Summary: É moi probábel que, se lle preguntamos a calquera dramaturgo galego novo sobre as súas principais influencias, asome nalgún momento o nome de Xesús Pisón (Ferreira do Valadouro, 1954). E, con todo, segue a ser iso que chaman un "autor de culto", descoñecido para o gran público, case non representado e, como tantos outros, algo esquecido polo mundo da cultura oficial. Pisón vén de publicar agora o ensaio Alborada de Edipo (Laiovento), no que se interna nos escuros meandros da esencia do ser humano, e a peza Materna (Erregueté), unha colección de monólogos femininos que nos falan de como enfrontarmos o horror do mundo.

—Como xurdiu a idea de Alborada de Edipo? O tema de Edipo, que é o mesmo que o tema de Hamlet e o doutras criaturas literarias, é unha ocupación constante na miña vida. Este libro é unha colección de ensaios breves que se foi xestando ao longo de moitos anos de reflexión, lecturas, conexións diversas entre temas literarios… Ao final, tiven que rematar e converter eses ensaios illados en algo que puidese aproximarse a un tratado, mais aínda así é un asunto que non dou por esgotado: non sei se no futuro non seguirei indagando, porque é inabarcábel, podes dedicarlle unha vida enteira sen estar seguro de coñecer quen é esa criatura que chamamos Edipo, ou Hamlet. —Un dos temas principais é do dualidade do ser humano, da oposición entre natureza e cultura, no que hai ecos que proceden desoutro libro de Freud, O malestar na cultura. Si, eu creo que o drama do ser humano é precisamente que somos monstros, criaturas compostas por unha dualidade. Por iso o tema do monstro é tan atractivo na literatura ou no cinema, e por iso sentimos esa curiosidade. A monstruosidade atráenos porque procedemos dela: non somos animais, mais tampouco somos deuses, somos unha mestura na que non se sabe ben onde remata a parte animal e onde comeza a cultural. Eu non acabo de discernir o límite entre unha e outra e mesmo, por veces, penso que se trata só de palabras e que non existen a natureza nin a cultura, que son só palabras. Ou ben que a cultura é unha forma de natureza, non sei… Esa dualidade, por outra banda, é a que nos fai avanzar, é a base da dialéctica. Mais o encontro entre as dúas sempre é dramático, por iso o ser humano é unha criatura dramática: somos Edipo. E por esa razón considero que o teatro é, xa non o xénero literario, senón a manifestación do espírito máis próxima á natureza humana. —No libro di literalmente: "De ser certo que todo home soña a morte do pai e a cópula coa nai, resulta que é na ensoñación e non na realidade onde teñen lugar as accións primordiais do ser humano". É dicir, que o campo do simbólico é o que nos identifica realmente como seres humanos. A linguaxe simbólica é a linguaxe dos mitos, dun saber primixenio. É un código que, se non o fixemos xa, imos camiño de perder. Precísanse moitas lecturas e moita hixiene intelectual para nos achegar a Edipo, que como todos os mitos, móvese no campo do símbolo. E creo que ese é o camiño do coñecemento. Creo que unha linguaxe consubstancial ao ser humano mais que hai unha tendencia a perdela. Desde logo, o racionalismo, o método científico, non favorecen a comprensión da linguaxe simbólica, da poesía e da traxedia, que son o alento da especie humana. —Vostede dá un paso máis e afirma que o teatro é a principal das artes en canto a superar esa fenda existencial entre natureza e cultura. "Non basta coa arte. Necesitamos sentir ao vivo, mediante o corpo vivo do actor, o cacho de carne que nos roubaron". Considero que o teatro é a primeira das artes, non porque sexa dramaturgo. Talvez cando alguén nun grupo de homínidos se ergueu ante os demais para desvelar algo naceu o que podemos chamar teatro, e quizais tamén o ser humano, pois a materia prima do teatro é a palabra, que ao mesmo tempo é a materia prima da humanidade. E, con todo, é talvez a arte menos valorada, especialmente desde que existe o cinema, do cal moita xente, mesmo artistas, continúan a pensar que é a superación do teatro. Mais nós, os humanos, somos palabra, logos, e iso non poderá substituílo ningunha técnica, por sofisticada que sexa. Non creo que o teatro poida ser "superado"; non é casual que a Traxedia Grega, a fin de contas creada nun período duns oitenta anos e constituída por menos de trinta obras, siga a ter tanto significado para nós, dous mil cincocentos anos despois. Se perdura tanto tempo debe conter algo esencial, e é que no teatro da Grecia antiga encontramos todos os conflitos que se poden dar no mundo de hoxe. Por iso digo que considero o teatro a máis irrenunciábel das artes. Sen el seremos criaturas empobrecidas, cegas. E por iso tamén é tan molesto, porque todo o que signifique lucidez, posta en cuestión do estabelecido, resulta subversivo. As xentes do teatro sempre tiveron problemas, xa desde os tráxicos gregos, que mesmo foron represaliados pola democrática Atenas. Lembremos que a Traxedia Grega comeza con Os persas, de Esquilo. As tropas atenienses acababan de derrotar aos persas en Salamina, e a polis esperaba que a obra gabase aquela vitoria. Mais o que fai Esquilo é pórlles diante dos ollos a dor, o sufrimento dos perdedores. O teatro actúa contra o mundo e a favor da vida. Iso chámase grandeza, subversión. Se non escoitamos as voces dos que viven no noso mundo, no noso tempo, estamos perdendo unha visión privilexiada sobre o que está a suceder, perdemos a oportunidade de ter un debate profundo sobre o que somos —Por iso resulta esencial que se escoite a voz do poeta, do teatro, para denunciar ese horror. Sempre foi así. E nestes tempos, especialmente aquí, na Galiza, o teatro resulta primordial. Vivimos un país que mergullaron na pobreza, non só económica senón tamén cultural, vital e mesmo diría respiratoria. Somos unha tribo en asfixia, e por iso é urxente o grito no ágora, o alento que se rebele, que faga de altofalante contra a realidade. —Nun dos textos do libro, precisamente, non evita a polémica e ataca o conformismo da escena galega actual. Fala dunha hidra de varias cabezas: a cabeza do ensino, que reduce o teatro a un apéndice da historia da literatura; a cabeza parasito dos directores que non se interesan polos textos actuais… Cal é a situación actual da nosa escena? Ese texto apártase un pouco do ton xeral do libro e escribino moi enfadado co estado actual das cousas, mais non me arrepinto de telo incluído. Eu traballei no ensino toda a vida e sei ben cal é o papel que se lle reserva ao teatro nas clases de literatura: sempre un par de páxinas ao final de cada capítulo onde se celebran nomes obvios, formas teatrais resesas... En canto aos directores de escena, comprendo que é difícil desenvolverse neste país, mais eu boto de menos a valentía, que brille o escenario por un momento aínda que despois haxa que abandonar. Todo hai que dicilo: iso parte dunha visión moi xeneralizada sobre o que é o teatro, mesmo entre os escritores. Eu teño asistido a reunións nos que se convocaba aos escritores galegos de todos os xéneros e sempre había unha sensación, especialmente entre os novelistas, de que os dramaturgos eramos un corpo estraño dentro daquel colectivo. Logo está a cuestión da escena, que non se atreve a representar aos autores vivos. Bernard-Marie Koltès, un autor que eu admiro, dicía que era preferíbel non representar aos clásicos antes que esquecer aos contemporáneos, porque se non escoitamos as voces dos que viven no noso mundo, no noso tempo, estamos perdendo unha visión privilexiada sobre o que está a suceder, perdemos a oportunidade de ter un debate profundo sobre o que somos. E isto ocorre na Galiza. Os autores vivos non temos espazo para que se vexan as nosas obras e, xa que logo, non temos a oportunidade de contrastar o noso traballo co público nin coa crítica. Como podemos estabelecer ese diálogo coa sociedade, se se nos escamotea a oportunidade de atoparnos co noso público? E a situación que estamos vivindo na última década é aínda máis desacougante: nunca o teatro, desde o final do franquismo, pasou por unha etapa de tal indixencia –tanto no que se refire á publicación de textos como ás representacións teatrais– como nestes anos. Pode ser unha situación pasaxeira, non o sei, mais sen teatro non hai nación, hai rabaño. Se isto non nos estimula acabaremos paralizados de vez. —Nese sentido, a compañía institucional, o Centro Dramático Galego, non debería asumir un maior compromiso coa dramaturxia actual? O Centro Dramático aínda non merece o adxectivo Galego (Francisco Pillado mesmo o rebautizou como "Centro Traumático") e ten esquecidos non só os autores e autoras novas, senón outros como Manuel Lourenzo, por dar un exemplo que debería alporizarnos. Un autor dunha enorme importancia para a nosa dramaturxia, cunha obra prolífica e, en moitos sentidos, vangardista e pioneira, case non contou con oportunidades para que a súa obra se puidese ver nos escenarios. Esa é unha anomalía que non debería pasarse por alto e non obstante ninguén alza a voz máis do conveniente. E con autores doutras xeracións, premiados e recoñecidos, acontece o mesmo: Fernán Vello, que ten unha obra dramática apreciábel, ou Raúl Dans, que gañou todos os premios imaxinábeis, ou Marcos Abalde, cunha escrita tan vigorosa. Onde está o CDG para apoiar toda esta obra? Insisto, o Centro Dramático ten moi pouco que ver co país. —En realidade, só os autores que teñen compañía, e que poden representarse as súas propias obras, están presentes de maneira habitual nas carteleiras. Efectivamente, se es só dramaturgo, se non tes unha compañía propia coa que montar as túas obras, ficas completamente esquecido. Ningún director deste país puxo unha obra de Raúl Dans ou de Abalde en escena. É comprensíbel que moitos escritores se pasen a outros xéneros. Mais isto xa é crónico: Cunqueiro queixábase da falta de compañías que se arriscasen a pór en escena as súas obras e por iso deixou de escribir teatro, e Otero morreu sen ver estreada A Lagarada. En fin... —Vén de publicar Materna na Revista Galega de Teatro, unha obra que recolle moitas das constantes e temas do seu teatro e que tamén se poden atopar en Alborada de Edipo. Son monólogos de personaxes femininas que encarnan paradigmas que xa proceden da traxedia clásica pero que nos falan dese horror do mundo que comentaba antes. A verdade é que eses monólogos, algún dos cales xa ten moitos anos, non foron escritos coa intención de aproximarme a personaxes femininas: fun escribindo o que eu sentía necesidade de escribir até que chegou un momento en que me decatei de que tiña moitos textos dedicados á maternidade, á relación das mulleres cos seus fillos ou fillas. Entón completei cos textos necesarios para poder conformar un espectáculo. O tema da maternidade sempre me interesou moitísimo, a enorme variedade de situacións, tenras ou espantosas, á que pode dar lugar esa relación materno-filial. Por iso aí recollo desde personaxes clásicas como Hécuba ou como a noiva do doutor Frankenstein, até historias de mulleres dos arrabaldes da Coruña actual ou de calquera cidade de Europa. Esa relación sempre é dramática, sempre dá lugar a sentimentos moi extremos, e así, en Materna as nais aparecen como vítimas unhas veces e como agresoras outras. Non se trata dunha defensa das mulleres nin da maternidade. Trátase dun mosaico de conflitos derivados da dela. Hai que dicir que é un texto aberto, que nun momento dado tiven que arrimar a porta por razóns prácticas, mais estou seguro que escribirei algún texto máis sobre ese tema, que é moi rico e que a min me interesa especialmente. —Ás veces sorprende a capacidade de subversión da Historia e do Mito que pode ter a linguaxe desa maternidade. Como desmonta tópicos e, ao tempo, constrúe vínculos entre, por exemplo, a dor tráxica de Hécuba e a da nai dun habitante de Gaza ou dun náufrago da Costa da Morte. Eu non me sinto un escritor, non me considero unha persoa capaz de sentar serenamente nunha mesa con esa disciplina diaria de escribir durante horas. Só escribo desde certa vertixe, cando considero que teño algo esencial que explorar ou comunicar. E o tema da maternidade permitíame adoptar esa linguaxe do mito da que falabamos antes para abordar unha cuestión tan esencial como é a orixe obstétrica da vida, o inicio do noso percurso polo mundo. Eu xa escribira Animal / Vacío, que comeza co diálogo dunha muller co feto que leva no seu interior, unha muller que ten pánico a amar o fillo, a permitirlle nacer, porque sabe da dor que o mundo lle ten reservado a ese fillo. E esa certeza mantena presa entre o amor sen límites e un sufrimento tamén inimaxinábel. Ese drama permite entrar en cuestións que, efectivamente dispoñen a escrita teatral contra a polis, contra a orde estabelecida das cousas, e derrubar lugares comúns que poden dar outra visión da historia, da organización da nosa sociedade, da educación, do trato que dispensa o mundo aos que acaban de chagar, e tamén para asomarnos ao sufrimento máis intenso que, talvez, pode sentir un ser humano, especialmente unha nai. —É iso que dicía do "cacho de carne que nos roubaron" que constitúe a cerna do humano e que o teatro recupera. Si, ese "cacho de carne" nas mulleres convértese nunha dolorosa realidade: ese embrión que levan dentro non deixa de ser un órgano máis que, de súpeto, se desprende con dor e continúa a causar dor en canto vive. Simbolicamente, o teatro traballa con "cachos de carne" é a única arte que emprega os corpos humanos como materia. E son corpos humanos doentes, que senten e poden transmitir esa dor. Iso que nos arrincaron –que non sabemos moi ben se é a animalidade, a liberdade, ou como queiramos chamarlle– pode devolvérnolo o teatro. A súa natureza consiste en pór un corpo sufrinte ante ti, un corpo que se comunica co teu. Por iso ante a presenza do actor e ante a súa voz –unha presenza case primitiva– sentímonos afectados, porque intuímos que algo que garda ese corpo nalgún momento pertenceunos. —Nalgún momento de Alborada de Edipo, vostede fala do poder como espazo baleiro: "Que é o que poder quere que ignoremos? Nada. O poder non oculta nada. Ocúltase a si propio". Esa presenza dos corpos fai evidente esas relacións de poder, devólvelle vida a unha relación simbólica pero opresiva. Habitualmente pensamos que o poder é algo que está fóra de nós, mais tamén está dentro. O poder somos nós: ese é o gran drama que representa sempre o teatro. Somos o verdugo e somos a vítima, o útero e o baleiro, a tenrura e as sombras ameazantes. O poder está fundido coa nosa parte máis nobre e non podemos prescindir del sen acabar tamén con esa outra parte. Lembremos a traxedia do doutor Jekyll e Mr. Hyde. Son dous tecidos da nosa natureza que están misteriosa e dolorosamente unidos. E o obxecto de calquera orde é neutralizar o monstro que levamos dentro, mais esa orde acaba por converterse nun monstro ela mesma. A nosa liberación depende da súa destrución, pero sabendo que, ao mesmo tempo, nós sucumbiremos con ela. Por iso Edipo acaba con Tebas e consigo propio e Hamlet acaba con Elsinor e el tamén sucumbe, porque ambos unha parte inseparábel da tribo. Con todo, esa destrución é positiva no sentido de que non te destrúes a ti, senón o que fixeron de ti. Destrúes o monstro en que te converteron a evolución, o cristianismo, o capitalismo... Ou sexa, o mundo, esa máquina de tortura que suplantou a vida.


Summary: A auxiliar da Sanidade Pública de orixe galega superou o contaxio co virus do ébola e xa pode recibir visitas ao desaparecer a enfermidade.

A auxiliar de enfermería galega ingresada no Hospital Carlos III de Madrid por contraer o ébola, Teresa Romero, abandonou en torno ás 17.00 horas deste sábado o illamento ao que estaba sometida desde o pasado 6 de outubro, tendo en conta que superou o virus. Agora xa poderá recibir visitas dos seus familiares e será dada de alta nos próximos días. Segundo informaron fontes do hospital, Romero abandonou o illamento da sexta planta, aínda que aínda non recibiu a alta hospitalaria. Mesmo tirou unha foto co persoal que a atendeu.


Summary: Afirma que só se postulará como candidato de ter garantidos os apoios precisos.

Pedro Sánchez move ficha se ben custa determinar cara a ónde. O secretario xeral do PSOE anunciou esta segunda feira que abrirá unha rolda de encontros e conversas con todas as formacións, tamén o PP, nunha iniciativa na que o socialista tan só exclúe EH Bildu, a organización política da esquerda abertzale. Son conversas, pois, para procurar apoios e postularse como candidato? El négao e afirma que con este paso o que procura é achar un desbloqueo á situación actual e evitar unhas terceiras eleccións. Quer dialogar, di, con todos (agás Eh Bildu, deixouno ben claro). Mesmo co Partido Popular, se ben xa afirmou que isto non debe lerse como un movemento para apoiar a investidura dos populares. É un contacto para saber que queren os populares e como pensan que se pode desbloquear a actual situación, afirma. Sánchez apelou a facer política con maiúsculas e insistiu en que non vai dar o paso de se postular se non ten máis que garantidos os apoios precisos para saír vitorioso do trámite. De aí os convites a Unidos Podemos e Ciudadanos baixo as chamadas ás "forzas do cambio". Nesta liña, Alberto Garzón (UP) xa dixo que non vetarían Cs nunhas conversas. O secretario de Organización de Podemos, Echenique, pediu a Sánchez que concretase a proposta que quer para formar alternativa e que negocie a abstención de Ciudadanos. Pablo Iglesias, pola súa banda, recoñeceu que, após o anuncio de Sánchez de que vai falar con todos menos non para ser alternativa, "non entendo nada". Felipe VI decidiu que de momento non convocará outra rolda de contactos coas forzas parlamentares. O Borbón dá así tempo aos partidos para que tenten procurar unha solución que evite unhas terceiras eleccións. Esta paréntise podería alongarse até despois dos comicios de Galiza e Euskadi, que son o 25 de setembro.


Summary: Un informe da Axencia Ambiental Europea sinala os principais problemas aos que enfrontarán as cidades europeas co cambio climático mentres a Xunta seguiu sen aprobar o prometido plan para combatelo.

Se a humanidade non o remedia, non terá máis remedio que aprender a convivir co cambio climático. Adaptarse a un clima diferente, máis cálido e inestábel, para o que moitas cidades non están preparadas. As zonas urbanas concentran a tres cuartas partes da poboación do continente e concentran a actividade económica. E serán tamén as que máis sufran os efectos do cambio climático. Así o sinala un recente informe da Axencia Ambiental Europea (EEA), que tamén recolle propostas e medidas que poderían adoptar os diferentes gobernos para minimizar os impactos. As cidades serán as que máis sufran o cambio climático. O estudo sintetiza datos de investigacións anteriores que abranguen a máis de 500 cidades do continente, entre elas varias galegas. A Axencia sinala como principais retos o aumento de temperaturas e os problemas relacionados coa auga. Uns problemas que variarán de alcance en función da intensidade do cambio climático. Temperaturas máis altas, ondas de calor, menos choivas ou un nivel do mar máis alto son algúns dos retos aos que se terán que enfrontar as zonas urbanas. Algunhas cidades europeas xa comezan a ter en conta á hora de planficar o desenvolvemento urbano, algo que aínda non se fai en Galiza. Algúns datos rechamantes son que A Coruña podería perder o 15% do seu casco urbano pola suba do nivel do mar, ou que até o 40% da cidade de Vigo podería inundarse se o nivel dos ríos aumenta un metro. Amais, as urbes galegas teñen case a metade da superficie como "chan impermeábel", que non absorbe a auga da choiva e pode provocar dificultades se hai precipitacións torrenciais. Atrasar a toma de medidas fará que resulten máis caras no futuro. Un das primeiras afirmacións do informe é que atrasar a acción sairá máis caro que facelo agora e probabelmente as medidas cheguen tarde como para minimizar os danos. O estudo recolle exemplos como os da cidade alemá de Stuttgart, que deseñou o seu planeamento urbanístico en función das correntes de aire que refrixeran a cidade. Doutra banda, Copenhaguen, xa está a buscar solucións para o seu sistema de sumidoiros ante o maior número de choivas torrenciais que saturan a infraestrutura actual. Unha lexislatura perdida A nivel galego, na presente lexislatura foron tres anos perdidos na loita contra o cambio climático. O goberno de Núñez Feijóo estreouse paralizando o concurso eólico e negándose a aprobar o plan contra o que quecemento global global que deixara listo o bipartito. A daquela consellería de Medio Ambiente e Desenvolvemento Sostible, dirixida por Pachi Vázquez, pretendía actualizar o único documento aprobado até o momento contra o cambio climático, que viu a luz nos últimos momentos do goberno de Manuel Fraga. Feijóo anunciou a redacción dun novo Plan Marco Galego Contra o Cambio Climático 2010-2012 nun consello da Xunta en decembro de 2009. A consellería de Medio Ambiente databa daquela a súa aprobación para finais de 2010, pero se ben o plan xa rematou os trámites da avaliación ambiental, aínda non chegou ao Consello da Xunta. E a lexislatura xa rematou. Esta semana o ecoloxista Xosé Veiras adiantou no blog Un claro no bosque de Praza Pública que as emisións de gases de efecto invernadoiro en Galiza repuntaron en 2011 logo de varios descensos. Veiras acusou ao goberno galego de non ter política climática. "A Xunta fixo máis para aumentar as emisións que para reducilas", afirma.


Summary: A imaxe é icónica. Charlton Heston cae axeonllado nunha praia perante os restos da estatua da Liberdade. A civilización occidental tal e como a coñecía extinguírase baixo o dominio dos primates. O planeta dos simios, filme emblemático da ciencia ficción máis asequíbel, estreouse en 1968 e dirixiuno Franklin J. Schaffner. De fondo, a novela distópica de Pierre Boule que agora Faktoría K publica en galego.

"Jinn e Phyllis estaban pasando unhas vacacións marabillosas no espazo, o máis lonxe posible dos astros habitados", comezan a tradución de Antía Veres Gesto, "naquel tempo, eran habituais as viaxes interplanetarias e as expedicións intersiderais non resultaban excepcionais". A parella atopa un manuscrito que os transporta ao pasado: ano 2500 e un planeta onde "outra especie gobernaba sobre os humanos". O planeta dos simios é, segundo explica a editorial nun comunicado, "unha fantasía distópica ou antiutópica" do xorne de clásicos como Un mundo feliz de Aldosu Huxley ou 1984, de George Orwell. Orixinal de 1963, traza "unha crítica á obsesión da especie humana por dominar o planeta e expón o problema da discriminación racial". Non só de viaxes espaciais e aventuras con fondo político filosófico vive a obra de Pierre Boule. A viaxe no tempo e a reflexión sobre a capacidade autodestrutiva da humanidade, o medo á catástrofe atómica, tamén conforman esta "fantasía social", como a denominaba o autor. Pierre Boulle (Aviñón, 1912-París, 1994) non só escribiu este célebre Planeta dos simios. Outra das súas obras coñeceu popularísima versión cinematográfica: A ponte sobre o río Kwai (1952). Axente secreto dos aliados durante a Segunda Guerra Mundial, capturado por Vichy e condenado a traballos forzados, viviu despois en París. Escribiu máis de vinte romances.


Summary: Os grandes medios de comunicación españois destacan que o triunfo de Maduro foi 'pírrico' ou 'mínimo' e compran, encantados, a versión de Capriles de que os resultados non son reais e ten que haber unha auditoría do 100% dos votos.

Moitas veces non hai mellor forma de comprobar a nostalxia de metrópole que aniña aínda en España que botar unha ollada á prensa da capital. As eleccións de Venezuela son unha boa oportunidade. Tanto ten que o grupo mediático sexa de dereitas ou se sitúe en certa progresía. El País é un medio que ten sido sinalado como un feroz crítico do proceso que se puxo en marcha en Venezuela da man de Hugo Chávez. Mesmo nun editorial, apoiou o golpe de estado contra Chávez en 2002. El País titula 'Capriles exixe revisar o reconto ante a mínima vitoria de Maduro". Duro y a la encía, que dirían os castizos. A vitoria foi mínima (a metade máis un tamén é maioría absoluta, pero ese termo estaba reservado por se gañaba Capriles). O xornal do grupo Prisa afirma que "Maduro atribúese a vitoria" (como se non lla outorgase o organismo electoral), que se abre "un futuro incerto" e que hai "decepción nos partidarios de Maduro" por un triunfo tan exíguo. Boris Izaguirre fixo de experto analista na Ser para vaticinar cismas no chavismo Para El País, en Venezuela habitan dúas "metades irreconciliábeis", o que atribúe ao chavismo. "Chavismo de Chabolas" Para o ABC, a vitoria de Maduro é máis que axustada e Venezuela é, froito, como non, da revolución bolivariana; "un país dividido, violento e en crise". Capriles fai ben en exixir un reconto e non recoñecer os resultados pois, sinala o veterano xornal monárquico, nestas eleccións o chavismo fixo "xogo suxo" e, aliás, "xogou abertamente con vantaxe". Para clarificar a situación do país, desde o ABC teñen a ben informarnos que "nestes anos, os cintos de miseria e marxinalidade multiplicáronse". As columnas de opinión ían desde o "Venezuela, la dictadura perfecta" até "Ruína bolivariana" En La Razón regodénase na "vitoria pírrica" de Maduro e avogan por unha revisión dos resultados. Pola súa banda, El Mundo destaca que hai xente do CNE (organismo que supervisa as eleccións) que pide que se faga unha auditoría do 100% dos votos. O CNE foi o que informou dos resultados dos comicios, dando a vitoria a Maduro. Este xornal pon nun lugar moi estacado a opinión asinada por Pablo Pardo co título de 'Ruína bolivariana'. Sobran comentarios. Que si, que Chavez é ETA Como non, Libertad Digital non decepciona. "Venezuela, la dictadura perfecta" é a opinión que abre o dixital. E a continuación un entrelazado de novas sobre a santa razón que ten Capriles, a homenaxe que se fixo estes días ao membro de ETA 'Thierry', as relacións entre presos de ETA e membros de Izquierda Unida de Andalucía, e, como non, todo enlazado en que Chavez apoiou Eta.


Summary: A proposta de Orzamentos Xerais do Estado ten sete emendas á totalidade que piden a súa devolución ao Executivo. Con todo, a previsión é que as contas pasen á segunda fase, onde se intensificarán as negociacións.

Esta sexta feira rematou o prazo para rexistrar no Congreso dos Deputados emendas á totalidade do proxecto do Goberno español de Orzamentos Xerais do Estado de 2021 e, por tanto, de pedir a devolución das contas ao Executivo. Presentáronse sete emendas totais: as de Vox, PP, CUP, Coalición Canaria, Junts per Catalunya e Foro Asturias. Tamén o fixo o BNG, matizando que non é "necesariamente preludio dun voto negativo na aprobación definitiva dos orzamentos", senón un toque de atención para incrementar os "insuficientes" investimentos para a Galiza. As fontes da organización consultadas por Nós Diario agardan que na fase de tramitación dos orzamentos os socialistas asuman algunhas das propostas presentadas. De feito, as contas precisan ter máis votos a favor que en contra para pasar ao debate de emendas parciais, e aí o BNG e outras forzas soberanistas tamén esperan negociar mellorar as contas para os seus pobos, como é o caso do PNV, ERC, Bildu ou Compromís, que non presentaron emenda á totalidade pero xa anunciaron que formularán emendas parciais para negociar os orzamentos finais. Nesa liña están tamén catro deputados de Junts per Catalunya, os que pertencen ao PDeCat, que votarán de forma diferente ao seu grupo. A fase definitiva terá lugar no Pleno do Congreso a semana do 30 de novembro, onde se votarán as contas de cada ministerio. Aí o Goberno debe atar todos os seus apoios porque xa non valerán medias tintas, xa que perder a votación dunha sección suporía botar por terra todo o proxecto. De feito, a decisión do ERC, Ciudadanos, PNV, Bildu, PDeCat, Más País- Equo, Compromís, Partido Rexionalista de Cantabria ( PRC), Teruel Existe e Nueva Canarias de permitir a próxima semana a tramitación dos orzamentos non implica que vaian votar a favor da súa aprobación a final de mes. Só supón manter a porta aberta á negociación.


Summary: A afiliación á Seguridade Social aumentou nese mes en 2.816 persoas, un 0,3% máis que en xaneiro. O incremento na filiación no noso país mantense por baixo do ritmo estatal.

O paro rexistrado en Galiza descendeu en 154 persoas no mes de febreiro, situándose o número de inscritas en 211.924. Unha baixada de 0.07%, por baixo da media estatal (foi un descenso do 0,2). En termos interanuais, o paro rexistrado baixou en 23.344 persoas, dándose aquí un mellor comportamento que a media española: nestes 12 meses o desemprego rexistrado baixou en Galiza un 9,9% fronte ao 9,7% do estado. O desemprego rexistrado descendeu en sectores como agricultura (100 persoas paradas menos), construción (-228) e servizos (-61), aumentando en industria (60 desempregados máis) e no colectivo de sen emprego anterior, onde aumentou en 235 inscritos. No que atinxe a afiliacións á Seguridade Social, os datos do Ministerio de Emprego recollen que o aumento de inscritos en Galiza é, tanto ca comparativa mensual como interanual, a un ritmo menor que o estado. En febreiro a S.S. incrementouse en Galiza en 2.816 persoas, o que supón un 0,3% máis. No estado a suba nese mes foi do 0,4%. Maior fenda atopamos na comparación do comportamento das afiliacións entre febreiro de 2016 e ese mes do presente ano: mentres que en Galiza a porcentaxe de afiliados incrementou nun 1,9% no estado español foi de case o 3,4%. Galiza continúa en rexistros de afiliación á Seguridade Social por baixo dos que tiña en 2010, un dos anos máis duros da gran recesión, mentres que o estado español xa supera hoxe en día os afiliados que tiña naquela altura. O panorama do mercado laboral continúa marcado polo alto índice de contratación temporal. Dos máis de 62.000 contratos asinados en febreiro en Galiza apenas 6.300 foron indefinidos, sendo a inmensa maioría, por volta dun 90%, temporais. Non en van, Galiza ten canda Polonia unha das taxas de temporalidade máis altas de Europa.


Summary: O conxunto celeste empatou en Córdoba, onde puido gañar nunha magnífica primeira parte que perdeu intensidade ante un calor abafante.

Puideron ser os tres, pero o o Celta volveu de Córdoba cun punto, o que non é mal resultado. Empatou o conxunto vigués (1-1) no seu primeiro partido como visitante da tempada, que deixou de novo fases de gran xogo; confirmando así os celestes as expectativas amosadas en precampaña e no partido inaugural do curso, nun gran momento nesta etapa con Berizzo como adestrador. A primeira parte foi un monólogo celtista, que tivo a súa recompensa co tanto de Orellana, para o que houbo que esperar ao comezo da segunda parte; antes o chileno, Álex e Nolito estiveran a piques de conseguilo. Porén, co paso do reloxo na segunda metade o Celta perdeu intensidade, talvez pola forte calor andaluza, e os locais colleron folgos até lograr o gol da igualada, non moito despois do inicial vigués, este a cargo de Fede, que significou o empate final para un Celta que puido obter máis pero segue creando importantes esperanzas na súa afección.


Summary: Santiago Abascal pasou parte das súas feiras na Galiza e encargouse de difundir a súa estadía nas redes sociais. O portavoz municipal do PP na Guarda, Roberto Carrero, aproveitou a visita do líder da formación ultraespañolista Vox para realizarse fotografías con el. Atrás quedan os selfies de Carrero con Alberto Núñez Feixoo.

O portavoz municipal do Partido Popular na Guarda e candidato á alcaldía nas pasadas eleccións do 26 de maio, Roberto Carrero, cambiou de compañeiro de selfies. Se na campaña electoral ollamos en reiteradas ocasións as fotografías de Carrero con Alberto Núñez Feixoo, agora semella que o portavoz municipal prefire fotografarse co líder ultraespañolista Santiago Abascal. O voceiro de Vox pasou as ferias na Galiza. Así o difundiu nas súas redes sociais. De feito, a pasada segunda Abascal atopábase en Oia cando unha muller o recoñeceu e ao momento, a veciñanza uniuse para denunciar e rexeitar a presenza do líder ultradereitista. Abascal tivo que abandonar o restaurante entre apupos. Porén, líderes do Partido Popular agradecen a súa visita e deciden inmortalizar o seu encontro a través dos selfies.


Summary: As pinturas e gravados atopados teñen ao redor de 30 mil anos. A presenza de evidencias de arte rupestre paleolítica supón a declaración de cova de Triacastela como Ben de Interese Cultural (BIC).

Os traballos arqueolóxicos que se están desenvolvendo na Cova de Eirós (Triacastela) acaba de dar novos froitos. Os investigadores do Grupo de Estudos para a Prehistoria do Noroeste (GEPN) da USC e do Institut Català de Paleoecologia Humana i Evolució Social de Tarragona (IPHES) veñen de atopar nas salas interiores da cova motivos gravados e pintados que poderían remontarse a hai arredor de 30.000 anos. A presenza de evidencias de arte rupestre prehistórica supón a declaración de Cova Eirós como Ben de Interese Cultural (BIC) Cova Eirós convértese deste xeito na primeira manifestación de arte rupestre paleolítico do noroeste peninsular, o que enche un importante baleiro neste ámbito, pois os paralelos máis próximos están nas representacións ao aire libre dos vales fluviais de Foz Côa e Alto Sabor, no norte de Portugal, e nas cavidades de La Viña, Peña de Candamo ou Pena Oscura, na cunca do río Nalón (Asturias). A presenza de evidencias de arte rupestre prehistórica supón a declaración de Cova Eirós como Ben de Interese Cultural (BIC), o que confirma a súa singularidade e garante a súa protección. Hai uns meses a Asociación de Veciños Monte Caldeirón denunciou os intentos de Cementos Cosmos de ampliar a explotación mineira anexa á cova, que podería poñer en perigo o xacemento. Nos estudos preliminares foron identificados dous tipos de manifestacións: pinturas en negro e gravados Ramón Fábregas, investigador principal do proxecto, asegurou que desde o comezo dos traballos neste xacemento "había a sospeita de que se podían atopar evidencias deste tipo", algo que finalmente se confirmou recentemente coa aparición das pinturas e gravados dados a coñecer. A maioría dos motivos aparecen concentrados na gran sala do interior da cavidade, especialmente na parede leste. Nos estudos preliminares foron identificados dous tipos de manifestacións: pinturas en negro e gravados. As pinturas en negro, usando carbón vexetal como pigmento, atópanse nun panel principal formando contornos de animais incompletos (curvas cérvico-dorsais, cabezas...), ringleiras de puntos e marcas na parte inferior das paredes. Catro anos de descubrimentos O grupo de investigadores da Universidade de Santiago de Compostela comezou os traballos de excavación na cova en 2008. Conseguiron datar a presenza humana no Paleolítico Medio e Superior e posteriormente sondaxes xeofísicas revlearon a existencia dun recheo de tres metros, do que aínda non se escavou a súa totalidade. En calquera caso, na cova pódese estudar un período de máis de cen mil anos, pois os artefactos achados no nivel inferior teñen 118 mil anos de antigüidade, polo que se poden estudar no mesmo espazo os mods de vida de dúas especies de homínidos, o neandertal e o homo sapiens. O pasado ano atopáronse unha agulla en óso e unha pequena lanza decorada con tres liñas gravadas en zig zag, un elemento do que só se atoparon exemplos comparables en Galicia nas covas de Valdavara (Becerreá) e Valiña (Castroverde). No 2009 atopouse mesmo un colgante elaborado hai 26.000 anos co incisivo dun pequeno carnívoro, seguramente un raposo. A importancia do achádego, moi singular en todo o noroeste peninsular, é moi grande, pois o colgante foi elaborado no periodo máis duro das glaciacións no que, como se demostra, a cova permaneceu habitada. Presentación do achado O pasado ano atopáronse unha agulla en óso e unha pequena lanza decorada con tres liñas gravadas en zig zag, un elemento do que só se atoparon exemplos comparables en Galicia nas covas de Valdavara (Becerreá) e Valiña (Castroverde) O reitor da USC, Juan Casares, quen visitou o xacemento antes da presentación do achado, amosou a satisfacción da institución tras este descubrimento, "unha magnífica mostra dos resultados que ofrece a cooperación interuniversitaria en materia de investigación". Tamén asistiu á presentación do achado o conselleiro de Cultura, Educación e Ordenación Universitaria, Jesús Vázquez, quen salientou "o excelente nivel científico do equipo multidisciplinar que se ocupa das intervencións arqueolóxicas, e que de seguro permitirá contar en breve con máis información precisa e fiable". No acto de presentación tamén participou Federico Martínez, director da factoría que a empresa Cementos Cosmos (propietaria dos terreos nos que se asenta a cova) posúe no municipio de Sarria.


Summary: O xulgamento contra o mozo, detido o 8 de xaneiro de 2013, decorrerá en Madrid os días 3, 4 e 5 de marzo. No escrito da acusación dirixido contra el, a fiscalía impútalle os delitos de tenza de explosivos e pertenza a banda armada.

Até 18 anos de prisión para o independentista Hadriam Mosquera, 'Senlheiro'. Son os que reclama a fiscalía da Audiencia Nacional española no escrito de acusación que dirixiu contra o mozo, veciño do lugar de Quistiláns, Ames, onde mantén máis unha vez a imputación por pertenza a banda armada, segundo confirmou a Sermos Galiza o avogado do preso, o vasco Endika Zulueta. Para alén dos 10 anos que reclama por este delito, pide outros 8 por tenza de explosivos. Desta maneira, e ao igual que fixo xa a respeito d@s independentistas María Osorio, Antom Santos, Roberto R. Fialhega 'Teto' e Xurxo R. Olveira, o tribunal español esixe para 'Senlheiro' a condena máxima en relación aos delitos que lle atribúe. Será xulgado en Madrid os días 3, 4 e 5 de marzo. Un ano en prisión preventiva e a 325km da Galiza A Guardia Civil prendeu Hadriam Mosquera (Quistiláns, 1985) o 7 de xaneiro de 2013 namentres camiñaba polo monte dos Batáns, situado a uns 500 metros da súa casa e lugar habitual de paso da veciñanza do lugar. Dous días despois pasou a disposición do xuíz Fernando Andreu e negou calquera vinculación coa bolsa de explosivos pola que se lle atribúe un delito de tenza. O atestado da policía non confirmaba o testemuño do mozo, mais non dicía tampouco que Mosquera levara enriba a devandita bolsa. Así, os dous termos metálicos que o ministerio de Interior vinculou co independentista terían sido localizados no interior dunha casa en ruínas. Após negar calquera vinculación con organización armada ningunha e tamén con ningunha organización política, 'Senlheiro' insistíu en que "non tocou nunca" os termos e solicitou unha proba de ADN que avalara a súa versión. Segundo fontes ás cales tivo acceso este xornal, tal proba tería confirmado o testemuño do mozo. Diante do xuíz Andreu, Mosquera tamén denunciou torturas, especificando que foron psicolóxicas e que se produciron no monte, no tempo que transcorreu desde as oito do serán, cando foi detido, e as doce do mediodía da xornada seguinte, cando o transladaron ao seu domicilio para proceder co rexistro. Desde o 10 de xaneiro de 2013, o independentista fica preso, clasificado en réxime FIES 3 e submetido á dispersión. Após pasar polo penal español de Soto del Real, na actualidade continua en prisión preventiva no cárcere de Villabona, en Asturies, a 325km da Galiza.


Summary: Pilar Fernández foi nominada aos IndyRef Awards pola publicación Bella Calidonia na sección de mellor acto de solidariedade internacional pola campaña Solidarity with Scotland.

A colaboradora de Sermos Galiza, Pilar Fernández, conversou con nós após coñecerse a súa nominación aos premios convocados pola publicación Bella Calidonia arredor do proceso independentista escocés. Fernández concorre ao galardón co presidente da Generalitat, Artur Mas, e co cantor Billy Bragg -unha nominación esta última que, di, era "predecíbel"- e amósase agradecida pola decisión de Bella Caledonia de a teren elixido entre as persoas finalistas. A respeito do clima que actualmente vive Escocia, após o referendo de setembro, Pilar Fernández descríbenos un contexto político caracterizado polo "rebumbio" que xeran os comicios xerais do vindeiro 7 de maio. Como soubeches da túa nominación aos IndyRef Awards?Comunicoumo Bella Caledonia por Twitter cando anunciaron as nominacións propostas pola propia publicación. Nomináronme ao mellor acto de solidariedade internacional pola campaña Solidarity with Scotland. Despois abriuse un período de propostas populares através da rede. Para min foi un agasallo de nadal e un fermoso recordo deste proceso aínda aberto. Para min a nominación xa é un premio que partillo con todas as persoas solidarias que fixeron parte ou colaboraron con Solidarity with Scotland. É un recoñecemento á irmandade que se xerou durante o proceso. Estás nominada con Billy Bragg e Artur Mas...Si. O de Billy Bragg era predecíbel. Había un grupo de solidariedade formado por persoas inglesas e el tivo a valentía de publicar un artigo en The Guardian defendendo non só a independencia de Escocia senón tamén a importancia desta para Inglaterra. O de [Artur] Mas... [ri] sorprendeume. Eu tería nominado os compañeiros cataláns que viñeron con 600 a Escocia. Coido que había outras opcións, outras persoas, que para min eran máis merecedoras. Haberá gala de entrega de galardóns?Bella Caledonia foi unha das webs de xornalismo alternativo que máis información recolleu sobre o proceso e de maneira plural. Neste senso organizaran Songs for Scotland. Supoño que agora farán un acto simbólico, tamén, para que continúe ese espírito creativo do movemento IndyRef. O obxectivo do SNP é conseguir o maior número posíbel de representantes como única fórmula para confrontar as políticas de austeridade e pular por un novo status para Escocia Após o referendo, o 18 de setembro, o proceso baixou de intensidade?A independencia continúa a ser un obxectivo. As cousas, na miña opinión, mesmo están máis interesantes agora. Moitas persoas que apoiaron o non confiando nas promesas federalistas dalgunhas forzas teñen a impresión de que foi unha tomadura de pelo vendo as propostas que fan agora a prol dun novo marco político para Escocia. Hai unha decepción enorme entre ese 10% do electorado que asegurou querer máis autogoberno embora votar 'Non'. Doutra banda, entre as persoas independentistas e, nomeadamente o Scottish National Party, teñen as eleccións xerais do 7 de maio no albo. O seu obxectivo é conseguir o maior número posíbel de representantes do SNP como única fórmula para confrontar as políticas de austeridade de Cameron e pular por un novo status para Escocia e mesmo pola independencia. A sensación que se percibe é a de ter comezado unha grande batalla. Aliás, en 2016 serán as eleccións ao Parlamento escocés. Aí fica por coñecer cal será a proposta do SNP, se haberá un novo referendo, ou unha declaración de independencia. Hai moito rebumbio, ao que se lle engade o anuncio de Cameron de convocar un referendo en 2016 sobre unha hipotética saída da UE. Isto non está calmo. Cada día hai unha información nova. Como se percibe o proceso catalán?A nivel político obsérvase con interese, mais en Escocia non quixeron equiparar ambos os dous procesos nunca porque teñen trazos diferentes. Desde o primeiro momento Yes Scotland quixo subliñar a autenticidade do proceso escocés. O que si preguntan é 'que quer Catalunya?' pois o pobo escocés viviu durante este proceso un profundo debate sobre o que supuña a independencia en relación ás políticas recentralizadoras e de austeridade. Iso en Catalunya aínda ten que darse. O que si existe é empatía e solidariedade.


Summary: Moitos colexios alargaron o seu horario de feche unha hora para permitir o voto perante unha afluencia masiva, destacan meios curdos.

78% de participación no referendo de independencia do Curdistán, unha votación que decorreu esta segunda feira nun ambiente festivo e reivindicativo. Os resultados non se coñecerán antes de 48 horas mais todo apunta a que a opción do Si á independencia será amplamente gañadora. O referendo foi acollido con hostilidade polos estados da contorna, de Iraq e Irán a Turquía. Só Israel recoñecerá os resultados e un Curdistán independente, nunha manobra máis dirixida a desestabilizar os seus 'inimigos' do que a respeitar o dereito a decidir do pobo kurdo. A participación foi ampla, segundo reiteran os medios curdos. Estaban chamados a votar 5,3 millóns de persoas, das cales por volta de 1,9 millóns son de territorios en desputa con Bagdag. O Curdistán de Iraq ten goberno rexional e é unha zona autónoma. Dúas son as forzas políticas que se desputan o poder neste área, o UPK e o gobernante PDK. Por volta de 136 equipos de observadores internacionais están rexistados para o referendo, entre eles, 2 políticos vascos: o senador Jon Iñarritu, de EH Bildu, e o responsábel da área de Relacións Exteriores do PNV, Mikel Burzako.


Summary: PP e PSOE rexeitaron en sesión plenaria que o Concello intervise no conflito de Urbaser, como propuñan traballador@s e BNG, mais a empresa convocou o comité de folga para iniciar a negociación dun novo convenio colectivo.

Após máis de dúas semanas de loita, a folga da recollida de lixo en Lugo continúa. Na segunda feira, o pleno da cidade amurallada debateu a moción presentada polo grupo municipal do BNG a instancias do plantel de Urbaser e na que solicitaban que o goberno de López Orozco intervise perante a empresa concesionaria para iniciar as negociacións, readmitir @s despedid@s, anular as sancións e, en caso contrario, municipalizar o servizo. Porén, as bancadas do PSOE non apoiaron as demandas d@s traballador@s e @s edís mantiveron "a posición que teñen desde o comezo, acarón da empresa", sinala en conversa con Sermos Galiza a voceira do comité de folga, Carmen Antas (CIG). Desde o goberno local aseguraron que ter mantido contactos "coas dúas partes" e mesmo defenderon que grazas a actuación municipal o estado da cidade "é menos grave do que chegou a ser", dixeron. O PP rexeita apoiar a readmisión d@s despedid@s Pola súa banda, o Partido Popular presentou unha emenda á proposta achegada na que suprimía o artigo primeiro "que era instar á readmisión dos traballadores e anular as sancións", aliás acusaron ao goberno de Orozco de dar "ás á empresa". Para a asemblea de traballador@s o primeiro punto "era o máis importante" polo que o grupo propositor, o BNG, rexeitou aceptar as emendas populares. "O Bloque non aceptou e o PP posicionouse en contra do plantel", explica Antas. PP e PSOE rexeitaron a moción proposta polo Bloque a intancias d@s traballador@s de Urbaser No exterior da Casa do Concello @s empregad@s de Urbaser seguiron a sesión através dun computador facilitado polas concelleiras nacionalistas, Paz Abraira e Cristina Ferreiro, logo de lles ser negada a entrada ao salón de plenos. Con apupos e consignas dirixidas @s edís do PP e do PSOE, @s traballador@s amosaron o seu rexeitamento ás posicións defendidas polas dúas forzas políticas que finalmente rexeitaron a moción presentada con 22 votos en contra e tan só dous, do BNG, a favor. Urbaser propón un novo convenio con actualizacións salariais No entanto, o comité de folga foi convocado por Urbaser a unha xuntanza que tivo lugar no Gran Hotel de Lugo. "A convocatoria incluía unha proposta para negociar o novo convenio colectivo" no que se incluirían as cláusulas sociais do anterior, explicou Antas, e na que se prevía unha actualización salarial de acordo coa suba anual do IPC. A asemblea de empregad@s acordou acudir ás negociacións para expor as súas condicións Perante a proposta da empresa o comité de folga convocou a asemblea de traballador@s para decidir se aceptaban sentar á mesa e iniciar os contactos con Urbaser. Neste senso, @s empregad@s acordaron tomar parte nas conversas para "fixar as condicións" que defende o plantel e que pasan de maneira "imprescindíbel", din, pola readmisión d@s 23 despedid@s e dos máis de 60 expedientes sancionadores abertos desde o inicio da folga. Unha nova xuntanza terá lugar ás 12.00 desta terza feira, na que o comité prevé que Urbaser acepte as condicións d@s traballador@s e poder iniciar así as negociacións dun novo convenio.


Summary: A Xunta destaca a "clara intencionalidade" destes incendios. De feito, imputouse a un home de 79 anos como presunto autor dun fogo o pasado día 12 de setembro no concello de Laza.

No sur da Galiza aínda quedan 14 lumes por apagar, máis só tres deles continúan activos e sen control gracias ao traballo dos equipos técnicos, as brigadas e a flota de hidroavións. Ademais, hai seis fogos estabilizados, que en total levan arrasadas 2.141 hectáreas forestais, e outros cinco controlados, con algo máis de 2.000 hectáreas de monte danadas. As tres frontes que continúan avanzando abranguen arredor de 2.330 hectáreas. En concreto trátase dos lumes da zona do Río Caldo, en Lobios, que xa leva arrasadas unhas 2.000 hectáreas do Parque Natural Baixa Limia - Serra do Xurés; o de Prado de Limia en Muíños, con 30 hectáreas calcinadas, e o do lugar de Sabariz, en Rairiz de Veiga, que queimou unhas 300 hectáreas desde o domingo. O último parte feito público pola Consellaría de Medio Rural esta mañá, recalca que o de Muíños é un lume transfronteirizo posto que chegou desde Portugal. Por outra parte, os brigaditas foron quen de estabilizar as lapas en Sabuguido, Vilariño de Conso, sobre as 21.35 horas desta cuarta feira. O lume levaba pasado por 700 hectáreas de monte. Tamén onte, ás 21.50 horas, púxose control ao de Montederramo tras afectar a 30 hectáreas. Un imputado e investigacións abertas Onte facíase pública a detención do presunto incendiario implicado en sucesos en Boiro e Lousame e as e os detidos por este tipo de delitos ascendían a 47 no que vai de ano, mais a cifra xa subiu noutra persoa. Hoxe trascendeu que a Garda Civil de Verín estivo tomando declaración a un home de 79 anos residente en Ourense, de iniciais A. T. R., como investigado pola súa posíbel implicación no inicio dun incendio en Laza. As dilixencias foron enviadas ao Xulgado de Instrucción 1 de Verín. Neste suceso en concreto víronse afectadas 49 hectáreas de monte raso e foron necesarios seis axentes forestais, 18 brigados, catro motombombas e dous avións de carga en terra, entre outros medios materiais e humanos, para apagalo. É só un dos exemplos da teoría da Consellaría de Medio Rural, que a última hora desta cuarta feira insistía en que os lumes de Manzaneda en Cernado e Paradela e como se orixinaron "evidencia a clara intencionalidade". Malia que o lumes están estabilizados danaron 400 hectáreas. Ademáis, tamén están estábeis os da Mezquita (450 hectáreas) e Chandrexa de Queixa (500 hectáreas). Máis controlados Por outra banda, o informe da Xunta fala de cinco lumes totalmente controlados despois de queimar un global de 2.140 hectáreas. Así, segundo a Xunta, onte á noite púxoselles coto aos dos fogos de Cualedro (1.300 hectáreas); ao de Vilar de Barrio (700 hectáreas) e Muíños (11 hectáreas, mais integradas na Serra do Xurés. Na mesma situación está o de Pena Petada, en Trives, após calcinar 50 hectáreas de terreos forestais. O que xa está extinguido é o de Vilardevós, que queimou case 300 hectáreas na parroquia de Vilar de Cervo.


Summary: O Parlamento retoma a publicación dos seus datos internos e revela que, en apenas tres meses, o Goberno galego rebaixou en vinte puntos a documentación pendente de entrega a PSdeG, AGE e BNG.

Nos últimos anos a Xunta veu cumprindo moi discretamente as súas obrigas de transparencia cara á oposición. O pasado setembro este diario revelaba que o gabinete de Alberto Núñez Feijóo retiña máis do 60% dos documentos que PSdeG, AGE e BNG lle reclamaban ao abeiro do artigo 9 do Regulamento do Parlamento, de obrigado cumprimento. Entre os papeis pendentes estaban, por exemplo, os referidos ás relacións con Marcial Dorado ou aos acordos con Pemex. Apenas catro meses despois preséntanse dúas novidades neste escenario. A Presidencia do Parlamento retomou a publicación da memoria de actividade parlamentaria, que suspendera en 2013 sen alegar motivo ningún, e nela fica reflectido que o Executivo pisou notablemente o acelerador á hora de achegar a documentación que require a oposición. Neste curto treito temporal a Xunta pasou de ter sen contestar o 63% das peticións de documentación a ter entregados, precisamente, o 63% dos papeis que se lle reclamaron no que vai de lexislatura. Así, con data de 30 de decembro dende San Caetano negábanse menos de catro de cada dez solicitudes, todo un récord dende que o PP retornou á Xunta se son tidos en conta os antecedentes, marcados por escasísimos niveis de transparencia. Nomeadamente, a finais de ano estaban sen responder 179 das 486 solicitudes de documentación presentadas pola oposición dende o inicio da lexislatura. O PP presentou tres solicitudes, as tres sobre concellos do BNG, e todas foron respondidas A mellora no ritmo de respostas é homoxénea entre os tres grupos da oposición. Así, por exemplo, en setembro o PSdeG agardaba polo 60% dos papeis que pedira e agora ten en trámite 123 solicitudes, apenas o 35% do total. No caso de AGE no outono tiña retida o 68% da documentación e agora, o 40%. Como daquela o BNG segue a ser, porcentualmente, o grupo máis prexudicado, aínda que se en setembro só obtivera o 24% do que solicitara, agora este indicador ascendeu por riba do 57%. Mención aparte merecen as solicitudes de documentación do PP; só presentou 3, as tres sobre a xestión de concellos gobernados polo BNG, e as tres foron respondidas. Veto sistemático ás comparecencias A memoria que o gabinete de Pilar Rojo decidiu volver publicar permite observar tamén que o cambio de comportamento dos conservadores a respecto dos documentos que pide a oposición non se extendeu a outras prácticas parlamentarias, caso por exemplo das solicitudes de comparecencia. Neste tempo, o presidente da Xunta só accedeu unha vez a comparecer, en pleno escándalo polas fotos de Marcial Dorado e, en total, de 133 solicitudes de comparecencia presentadas, só 30 foron tramitadas e a práctica totalidade con resultado negativo, exceptuando a devandita comparecencia de Feijóo. Un comportamento semellante ten a maioría do PP a respecto das leis que propoñen os demais grupos. Ao longo de 2013 a oposición formulou 15 proposicións de lei, das que só 6 foron tramitadas e as 6, rexeitadas. As 9 restantes seguen, polo momento, en tramitación. Mentres, pola banda do Goberno presentáronse 15 proxectos de lei, dos que 14 xa foron aprobados e 1 máis está aínda en fase de tramitación. Consulta a memoria íntegra


Summary: O galardón transfronteirizo, que pretende promover a creación literaria na mocidade, recibiu este ano até 46 candidaturas da Galiza e Portugal. Pedro Rodríguez súmase con este recoñecemento ás galegas Lara Dopazo, Cecilia Santomé e Sabela Varela e aos lusos Rui Cerqueira, Sara Brandão e Célia Fraga

A narrativa do escritor e xornalista Pedro Rodríguez Villar, de 24 anos e natural de Nigrán, vén de ser recoñecida co VII Premio Literario Nortear, un concurso promovido pola AECT da Eurorrexión Galiza-Norte de Portugal en colaboración con institucións da Galiza e de Portugal para "incentivar a produción literaria entre a mocidade galega e portuguesa e favorecer a circulación e distribución de obras literarias" entre ambos os territorios. Nesta ocasión, a peza O amor das pedras, un conto en prosa que, segundo o xurado, sobresaíu "pola súa fermosa narrativa, linguaxe poética, o seu lirismo particularmente emotivo e bo ritmo narrativo para tratar os temas da violencia contra a muller e do amor" fronte ás outras 45 -19 en galego e castelán e 27 en portugués- achegas. Rodríguez xa dedicou o recoñecemento aos seus avós. "O meu avó é mariñeiro e traballou no mar, o que non foi impedimento para me contar moitas noites contos fermosísimos cheos de amor e de lirismo", lembra o autor, que xa ten escrito unha ducia de obras de teatro e varias obras poéticas. O escritor súmase así ás galegas Lara Dopazo, Cecilia Santomé e Sabela Varela e aos portugueses Rui Cerqueira Coelho, Sara Brandão e Célia Fraga, recoñecidos con anterioridade. Os verán en Ribadeo, trama do Fernández Paz Como na xornada de onte déronse a coñecer os resultados de diferentes premios de creación literaria na Galiza, trasladouse tamén que o mestre e escritor Lois Pérez Díaz (Lugo, 1979) resultou gañador da V edición do premio Agustín Fernández Paz de Literatura Infantil e Xuvenil pola igualdade, que convocan Instituto de Estudos Chairegos, o Concello de Vilalba e Edicións Xerais. Conseguiuno con A gruta da torre, achegada como candidata baixo o pseudónimo 'Un peso sempre se gastou'. O xurado salientou deste volume o interese da trama que se desenvolve no verán de 1990 en Ribadeo en espazos recoñecíbeis así como polo seu carácter como historia de formación protagonizada por un grupo diverso de rapaces e rapazas que emprenden unha viaxe de descuberta seguindo o fío das viaxes nos libros e tamén na memoria. Aliás, estes días tamén se fallou en Bergondo o II Concurso de Poesía Filomena Dato. Lucía Durán Paredes levou o premio grazas a Cartografía dos nomes. O acto foi aproveitado para presentar o libro gañador do ano pasado, Ave do Paraíso de Lorena Conde.


Summary: 'Pola Independência Nacional. O futuro é nosso' é a palabra de orde da formación política para este Día da Patria. Convoca asembleas abertas nunha decena de comarcas do país

Causa Galiza convocou para as semanas previas á Dia da Patria Galega asembleas abertas en diferentes comarcas para desenvolver a campaña do 25 de xullo. ''Pola Independência Nacional. O futuro é nosso' é a palabra de orde elixida pola formación para a manifestación dese día en Compostela, que partirá ás 12:30 horas da Alameda. Até o de agora hai convocadas asembleas en 9 comarcas (A Mariña, Trasancos, A Coruña, Compostela, Muros-Noia, Lugo, Pontevedra, Vigo e Ourense-A Límia), non desbotando que se amplíe a convocatoria a novas comarcas. Causa Galiza realizou o pasado mes de xuño un convite a BNG e Anova para manter unha xuntanza e intentar articular unha convocatoria unitaria en parámetros independentistas para o 25 de xullo. A iniciativa non callou e desde CG decidiron iniciar os preparativos de cara a garantir unha convocatoria independentista no 25 de xullo, para defender a necesidade dun estado propio para Galiza e rexeitar "reformas cosméticas e autonomistas".


Summary: A mensaxe de ERC na apertura do seu Congreso Nacional, que ten lugar en Barcelona e que servirá para fixar a estratexia para os vindeiros catro anos, supedita o diálogo á fin da "represión".

Así o expresou a secretaria xeral de Esquerra, Marta Rovira, quen sinalou que "non é posíbel a resolución do conflito político se non se para a represión", e foi tamén a mensaxe de Pere Aragonès, coordinador xeral da formación, para quen a negociación -en alusión á investidura de Pedro Sánchez- "só será posíbel se a política despraza a represión". Rovira, que interveu por videoconferencia, cualificou de "cantos de serea" algunhas apelacións ao diálogo e afirmou que non pode haber negociación entre iguais cando é o estado quen dita as súas condicións. Segundo expresou, na axenda política do últimos catro anos deuse un punto "de non retorno, porque a resposta ás reivindicacións democráticas da maioría de Catalunya foi o uso da violencia de forma desproporcionada e inxusta e a súa exaltación política institucional, con discursos reais e condecoracións solemnes posteriores". A secretaria tamén fixou o que considera o obxectivo de ERC nos próximos anos: "Temos que ser máis, con máis lexitimidade: que o que defendemos nós, pretendemos e queremos que é o mellor para o país non sexa percibido como unha ameazada, agresión ou crime". O presidente de ERC, Oriol Junqueras, fixo parte tamén no congreso a través dun audio gravado desde o cárcere, despois da sentenza do Tribunal de Xustiza da UE, que lle recoñece a inmunidade. Nel defendeu que a independencia de Catalunya é "irreversíbel" e considerou que fai falta un novo referéndum . Na súa intervención, chamou a persistir e fortalecer o independentismo para que, cando chegue o momento, "a maioría favorábel á independencia de Catalunya sexa inmensa e incuestionábel". "Falemos con todo o mundo, de todas as xeracións e todas as orixes. Construamos unha maioría independentista plural e diversa", demandou. A portavoz e secretaria xeral adxunta de ERC, Marta Vilalta, inaugurou o Congreso lembrando os presos do partido e reivindicando a súa historia. Na intervención, reiterou a súa aposta pola vía política para resolver o conflito catalán e manifestou a vontade da formación para asumir responsabilidades para facer "política en maiúsculas", algo que considera que faltou nos últimos anos. Así mesmo, pediu persistir para converter ERC en "o instrumento mellor e máis útil para o conxunto da cidadanía e conseguir a república catalá".


Summary: David Machado (Vigo, 1979) xa pode ir preparando o discurso, porque vai levar premio. O seu nome aparece nas catro finalistas a mellor son nos Mestre Mateo polo seu traballo en 'Ons', 'Arima', '9 fugas' e 'El desorden que dejas'. Aproveitamos esta curiosa situación para coñecer máis do seu oficio, fundamental para narrar historias, mais non sempre tan recoñecido nunha sociedade na que tanto prima o visual.

Presentadas as finalistas dos Mestre Mateo deste ano, toca facer cábalas e quinielas. Mais se hai algo que podemos asegurar é que David Machado vai ser premiado na categoría de mellor son. E non é cousa de sermos adiviñas ou termos intuición, senón máis ben cuestión de aritmética. O vigués está nomeado, en diferentes tándems, nas catro candidaturas que optan ao galardón: Arima (con Javi Pato), Ons (con Sérgio Silva), 9 fugas (con Eloy Táboas e Marco Maril) e a serie El desorden que dejas (con Alejandro López). E outro traballo da súa participación, a curtametraxe de Noemí Chantada Xoves de Comadres tamén opta a galardón. Lin polo Twitter estes días un comentario do tipo: "Oxalá ter tan claras as cousas na vida como o Mestre Mateo de David Machado". Xa o ano pasado estaba en tres das catro, pero desta volta o premio está garantido. Como se vive isto? É unha situación é un pouco estraña [ri]. O certo é que intimida un chisco. Eu estou moi contento polos catro proxectos, téñolles moito cariño. Á parte, non sempre desenvolvín a mesma faceta en todos. Nun deles fun xefe de son en rodaxe, o que implica a gravación do son directo, e logo noutros tres fixen a posprodución, esa parte máis de deseño de son e montaxe. Non eu só, claro. Nalgún dos casos son a cabeza visíbel, pero sempre cun equipo de traballo. Teño que preguntalo: ten algunha favorita entre as catro? Non, estaría feo. Aínda que a tivese non cho podería dicir [ri]. Teño moi bos recordos de cada unha delas. Traballei a nivel rodaxe moitos anos, como en El desorden que dejas [Vaca Films], e é algo que me gusta moito. Neste caso trátase dunha serie, unha proposta máis televisiva, pero foi moi potente poder traballar na Galiza cunha serie que vai para Netflix, cunha chea de actores e actrices, moita rapazada, foi unha experiencia moi divertida. Logo, no deseño das outras, cada unha é un mundo, ten algo diferente. Ons [Alfonso Zarauza] é unha película moi naturalista, mais que se traballou cun son medio inmersivo, enfocado como dunha maneira un pouco thriller que contrasta coa narración visual. En 9 fugas [Fon Cortizo] estamos atados á música, imos cos intérpretes deixándolle paso á música e ao son, hai un baile case entre estes dous, como se ás veces levase un e ás veces levase o outro. Arima [Jaione Camborda], pola súa banda, ten moitas capas de historia. É un filme que a nivel xeral podes ver sen decatarte diso, pero se empezas a traballala, quer a nivel historia quer a nivel son, ten moitas capas de lectura. Todo isto, por suposto, traballando cos directores. Para poder facer un bo son precisas un director que queira un bo son, que axude, que achegue, co que poidas ter un diálogo para poder chegar a estas cousas. Se cadra o bonito é que con todas estas propostas abrangue distintos campos, tipos de traballo e achegas. Porén, o tratamento do son no cinema non é con frecuencia moi recoñecido polo público, non si? Si, é unha parte moi importante da linguaxe, da forma de contar, pero a xente habitualmente non é consciente. Mais isto pasa tamén no día a día, moitas persoas non se decatan do que están a escoitar na súa casa, na súa cidade, no seu hábitat. Non se dan conta até que están noutro sitio ou un día volven. É un pouco como o olfacto, porque estamos moi atados á vista. Os recordos arquívalos a miúdo de maneira moi visual, aínda que realmente tamén os gardas doutro modo, pero sen decatármonos. Están como apartados, pero o olfacto ou o son poden sacarche sensacións desde ese sitio máis profundo, onde gardas todo iso, para rescatar cousas máis potentes e máis de verdade. E como naceu esa paixón polo son? Como decidiu precisamente que se quería dedicar a este oficio do audiovisual? Pois eu comecei con isto un pouco porque non atopaba o meu camiño. Cando estaba facendo BUP e COU gustábame tocar a guitarra. Vin a posibilidade de facer son e metinme aí, pensando na música e todo iso. Realmente nese momento foi cando descubrín cos meus compañeiros o mundo no cinema. Empecei a ver moitos máis filmes, a inundarme, e descubrín que iso me apaixonaba. Sobre todo o deseño do son, as cuestións sonoras. Prepareime coa sorte de estudar na escola de Cuba, en San Antonio dos Baños, e estiven alí dous anos absorbendo como unha esponxa. É o piar fundamental de que eu hoxe estea traballando e podendo contar historias. Paréceme interesante que mencione os estudos. Nunha entrevista de hai uns cinco anos declaraba que un dos problemas do cinema galego tiña que ver coa educación. Como valora a súa situación hoxe? Hai escolas, pero creo que non sempre tan especializadas ou tan ben preparadas na formación para o audiovisual. A respecto disto poden existir moitas opinións, mais eu vexo que ás veces non saes todo o preparado que precisas. Creo que se pode facer unha crítica construtiva e que se está mellorando, pero fáltalle moito. É moi importante que as institucións invistan neste tipo de escolas para que poidan potenciarse e sacar un tecido de xente preparada para o traballo real. Ten que haber un investimento importante nun eido como o audiovisual para a formación? Dígoo polo traballo con ferramentas moi especializadas. Si, pero sobre todo hai que querer contar as cousas. Eu tiven profesores que cun papel e cun lapis me ensinaron algunhas das cousas máis importantes que podo estar a empregar nestes momentos. Creo que nos catro nomeamentos as cousas máis importantes que temos non son unha cuestión técnica, senón de intención, de procura, de non conformarse. Tamén de aprender a escoitar e ver moito cinema. Iso está a man de calquera escola, ter unha educación cinematográfica é fundamental. Só cunha gran videoteca e xente que explique ben as películas, como se fan, xa é unha marabilla, sen precisar moito máis investimento. Mais ollo, todo é necesario. Obviamente, se te contratan para facer posprodución e non manexas as ferramentas é complicado. Non podes ser director ou directora de fotografía sen saber manexar a parte técnica da cámara. É algo que vai da man. Porén, a parte artística, a forma de contar e o amor e paixón por facelo é para min o fundamental.


Summary: É a denuncia de Prosagap, que afirma que vai levar esta cuestión á Fiscalía.

O Sergas volve ter problemas coas máscaras. A finais de abril afirmaba que inmobilizara na súa plataforma de distribución 12.000 máscaras defectuosas, mais parte deste material repartiuse en ambulancias, como denunciaron traballadoras do sector. Incluso se apontaba a sospeita de que algunha desas máscaras puidera chegar a repartirse en centros de saúde do Salnés. Agora, desde Prosagap, Sindicato de profesionais da sanidade pública, informaron á Area Sanitaria de Pontevedra e O Salnés"dunha alerta sanitaria referente á máscara PRESURGY: KN95/FFP2 SHUYIAN, que cumpre só como FFP1". Nesta área sanitaria, indican, foron subministradas 1.640 unidades desta máscara entre as distintas Unidades dos tres hospitais ? (Montecelo, Provincial e Salnés). "Deste total, inmobilizáronse 1.065 unidades, sendo utilizadas 575 unidades". As máscaras FFP2 garanten unha maior eficiencia de filtración mínima e un menor nivel de fugas cara ao exterior que o FFP1. Prodsagap avanzou que porá en coñecemento da Fiscalía estes feitos. O Sergas aponta que a situación subsanouse "de inmediato" e que se enviou unha "comunicación masiva" a todos os centros da área sanitaria.


Summary: O comité de empresa de Alu Ibérica na Coruña e a Xunta inciden na necesidade de que Industria sente as partes a unha mesa de diálogo.

O conflito entre o persoal traballador e a dirección da planta de Alu Ibérica na Coruña medrou en intensidade nos últimos días, con acusacións cruzadas e o inicio dunha folga indefinida por parte das e dos traballadores. Hoxe, o comité de empresa da factoría coruñesa mantivo unha xuntanza co vicepresidente segundo e conselleiro de Economía, Francisco Conde, que se comprometeu a mediar "de forma inmediata" no conflito. Neste senso, após a reunión, o conselleiro subliñou o "compromiso claro" do Goberno galego para lograr unha "solución" non só en relación ao despedimento dunha traballadora senón no concernente ao "día a día" e á xestión "ordinaria" da fábrica. Pola súa banda, o presidente do comité, Juan Carlos López Corbacho, incidiu no despedimento "completamente inxusto e ilegal" dunha compañeira para a que piden a súa reincorporación. "Pedimos mediación da Consellaría para que tome cartas no asunto", apuntou. Segundo sinalou o representante das e dos traballadores, as relacións coa dirección están "rotas", e pediu unha "solución industrial" para unha factoría "á deriva" case ano e medio despois da venda de Alcoa a Parter. "Estamos case peor que hai 17 meses", alertou. Ao seu xuízo, é preciso abordar o actual contexto nunha mesa co Ministerio de Industria, algo no que coincidiu o conselleiro, quen, "despois de ano e medio de incertezas e falta de concreción", opinou que "o primeiro paso ten que ser trasladar certezas para que a partir de xullo poida haber unha continuidade da actividade industrial e dos postos de traballo". O titular de Economía precisou que, no que ten a ver co conflito laboral, a intervención será da autoridade laboral para tratar de dar "cun punto de encontro entre todas as partes". Mentres, desde o punto de vista industrial, incidiu en que "o máis relevante é ter esa visión clara para que Alu Ibérica poida seguir producindo aluminio primario", por iso é polo que considera que é un "momento chave para que se convoque a mesa industrial". "A convocatoria por parte do Goberno español parécenos determinante para que se poida traballar con tempo", reiterou, antes de indicar que xa foi solicitada con "urxencia" na última reunión co departamento de Reyes Maroto. "Esperamos que sexa en breve", concluíu.


Summary: Os betas en lilá de Flow de Toxo, a música tradicional a dinamtir prexuízos de Lagháchema, a improvisación elegante de Nós ou o blues-rock atemporal de Kanitroters. Catro propostas no certame do Pichel e que cumpren requisitos: en galego e con elas.

Anos intensos para a música en galego, con propostas diferentes, diversas e até contraditorias. En calquera estilo e sen complexos, grupos, bandas e solistas agroman, desaparecen, permanecen, xúntanse para dar vida nese ecosistema que é a música en galego. No centro social A Gentalha do Pichel quixeron facer algo para axudar a vogar nesa dirección e engadíronlle un reto a maiores: exixir presenza feminina, apostando así en rachar cun campo (a música) onde tamén o patriarcado está presente. Catro son os grupos que participan na III edición do 'Eclosom', o certame de músicas emerxentes que convoca este CS. A partir de xa fica aberto o período de votación para escoller a banda favorita, que se estenderá até o 31 de Marzo ás 23h59. A gala final terá lugar o 13 de Abril, no centro social, e o grupo gañador levará un premio de 300 euros, a actuación na Festa do Dezassete e o uso de balde durante um ano do local de ensaio do CS.. Flow de Toxo "Medramos cos beats da louza, das pandeiretas, dos leghóns, das faíscas na cociña de ferro. Cos beef retranqueiros das veciñas. Coas batallas de ghalos das regueifeiras, poetas do inmediato. Co flow das xiadas, do lume e do estrume. Co toxo". "Cantamos para okupar escenarios e torreiros, espazos como tantos outros que nos foron arrebatados ás mulleres. Cantamos para empoderarnos". Nós "A música de Nós comprende un abanico musical que vai dende o Jazz clásico, pasando polo Blues, o Soul, R&B… ata chegar á influencia de grupos e artistas coma Nina Simone, Freddie Mercury, Lou Reed, Ray Charles, os Beatles…Porén, Nós non se pode encasillar nun só estilo musical, xa que parte dunha importante base de Improvisación e mestura de estilos, así coma tamén de idiomas, realizando temas en galego, inglés, castelán, portugués e italiano". Lagháchema "Somos unha fornada de cantadoras e tocadoras a ras do chan. Xuntámonos no Pichel e fómonos deixando arrastrar. Cremos que a música tradicional debe chegar a tódolos ambientes e a tódolos espazos. Por iso, en parte, estamos aquí. Porque somos moi bichas, pero non bichas raras. E porque nos presta". Kanitroters "A banda, composta por seis membros de moi diferentes idades (dende os vintedous anos ata os corenta e sete), e con vidas moi distintas (estudiantes, currantes,…) e gustos musicais, que senon chega a ser por isto da música, nunca se coñecerían".


Summary: Tras o éxito de Matalobos, Luís Iglesia e Xabier Deive volven xuntos aos escenarios nun formato diferente. Trátase de Sede de Mal, que mestura música, monólogos, retranca e reflexión. Unha entrevista de Alberto Ramos

Dúas caras ben coñecidas para o público da TVG. Matalobos deulles unha gran visibilidade diante dos espectadores, o cal lles permitiu formar un tándem de éxito para o teatro. O ano pasado estrearon Gaivotas subterráneas, unha obra dirixida por Artur Trillo, de Talía Teatro, que foi enchendo os auditorios de Galicia. Agora, Luís Iglesia e Xabier Deive volven xuntos aos escenarios nun formato diferente. Trátase de Sede de Mal, que mestura música, monólogos, retranca e reflexión. Dirixida a dúas mans e creado coa colaboración no guión de Carlos Santiago, a montaxe xa viaxa polo país dende a súa estrea o pasado ano en La Tuerka da Coruña. As datas da xira desta obra, producida por Boneca Lareta e distribuída por Culturactiva, pódense consultar na web de Sede de mal. Como lles venderían ao espectadores Sede de mal para que acudisen ás funcións? Xabier Deive (XD): Nós vendémola como unha comedia a doce cordas sobre o lado escuro da vida. Isto é debido a que Luís e mais eu saímos con guitarras eléctricas colgadas do pescozo, diante dun micrófono e comezamos a función tocando xa un rocanroll. É unha especie de monólogo... Un espectáculo híbrido en realidade. E moi particular, divertido e falcatrueiro. . Mesturan música con monólogos... Luís Iglesia (LI): É un biólogo. XD: Prodúcese esa comunicación directa co público. Falas cos espectadores, cóntaslles anécdotas, disertas sobre os malos e os bos, de onde xorde o ben e de onde o mal. LI: Tamén ten reflexión. Como non quere a cousa, inmiscimos no xénero do stand up a retranca. Así facemos autocrítica do país. Recoñecemos que temos cousas boas, pero tamén malas. Tan malas coma a falta de decisión... E temos aí unha explicación histórica que só sabemos nós: todo procede da raza primixenia de Galicia, os suíñas, que eran amantes dun pensamento circular, que non eran quen de saír do círculo. O que ofrecemos é a explicación e a saída dese círculo mediante un personaxe que se chama Anónimo, unha sorte de profeta noso que camiñou polo mundo adiante cunha roda de afiar e que era de Ourense. Foi fuxindo dese pensamento circular mediante a mestura de moitos elementos e, sobre todo, de copiar as actitudes dos malos de Hollywood. Así metemos o cine polo medio, porque unha das cousas que podemos aprender dos malos é que ser malo é moito mellor que ser peor. "En Galicia hai un dito famosísimo que di: "Deus é bo e o demo non é malo". Aquí a concepción do mal que teñen noutros lares chegou coa cultura cristiá. Aquí había outra cousa" De que malos do cine falamos? XD: Falamos dos grandes de Fredie Kruger, Tiburón, Cruela de Vil, Hannibal Lecter... Facemos un pequeno percorrido por todos eles. Que cousas boas e que cousas malas temos en Galicia? LI: Non sei se contestar en broma ou en serio.... Iso é parte da retranca. LI: En Galicia hai un dito famosísimo que di: "Deus é bo e o demo non é malo". Aquí a concepción do mal que teñen noutros lares chegou coa cultura cristiá. Aquí había outra cousa. No Antigo Testamento hai unha defensa da maldade, se non é así... hai determinadas cousas que non se entenden. "Nós temos ese pensamento circular, esa indecisión, que nos leva a ver que vai pasar, o de "ir indo vós, que eu xa vou ver como fago". Isto freounos, dito xa en serio... Esta gran filosofía freounos e impediunos ir moito para adiante" Yavhé tiña os seus prontos... XD: Era manipulador, cruel, preocupado por ver como reaccionaba a xente baixo presión... LI: Nós temos ese pensamento circular, esa indecisión, que nos leva a ver que vai pasar, o de "ir indo vós, que eu xa vou ver como fago". Isto freounos, dito xa en serio... Esta gran filosofía freounos e impediunos ir moito para adiante. Un amigo meu ten unha teoría que seguramente é certa, que dicía que o gran problema de Galicia foi sempre a emigración. Ningún pobo atura cento e pico anos de marchar os mellores. Os máis afoutos, os máis tirados para adiante... Ti se lle podas catro ou cinco xeracións dos máis decididos a un país, o que queda non é moito. Esa actitude e esa filosofía da que fala explótaa moi ben Gadis nos seus anuncios... LI: A min resúltame moi molesto isto de que se non se sabe se subimos ou baixamos a escaleira. Espera un pouco, ten paciencia que xa verás se subo ou se baixo. "Ese especie de relativismo secular que, en poucas doses, non é malo. Relativizar significa que analizas varios puntos de vista dun mesmo problema" E que cousas boas temos? XD: Probablemente tamén sexa iso. Ese pensamento circular, que é un mecanismo de defensa que nos outorga a retranca. A defensa reside en non responder a todo o que preguntan os demais. Por outro lado, hai cousas moi boas que somos incapaces de ver, analizar e valorar. Cústanos recoñecernos nas cousas boas. Resulta moi necesario, como resulta necesario mesturar as cousas boas co lado positivo desa actitude. O segredo está na mestura. LI: Ese especie de relativismo secular que, en poucas doses, non é malo. Relativizar significa que analizas varios puntos de vista dun mesmo problema. Mais cando caes na indecisión... Había un chiste de galegos que conta como un galego lle di a outro: "Neste mundo todo é relativo." O outro, simplemente, retruca: "Bueno, iso depende!" [Risos] Esa actitude doe, é pasarse. Meu avó sempre empregaba unha palabra: temperanza. Ás veces somos demasiado temperados, pero un pouco de temperanza é boa cousa... Para o bo e para o malo. XD: Toda esta actitude, no fondo, tamén inflúe para ter unha calidade de vida, que nos permita ter unha sociedade máis tranquila, que vive con certa harmonía... Aquí vívese ben. Funciónanos. Por que a dirección é dun tal Pseudónimo. LI: Porque era seu e dónimo. [Risos] Porque nos autodiriximos... Por iso non podemos dicir quen é o director. XD: É un ente que aparece no local de ensaio, xorde cando estamos traballando e encárgase de que funcione todo con nós. Como encaixa Carlos Santiago neste proxecto? XD: Como guionista, colaborou con nós dende o comezo do proxecto, achegou moitísimas ideas e apoiounos co tema. Sede de mal aproveita o tirón que tivo o ano pasado Gaivotas subterráneas no teatro, pero sobre todo de Matalobos. Iso é bo ou encasilláronse cos seus papeis? LI: Nós formamos tamén parte dunha obra de monólogos chamada Sapiens. Despois, está Gaivotas subterráneas e agora temos Sede de Mal. Creo que estas obras xustamente serven para que nos vaian ver e que os espectadores gañen unha visión completamente diferente de nós. XD: Son espectáculos moi distintos entre si, facemos traballos diferentes entre eles. E cada un deles rompe coas ideas que se poden ter previamente de nós. Nós estamos sorprendidos con toda a xente á que lle gustou Matalobos e que agora quere ver as cousas que facemos en directo. E cando ve unha, acaba por ver todo o demais. Temos persoas que van ver ao teatro todo o que facemos. LI: E algúns varias veces. XD: É incrible isto de ter seguidores. Algo curioso e difícil no teatro. Algún día seremos consciente da xente que responde deste xeito... do bonito que é. "Dependendo de como estea o público, que a esa altura xa soe estar moi quente, o espectáculo alóngase máis ou menos. É dicir, tamén depende da recepción do público que a obra sexa máis longa ou non" O espectáculo dura 70 minutos ou máis, segundo a reacción do público. Hai improvisación ou hai bises? LI: Bises non hai, que non nos cachen con iso. [Risos] Froito da viaxe que fixo o noso Anónimo por terras americanas, prodúcense mesturas da música americana coa filosofía galega. É dicir, facemos góspel, algo de country... Temos xéneros mesturados como a bluesñeira ou o ghotanroll. Contamos a historia de Anónimo, que era un tipo que lle gusta moito a mestura. Temos esa bluesñeira, que é un blues pero con letras tradicionais galegas que se mesturan entre si e iso dá moito xogo. E dependendo de como estea o público, que a esa altura xa soe estar moi quente, o espectáculo alóngase máis ou menos. É dicir, tamén depende da recepción do público que a obra sexa máis longa ou non. XD: Prodúcese unha fala directa co público. Falas con el directamente e pregúntaslle que lle parece tal cousa ou a outra. É un punto directo do monólogo... Non temos un texto pechado. Iso non o temos. Que son os malos reais neste país? LI: Non hai malos neste país, hai peores. XD: O malo é mellor que o peor. LI: Os peores xa os coñecemos. En 70 minutos non entran todos os peores? LI: Non, pero entra o concepto. E ao final preguntámoslle ao público: Fulanito de tal é malo ou peor? Comezamos falando de personaxes de cine. XD: Despois falamos de personaxes senlleiros da política LI: Curiosamente dende a primeira opción din: "PEOR!" Creo que a xente ten claro quen é malo e quen peor. "Non será peor os cartos e as subvencións aos bancos? E por non falar da clase política que viven, loxicamente, de cartos públicos e de xeito directo" Se falamos de malos, deste país e de teatro, acabamos falando tamén da crise no sector. Como ven vostedes as dificultades nun ámbito laboral, o das artes escénicas, no que o 72% dos profesionais non poden vivir do seu oficio? Son datos que achegou a Fundación AISGE no seu último informe. Pregúntollo ademais a dúas persoas que teñen unha xira agora cuns cantos bolos e iso que estamos en tempos de difícil distribución. LI: Na cultura en xeral emprégase sempre o argumento da crise. Sempre co interese concreto de quen emprega ese argumento. Así escoitamos mentiras ou medias verdades. Fan falla cartos para a sanidade. Dende logo, pero... Que me estás contando? Que ten que ver unha cousa coa outra? Despois chámanlle á xente da cultura subvencionados... Coma se o leite ou o naval non o estivesen! XD: En todas e cada unha das actividades económicas deste país recíbense subvencións. LI: Non será peor os cartos e as subvencións aos bancos? E por non falar da clase política que viven, loxicamente, de cartos públicos e de xeito directo. Non obstante, omítense datos importantes, como que a achega do sector cultural ao PIB é maior que o que achega a automoción. Eses datos non se dan. Cal é o problema que vivimos? No mundo da cultura estase a facer unha sorte de ERE multitudinario do que ninguén se preocupa. No noso sector vivimos de traballos eventuais e agora cando rematas de traballar, corres o risco de deixar de traballar... de desaparecer. Estamos a esmagar un sistema teatral e audiovisual que foi un verdadeiro milagre no seu momento. Levantouse en moi poucos anos aquí, en Galicia, cando non había nada... Perdoa, Xavier, que estou aquí acaparando... "Investíronse moitos cartos que se van estragar. Porque se crearon escolas de imaxe e son, investimos en xeracións enteiras de xente formada no sector, en profesionais punteiros a nivel estatal. Iso custa moito esforzo en facelo e é un milagre total. Todo iso elimínase en dous ou tres anos..." XD: Non, non estou plenamente de acordo. Porque aquí o que se viviu foi moi admirado e respectado no resto da península. Non entendo por que non se seguiu por ese camiño. LI: Investíronse moitos cartos que se van estragar. Porque se crearon escolas de imaxe e son, investimos en xeracións enteiras de xente formada no sector, en profesionais punteiros a nivel estatal. Iso custa moito esforzo en facelo e é un milagre total. Todo iso elimínase en dous ou tres anos... O día que queiramos recuperalo, veremos que todo é monte queimado. XD: Cando aprendemos, demostramos que podemos facelo como calquera ou mellor en todos os ámbitos. Pensemos, por exemplo, na música. Temos autores que realizan un traballo honesto e recoñecido, xente que actúa de xeito internacional no Womex. Non sei por que non se tira máis disto. Debería ser unha marca representativa deste lugar. Porque o tes aí. Porque xa o temos. Sobre o PIB da cultura, o Consello da Cultura Galega publicou un informe hai tres anos. As súas conclusións pasaban por que o sector empregaba a 26.000 persoas e achegaba o 2,1% do PIB, o cal superaba á pesca... LI: A nivel económico é moi doado ver cuestións económicas claras. Pensemos na rodaxe dunha serie con exteriores. Desprázanse cámaras, técnicos, actores, guionistas, un equipo de realización... Móvense, perfectamente, cen persoas. Van a un lugar e xeran movemento económico: fanse compras nos locais das vilas, gástase nos bares, nos restaurantes... XD: E competimos con dignidade coas producións que veñen do resto do estado e do exterior. A xente aquí responde e demanda ese tipo de produtos nosos. "O orgullo que sente a xente ao ver algo feito aquí. Iso supera o orgullo que pode haber en Cataluña nos mesmos casos. Entramos nos comentarios de Matalobos e atopamos verdadeiros seguidores, hooligans en toda regra da serie" Realmente esas ideas, esas impresións están na sociedade? Transcende este tipo de cuestións á xente? XD: Fáltanos a conciencia de pensar que a cultura é tan importante como o alimento para ser unha persoa... Unha persoa máis completa. Fáltanos esa conciencia. Penso que a cultura é algo imprescindible. Abandonar a cultura permítenos seguir respirando, correcto. Non obstante, fainos menos pobo, menos persoas. LI: Alén de que hai intanxibles. Intanxible como por exemplo... O orgullo que sente a xente ao ver algo feito aquí. Iso supera o orgullo que pode haber en Cataluña nos mesmos casos. Na casa comentabamos o outro día, vendo nun portal de series, esta cuestión. Entramos nos comentarios de Matalobos e atopamos verdadeiros seguidores, hooligans en toda regra da serie. E por que? Porque están orgullosos e din: "os meus fixeron isto e mola." Iso é intanxible. O habitual é todo o contrario: non apreciar o que se fai aquí e sobrevalorar o que vén de fóra. LI: Os fitos que se producen significan chanzos subidos. É dicir, cotizamos máis na escala do orgullo. Matalobos foi un chanzo e despois virán outros que subirán o chanzo seguinte. Na música? Cantos exemplos temos na música? Pois Sés, que nos gusta moito, é un exemplo. Porque está facendo música reivindicativa e blues. Unha rapaza afouta. Baixar eses chanzos e despois querer subilos de novo... Non é cousa boa. O ano pasado realizáronse mobilizacións teatrais contra a Xunta. Unha ocupación do Salón Teatro, outra no Gaiás. Quico Cadaval díxome o outro día que esas reivindicacións non lle importaban a ninguén. Que se un cidadán vía unha manifestación dos teatreiros, dáballe igual. Se vía unha concentración de despedidos dunha empresa de coitelos, o conto era diferente... XD: É o que falamos antes: a falta de conciencia. É coma se nós nacésemos así, con todo feito e que nos erguemos un día e decidimos facer un espectáculo. Non é así, é un traballo que custa esforzo facelo. É moi complicado estar neste oficio. E non es un subvencionado nin un folgazán... LI: Produciuse unha campaña brutal para nos chamar subvencionados. Os medios de comunicación maioritariamente apoian esa movida... O irónico é que eses medios teñen unhas produtoras e nós, os subvencionados, somos os rostros das súas produtoras. Non é fácil de comprender... Para nós é moi difícil desafacer esa imaxe, non temos acceso aos medios aínda que pareza estraño. Agora falamos deste asunto porque nos preguntas, pero maioritariamente non podemos falar destes asuntos. XD: Vaiamos a un debate público, real, de por que se nos subvenciona, cantos postos de traballo estamos a crear... LI: A xente non ten acceso a ese debate e a nós cústanos moito traballo que teñan acceso. Entón claro, entre iso e que as nosas manifestación non son as do naval... [Risos] "A idea de que hai que refundar o estado das cousas soa con forza. Os políticos non han estar moi tranquilos porque o sistema parece que xa non funciona" O desprestixio nacido dende a clase política cebouse cos actores, pero tamén se centrou noutros oficios relevantes como os profesores ou os funcionarios nos últimos anos. Quizais, agora os políticos, sofren esa mesma cruz de desprestixio constante. E deféndense coa idea de "non todos somos iguais". Vailles funcionar? XD: Eles teñen o seu. Penso que están desartellados. A xente quere unha alternativa, a crise está empurrando a idea de que se rompen as relacións de poder establecidas. A idea de que hai que refundar o estado das cousas soa con forza. Os políticos non han estar moi tranquilos porque o sistema parece que xa non funciona. LI: Se cadra non tiñamos tan asentada a democracia como pensabamos. Na base profunda, no profundo. Pensemos na idea dos cartos. A xente hai un tempo dicía cousas como: "o alcalde púxome un farol aquí". Pero como que che puxo un farol aquí? O alcalde non pon nada, poñémola nós cos nosos cartos. Esa idea mudou, a xente xa cambiou esa mentalidade... Pensabamos que viviamos en democracia e que eramos felices sen máis, pero cando nos están tocando os dereitos fundamentais a diario, decátaste das cousas e de como funciona todo... Os chineses teñen unha maldición que di: "Oxalá que che toque vivir tempos interesantes" XD: E está esoutra frase: "por favor, por favor, que non me toque vivir o feito histórico". LI: É moi triste, porque é unha destrución social. Queda moita xente na cuneta. LI: Literalmente. Está habendo mortos pola crise. Non é ningunha coña. E para erguer todo isto vai ser... XD: Hai xente que queda fóra do sistema e é moi difícil que volva entrar. Li: Ao mellor nos fai pensar socialmente o que nos custa chegar as cousas. XD: Eu creo que nos vai dar un punto de madurez nun breve espazo de tempo, notaremos esa madurez como pobo. E chagarán ciclos mellores e neses ciclos lembraremos que durante cinco ou seis anos levaches unha hostia. Faiche avanzar. Hai que levala... "Un día faleino con María do Ceo e dixome: O artista crea moito mellor se ten as fabas garantidas. A motivación sempre está ben, pero a fame non é unha boa motivación" Para rematar. Como ven a crise do audiovisual? LI: Pasa o mesmo que socialmente. Neste país non había conciencia de país e non hai conciencia de país no audiovisual por parte de certas persoas. Había moita xente que se metía no noso audiovisual, pero que en realidade quería formar parte doutro audiovisual, o español. A min paréceme ben, pero entón os cartos han de ser do Ministerio de Cultura, non da consellería. Iso era un problema de conciencia enorme e endémico. Non había conciencia de facer nada dende Galicia. Ti podes facer para fóra, pero dende Galicia... XD: En calquera caso, para poñer un pouco de optimismo, é un momento de inflexión, un momento de cambio, de costa abaixo e chegaremos ao fondo. Dende alí, saíran cousas novas e está internet. De aí poden saír cousas novas e rapaces novos que non coñecemos, pero que poidan despegar. Nun breve espazo de tempo, haberá xente traballando doutro xeito e con dignidade. Son optimista. LI: Dende o ateísmo dígoche: Que dios te oiga! [Risos] XD: A miseria agudiza o enxeño. LI: Un día faleino con María do Ceo e dixome: O artista crea moito mellor se ten as fabas garantidas. A motivación sempre está ben, pero a fame non é unha boa motivación.


Summary: Unha vimiancesa pasou media hora no mar tragando auga e sufrindo as batidas do mar contra as rochas, antes de ser salvada por Brais, un veciño de Camariñas que se erixiu nun auténtico heroe Pouco despois unha familia era arrastrada por unha ola na Punta da Barca

Volveu pasar, e xa é a quinta vez que acontece este verán no mar de Muxía, concretamente na zona da Punta da Buitra. Esta mañá de mércores 28 de agosto, tres pescadores se atopaban na zona. Nun momento da mañá, un dos pescadores, natural de Vimianzo, caía ao mar. Os seus compañeiros, outra vimiancesa e un veciño de Camariñas, intentaron sacalo da auga, cando a muller tamén caía ao mar. O pescador camariñán conseguíu sacar ao pescador que caera primeiro, que rapidamente subiu ao coche para alertar ao 112. Mentres a rapaza era levada polo mar, uns 200 metros abaixo pola costa, tragando bastante auga, e co mar golpeándoa coas rochas. Momentos de gran tensión viviron os tres protagonistas, mentres o camariñán a ía vixiando polas rochas, ata que nun punto conseguíu sacala para as pedras, para unha zona segura onde non chegaba o mar. Nese momento chegou o Policía Local, Manel Blanco, que realizou varios exercicios de reanimación, e solicitou a Salvamento Marítimo que enviase o Helicóptero Helimer, pois debido aos fortes golpes ía ser moi complicado saír polo seu propio pé. Un anaco despois realizouse o rescate por aire e o Helimer traslado á ferida ata o Aeroporto de Alvedro e de aí en ambulancia ata o CHUAC. "Volveron a nacer", recoñecía o propio Manel. Irresponsabilidade na Punta da Barca Pouco tempo tiveron as forzas de seguridade, nomeadamente a Policía Local, pois apenas un rato despois unha familia de turistas, naturais de Zaragoza, eran arrastrados por unha ola cando se achegaron, demasiado, ao mar, nas pedras da Barca. Conseguían saír polo seu propio pé pero ademais do susto levaron boas rozaduras, hematomas… Pronto chegou a Policía Local, avisada por un veciño, que alerto ao 112 e pediu unha ambulancia, que trasladou á familia (as fillas eran de 13 e 19 anos) ata o Centro de Saúde para realizar as curas. "Lamentablemente estas imprudencias son algo habitual. Todos os días que pasamos por aí temos que avisar a xente, porque sempre fai esas imprudencias querendo sacar a foto case que dende o mar", recoñece o propio Manel López, que