bucarest e outras cidade O analista político Silviu Sergei encomiou o novo xefe de Goberno, porque é un dirixente "traballador, discreto, serio e culto e un home europeo e de confianza do presidente". A prensa crítica de Bucarest cualificou de "operación de imaxe" a formación do novo Goberno. Así as cousas, a pesar da onda de frío polar que se abateu sobre Romanía, o descontento popular segue presente en prazas e rúas de Bucarest e outras cidades e algúns comentaristas políticos poñen en dúbida que un gabinete de tecnócratas dereitistas poida dirixir o país até as próximas lexislativas. Correo Diplomático


Summary: O temporal recuperou as reservas do encoro de Eiras, que estaban en mínimos históricos. Malia o acordo, ambas administracións manteñen o habitual intercambio de acusacións pola falta de investimento.

O transvasamento de auga do río Verdugo como solución a futuras secas na cidade de Vigo e da súa contorna. Esa é a intención da Xunta e do Concello de Vigo, que manifestaron esta semana que o proxecto segue adiante malia que o temporal puxo fin á alerta declarada desde finais de outubro nunha ducia de concellos da área viguesa. E tamén pese a ampla oposición veciñal dentro dos municipios que se verían máis afectados pola obra. Mais o aparente acordo na solución "a longo prazo" entre ambas administracións non evitou o habitual intercambio de acusacións. Nin sequera sobre a calidade do auga, sobre a que veñen ofrecendo valoracións distintas. Así, o alcalde de Vigo, Abel Caballero, recordou que o Goberno galego ten aprobada a construción dunha planta potabilizadora desde hai catro anos, que non se comezou. E aproveitou para reabrir un dos principais eixos de conflito, a configuración da Área Metropolitana, reclamando a competencia sobre a xestión do auga para a cidade viguesa. Respondeulle a portavoz do PP en Vigo, Elena Muñoz, criticando o estado de abandono da rede de abastecemento local durante os mandatos socialistas. Tomando un informe da propia concesionaria, Aqualia, estas deficiencias son coñecidas desde 2010. A empresa asegura hoxe que a potabilizadora do Casal precisa dun investimento de 21 millóns de euros. Como exemplo da falta de mantemento, apunta que a porcentaxe de substitución das tubaxes foi do 0,1% durante o pasado ano, fronte o 2% estipulado. Augas de Galiza prevé acometer unha obra permanente–máis de seis quilómetros cun custo estimado de 5,5 millóns de euros– que levaría a metade do caudal do Verdugo cara o sistema de abastecemento Eiras-Oitavén. Con todo, o plan para o transvasamento parece case pechado. Augas de Galiza prevé acometer pola vía da emerxencia unha obra permanente–máis de seis quilómetros cun custo estimado de 5,5 millóns de euros– que levaría a metade do caudal do Verdugo cara o sistema de abastecemento Eiras-Oitavén, do que dependen os concellos de Vigo, Cangas do Morrazo, Baiona, Gondomar, Moaña, Nigrán, Redondela, Soutomaior, Vilaboa, O Porriño, Mos e Oia. Namentres, o encoro de Eiras, que estaba en mínimos históricos por baixo do 40%, recuperou as súas reservas até case o máximo permitido. Do outro lado, a iniciativa mobilizou a miles de veciños e veciñas dos concellos que dependen das augas do Verdugo. En especial, o de Ponte Caldelas, onde numerosos lugares estiveron afectados por restricións de auga pola seca e agravadas polos lumes forestais, e que no ano 2011 xa rexeitara unha proposta similar por unanimidade do pleno municipal. O alcalde da localidade, Andrés Díaz, converteuse na cara pública da oposición ao proxecto impulsado polo seu homólogo do PSOE en Vigo. Unha protesta á que se sumaron os concellos de Pontevedra e Soutomaior. Díaz advertiu que emprenderá accións legais contra o proxecto, por consideralo un "atentado ambiental", e critica a "tramitación hostil" da Xunta "forzando a lei para pasar por riba do Concello e da veciñanza". De feito, o Concello xa abriu un expediente sancionador contra a empresa encargada de realizar as medicións topográficas para a obra. Na mesma liña, o BNG anunciou que denunciará o transvasamento ante as autoridades europeas a través da súa portavoz en Bruxelas, Ana Miranda, por entender que incumpre a normativa comunitaria de augas. Segundo o previsto, o proxecto será executado nos próximos seis meses sen contar con estudos de impacto, sen período de exposición pública nin exame de alegacións, e non precisará da licencia municipal. A Xunta e o Concello de Vigo defenden que conta con todas as garantías técnicas e que as obras non afectarán o subministro dos concellos.


Summary: O sindicato convoca para esta quinta feira, día 30, mobilizacións nas sete principais cidades galegas.

"Nos últimos meses vimos arrastrando unha crise industrial que percorre Galiza de norte a sur e que ten lugar baixo a ameaza dunha recesión económica, cando aínda non saímos da anterior". A CIG, primeira forza sindical na Galiza, considera que un diagnóstico realista da situación socioeconómica do país obriga a intensificar a dinámica mobilizadora. Saír á rúa "para exixir a derrogación das reformas antiobreiras e cambios reais nas políticas que nos permitan recuperar os dereitos roubados e vivir e traballar dignamente na nosa Terra", afirma. Esta quinta feira, día 30, o sindicato nacionalista convoca mobilizacións nas sete principais cidades galegas. Faino fronte ás políticas que, denuncia, "están provocando en Galiza un regueiro de ERTEs, peches de empresas, reducións de cadros de persoal e novas deslocalizacións da produción". Critica que o Goberno galego, ao que cualifica de "incompetente", non opoña a esa crise senón "unha política socialmente suicida consistente no macroturismo, no Camiño de Santiago a grande escala, ou na eucaliptización do país en favor das grandes corporacións". Mentres, acrecenta a CIG, "seguimos subministrando man de obra barata a través dunha emigración que nos deixa sen xente, nun país cada vez máis envellecido e con menos poboación activa". Critica tamén o papel que están a xogar CCOO e UGT, "máis preocupados por branquear o PP no marco do diálogo social, que por acudir aos chamamentos reiterados que desde hai un ano leva facendo a CIG para dar unha resposta conxunta a esta grave situación" Lugar e hora: - Vigo: 18:30h desde Vía Norte - A Coruña: 20h desde a Praza de Vigo - Pontevedra: 20h, desde a Praza da Peregrina - Ferrol: 20h, desde a Praza do Himno - Compostela: 19:30h desde a Alameda - Lugo: 20h, desde o Edifico Sindical (Ronda da Muralla) - Ourense: 11h, concentración ante a Subdelegación do Goberno (P. San Lázaro)


Summary: O cancro de mama fai máis fráxiles moitas mulleres. Esta certeza, compartida polas propias doentes e pola súa rede de apoio, inspirou o lema deste 19 de outubro, Día Mundial do Cancro de Mama: "saca peito polas máis vulnerábeis". A proclama presidiu numerosos actos na Galiza. Mesas informativas, faladoiros e encontros na vía pública serviron para divulgar as consecuencias do tumor máis diagnosticado no mundo mais tamén para reivindicar a investigación clínica, imprescindíbel para acelerar o acceso a novos fármacos que permitirán ás mulleres vivir máis e mellor.

Unha de cada dez mulleres sufrirá cancro de mama ao longo da súa vida. É, segundo todas as estatísticas, o tumor maligno máis frecuente en mulleres de todo o mundo. No entanto, malia o incremento de casos novos diagnosticados nos últimos anos, a mortalidade diminúe. "Estamos observando que cada vez máis o cancro de mama tende a converterse nunha enfermidade crónica. A taxa de supervivencia é máis alta, e aínda que segue a provocar falecementos, o número de mortes é cada vez máis reducido", explica a Nós Diario María Martínez Piñeiro, traballadora social de Adicam, Asociación de Diagnosticadas de Cancro de Mama. Este colectivo sen ánimo de lucro é un dos moitos que presta apoio, acompañamento e servizos a mulleres con cancro de mama na Galiza. Adicam fundouse en Cangas no ano 2001. Fina Acuña, falecida en 2017, foi a impulsora da entidade a canda un grupo miúdo de mulleres decididas a compartir as súas experiencias con persoas novas diagnosticadas, sen ningunha profesionalización. Acuña converteuse nun referente contra o cancro de mama e transformou co paso do tempo aquel primeiro encontro de mulleres nunha asociación con tres sedes máis: Moaña, Pontevedra e Vigo, 1.600 socias e un equipo interdisciplinar formado por tres psicólogas, traballadora social, fisioterapeuta, nutricionista e orientadora laboral ao servizo de calquera paciente que precise atención e asesoramento en calquera fase da doenza ou da súa convalecencia. E non só do cancro de mama, desde hai dous anos tamén asisten as mulleres afectadas polo cancro xinecolóxico. "Aquí non se deixa ninguén atrás. Os límites xeográficos non existen. De feito tamén traballamos con xente de fóra da Galiza. Calquera persoa que precise axuda pode chamarnos sen problema". O cancro de mama en cifras En 2019, o cancro de mama foi o terceiro con maior incidencia na Galiza. Segundo o informe anual do Observatorio do Cancro da Asociación Española contra o Cancro (AECC), de todos os tumores malignos diagnosticados no ano previo á pandemia, o de mama anotou 2.193 casos, cunha taxa de incidencia de 157 novos por cada 100.000 habitantes. A incidencia subiu lixeiramente en 2020 até os 2.221 casos novos detectados e unha taxa por 100.000 habitantes de 158 novos diagnósticos. Os datos do Observatorio do Cancro da AECC para 2021 elevan a incidencia até os 2.233 casos, cunha taxa de incidencia de 160 por cada 100.000 habitantes. Polo que respecta á mortalidade, o número de mulleres falecidas con cancro de mama na Galiza foi de 466 en 2019 e de 462 en 2020, cunha estimación para 2021 de 466 óbitos. As estatísticas reflicten ese incremento da supervivencia que observan cada vez máis as asociacións de pacientes e, polo tanto, de mulleres que, tras superar a enfermidade, conviven coas súas consecuencias. Convivir coas secuelas "No caso do cancro de mama hai unha secuela física moi importante, o linfedema", recalca María Martínez Piñeiro, que afecta 10% das mulleres sometidas a cirurxía de mama. Se ademais reciben radioterapia, o risco pode aumentar até 20 ou 25%. "Trátase dunha inchazón que aparece no brazo do lado da mastectomía. A linfa non drena ben e produce unha acumulación de líquidos. Se non se trata ben, o linfedema pode volverse crónico e é bastante incapacitante". A esta secuela, a traballadora social de Adicam engade outras de carácter económico e social. "Temos mulleres que non se poden volver incorporar ao seu traballo". Moitas, di, exercían traballos físicos na pesca ou en conserveiras que non poden afrontar tras a enfermidade. "Por iso contamos cunha orientadora que as acompaña na busca dunha nova saída laboral. Porque aínda que lles recoñezan unha incapacidade, o importe que reciben é tan baixo que se ven na obriga de buscar traballo noutro campo". O proceso do cancro, advirte Martínez Piñeiro, non ten fin. Adoita iniciarse co diagnóstico pero non remata cando a paciente recibe a alta da sanidade pública. O apoio continúa, e a necesidade de atención psicolóxica mantense. "Durante a pandemia, mulleres que superaron a enfermidade volveron reclamar a súa psicóloga", unha figura chave ante calquera baixón físico ou atranco sociolaboral. O acompañamento non cesa no plano emocional mais tampouco no campo do traballo social ou de relación co ámbito sanitario. "O cancro de mama afecta a persoas que atravesan situacións moi diversas, migrantes ou sen complicación económica ningunha. En calquera caso, nós estamos aí para atender cada problemática, poñelas en contacto cos servizos sociais de base, tramitar axudas ou valoracións de discapacidade e derivalas aos servizos que precisen en cada momento", relata a traballadora social, quen tamén exerce unha función de nexo con outras profesionais e mesmo cos centros sanitarios. "As esperas son cruciais para as doentes de cancro, polo que tratamos de achegarlles información sobre a proba de radioloxía que teñen pendente ou sobre outras consultas polas que agardan". Neste sentido, desde hai tempo, Adicam mantén un contacto directo coas Xerencias das áreas sanitarias da Galiza para facer efectiva unha reclamación de vello: a figura da oncóloga ou oncólogo de referencia. Oncólogo de referencia "A diario comprobamos como as pacientes que están a tratamento, cando van á consulta, non saben quen as vai atender até que abren a porta. Non sempre as ve a mesma persoa especialista. Isto provoca unha inestabilidade emocional e impide unha confianza e un seguimento moi necesario, sobre todo no caso de doentes con metástase, cun prognóstico máis complicado ou tratamentos máis agresivos". Agora que tanto se fala da "humanización" dos espazos sanitarios, insiste María Martínez Piñeiro, "creo que é o momento de darlles unha profesional de referencia ás doentes de cancro". Detección e investigación Doutra banda, desde Adicam sinalan dous factores esenciais á hora de tratar e limitar o impacto do cancro de mama: a detección precoz e a investigación. O diagnóstico precoz é chave para a prevención, por iso animan as mulleres a autoexplorarse e a participar nos programas de detección precoz, que diagnostican 57% dos casos en mulleres de entre 50 e 69 anos e 30% dos tumores en calquera idade. Esta anticipación, salientan, é fundamental para evitar tratamentos agresivos e secuelas severas. "E se falamos cada vez máis do cancro de mama como enfermidade crónica é porque se está avanzando no campo da investigación". "É a nosa esperanza", conclúe Martínez Piñeiro. Desde o Grupo de Oncoloxía Médica Traslacional do Instituto de Investigación Sanitaria de Santiago de Compostela, Oncomet, o seu director, Rafael López, xefe do Servicio de Oncoloxía Médica do CHUS, explica a Nós Diario que serán os fármacos os que cambien "a historia natural" do tumor de mama. Despois de varios anos sen que saísen novos "tratamentos sistémicos", resalta, están aparecendo "uns moi importantes que cobren practicamente os principais subtipos de cancro de mama". Coincide en que se trata dunha doenza "cada vez máis crónica e menos mortal, en todos os tipos salvo no triplo negativo, a ovella negra dos tumores", para o que tamén chegan solucións novas". Algunha vai ser "rompedora", di, "o que vai permitir que as mulleres vivan máis e mellor". No ámbito do diagnóstico precoz apunta "menos avances", malia existiren. "Á biopsia líquida estalle custando entrar no campo da detección precoz, pero eu son optimista e creo que o logrará nos próximos anos", sostén, en referencia a unha campaña liderada polo seu grupo de investigación para xerar maior coñecemento sobre as características moleculares dos tumores aos que oncólogos se enfrontan a diario. Neste sentido defende un maior esforzo en investigación. "O cancro recibe achegas de numerosos fondos, pero España debe investir máis en investigación pública e privada. Mais non hai vontade", di López. A Covid, destaca, puxo de manifesto o valor da investigación "pero absorbeu moitos cartos que atrasaron outros moitos plans". Sen investigación clínica non hai ensaios e sen ensaios non haberá fármacos, por iso chama a potenciar estas áreas, ao tempo que resalta a existencia de "ensaios de alta calidade en todos os hospitais da Galiza, unha grande oportunidade para as mulleres".