Summary: Os contidos desta semana tamén inclúen a habitual cita coa astroloxía e unha reportaxe sobre a inclusión nas aulas. Se queres gozar de todos eles só tes que acudir ao quiosque este sábado e mercar Nós Diario.

Ademais do Nós Diario e do semanario Sermos Galiza, este sábado volves ter unha cita co caderno 'Aprender' que abrangue temas tan diversos e interesantes como a inmunoloxía e o seu papel no control da pandemia ou o futuro intelixente das cidades. O tema de apertura vai ser "As cidades do futuro: intelixentes e coas persoas no centro". Trátase dunha reflexión do director de Ilux Visual Tecnologies, Manuel Meijide, sobre as smart cities ou cidades intelixentes. Igualmente atractiva é a reportaxe de Martin Pawley, da Agrupación Astronómica Coruñesa Ío, na que conta o que sucede "Nas negras noites de inverno". Un adianto: en xaneiro hai planetas que asoman máis no ceo. A dupla central está ocupada polo artigo "Inmunoloxía, a solución a esta pandemia somerxida". Está escrito pola doutora en Medicina e Cirurxía África González Fernández. A tamén médica en inmunoloxía e catedrática de inmunoloxía en Cinbio (Universidade de Vigo) explica ás e aos lectores máis sobre a ciencia que estuda as defensas do corpo. Inclúe texto e fotografías de Sara Carrasco e Silvia Iglesias, da Cooperativa 13 grados, e imaxes de Alba Sotelo para Cinbio. A Asociación Socio-Pedagóxica Galega asina "Atención á diversidade, un dereito do alumnado" na que fala das aulas como un vehículo para a inclusión social. Por último, na capa é protagonista Amarelante, un negocio dedicado ao cultivo sostíbel de castañas en Manzaneda. Ademais, no Quen fai partillan espazo Carabuñas, Argaia e LaboraTe e as súas novidades. Na parte de artigos de opinión poderás ler "De Vigo á Patagonia", unha peza colectiva de investigadoras do Campus do Mar de Vigo; "A deforestación da culta" da que fala Quercus Sonora; e "Un nadal para educar ás pequenas no coidado da terra", obra do xestor e programador do The Wild Fest Juan de Castro. Para gozar de todos estes contidos non tes máis que ir ao quiosque, a libraría ou a nosa tenda online para mercar o Nós Diario deste sábado. Como poderás observar, comezamos a ofrecer algúns contidos baixo pagamento. Iso é porque temos a subscrición ao papel pero tamén unha versión web. Sexa como sexa, apóianos neste ano que comeza!


Summary: A Executiva Nacional da formación frontista alerta sobre o "acelerado retroceso no exercicio de dereitos democráticos que se está a dar na Galiza".

O órgano de dirección do Bloque denuncia publicamente o "ataque aos dereitos democráticos" que representa a suspensión da actividade de Causa Galiza. A ilegalización desta organización independentista e as detencións que tiveron lugar na sexta feira responden, segundo o BNG, a un "marco legal español progresivamente máis represivo" e perseguen "a prohibición da expresión de opinións políticas". Por último, o BNG, que critica o "papel político da Audiencia Nacional" e acusa o PP de criminalizar ideas para "facer a súa propia campaña electoral e mediática", esixe o respecto á intimidade das persoas detidas e da súa contorna persoal, así como o respecto á presunción de inocencia, e advirte do "sufrimento innecesario aos detidos e ás súas familias".


Summary: Greenpeace denuncia que prendas de Zara inclúen "substancias que poden converterse en canceríxenas ou en disruptores hormonais" e lanza unha campaña para pedirlle á empresa "que se una á moda sen tóxicos". A multinacional galega nega as acusacións.

Greenpeace pon o ollo en Inditex. A organización ecoloxista vén de lanzar unha nova campaña na que denuncia o uso que moitas -e moi coñecidas- marcas de roupa fan de substancias químicas perigosas á hora de fabricar as súas prendas. Zara é a principal acusada. No último informe de Greenpeace (Puntadas tóxicas, el oscuro secreto de la moda), no que analiza as fábricas textís e a contaminación da auga derivada das devanditas substancias perigosas, a organización fai fincapé en 20 marcas internacionais de moda e os resultados das análises de 140 prendas vendidas por Zara, Calvin Klein, Levi's, Mangou ou Tommy Hilfiger, entre outras. Así, Greenpeace destaca que a roupa "non debe mesturarse con substancias tóxicas, nin fabricarse sen transparencia nin provocar a contaminación da auga", tal e como se demostra no informe, que denuncia tamén que moitas prendas "son deseñadas para estragarse máis rápido do que podemos comprar". Greenpeace asegura que prendas de Zara "inclúen substancias que poden converterse en canceríxenas ou en disruptores hormonais" A organización asegura que prendas de Zara "inclúen substancias que poden converterse en canceríxenas ou en disruptores hormonais", unha grave acusación que foi desmentida por Inditex, que di que realiza un control da calidade do 100% dos seus produtos "cos estándares de calidade e seguridade máis esixentes". Inditex nega as acusacións da organización ecoloxista e presume do control de calidade dos seus produtos Ademais, Greenpeace aclara que algunha destas substancias, ao liberarse ao medio ambiente ou degradarse, "dan lugar a novas substancias que provocan trastornos hormonais ou incluso cancro". A organización engade tamén que entre as vinte marcas analizadas, "Zara é o único caso no que se detectaron ambos os dous tipos de substancias tóxicas" e vén de lanzar unha campaña na que pide á marca de Inditex "que se una á moda sen tóxicos" e na que recollen sinaturas. Greenpeace destaca tamén que grandes marcas como H&M e Puma xa se comprometeron a deixar de usar substancias tóxicas na súa cadea de produción, pero di que Zara, "o maior distribuidor de roupa do mundo, segue en silencio". A organización ecoloxista di que mentres H&M e Puma xa se comprometeron a deixar de usar substancias tóxicas, "Zara segue en silencio" "Os resultados das análises das prendas de Zara son inaceptables tanto para os que compran a súa roupa como para os que viven preto de onde se fabrican, chegou a asegura o coordinador da campaña Detox de Greenpeace Interacional, Martin Hojsik. Así e todo, Inditex négao todo e asegura que a súa estratexia "é pioneira e impulsa e apoia os esforzos de todos os proveedores nese sentido". Así, e en canto á denuncia de Greenpeace, aclara que non pode dar información sobre as prendas analizadas pola organización ecoloxista porque a empresa non foi informada previamente sobre as análises para contrastar os resultados. "Reiteramos a nosa vontade de tomar as accións que sexan necesarias para alcanzar, no menor prazo posible, o ambicioso obxectivo común de cero emisións de substancias perigosas no sector téxtil", di Inditex.


Summary: O número de persoas curadas é de 9.204 e de falecementos, 607.

A Dirección Xeral de Saúde Pública da Consellería de Sanidade informa que, na última actualización, o número de casos activos de coronavirus na Galiza é de 1.171, un descenso de 28 a respecto dos dados do domingo. Por áreas sanitarias, deses 1.171 casos 276 son da área da Coruña, 75 da de Lugo, 207 da de Ourense, 57 da de Pontevedra, 339 da área de Vigo, 182 da de Santiago, e 35 da de Ferrol. Do total de pacientes positivos, 17 permanecen en UCI (1 menos ca onte), 93 están en unidades de hospitalización e 1.061 no domicilio. Polo de agora, na Galicia hai un total de 9.204 persoas curadas, rexistrándose 607 falecementos. O número de PCR realizadas é de 126.758. Residencias de anciás No que atinxe ás residencias de anciás, hai 280 casos activos, dos que 164 son de persoas usuarias mentres que 116 son de traballadoras e traballadores. No que atinxe a falecementos, mantense en 270: 132 en residencias e 138 en hospitais e residencias integradas.


Summary: A dirección de Sargadelos anunciou esta sexta feira 49 despedimentos na súa fábrica de Cervo e ameazou con pechar a planta se non cesa o que o seu conselleiro delegado denomina "presión sindical". O histórico grupo cerámico saíra en 2016 dun concurso de acredores que el mesmo solicitara dous anos antes.

De se levar adiante, os despedimentos -anunciados polo conselleiro delegado do grupo Segismundo García- suporían a redución á metade da factoría de Cervo. Sargadelos conta con outra planta no Castro, Sada. Segundo a versión da empresa, "a presión sindical" fixo que a compañía reembolsase un millón de euros aos traballadores e orixinou a situación. En realidade, esas indeminización foron consecuencia de demandas gañadas xudicialmente polos operarios en virtude dos seus dereitos laborais. Os sindicatos veñen de denunciar recentemente a contratación de traballadoras con salarios inferiores aos dos traballadores que pasaron polo concurso de acredores. O Tribunal Supremo tamén declarou este ano nulo o ERE de Sargadelos en 2010, ademais de varios dos despedimentos posteriores.


Summary: O acto en varios municipios do país se realiza despois de que o Tribunal de Contas solicitara ao BNG a presentación das facturas polo encartado electoral durante os pasados comicios municipais. A formación nacionalista defende que foi feito, como nesta campaña, pola propia militancia e simpatizantes.

Nós Candidatura Galega organizou este sábado un ensobrado público e masivo de papeletas electorais en varios municipios do país no que participaron decenas de militantes e simpatizantes da candidatura. A forza de confluencia reivindicou unha campaña feita "coas nosas mans" despois de que o Tribunal de Contas requerira ao BNG –forza que se integra en Nós– a presentación das facturas polo traballo de encartado durante os pasados comicios municipais. "Onde o Tribunal de Contas ve un problema, NÓS ve un motivo de orgullo", afirmou Callón. "Onde o Tribunal de Contas ve un problema, NÓS-Candidatura Galega ve un motivo de orgullo, porque o diñeiro público debe adicarse a mellores causa e por iso tamén propoñemos que as papeletas estean exclusivamente no colexio electoral para aforrar recursos de todos e todas e gañar en democracia", sinalou o cabeza de lista pola Coruña, Carlos Callón, que participou do acto en Compostela. Callón fixo fincapé en que "cada papeleta que chega a cada casa galega foi dobrada e ensobrada por unha militante, unha simpatizante ou unha activista" e recordou que a campaña de Nós "nin acude a créditos bancarios nin a subvencións". Vence: "Unha estratexia deliberada de persecución" Pola súa banda, o portavoz nacional do BNG, Xavier Vence, considerou que a actuación do Tribunal de Contas "forma parte dunha estratexia deliberada de persecución a unha alternativa molesta como é a alternativa nacionalista", en referencia tamén á citación da Audiencia Nacional pola que el e o secretario de organización do Bloque, Bieito Lobeira , terán que declarar o próximo 14 de decembro como testemuñas no marco da investigación contra Causa Galiza. "A cidadanía galega sabe que Nós é unha ferramenta chave para defender os intereses da maioría social, e entende os ataques desde Madrid como a proba da importancia de ter voz propia con esta candidatura o 20D", concluíu Vence. Sobre o requirimento do Tribunal de Contas, Bieito Lobeira explicou días atrás que a fronte nacionalista renunciou á subvención para facer o envío masivo nas municipais e valorou positivamente o "traballo colectivo" realizado por centos de militantes e simpatizantes. Apuntou tamén que a renuncia da subvención supón un aforro de dous millóns de euros para as arcas públicas.


Summary: Fin da zozobra en Balaídos. Luis Enrique continuará a dirixir o proxecto celeste esta tempada, após en Can Barça se abrir a vía de Tata Martino, o treinador do Newell's Old Boys. Mentres, o Deportivo incorpora o dianteiro portugués Rudy.

Ao final prevaleceu o poder de Messi en Can Barça e o clube blaugrana asina por tres tempadas a Tata Martino, o treinador do Newell´s Old Boys. Non era a opción favorita de Zubizarreta, que optaba máis ben por Luis Enrique. Mas entre o criterio do director técnico e o da estrela blaugrana, Sandro Rosell inclinouse por satisfacer os desexos de Messi. Así as cousas, a tranquilidade retorna a Balaídos. A freguesía celeste viviu con certo pánico a perspectiva de o treinador asturiano abandonar a equipa sen lle ter dirixido nen un só choque de competición oficial. Luis Enrique fixera a planificación de toda a tempada e a súa substitución, embora viñese engraxada con algúns millóns de euros, a bon seguro que tería causado non poucos problemas ao combo vigués. Mentres, o Deportivo, pendente aínda de chegar a un convenio cos acreedores, está a piques de asinar o dianteiro portugués Carlos Wilson Cachicote, máis coñecido como Rudy. Trátase dun avanzado de 24 anos, sen demasiado historial goleador, mais con capacidade para criar perigo nas áreas rivais. Vén da liga belga, en concreto do Cercle Brugge, e estaba no punto de mira do Académica portugués. Esta terza feira completará os exames médicos.


Summary: Cultura que nos Une é unha rede de persoas e entidades para o encontro de Galiza e Portugal. Unha xornadas en maio e xuño en Amarante e A Coruña botan a andar a iniciativa.

En Cultura que nos Une participan entidades das dúas bandas do Miño, asociacións que se teñen destacado en contribuír á relación cultural entre Galiza e Portugal como a Fundación Vicente Risco, Ponte nas Ondas ou AGAL entre as galegas e Museu Bernardino Machado, Casa Museu de Monçao, Tertúlia ou Ecomuseu nas portuguesas. O seu obxectivo é "compartir e intercambiar manifestacións e expresións da cultura galego-portuguesa", consonte o espírito da Lei Valentin Paz-Andrade aprobada en abril do pasado ano no Parlamento Galego. Con este obxectivo, a iniciativa bota a andar cun programa de actividades que se desenvolverán en Amarante e A Coruña, a primeira por ser a casa de Teixeira de Pascoaes, unha das figuras de máis predicamento na intelectualidade galega do seu tempo, e a segunda por estar nela a sede da Real Academia Galega. A Amarante dirixiranse Xesús Alonso Montero, Henrique Monteagudo, Arturo Lezcano e Pilar García Negro para participar na mesa redonda "A intelectualidade da Galiza e do Norte de Portugal", no mes de maio. Á Coruña chegarán Norberto Cunha, Paulo Vieira de Castro, Paulo Samuel e Gaspar Martíns para intervir na sede da RAG, na mesa "As relacións intelectuais entre Galiza e Norte de Portugal" en xuño. En ambos dous encontros o programa completarase con exposicións, recitais poéticos, presentacións de proxectos, encontros de artistas e música.


Summary: "O proceso debería principiar agora", di Gerry Adams.

"O proceso debería principiar agora. Creo que un referendo sobre a unidade irlandesa pódese facer e gañar. É hora de fixar unha data para o referendo e deixar que a xente se exprese". Gerry Adams, o veterano líder republicano, xa non está na primeira liña do combate político en Irlanda nin é o líder do Sinn Féin, cargo que ocupou durante 40 anos. Mais continúa a marcar o rumbo para os partidarios da unión de Irlanda e pola súa boca segue a falar o Sinn Féin. A declaración de Adams volve situar sobre a mesa a cuestión do referendo para a unidade de Irlanda, una ferramenta que figura no acordo de paz de Irlanda do Norte e que o Brexit volveu situar no debate político. "O referendo de unidade é agora un tema cotián de debate político. O Goberno irlandés ten o deber e a obriga constitucional de facer preparativos para a unidade", afirmou Adams. E nesa liña traballa o Sinn Féin. Así, a actual lideresa do partido republicano, Mary Lou McDonald, sinalou que o referendo sobre unha Irlanda unida era simplemente unha cuestión de "cando". McDonald advertiu que debe traballarse a 5 anos vista para desenvolver esda consulta. "O Goberno irlandés e todos os que din que agora non é o momento de falar da unidade están errados. O Brexit mudou todo. Moitas persoas, por primeira vez, están a considerar agora o seu futuro nunha Irlanda unida. Levarase a cabo un referendo sobre a unidade, como se estabelece no Acordo do Venres Santo. Non se trata de 'se', senón de 'cando'», apuntou. O Acordo do Venres Santo recolle que o Secretario de Estado británico para a Irlanda do Norte debe convocar un referendo "e que unha maioría dos votantes puidese expresar un desexo de que Irlanda do Norte deixase de ser parte do Reino Unido e facer parte dunha Irlanda unida". Nas eleccións irlandesas de febreiro o Sinn Féin foi o máis votado. Malia iso, Fine Gael e Fianna Fail acordaron unha coalición de Goberno co apoio dos Verdes para impedir que a esquerda do Sinn Fein gobernarse.


Summary: Poucos produtos televisivos acadaron na Galiza o éxito de Mareas vivas. Audiencias desbocadas, personaxes convertidos en fenómeno de fans, actrices cuxa carreira despegou en Portozás. A serie, ideada por Antón Reixa, estreouse hai agora 20 anos. Eis un extracto da reportaxe publicada no número 346 do semanario en papel Sermos Galiza.

Foi un fenómeno viral. Pero viral como era o viral naquela época. Os camioneiros levaban os VHS da serie cara a Alemaña, cara a Holanda, porque nos centros galegos, entre os emigrantes, había fame de Mareas vivas". A anécdota relátaa a Sermos Galiza Carlos Blanco, na pantalla o avogado Ladislao Couto, hipocondríaco, e un do coro de actores e actrices cuxa carreira despegou popularmente a partir de Portozás. E serve de exemplo do carácter de fenómeno, sen precedentes e sen tampouco moitos sucesores na TVG, que adquiriu aquela historia dunha vila calquera na Costa da Morte. Antón Reixa discorrera a idea orixinal en 1998. Apoiábase na produtora de La Voz de Galicia. As súas primeiras conversas coa televisión pública foron curiosas. El concibía unha serie de gran formato ao xeito das que triunfaban no Estado (Farmacia de garda, Xornalistas...), con capítulos dunha hora ou máis, e moitos exteriores, ambientada na Costa da Morte. Na Galega pareceulles ben mais, de entrada, quixeron que a protagonizase Gayoso. "Vían nel unha especie de Emilio Aragón", lembra Reixa divertido, "pero finalmente convencémolos". Daquela produtor executivo de contidos, constituíu un equipo de guionistas para desenvolver o proxecto. Nel figuraban Miguel Murado, Rosa Castro, "nalgún intre" Xurxo Souto, Cándido Pazó ou os membros de Zopilote. Como espellos en que se mirar, dúas obras completamente diferentes entre si. A primeira, Doutor en Alaska, a referencia máis obvia. "Era, como Mareas vivas, o que se coñece como 'un peixe fóra da auga', un personaxe trasladado á marxe do seu ambiente", explica Reixa a este semanario. Neste caso, o xuíz Andrés Domínguez (Luís Tosar). A outra inspiración era "máis estraña": Crónicas de un pueblo, de Antonio Mercero. "Era unha serie moi facha. Cada capítulo dedicábase a un artigo do Fuero de los españoles. Pero interesábanos a estrutura, a súa coralidade", sinala. Personaxes E importárona a Portozás, a vila imaxinaria da serie, en realidade filmada en Laxe. O percebeiro furtivo Currás (Miguel de Lira), o vello e filosófico mariñeiro Melgacho (Manuel Lourenzo), a aflixida viúva María Ares (Isabel Blanco), o propietario de bar e ex traballador das plataformas Petróleo (Luis Zahera) e a súa dona Belinda Romero (Camila Bossa). A nómina de personaxes de Mareas vivas fai parte da educación sentimental de milleiros de galegos e galegas. Porque eran milleiros [vid. despece]. E da profesional dun elenco amplo e poderoso, poboado do futuro da profesión na Galiza. "A min cambioume a vida", afirma, sen dubidar, Carlos Blanco. Cando Reixa o chamou, traballaba na Radio Galega nun programa canda Ana Romaní. "Botaba de menos traballar como actor. Mareas fíxoo posíbel e deunos a coñecer, a min e a tantos actores. O cásting era moi bo", lembra desde Vilalba, onde o pasado 10 de maio estreaba a obra de Javier Veiga Unha noite na praia. Tanto os deu a coñecer que se desatou un auténtico fenómeno fan. "Estabamos en Laxe rodando, e Miguel [De Lira] mais eu chegabamos xuntos en coche traballar. E dous autobuses escolares, cheos de cativos, rodeáronnos abraiados. Ou o recordo da cara da muller que cobraba na peaxe da autoestrada, ás sete da mañá", ri, "eu dicíalle a Miguel: 'Somos os Backstreet Boys". [Podes ler a reportaxe íntegra no número 346 do semanario en papel Sermos Galiza, á venda na loxa e nos quiosques]


Summary: Néstor Rego, deputado e portavoz do BNG no Congreso, decidiu ficar en Madrid e respectar o estado de alarma e as restricións de confinamento. Aínda que o nivel de actividade política é mínimo, segue a rexistrar propostas e participar nos plenos, comisións e reunións que se convocan.

Tomou a decisión de permanecer en Madrid. Como se vive alí o confinamento, xa que é o territorio máis afectado? Cun pouco máis de preocupación no sentido de que sabes que hai máis risco (en Madrid) mais tomando todas as medidas de precaución necesarias e saír só cando é imprescindíbel. Eu tiven que asistir neste tempo a dous plenos e dúas reunións de comisións de sanidade e a algunhas xuntas de portavoces mais sempre tomando o máximo de medidas de precaución. De momento todo ben. Non fechar Madrid foi unha decisión errada que entendo que se tomou por razóns económicas ou políticas, mais non sanitarias O BNG defendeu que a decisión correcta pasaba por pechar Madrid e blindar Galiza mais ningunha desas medidas foi adoptada. Considera que foi un erro? A estas alturas é evidente que foi un erro. Valórano así mesmo publicamente moitas expertas. Se se tivera pechado Madrid habería un control moito maior e teríase evitado que a epidemia se estendese por todo o territorio do Estado español. De forma moi evidente no caso da Galiza onde está constatado que todos os primeiros casos tiñan unha relación directa con Madrid. Polo tanto, desde o punto de vista da pandemia foi unha decisión errada que entendo que se tomou por razóns económicas ou políticas, mais non sanitarias. Había experiencias anteriores que demostraban que era unha medida eficaz, como no caso de Wuhan na China ou mesmo agora coa capital de Finlandia, Helsinky, para salvar o resto do Estado. Como valora a xestión que o Goberno español está a facer desta crise? Nós dixemos desde o primeiro momento que agora o que correspondía era colaborar para tentar atallar canto antes esta pandemia e, nese sentido, pospoñíamos calquera política de confrontación. Iso non quere dicir que esa colaboración non sexa crítica. Centralizar non foi unha boa idea. O único que xerou foi máis burocracia e decisións que se adoptan sen o coñecemento da realidade Entendemos que temos unha responsabilidade fundamental co pobo galego e polo tanto estivemos facendo propostas de maneira permanente. Haberá tempo de facer unha valoración pormenorizada de cal foi a xestión da crise. Por non entrar demasiado neste contexto, fica en evidencia que en moitos casos foi errática e tardía. Un exemplo é que levamos tres semanas facendo a proposta de que se paralicen todas as actividades non esenciais. No pleno da semana pasada os partidos do Goberno votaron en contra. Días despois tiveron que adoptar esa medida por ser evidente que era necesaria. Como está ser a actividade no Congreso estes días de confinamento? A actividade está ao mínimo. De facto, quitando eses dous plenos que eran obrigados pola propia exixencia de validar decretos e prorrogar o estado de alarma o único que se reúne é a comisión de sanidade semanalmente. Con todo, nós continuamos mantendo actividade. Temos feito e rexistrado propostas ao longo deste tempo. Aínda onte [quinta feira] fixemos unha proposta para que se paralizase a actividade marisqueira, unha petición do sector. Aproveitamos todas estas reunións para lanzar todas estas propostas que entendemos que son necesarias. Non buscamos unha política de confrontación. No pleno do 25 de marzo non votamos a favor dos decretos económicos por entender que non se están tomando as medidas necesarias e en boa medida (as que se toman) son inxustas dado que non protexen os sectores vulnerábeis, as traballadoras e traballadores, nin van na dirección de que as medidas non as paguen outra vez as clases populares. Feixoo adiou as eleccións mais non a campaña do PP Eu reiteraba a proposta de que hai que rescatar os 60.000 millóns de euros do rescate bancaria aínda non recuperados, hai que poñer un imposto ás grandes fortunas e ás grandes empresas, hai que nacionalizar ás grandes corporacións dos sectores estratéxicos que xa foron públicas e que nunca deberon ser privatizadas. A decisión de centralizar competencias e fixar un mando único foi prexudicial? Nós estamos convencidos de que foi unha decisión errónea. Non xa por razóns políticas, mesmo por razóns prácticas da eficacia do operativo de contención do coronavirus. É evidente de que cada país, no noso caso Galiza, ten unhas características especificas que exixen medidas específicas. Non foi unha boa idea retirar as competencias a quen ten que operar sobre o terreo e ten un maior coñecemento dos mecanismos dos que dispón. Sexa quen for, a pesar de que quen goberna na Galiza é Feixóo que recortou e privatizou a sanidade pública. Centralizar non foi unha boa idea. O único que xerou foi máis burocracia e decisións que se adoptan sen o coñecemento da realidade. Salientar que o Ministerio de Sanidade non realiza xestión sanitaria directa, só ten ao seu cargo dous hospitais públicos. Esa burocracia quedou moi en evidencia, por exemplo, na cuestión da compra e distribución de subministracións imprescindíbeis, tanto de protección como de carácter médico. Serviulle como pretexto magnífico a Feixoo par tentar enmascarar a propia incompetencia. Permanentemente trasladando a responsabilidade ao Goberno español co argumento que el non ten as competencias. Quen goberna e ten ao seu cargo a saúde e a vida das galegas e galegos non pode nunca buscar pretextos, ten que tomar a iniciativa. Feixoo adiou as eleccións mais non a campaña do PP. Desde o BNG lamentamos que empregue unha situación de emerxencia para se beneficiar politicamente.


<<Señor Emprantador da Gazeta de Santiago: Eu quixera espricarlle ben craramente canto se folga ó meu corazon co á millor das novidades que teño visto na miña acordanza: falo da orde que veu para que as aldeas escollan Jueces á seu gusto, é para botar por terra todas esas gavelas que nos esmagaban desde hay tanto tempo un fato de señores que eran mais ríspitos para nos, que os mesmos reis....>> Ben puidera ser eu quen amosara a folgura do meu corazón e aínda máis a miña razón, pola aparición dun medio de comunicación novo e, ademais, en galego. Mais quen así fala é Ramón González Senra nunha Carta Recomendada asinada en Combarro o 2 de febreiro de 1812 e publicada na Gazeta Marcial y Política de Santiago o 5 de febreiro de 1812. Van aló dous séculos pola Candeloria que se publicou este, ata o momento coñecido, primeiro texto en galego na prensa galega. Non pensen que foi unha aparición tan serodia. A prensa acababa de nacer en Galicia. A primeira cabeceira periódica impresa, El Catón Compostelano, xorde en 1800 da man de Francisco María del Valle Inclán. Os acontecementos históricos provocaron que este tímido xurdimento se reforzase coas publicacións creadas para responder á invasión napoleónica do ano 1808 e dar lugar así a unha reacción popular contra os franceses. O ano 1808 marca o inicio dos diarios en Galicia. O primeiro de xuño nace en Santiago o Diario de Santiago. Na Coruña aparecen o día 22 de xuño a La Gazeta de La Coruña e o Diario de La Coruña. Loitar contra o inimigo era a súa proclama. O século XIX, no seu bategar implacable de loitas feroces deixounos mostras do que os expertos denominaron literatura de circunstancias, profundamente apegada aos convulsos acontecementos históricos e políticos que lles deitaba o presente. Neste contexto abrolla este texto cheo de albízaras e carraxe de Ramón González Senra, probable heterónimo. O autor aborda temas moi diversos de actualidade política como é a cuestión da soberanía nacional, a escolla de xuíces, a monarquía ou as desigualdades sociais. Ademais, culpa aos señores da pobreza da terra, de non coñeceren mellor o país que os labregos, da emigración a Portugal e Castela, dos alcumes maledicentes recibidos polos labradores galegos fóra, da miseria e da falta de xustiza. Mudan os tempos, as fórmulas e os xeitos de relacionármonos pero seguimos necesitando a comunicación. E, neste ir e vir cada vez máis vertixinoso que, como unha espiral nos envolve e nos cobre de ignorancia, precisamos contar con espazos comúns onde atoparnos para devolver o valor ás palabras e darlle corpo aos soños. Por iso, o nacemento desta eira pública é a mellor homenaxe á efeméride. Non abondan as palabras e os bos desexos. Cómpren feitos e turrar coa realidade mais alá da nube dos desexos. A estas alturas do ano (e vímolo de encetar!) imos xa cheos de palabras baleiras e de pompas fúnebres obsesionadas por honrar memorias para gañar portadas e un trending topic. E de pésames. Xaora que si. Disque máis vale unha farta ca sete lambidas e, abofé, levamos un enchente bo, así, dificilmente dixestivo, como os do día do patrón. Houbo quen, no canto de dar unha aperta de bo aninovo deu o pésame pola desgraza de ano que, seica, nos vén enriba do lombo. Non falta tamén quen prefira moer na resignación e dar couces nos dentes, asunto ben propio deste país iso de ir rebentando proxectos e esperanzas lexítimas antes de que vexan a luz. E se lles vai ben, xa saben o conto, algho farían… Veña, xa chegou a perrencha. Aló foron os lamentos, as bágoas e as queixas. Agora cómpre turrar. A aparición de medios de comunicación na nosa lingua –e cantos máis, mellor- será a festa do Galicia de Valentín Paz Andrade e un dos múltiples legados de Isaac Díaz Pardo. Será unha magnífica nova para a necesaria pluralidade e diversidade informativa e de opinión deste país. Como diría a sentenza mexicana vista en Guadalajara hai uns meses, "Para evitar dividir, hai que empezar a sumar". Ou, se prefiren, eis Lois Pereiro: "A quen teña tempo, enerxía e desexe facer algo, que vaia propoñendo algo." Hoxe <<Non lle podo decer mais porque me saltaron na horta os carneiros do escribano, que ten un fato deles que parece o exercito de Masena, é voume á botalos fora nunha carreira>>. Tamén eu. Os carneiros. Do escribán. Botalos fóra. Non será mal comezo. E afincar o dente na denuncia da emigración económica das mozas e mozos de hoxe ante a falta de expectativas laborais; da falta de xustiza (ou desconcerto na cidadanía por sentenzas e xuízos abraiantes); do pouco coñecemento que do país amosan as clases dirixentes, tampouco. Así escribe Ramón González Senra o 2 de febreiro de 1812. Así escribo eu, a 1 de febreiro de 2012.


Summary: Un profesional sanitario do Hospital Marítimo de Oza denuncia que se incumpriron os protocolos de illamento cos primeiros casos sospeitosos de coronavirus e se facilitou o contaxio entre pacientes e o persoal do centro.

A denuncia dun membro da equipa do Hospital Marítimo de Oza, que deu positivo en COVID-19, sobre a falla de medios de protección para tratar aos pacientes sospeitosos e o incumprimento dos protocolos ditados polo departamento de Medicina Preventiva do Complexo Hospitalario Universitario da Coruña (CHUAC) sobre o illamento deses pacientes xa está en trámites na Valeduría do Pobo. Este traballador sinala a Nós Diario que "Oza é un foco de infección" e que desde a Valeduría do Pobo se lle informou de que solicitarán os protocolos para analizar as actuacións que pon de manifesto na súa queixa formal, unha información que tamén puxo en coñcemento do Colexio Oficial de Enfermería da Coruña e que agarda que chegue á Comisión de seguridade e hixiene do CHUAC a través da delegada de prevención do seu hospital. "O protocolo estaba moi ben se se cumprise e tivésemos os medios", afirma este sanitario do hospital de Oza, que depende da área sanitaria da Coruña e Cee, en declaracións a Nós Diario. "Se un paciente se pon mal, hai que entrar si ou si", explica, en referencia a que o teñen que facer con ou sen equipos de protección individual (EPI) como son as máscaras, luvas, batas, gafas e pantallas. O profesional sanitario relata uns feitos que sucederon "no estado de pre alarma" pola COVID-19 na Galiza, a principios do mes de marzo, cando afirma que se mantivo a pacientes sospeitosos de coronavirus compartindo habitación e sen recoller unha mostra para realizar a proba nunha semana, tempo no que moito do persoal que estivo en contacto con eles non era coñecedor desa circunstancia. Desta maneira, relata que cando chegou o primeiro resultado positivo en COVID-19 as profesionais que estaban no hospital non tiñan máscaras de protección FFP2 e tiveron que buscalas nun despacho inicialmente pechado con chave após solicitarllas aos seus superiores. "Aquí algo fallou", certifica. Así mesmo, conta a Nós Diario que por esta mala praxe houbo "unhas 25 persoas" entre celadoras, enfermeiras, médicas, auxiliares e persoal de limpeza que se puxeron en corentena. Ademais, apunta a que houbo polo menos "catro positivos" da COVID-19 e que "as que non tiveron síntomas" foron obrigadas a ir traballar antes dos 14 días de illamento recomendados "sen que se lles fixera unha proba PCR" para confirmar que non eran portadoras do coronavirus.


Summary: Unha avogada e un avogado de Esculca -Yolanda Ferreiro e Fernando Blanco- desprazáronse a sexta feira ao centro penitenciario de Teixeiro coa intención de se comunicar con tres persoas presas. O encontro non foi posíbel porque un funcionario que se apresentou como mando de incidencias alegou, sen o acreditar por escrito, que os internos non desexaban a comunicación. Os feitos, entenden os letrados, poderían constituír un delito contra o dereito de defensa.

Letrada e letrado alegan que se lles impediu de forma inmotivada a comunicación cos tres presos e que este feito podería ser constitutivo dun delito "cometido por funcionarios contra o dereito de defensa do artigo 537 do Código Penal", polo que rexistaron unha denuncia o sábado 31 de decembro perante o Xulgado de Instrución de Betanzos. A equipa xurídica de Esculca -Observatorio para a Defensa dos Dereitos e Liberdades- apresentouse a sexta feira 30 de decembro en Teixeiro cos pases expedidos polo Colexio de Avogados de Ourense que os facultaban para comunicar cos presos. Ao chegar ao centro, segundo afirman Yolanda Ferreiro e Fernando Blanco no texto da súa denuncia, os funcionarios do Departamento de Comunicación dixéronlles que debían agardar a que, en aplicación da instrución 4/2005, os internos ratificasen, através dunha instancia, o seu desexo de ter un encontro con eles. A instancia non chegou e si, en troca, após unha espera de máis de hora e media, un funcionario que se identificou como mando de incidencias. Este indicoulles aos letrados que os internos non querían finalmente comunicar con eles, circunstancia que causou estrañeza nos avogados pois acudiran ao centro expresamente chamados por aqueles. Requerido o funcionario para que apresentase a instancia á que se refere a instrución 4/2005 en que aparecese a negativa dos internos a ter a comunicación, o mando de incidencias tería afirmado que os reclusos manifestaron o seu rechazo á reunión "de viva voz". Avogada e avogado de Esculca apresentaron unha denuncia o 31 de decembro perante o xulgado de instrución de Betanzos Na denuncia formulada perante o xulgado de Betanzos -á que tivo acceso Sermos Galiza- fálase tamén da hipótese da comisión dun delito de falsidade en documento oficial. "No canto de nos apresentar a instancia por escrito, o funcionario o que fixo foi escribir nos nosso pases [os documentos expedidos polo Colexio de Avogados de Ourense para poderen acceder á comunicación cos reclusos] unha nota asinada por el en que indicaba que os presos non querían vernos. Mais non aparecían as asinaturas dos internos", afirma en declaracións a Sermos Galiza Yolanda Ferreiro. Ante a obstrución que impedía o encontro coas persoas presas, a avogada e o avogado puxeron os feitos en coñecimento da decana do colexio de avogados de Ourense, que chamou ao centro penitenciario para instar o mando de incidencias a que permitise que os letrados "comprobasen a negativa a comunicar" dos internos, segundo consta na denuncia interposta perante o xulgado de Betanzos. De acordo co texto da denuncia, o funcionario "non accedeu á mediación da autoridade colexial sinalando expresamente que os presos eran 'perigosos'". Fernando Blanco e Yolanda Ferreiro piden na súa denuncia como "dilixencia urxente" que se proceda ao "recoñecimento médico forense" dos internos para comprobar que en ningún caso ningún deles teña sido vítima de maos tratos e desbotar así que a súa condición física fose a causa real de ter sido impedida a comunicación cos avogados. "Falamos coa nai dun dos presos", afirma Yolanda Ferreiro a Sermos Galiza, "e confirmounos dúas cousas, por un lado, que os internos en ningún momento souberon da nosa presenza na cadea a sexta feira para os ver -polo que malamente podían terse negado a ter a comunicación connosco- e por outro que viu o seu fillo e puido aprezarlle moratóns na cara, sinais de que recebera golpes". "Falamos coa nai dun dos presos (...) viu o seu fillo e puido aprezarlle moratóns na cara, sinais de que recebera golpes" Sete días antes, o 23 de decembro, Yolanda Ferreiro visitara con normalidade, no módulo de isolamento, un dos internos cos que non se puido reunir esta sexta feira. Nese encontro o preso teríalle comunicado que "un compañeiro seu" tería sido vítima "dunha malleira" por parte de funcionarios. A raíz desa comunicación, a equipa de xuristas de Esculca programou o encontro cos tres presos -un deles, o que presuntamente foi obxecto de maos tratos. Os tres presos áchanse en condicións de isolamento, un deles pasou recentemente a un réxime de reclusión aínda máis severo, polo que se puxo en contacto con Esculca por considerar que non existían motivos para receber este castigo penitenciario. Cumpre lembrar que, o pasado mes de setembro, o Comité Europeu de Prevención da Tortura (CPT) visitou o centro penitenciario de Teixeiro por se teren formalizado xa diversas denuncias contra esta cadea por maos tratos aos internos. Precisamente o preso que mantivo un encontro o pasado 23 de decembro coa avogada Yolanda Ferreiro foi entrevistado por membros do CPT durante a súa visita ao penal.


Summary: Lugo, Carballo, Ponteareas, Rianxo, San Sadurniño e Ferrol, entre outras, súmanse ao rexeitamento popular da política comunitaria a respeito das persoas refuxiadas. Esta cuarta feira reanúdanse as negociacións entre a UE e Turquía.

Cada vez máis cidades e vilas banse sumando á decisión de arriar a bandeira da Unión Europea como sinal de rexeitamento ás políticas da institución para coas persoas refuxiadas. Após Pontevedra e A Coruña, a iniciativa esténdese por Galiza. Así, a instancias do grupo municipal do BNG o goberno local de Lugo, e o provincial, baixou a bandeira da Unión Europea do mastro como mostra de rexeitamento ao fechamento de fronteiras no territorio comunitario e á política que están a manter as autoridades europeas a respeito das persoas refuxiadas. Unha acción que levaron a cabo tamén Carballo, Rianxo, Ponteareas, San Sadurniño e Ferrol coincidindo coa reanudación da mesa de negociación entre os representantes do Consello Europeo e Turquía. Neste senso, esta cuarta feira convocáronse concentracións de solidariedade coas persoas refuxiadas e a prol da abertura das fronteiras e a creación de pasaxes seguras en vilas e cidades do país. Un movemento que flúe por todo o territorio da UE e chegará tamén á sede do Consello Europeo onde foi convocada unha concentración ás 18 horas. Horas e lugares das concentracións A Coruña, 20h diante do Obelisco Ferrol, 20h diante da sede da Xunta de Galiza Compostela, 20h na Praza do Toural Burela, 20h diante do Concello Viveiro, 20h diante do Concello Lugo, 20h diante da Subdelegación do Goberno español Ourense, 19:30h diante da Subdelegación do Goberno español Vilagarcía de Arousa, 20h na Praza Galiza Vigo, 20h diante do MARCO Pontevedra, manifestación, 20h desde a Peregrina até a Subdelegación do Goberno español


Summary: A Consellaría de Cultura vén de cesar de forma fulminante o xerente do Centro Galego de Arte Contemporánea, Manuel Arroyo, que levaba no posto desde o inicio da historia deste ente. Nas últimas semanas, Sermos Galiza ten informado sobre a crise pola que atravesa o Centro, cun padroado sen convocar mesmo cinco meses despois da demisión do seu presidente e de dous dos seus vogais.

Manuel Arroyo foi o xerente do Centro Galego de Arte Contemporánea desde practicamente a súa creación. De feito, é o posto de máis antigüidade do cadro de persoal e levou a xerencia con todos os directores que pasaron polo edificio deseñado por Siza, desde a inicial Gloria Moure até o Miguel Von Hafe actual. Os problemas de xestión camiñaron sempre da par do CGAC, nos inicios, baixo as acusacións de despilfarro durante a xestión de Gloria Moure. A xestión de persoal foi tan arbitraria que a Xunta, por sentenza xudicial, se viu forzada a aceptar como persoal laboral a persoas contratadas directamente polo centro. Manuel Arroyo estivo á fronte da xerencia durante os case vinte anos de historia do centro. Para alén das críticas que mereceron algunhas das programacións desde ámbitos artísticos, é, sen dúbida, a má xestión é unha eiva que se leva acarretando desde os primeiros pasos do CGAC. Sermos Galiza daba noticia hai uns días de que o CGAC non convocara aínda o seu Padroado, pese a que este órgao está sen presidente desde que, cinco meses antes, apresentara a súa demisión o presidente, De Sousa, máximo responsábel da desfeita de Pescanova. A renuncia de De Sousa só trascendeu despois de Sermos Galiza publicar a noticia: a Consellaría non informara dela. A Consellaría viuse tamén na obriga de informar aínda de que, un mes despois, terían demitido dos seus postos de vogais do padroado os máximos responsábeis das Caixas, Méndez e Gayoso, sen que o resto dos membros do Padroado fosen informados da nova situación. Malia a situación de crise pola que atravesa o Centro, a chamada da Consellería de Cultura a Manuel Arroyo para comunicarlle o seu cese foi unha sorpresa no cadro de persoal, que viu como o xerente se veu mantendo no posto lexislatura tras lexislatura.


Summary: Rajoy sabe que non ten ningunha opción nesta sesión de investidura e por iso pon as luces largas, talvez pensando nas terceiras eleccións. O seu discurso esta terza feira foi basicamente o de que "España necesita un goberno" e que non hai alternativa distinta á súa.

"Para existir oposición ten de haber goberno", afirmou Rajoy durante o seu discurso, unha frase claramente dirixida a un Pedro Sánchez que ten declarado que o veredito do eleitorado o pasado 26 de xuño foi que o PSOE liderase a oposición e non o goberno. O líder do PP instou, pois, o PSOE a que viabilice a formación do goberno, mais no seu discurso non fixo nen unha soa chiscadela ás bancadas socialdemócratas. Ningunha referencia, por exemplo, a unha eventual disposición a negociar a revisión da reforma laboral ou da chamada lei mordaza. O discurso de Rajoy resúmese tamén no tempo que destinou a falar de dous temas chave na política española dos últimos anos: a corrupción e a emerxencia en Catalunya dun bloco socio-político a prol da independencia con maioría no Parlament. Ao primeiro dedicoulle dous exiguos minutos, sen sombra de autocrítica, ao segundo, once. Na cuestión nacional viuse o Rajoy máis aceso, a rachar o ton monocorde do resto do discurso. Rajoy invocou a Constitución española de 1812 -a primeira en que se delega a soberanía no pobo español, face o monarca- e pareceu petrificado en solucións decimonónicas. Non se ve como desde ese recanto do ring o púxil conservador pode vir a obter apoios das bancadas do PNV e, aínda moito menos, das da antiga Convergència. Rajoy invocou a Constitución española de 1802 -a primeira en que se delega a soberanía no pobo español, face o monarca- e pareceu petrificado en solucións decimonónicas Á conclusión do discurso, o diagnóstico da maioría das e dos analistas políticos converxía nun ponto: Rajoy púxolle aínda máis doado a Sánchez argumentar o seu voto contrario á investidura porque o líder do PP non gastou nin un minuto da súa intervención en tentar seducir ou conquistar os 85 escanos do PSOE, sen os cais é materialmente imposíbel que poda permanecer catro anos máis na Moncloa. Rajoy axiu como se dese por suposto a convocatoria das terceiras eleccións. O seu discurso é inaceitábel para as forzas soberanistas: non se pode contentar á vez a Cs, a PNV e ao Partit Demòcrata Català. A pelota continúa, pois, no tellado do PSOE de Sánchez, a forza que decidirá se hai terceiras eleccións ou se explora unha maioría alternativa que forzosamente tería de pasar por un acordo co partido, Podemos, que na pasada lexislatura optou por forzar os segundos comicios ao non parecerlle satisfactorio o acordo acadado polos socialistas co partido de Rivera. O discurso de Rajoy contiña un desafío a Sánchez, o de que esclareza se existe ou non unha alternativa politicamente viábel, coa actual correlación de forzas no Congreso, aos 170 escanos que neste momento apoiarían a continuidade do PP ao fronte do executivo.


Summary: Vén de: Camariñas no lampexar do tempo (III): Dous núcleos: Aldea e Vila. Camariñas no lampexar do tempo (II): Camariñas na cartografía e documentación antiga. Camariñas no lampexar do tempo (I): A historia local como protectora do patrimonio.

A Camariñas de mediados do século XIX era xa un núcleo consolidado que bordeaba o areal do Curbeiro, –en realidade debería chamarse do Corveiro, en referencia á pedra dos corvos mariños que había na enseada–. Unhas 300 casas constituían esta vila mariñeira, que acollían unha poboación de máis de mil habitantes. A comunicación por terra coas cidades máis próximas da Coruña e Santiago era moi deficiente, con esta última unía un camiño de ferradura. Por iso o transporte marítimo era o máis habitual para comunicarse con outros destinos. Dispoñía dunha pequena dársena –o peirao vello– construída no século anterior con capacidade para acoller uns 14 barcos de ata 50 tm. Exportaba produtos agrícolas e peixe curado e salgado, aínda que por estes anos as fábricas de salgadura apenas tiñan actividade polo escaseza de sardiña. Tan só había unha escola elemental, na que o alumnado era case todo masculino. As importacións reducíanse a produtos de consumo local: bebidas, aceite, cal, ferro etc. As mulleres –dinos Madoz– que se ocupaban en facer encaixes. Pois por estes anos cando se construíu o antigo faro do cabo Vilán, de moi pouca potencia para unha costa tan perigosa coma esta, e ademais nun emprazamento que non era o axeitado. Neste primeiro plan de faros primouse o das Sisargas e Fisterra, en detrimento do Vilán, de tal maneira que aos poucos anos da súa inauguración, xa se viu a necesidade de construír o novo Vilán, que entraría en funcionamento en 1896, converténdose nun dos faros máis emblemáticos de toda a costa peninsular e o primeiro en dispoñer de enerxía eléctrica. Co andar dos anos o aspecto da vila foi mellorando e así polos anos vinte do pasado século, presentaba unha aparencia atractiva e harmónica, sobre todo na parte da fachada marítima. "Tiene buen caserío" –manifesta Carré Aldao–. Sobre o areal que a circundaba construíuse a vía que comunicaba a estrada de Santiago coa que levaba ao cabo Vilán e levantouse un dique ou malecón para a protección dos embates do mar. Por aquel entón aínda non chegara a luz eléctrica, pero xa tiña comunicación a través do telégrafo. A pesca continuaba a ser a principal actividade dos seus habitantes. Sardiña, congro, abadexo, xurelo ou percebe, eran as especies que máis se capturaban. A través do seu porto exportábase, ademais de peixe curado ou salgado, cereais e madeira. Anos máis tarde ampliáronse as instalacións portuarias, primeiro cun dique perpendicular á antiga dársena e logo con outro central que se asentou sobre a Pedra do Curbeiro. A industria do salgado, de moita tradición, e máis tarde a de conserva, serán os motores principais de desenvolvemento da súa economía. Se na primeira metade do século XIX, houbo momentos de gran escaseza de sardiña que obrigaron ao peche das factorías de salga, cara ao último terzo dese mesmo século a sardiña regresa de novo ás rías e as industrias de salgadura volven a activarse. En Camariñas varios empresarios dedicaranse a esta actividade, un deles, Andrés Cerdeiras Pose, instalouse neste porto en 1884, procedente de Sardiñeiro e fundará a empresa Salazones Cerdeiras. Será o primeiro membro dunha familia de empresarios que se dedicarán primeiro á salga e despois á conserva. Continuará coa actividade o seu fillo Jesús Cerdeiras Castro, que se fixo con outras pequenas factorías e creou a marca Conservas Cerdeiras, iniciándose así na industria conserveira. Logo continuarán os seus fillos Jesús e Andrés que ampliarán a actividade da empresa baixo a denominación Industrias Cerdeimar. Segue actualmente a cuarta xeración coa fabricación de conserva e envasado de varios produtos relacionados co mar, que soubo adaptarse ás exixencias tecnolóxicas e de mercado dos tempos actuais. Capital do Encaixe Grupo de nenas palillando na Mostra do Encaixe de 2006 Diante da falta dunha resposta histórica veraz sobre a orixe do encaixe, a imaxinación popular creou varias lendas como explicación da súa procedencia. Desde que o inventaron os celtas ou que chegou por mar traído por gregos ou italianos, ata o relato máis estendido que conta o naufraxio dun barco nesta costa, do que se salvou unha dama italiana que se quedou a vivir en Camariñas e ensinoulle a palillar ás mulleres desta vila. Fermosa lenda esta última cos ingredientes precisos para unha atractiva recreación histórica. Desde o século XV xa se acredita a presenza do encaixe en Galicia, pero será no seguinte século cando se incremente o seu uso na vestimenta de gala da nobreza e nos enxovais da igrexa. Polos datos que nos achega o Catastro de Ensenada (1753) sabemos que esta artesanía se practicaba en toda a costa galega e nalgunhas zonas de interior. A cidade de Pontevedra e a vila de Noia eran dous núcleos nos que se cita un elevado número de mulleres que exercían este labor. Por esta época tamén estaba moi estendido polo litoral da Costa da Morte, pero máis que destacar polo número de palilleiras, facíao pola cantidade de tratantes ou vendedores de encaixe que había. A maior rendibilidade sacábana o vendedores de Corme, seguidos dos de Muxía, Corcubión e Cee. Pasados os anos, aínda que esta práctica continuou por toda esta nosa rexión costeira, o centro desta actividade vai situarse nas parroquias que bordean a ría de Camariñas, onde tamén se concentrará a súa comercialización. Primeiro nas vilas da Ponte do Porto e Muxía, e máis tarde, na de Camariñas. O gran salto comercial produciuse a finais do século XIX cando se abriu o mercado dos países hispanoamericanos, sobre todo Cuba, Arxentina, México ou Porto Rico. Os vendedores ou puntilleiros porteños, muxiáns ou camariñáns acudían en persoa ou tiñan representantes naqueles países que se encargaban de distribuír o encaixe que se enviaba desde o porto camariñán, onde estaba a aduana da zona, ao porto coruñés do que partían os barcos con destino a aqueles países. O feito de centralizarse os envíos no porto de Camariñas, potenciou o nome desta vila como lugar de orixe de toda esta artesanía. O auxe deste comercio americano mantívose ata finais dos anos vinte do pasado século, momento no que se viu afectado pola crise que sufriron as economías daquelas nacións. Despois de desaparecer aquel gran mercado exterior, a venda deste produto artesán limitouse ao mercado interior, que tamén sufriu unha caída durante os anos da Guerra Civil e a posguerra. Logo experimentaría unha lixeira recuperación ata os anos sesenta, nos que volve a entrar nunha grave crise motivada polo escaso valor que se lle daba aos produtos artesáns, eclipsados polos de tipo industrial. Comezará a súa recuperación nas dúas décadas seguintes cando de novo a artesanía recupere o seu valor e o encaixe faga acto de presenza en exposicións, mostras ou feiras que se organicen en Galicia, momento no que tamén o propio sector toma a conciencia de organizarse e realizar cursos de formación para as novas xeracións. As autoridades municipais camariñás decatáronse da importancia que tiña para a economía local esta artesanía e implicáronse na súa conservación e promoción, o que deu orixe á creación da Mostra do Encaixe no ano 1991, que cada ano se celebra durante a Semana Santa, e a vila de Camariñas se converte na capital do encaixe europeo. Tamén contribuíu neste senso a fundación do Museo do Encaixe nesta mesma localidade o ano 1996 coa intencionalidade de dar a coñecer esta artesanía, pero tamén como centro de investigación e documentación da mesma. Camariñas vista por ollos de fóra Panorámica de Camariñas, 1929 (R. Caamaño) A visión que nos dan dunha localidade os viaxeiros que se achegan a ela atraídos pola curiosidade de coñecela, adoita ser bastante diferente da que teñen as persoas que habitan na mesma. A continuación expoñemos algunhas mostras de como describiron a vila de Camariñas algúns destes viaxeiros que a visitaron en distintos momentos do pasado século XX. O primeiro testemuño é dun reporteiro da revista madrileña Nuevo Mundo, que en 1914 visita as vilas de Ponte do Porto e Camariñas coa intención de realizar unha reportaxe sobre o encaixe. Respecto á vila camariñá escribe:"El caserío, modesto, se tiende a la falda de su abrupta montaña, en cuyo lado opuesto se alza el faro Villano, como refugio de las iras de la Costa de la Muerte. Las calles son estrechísimas y tortuosas, dando la sensación de una población moruna. Las casas son oscuras, están bien ahumadas. En aquel admirable puerto de refugio, conocido mejor de los navegantes extranjeros que de los españoles, se ven algunas barcas que pescan en la cerrada y natural bahía, con destino a una fábrica de salazones que cerca de allí se encuentra". A este periodista procedente dunha gran cidade como era Madrid, o que máis lle impresionou desta pequena vila foi a estreiteza das súas rúas, que xunto co caleado das casas, pareceulle estar diante dunha poboación árabe. A seguinte descrición recóllea o escritor sevillano José Mas na súa novela Costa de la Muerte (1928), traducida ao galego en 1998, quen realizou varias viaxes a Galicia. A Costa da Morte foi unha das zonas que máis percorreu e serviulle de inspiración para a novela que leva ese título."Vivendas brancas que semellan folerpas de sal na amplitude dunha grande praia. É Camariñas. As casas non se parecen ás de Maltica (sic). En vez de balcóns e galerías locen enormes solainas que ocupan nalgunhas máis espazo que a propia vivenda. Estas solainas, á mesma altura do primeiro piso do edificio, son terrazas pintorescas , coa súa varanda, o seu antepeito, os seus tarros de plantas, as súas gaiolas de paxaros e os seus cordeis e arames para colgar roupa e artes de pesca. Estas baixas azoteas, que case se dominaban desde a rúa, daban á vila unha cor local, marabillosa, única. Nas solainas estaba sempre toda a familia. Alí o pescador cosía as súas redes e poñía ao sol os xurelos xa abertos.Era tamén o toucador ao aire libre pois alí peiteábanse as rapazas e pasaban gran parte do día facendo encaixe de bolillos.Unha vila andaluza trasplantada a Galicia era esta vila nos días claros". As solainas das casas foi o que máis lle chamou a atención a este narrador. Esas terrazas baixas nas que a familia pasaba moitas horas do día en épocas de bo tempo, e que representaban unha diferenza significativa con respecto ás casas de Malpica. No seu conxunto esta vila seméllaselle as das súa terra andaluza. Por último temos a descrición que nos deixa a viaxeira inglesa Nina Epton, que nos anos cincuenta desembarcou no porto de Vigo para descubrir Galicia. Froito da súa viaxe foi o libro Grapes and granite (1956), tamén traducido ao galego."A primeira fileira de casiñas arredor da badía de Camariñas, e aínda a maior parte das da segunda fila, amósanlle ao visitante inmaculadas fachadas brancas; pero a fileira de máis atrás penetra en calellas sen laxear ata o grupo de vivendas amoreadas das costas da vila, as máis sucias, grisallas e afumadas; e logo chégase a un labirinto final de cortellos e grupos de "hórreos" empoleirados sobre estreitas paredes. Máis alá están os eternos balados, campos de millo e altas coles, e a illada igrexa de San Xurxo, un santo patrón popular ao longo desta costa norteña". Esta aventureira británica fainos unha descrición fotográfica da vila do encaixe a mediados do século pasado, desde a fachada marítima, coas súas casas brancas en primeiro plano, ata a paisaxe agrícola que veríamos ao fondo. Móstranos como á medida que nos introducimos no interior do núcleo, as casas amoréanse e van empeorando de aspecto ata tomar contacto coa aldea (o lugar da Grixa) formada por un labirinto de cortellos e grupos de hórreos empoleirados. Os tres viaxeiros coinciden na percepción de Camariñas como un conxunto de casas amoreadas, con rúas estreitas e tortuosas, pintadas de branco que lle daba ese aspecto de vila andaluza. Personalidade que perdeu cando nas últimas décadas do século pasado sufriu un profundo cambio que supuxo a substitución da meirande parte das casas tradicionais por outras de nova construción, levantadas con novos materiais, o que lle imprimiu unha fisionomía diferente a este núcleo urbano. Esta serie de artigos publicados baixo o título de "Camariñas no lampexar do tempo" tiña a intencionalidade, como manifestamos no primeiro deles, de coñecer mellor a historia da vila de Camariñas, pero tamén a pretensión de descubrir cales son os seus potenciais recursos para afrontar o seu futuro, ver as súas fortalezas e debilidades. As primeiras terán que constituír os piares do seu vindeiro desenvolvemento, e as segundas, servir para corrixir erros cometidos no pasado. Nestes tempos que se nos transmite que todos imos vivir do turismo, convén non caer neste engano e non descoidar aqueles sectores que xa en épocas pasadas foron esenciais para a prosperidade da vida dos cidadáns. No caso de Camariñas, o mar, a pesca, a industria conserveira e a artesanía do encaixe, constituíron a base da súa economía. Coidar estes sectores e investir neles para lograr a súa modernización tecnolóxica será fundamental para o seu porvir. O fortalecemento dos anteriores recursos non resulta incompatible co desenvolvemento do sector turístico, todo o contrario, contribúe a potencialo. Un turismo que no caso desta vila, tería que estar baseado nos importantes recursos naturais, históricos, artesanais e gastronómicos dos que dispón esta localidade e a súa contorna. Capitaneados polo seu buque insigne que é o faro Vilán, verdadeiro talismán desta costa. Agardemos que os seus lampexos esperten as conciencias para poñer en valor este lugar e o espazo natural que o circunda, co máximo respecto á obra que a man da natureza nos entregou. Xan Fdez. Carrera. Artigos da serie Camariñas no lampexar do tempo Camariñas no lampexar do tempo (II): Camariñas na cartografía e documentación antiga. Camariñas no lampexar do tempo (I): A historia local como protectora do patrimonio. Outros artigos de Xan Fernández Carrera "A historia da Costa da Morte do século XX resultaría moi difícil de escribir sen consultar a obra de Ramón Caamaño e José Vidal". A Ponte do Porto, do esplendor á decadencia. A orixe da vila da Ponte do Porto. Patrimonio e turismo na Costa da Morte. Outros artigos históricos de Suso Jurjo


Summary: Carlos Seco abandonou o cargo no combinado masculino, que asume agora a tripleta formada por Alexandre Sanmartín, Jerry Holmes e Martín Fernández. Esta semana está previsto que se coñeza a lista de xogadores dun equipo que segue a buscar financiamento.

A selección galega de fútbol gaélico disputará -tanto en categoría masculina como feminina- o Mundial da modalidade que terá lugar en Abu Dabi a principios de marzo. E a un mes da histórica competición -o primeiro campionato ao que Galiza acode cun combinado oficial, encadrado no Grupo B- o conxunto mudou de adestrador, logo de que durante os preparativos para a cita do mes de xaneiro abandonase o cargo o coruñés Carlos Seco, uns dos principais introdutores deste deporte en Galiza desde hai catro anos. Finalmente, após un proceso de debate no que se produciron algunhas tensións, o relevo no posto quedou en mans de tres adestradores: Alexandre Sanmartín (do Estrela Vermelha de Compostela); Jerry Holmes (do Irmandinhos da Estrada) e Martín Fernández, (do Fillos de Breogán da Coruña). A pre-selección de trinta homes xa traballou en varios adestramentos e está previsto que a lista de 12 convocados definitiva se coñeza esta semana. Á vez, segue en marcha o proceso de financiamento colectivo en rede co que a Asociación Galega de Fútbol Gaélico solicita colaboración para pagar os gastos derivados do desprazamento ao Mundial. Co obxectivo de acadar 5.500 euros levan cubertos arredor da metade, ao tempo que continúan as negociacións con empresas e institucións, que polo de agora non deron os resultados desexados para a selección.


Summary: Estamos celebrando as xuntanzas -do Padroado da Fundación e do Consello de Lectores e Lectoras- e actos públicos cos que celebramos o primeiro ano de Praza. Grazas a vós.

Estamos celebrando na Nave de Vidán de Compostela as xuntanzas -do Padroado da Fundación e do Consello de Lectores e Lectoras- e o acto público cos que celebramos o primeiro ano de Praza. Grazas a vós. Levamos desenvolvendo dende o 1 de febreiro de 2012 un traballo xornalistico diario que cremos rigoroso e plural, procurando sacar á luz algúns temas dos que non se adoita falar nos medios, e servir de altofalante os movementos sociais galegos e os sectores máis activos da cidadania. Queremos seguir facendo este traballo ao longo de 2013 e para iso necesitamos seguir contando co voso apoio.


Summary: A asociación abre desde este martes unha nova fase para solicitar o dominio galego entre administracións públicas, propietarios de marcas ou entidades que promoven o galego, que terán prezos especiais. A partir do 2 de decembro, calquera podería solicitar o .gal.

Os dominios .gal espállanse. A identidade galega na Rede vén de lanzar unha nova fase de lanzamento que aumentará a lista de webs puntogal logo das 93 pioneiras que o pasado 24 de xullo abriron o camiño -e entre as que se atopa praza.gal- para este apelido para os espazos galegos na Internet. Desde este mesmo martes se poden solicitar xa os dominios nun novo período deseñado para grupos con dereitos preferentes, tales como as entidades que promoven o galego, administracións públicas ou propietarios de marcas. Así o adiantaron a asociación puntoGal nunha rolda de prensa xunto ao presidente da Real Academia Galega (RAG), cuxa sede acolleu a presentación das características e requirimentos para esta nova xeira de galeguización virtual. Entidades que promoven o galego, administracións públicas ou propietarios de marcas poden solicitar desde xa o seu puntogal Son dúas as fases que se abren desde este martes: a Abrente e a Carreira, que serán as previas á derradeira e definitiva, a fase aberta, aquela na que calquera poderá rexistrar un enderezo .gal de maneira inmediata e tras cumprirse así cos prazos e requisitos previstos pola ICANN. Así, nesta fase Abrente pódense solicitar dominios dentro de cinco categorías, tal e como explicou Edita de Lorenzo, directora xeral de puntoGal. Deste xeito, inclúense marcas validadas na Trademark Clearing House (TMCH) -unha base de datos de marcas internacionais establecida por ICANN, o organismo que goberna as direccións da Internet-, así como marcas do TMCH que non cumpren cos requisitos para usar un .gal, pero queren asegurarse de que a súa marca non sexa rexistrada, aínda que non activen inicialmente a súa páxina baixo os requirimentos de dominio .gal. Tamén se inclúen aquí administracións públicas de calquera ámbito con competencia en Galicia e entidades de promoción da cultura e da lingua galegas. Xa que logo, institucións e entidades (consorcios, axencias, comisións, fundacións, asociacións....) poderán solicitar, entre outros, nomes xeográficos con relevancia, os propios nomes das entidades, o dos seus servizos en liña e as súas marcas rexistradas. Esta fase Abrente tamén abrangue marcas rexistradas a calquera nivel con validez en Galicia e as denominacións de orixe rexistradas, ademais de calquera que tivese ata agora unha web que veña promovendo a cultura galega e utilizando a lingua galega nas súas comunicacións en liña baixo outro dominio, que pode solicitar o seu propio nome ou o nome dos dominios rexistrados e usados. O prazo para esta fase Abrente remata entre o 18 e o 25 de novembro, dependendo do tipo de entidade que solicite o dominio O prazo para estas categorías do Abrente remata o vindeiro 18 de novembro, agás para o caso das administracións públicas e entidades que promoven a cultura e a lingua galega, para as que remata o 25 de novembro. "No caso de se presentaren varias peticións para o mesmo dominio, terá preferencia o solicitante pertencente a unha categoría superior, tal e como obrigan as normas da ICANN", aclara a asociación. Por outra banda, puntoGal advirte que os prezos base dos dominios variarán segundo a categoría e asegura que fixo "un esforzo" para que aqueles que promocionan a cultura galega ou empregan o idioma propio na Rede "gocen dun prezo menor". Deste xeito, as webs que estean nesta situación partirán dun prezo base aproximado de 50 euros por dominio e ano. No caso da categoría 2, a de aqueles que non cumpren cos requisitos para usar un .gal pero queren asegurarse de que a súa marca non sexa rexistrada, o importe base será de 170 euros, mentres que no resto dos casos o prezo intermedio será de 65. O prezo do dominio será menor para as webs que promocionan a cultura galega ou empregan o idioma propio, sobre uns 50 euros "Con todo, o prezo final para o consumidor non o fixa puntoGal, senón os rexistradores acreditados por ICANN, as empresas comercializadoras finais. Os prezos citados aquí son polo tanto prezos base e aproximados, cada rexistrador pode realizar libremente ofertas diferentes", advirte a asociación, que publicará unha lista de rexistradores acreditados na súa web para que os interesados poidan escoller o rexistrador que máis lles conveña. Os interesados deberán indicar na súa solicitude a cal das categorias optan e motivar a súa clasificación, tendo en conta que as de maior rango terán prioridade sobre as de menos rango. Todas as peticións entrarán nun proceso de estudo previo antes de poder activarse, polo que as solicitudes recibidas e aprobadas non será posible activalas normalmente antes do día 2 de decembro. Carreira aberta para os que non teñen dereitos preferentes E que pasa con aqueles que queren rexistrar un .gal xa pero o dominio que lles interesa non cae en ningunha das categorías do Abrente? A asociación responde que tamén poden solicitar o dominio dende este martes, aínda que o farán a través dun programa cun nome diferente, Carreira, e cun prezo base superior, 170 euros. A partir do 2 de decembro, calquera interesado poderá solicitar o seu dominio puntogal "Os que decidan participar na Carreira teñen as vantaxes de aspirar a facerse con calquera enderezo .gal (non é necesario que proben ter algún dereito preferente sobre esa dirección como os de Abrente) sen ter que agaradar ao 2 de decembro", explica puntoGal, que será daquela cando se abrirá o último prazo, a Fase Aberta, un período sen restricións, e cando se adxudicarán os dominios por orde de chegada da solicitude. Durante o acto de presentación, o presidente de puntoGal animou a todas as persoas e entidades que teñen algún dereito sobre o seu enderezo de Internet a aproveitar a oportunidade de rexistralo baixo o dominio .gal de xeito preferente. "Estamos convencidos de que nestes próximos meses se sumarán todos os dominios da administración autonómica, da administración periférica do Estado, de todos os sindicatos, de todos os centros de Ensino, de todas as academias, de todos os colexios e asociacións profesionais, dunha parte importante das nosas empresas e comercios, das asociacións culturais de base e de todos os concellos de Galicia", asegurou. PuntoGal lanza agora estes novos períodos de solicitude tras completar con éxito o programa Pioneiros. A maioría dos 93 enderezos pioneiros adxudicados na véspera do 25 de xullo xa está activo, destacou a asociación, que anima aos pioneiros que aínda non o activaron que o fagan axiña. Ademais, o colectivo, formado por 114 organizacións, agradeceu "o masivo e ininterrompido apoio recibido nestes sete anos" para que a ICANN aprobase a candidatura en 2013 e fose delegado o dominio esta primavera. "O dominio é voso", finalizaron.


Summary: A concelleira de Acción Cultural de Santiago, Mercedes Rosón, e o director de Trivium, César Abella, presentaron onte a V Semana do Patrimonio Invisíbel, que se desenvolverá entre o 12 e o 17 de setembro nunha decena de lugares da capital galega que invitan a deitar unha mirada diferente sobre a cidade e sobre a súa Historia.

O que non se coñece non se pode amar. A Semana do Patrimonio Invisíbel, que se desenvolve do 12 ao 17 deste mes, parte desa certeza para encher ocos no pouco coñecemento que se ten dalgúns dos recunchos máis escondidos da cidade de Santiago. Mediante visitas guiadas, ofrécse á cidadanía a oportunidade de visitar lugares que -ben porque son pouco coñecidos, ben porque son de difícil acceso- non gozan da popularidade das atraccións turísticas máis obvias. "Ás veces, camiñamos pola cidade e, ao pasarmos por diante dunha porta, preguntámonos que haberá detrás", comenta Manuel Rial en conversa con Nós Diario. "Esa porta que hai na rúa de Bonaval e que sempre permanece fechada dá acceso a un cemiterio privado, algo que probabelmente nunca imaxinariamos". Rial é unha das persoas que guiará estas visitas e refírese, neste caso, á capela e o cemiterio da Confraría do Rosario que, situados no interior de San Domingos de Bonaval, constitúen unha das novidades da edición deste ano, a quinta. "Este ano, ademais, visitaremos por primeira vez outros dous espazos, o convento de San Francisco, que garda un claustro gótico e a tumba do mítico fundador Cotolai [que se supón que hospedou a San Francisco de Asís na súa peregrinación a Compostela] e tamén o Arquivo Histórico Universitario que, malia o que podería levar a imaxinar polo seu nome, non garda soamente documentación sobre a Universidade, senón que tamén conserva fondos históricos do Hospital Real, do Concello de Santiago ou dos antigos municipios de Sar, Enfesta e Conxo". Compostela en clave de órgano Éxito de público A Semana do Patrimonio Invisíbel conta desde o inicio co favor do público, que esgota as reservas para as visitas guiadas en poucas horas. E que tamén marca as súas preferencias, obrigando a organización a multiplicar as actividades en certos lugares que acaban sendo favoritos como a Tribuna da Catedral, desde a que se ten unha visión perfecta da estrutura románica do edificio. "Si, a Tribuna sempre ten unha gran demanda. E tamén os mananciais de Compostela, unhas grutas que conteñen as fontes de auga desde os tempos de Xelmírez, cando a poboación medrou e houbo que buscar auga en novos mananciais e construír acuedutos que a canalizasen. Aínda hoxe seguen surtindo de auga a cidade". As visitas de Patrimonio Invisíbel parten de dúas premisas: a calidade do discurso narrativo nas guías -a cargo do proxecto Trivium de xestión cultural- e a protección dos bens que se visitan. Os grupos sempre son reducidos -nunca máis de quince persoas- para ser respectuosos cos espazos visitados. "Esta visita permite mergullarse nese mundo industrial agora desaparecido", explica Rial En xeral, estes lugares son fráxiles e falan dun pasado moi afastado. Mais, en ocasións, ofrecen unha mirada nova e sorprendente sobre Compostela: a Fundación Laboral da Construción, por exemplo, permite descubrir un descoñecido pasado industrial da cidade. "Santiago é unha cidade que nunca imaxinamos como industrial", explica Rial, "mais resulta que a súa industria dos curtidoiros foi unha das máis importantes da Galiza e incluso da península desde finais do século XVIII até comezos do XX. Até o punto de que mesmo importaba peles desde a Arxentina. Especialmente na fabricación de material para o calzado, tivo unha importancia enorme durante case dous séculos e caracterizábase por facer un traballo moi delicado, en contraposición coa industria do Mediterráneo, que era menos refinado na súa elaboración. Esta visita permite mergullarse nese mundo industrial agora desaparecido". O Colexio de Fonseca, a priori, parece un lugar máis transitado pola cidadanía mais aloxa espazos como a Biblioteca América, moi pouco coñecida e difícil de visitar e que "resulta sempre unha sorpresa para as e os visitantes", revela Rial. "E o mesmo pasa coa Facultade de Historia, na que, ademais de as estancias máis coñecidas como a Aula Magna, coñecemos puntos aos que normalmente non existe acceso público, como a terraza do piso superior, desde a que se pode gozar da que quizais sexa a panorámica máis completa da cidade vella, ou o despacho do decano, onde se conserva un dos orixinais do mapa da Galiza de Domingo Fontán". Malia que con cada edición se amplían as prazas dispoñíbeis para asistir ás visitas guiadas, a demanda segue duplicando e mesmo triplicando a capacidade, o que demostra a curiosidade da cidadanía por coñecer a súa propia Historia. A semana rematará cunha visita secreta e un percorrido nocturno na xornada de clausura. "É unha especie de agasallo cuxos detalles non podo desvelar, mais que, con seguridade, sorprenderá ás persoas que se apunten". O lugar da música e a música do lugar


Summary: "Está claro que nada se aprendeu da traxedia do Alvia en Angrois hai só dous anos". Así reacciona a deputada do BNG no Congreso Rosana Pérez ás inauguracións de determinados tramos do AVE sen dispositivo de seguranza ERTMS.

O BNG vén de presentar no Congreso unha iniciativa parlamentar dirixida ao Ministerio de Fomento para denunciar a posta en marcha de corredores como o do AVE do Eixo Atlántico ou o de Valladolid-Palencia-León sen o dispositivo de seguranza ERTMS en funcionamento. "Está claro que nada se aprendeu da traxedia do Alvia en Angrois hai só dous anos. Aquela curva maldita tampouco contaba co ERTMS, igual que toda a conexión Ourense-Santiago", advirte a deputada nacionalista. Rosana Pérez acusa a Ana Pastor, ministra de Fomento, de estar "cegada pola súa ansia de acumular inauguracións e protagonizar anuncios" e de facer "caso omiso do sucedido nunha das maiores catástrofes ferroviarias da historia do ferrocarril e a primeira da alta velocidade no Estado español". Así, recrimínalle que "de nada lle servisen as análises nin as voces expertas que sinalaron que as cousas terían sido distintas aquel fatídico 24 de xullo de 2013 de ter estado en marcha o ERTMS". A parlamentar do BNG considera "unha irresponsabilidade" inaugurar conexións de alta velocidade "a toda présa e sen contar cos sistemas de seguranza máis avanzados, só porque se aproxima a convocatoria de eleccións xerais".


Summary: Cando todo indica que se están a vivir as horas postreiras de En Marea tal e como foi concebida, Luís Villares convocou esta quinta feira os meios para lanzar un apelo á unidade con aroma a penúltimo movimento dunha partida de xadrez cuxo final xa está cantado. O líder orgánico do partido instrumental —que podería deixar de ser portavoz no Pazo do Hórreo descabalgado polos críticos, segundo fontes consultadas por Radio Galicia-SER— dirixiu o seu discurso basicamente a Podemos, a forza arredor da cal gravitan Esquerda Unida e a Anova oficial.

Villares chamou a Podemos Galicia para que se comporte con "responsabilidade" e non contribúa para fracturar de xeito irreversíbel o auto-cualificado como espazo da unidade popular. A ruptura sería unha "torpeza que a cidadanía non entendería", dixo ao tempo que instou o sector crítico a aceptar os resultados das primarias, cuestionados abertamente pola auditoría contratada pola formación liderada por Antón Gómez Reino. A situación é máis que delicada. Do ponto de vista da pervivencia de En Marea tal e como está actualmente configurada é case terminal, con chamamentos de Podemos a constituír un novo foro rupturista sen presenza dos villaristas e con informacións que apuntan a que o sector crítico se está a plantexar a substitución do xuíz en excedencia como o seu portavoz no Pazo do Hórreo. Plenamente consciente diso, Villares deixou unha frase que indica até que ponto o único horizonte é o cisma: "Aqueles que predicaron a unidade do rupturismo agora predican o rupturismo da unidade" A sensación é a de que os distintos actores do drama están a preparar o final da escena da mellor forma para os seus intereses reputacionais, isto é, tentando que sexan os outros os que carguen coa responsabilidade da separación. En todo caso, Villares fixo un último alegato a prol da unidade. "As chamadas á ruptura son unha chamada ao fracaso. Isto [En Marea] non é un proxecto de fracasos nin de fracasados. Este proxecto ten vocación de hexemonía. Se alguén quer rachar para estar cómodo, mais sen contar con respaldo social, alá eles". E engadiu: "Fago un chamamento á unidade e a non desestabilizar os espazos que son fundamentais para nós. As inscritas decidiron, e agora toca falar de políticas, das solucións que nós artellamos para rematar co desmantelamento dos servizos públicos do país". Sobre eventuais movimentos no grupo parlamentar —dos outros 13 escanos da confluencia no Pazo do Hórreo só 3 están con el—, Villares apelou quer o "mandato" das inscritas como das e dos eleitores que apañaron a papeleta do partido instrumental nas eleccións de 2016. "Non se me ocorre que vaia haber quen se salte o mandato de votantes e inscritos. E se é así habería que se perguntar a que obedece esa manobra", dixo.


Summary: Feixoo apela á "prudencia" e pide aos galegos "a menor interacción social posíbel".

Núñez Feixoo avanzou que o certificado de vacinación contra a Covid será obrigatorio para acceder a espazos como os ximnasios, os hospitais de día e oncohematolóxicos, unidades de diálises, e as residencias de maiores na Galiza. Así o avanzou o máximo mandatario galego esta quinta feira durante a súa comparecencia na rolda de prensa posterior á reunión semanal do seu Goberno. Feixoo dixo que, ante a evolución da pandemia, cun incremento dos contaxios nos últimos días, a Xunta "intensificará" a solicitude do certificado "en espazos pechados con posibilidade de contaxios". Feixoo aproveitou a súa comparecencia ante os medios para facer un chamamento á "prudencia" e pedir aos galegos "a menor interacción social posíbel" Deste modo, a obrigatoriedade de presentar este documento en ximnasios, hospitais de día e oncohematolóxicos, unidades de diálises e residencias en Galiza únese á da hostalería, os lugares de lecer e os albergues. Ademais, Feixoo aproveitou a súa comparecencia ante os medios para facer un chamamento á "prudencia" e pedir aos galegos "a menor interacción social posíbel" como ferramenta para loitar contra a Covid, ademais do uso da máscara, a distancia de seguridade e a correcta ventilación. O Tribunal Superior de Xustiza de Galicia (TSXG) deu o pasado 26 de novembro o visto e prace á Xunta a implementar o Certificado Covid para permanecer nos "interiores" de restaurantes e nos bares (neste caso só a partir das 21 horas) como se adiantara esta semana sobre as consideracións do Goberno galego e o sector para intentar reducir o número de contaxios polo virus.


Summary: Azucena Mora, experta en microbioloxía e en patoloxías animais e humanas e profesora da USC, explica as características de unhas e outras probas para a detección do coronavirus. Destaca que as PCR deben seguir sendo a referencia, pero subliña a importancia dos tests rápidos para coñecer mellor a enfermidade.

España vai comezar a realizar de forma masiva os denominados tests rápidos para a detección do coronavirus. O Goberno central comezou o pasado domingo a distribuílos entre as comunidades autónomas, recibindo Galicia unha primeira partida de 58.000 do total de algo máis dun millón. Trátase de probas que detectan, cunha pinga de sangue, se unha persoa xerou anticorpos contra o virus e que, polo tanto, indican se esa persoa estivo ou está infectada. Estas ferramentas veñen unirse aos tests xenéticos de PCR (iniciais en inglés de reacción en cadea da polimerasa) que xa se viñan realizando e que son máis fiables pero cuxos resultados tardan máis (ao redor de 4 horas) e das que non é posible levar a cabo un número tan elevado de probas. PCR e tests rápidos teñen características distintas e, polo tanto, van cumprir funcións diferentes na loita contra a o coronavirusAs probas para a detección do coronavirus son fundamentais para evitar a súa propagación. O propio director xeral da Organización Mundial da Saúde (OMS), Tedros Adhanom, lanzou hai tres semanas un chamamento moi claro: "Temos unha mensaxe moi simple para todos os países: test, test, test. Realizade probas en cada caso sospeitoso de estar infectado polo coronavirus". España realizou varios centos de miles de test dende o inicio da epidemia (un mínimo de 400.000), aínda que se ignora o número exacto, dando a Xunta unha cifra para Galicia de 34.423 este martes. O número de probas por habitante é ao redor da metade das realizadas en Alemaña e é inferior ao dato italiano ou de Corea do Sur, pero é moi superior ás cifras de Estados Unidos, Reino Unido ou Francia. Civio publicou este mércores unha reportaxe na que analiza as dificultades que nas últimas semanas España atopou para poder levar a cabo máis probas PCR (a capacidade actual é dunhas 15.000 ou 20.000 ao día), debido á falta de infraestruturas adaptadas para este fin. Mentres, ao millón de probas de diagnóstico rápidas recibidas esta semana unirase outro millón a semana que vén, e cantidades maiores nas semanas seguintes.As PCR van seguir sendo o instrumento principal para a detección de casos positivos, pero as probas rápidas permitirán acelerar a detección de persoas infectadas e facer un seguimento a pacientes que xa superaron a enfermidadeCon todo, PCR e tests rápidos teñen características distintas e, polo tanto, van cumprir funcións diferentes na loita contra a o coronavirus. As PCR van seguir sendo, segundo o Goberno central, o instrumento principal para a detección de casos positivos. Mentres, os tests rápidos -que serán complementarios ás PCR- servirán para acelerar a detección de persoas infectadas en espazos de especial importancia ou risco, como hospitais ou residencias da terceira idade. Ademais, permitirán facer un seguimento a pacientes que xa superaron a enfermidade. E, finalmente, posibilitarán a realización de estudos de seroprevalencia para coñecer mellor que porcentaxe da poboación foi infectada polo coronavirus (barállase nestes momentos o 15%), como está circulando o virus e que pacientes superaron xa a enfermidade.Os tests rápidos incrementan a capacidade de diagnóstico e, ademais, reducen a sobrecarga das probas PCR. A súa gran vantaxe, ademais da súa rapidez (apenas 15 minutos), é que o seu uso non require de persoal especializado. Cales son as súas características? De que forma se complementan coas PCR? Que utilidade poden ter os estudos de seroprevalencia? Falamos con Azucena Mora, experta en microbioloxía e en patoloxías animais e humanas e profesora da Universidade de Santiago no campus de Lugo.Que diferenzas hai entre as PCR e as probas rápidas? Por que as PCR son o instrumento principal, aínda que se trata dun proceso máis longo e complexo?A proba máis eficaz para a detección do virus é a PCR. Con esta proba o que fas é extraer os ácidos nucleicos, porque neste caso é un virus ARN e debe ser extraído e transformado en ADN, para despois amplificalo e detectalo.O problema dos PCR é que necesitas man de obra especializada, necesitas máis horas e necesitas unhas determinadas condicións de bioseguridade. En cambio, os tests rápidos son rápidos, como o di a propia palabra, non necesitas man de obra especializada e ademais pódense facer de forma masiva. En 10-15 minutos están feitos e son fáciles de ler. Hainos de dous tipos, para detectar antíxenos e para detectar anticorpos, que son os que se comezaron a distribuír agora.Iso si, teñen unha fiabilidade menor, pero para ser útiles deben ter unha fiabilidade superior ao 80%. E no caso dos test de anticorpos, cando detecta anticorpos o que che di é que esa persoa ou ben estivo infectada ou ben nese momento está infectada."Sería moi importante utilizar os tests rápidos de forma masiva para ter un control de como penetrou a infección a nivel xeral na sociedade"Como funcionan estes tests rápidos?Son inmunocromatografías. Para dicilo de forma coloquial son como os tests de embarazo. A única limitación é que necesitas que os reactivos que están fixados nese soporte dos tests rápidos sexan altamente específicos, e como este virus apareceu hai tan pouco tempo, non foi doado contar con tests fiables nun prazo tan curto.Que utilidade poden ter estas probas rápidas?En primeiro lugar, serven para facer rapidamente enquisas epidemiolóxicas. Neste senso, sería moi importante utilizalos de forma masiva para ter un control de como penetrou a infección a nivel xeral na sociedade. E tamén serven para facer seguimento a enfermos; se ti tes, nunha residencia, a persoas que superaron a enfermidade, podes ir facendo un seguimento de forma rápida e sinxela, da situación de todos. Podes separar con facilidade ás persoas que superaron a enfermidade e ás que non. Facilita, polo tanto, facer un seguimento día a día, e non ter que andar agardando polos resultados das PCR.Por que tardan tanto as PCR e a capacidade de España para facelas é limitada?A principal limitación é a extracción dos ácidos nucleicos, que é o que está atrasando o proceso. Falamos ademais de material infeccioso, polo que primeiro hai que inactivar o virus e debes ter unha estrutura de bioseguridade, que é fundamental nestes casos. Hai poucos centros que teñan esa infraestrutura de bioseguridade, só aqueles que están afeitos a traballar con enfermidade de erradicación. Se ti tes todo preparado, os resultados poden estar en seis horas, pero por todo o anterior, o proceso estase alongando. Estase investigando para reducir o tempo que leva a extracción dos ácidos nucleicos, porque é que está bloqueando máis o proceso. O ideal sería poder facer PCR sen parar, de forma masiva, pero non é posible."Cunha única ferramenta de diagnóstico é imposible erradicar un proceso e cada ferramenta é útil dependendo do momento epidemiolóxico no que te atopes"PCR e tests rápidos son, polo tanto, complementarios?Cunha única ferramenta de diagnóstico é imposible erradicar un proceso e cada ferramenta é útil dependendo do momento epidemiolóxico no que te atopes. Ao comezo, o que necesitas é un diagnóstico directo: é dicir, identificar o microorganismo, como están facendo moi ben coas PCR. É a ferramenta de referencia, porque non necesitas que o microorganismo estea viable na mostra, porque o que estás detectando son ácidos nucleicos. E, ademais, estás indo a buscar directamente o microorganismo. Porén, despois, para controlar e erradicar a enfermidade necesitas identificar que persoas están infectadas pero son asintomáticas, porque doutro xeito non podemos cortar esa transmisión. Cantas máis ferramentas, mellor. Son complementarias e todas son necesarias para erradicar a enfermidade."A referencia debe ser a PCR e as outras vannos axudar a separar a poboación que ou ben está infectada ou que xa pasou a infección"As PCR seguirán sendo a base para a detección, pero as probas rápidas poden axudarnos a coñecer mellor a enfermidade?Cada unha delas ten unha limitación. A referencia debe ser a PCR e as outras vannos axudar a separar a poboación que ou ben está infectada ou que xa pasou a infección. Neste caso interésanos moito neste momento coñecer con exactitude se estas persoas que xa pasaron a enfermidade poden volver a infectarse, se xeran inmunidade, e se esta é permanente ou por que período de tempo. É moi importante neste momento saber que grao de protección temosTamén é importante saber se se poden empregar os anticorpos de persoas que superaron a enfermidade, e utilizalos como inmunidade pasiva noutras persoas, administrándolle ese soro para que poidan loitar contra a infección con esa axuda.


Summary: A iniciativa conta coa colaboración da Asociación de Escritores en Lingua Galega. A escola arrincará en setembro cun obradoiro de creación literaria.

A cidade de Lugo contará, a partir de setembro, cunha Escola de Narración Oral que ensinará técnicas para contar historias e afondará na tradición da literatura oral. A iniciativa nace da man da Área de Cultura do Concello e da Asociación de Escritores en Lingua Galega (AELG). A actividade coa que iniciará a súa andaina a escola consistirá nun obradoiro de creación literaria que impartirá o propio coordinador da escola, Antonio Reigosa, xunto ao escritor lucense Isidro Novo. Con este obradoiro, aberto a todos os cidadáns maiores de 15 anos, abordaranse todos os ámbitos da oralidade, dende a tradición ás tendencias máis innovadoras, co fin de inspirar a novos creadores e de estimular novas correntes baseadas nesa oralidade que tanto marcou a nosa literatura. Abordaranse todos os ámbitos da oralidade, dende a tradición ás tendencias máis innovadoras O curso, baixo o título Iniciación á narración oral, desenvolverase ao longo de trece xornadas de dúas horas de duración do 25 de setembro ao 18 de decembro. As clases serán os martes de 18:00 a 20:00 horas no C.S. Uxío Novoneyra e a inscrición gratuíta poderá formalizarse do 27 de xuño ao 15 de setembro no Rexistro Xeral do Concello de Lugo. As prazas son limitadas e adxudicaranse por rigorosa orde de inscrición.ContidosA escola terá a súa sede no Centro Social Uxío Novoneyra e as clases impartiránse nas aulas que se habilitarán para a Escola de Música, coa que compartirá dependencias. Os contidos abranguen unha variada escolma de materias co fin de que os alumnos e as alumnas acaden coñecementos das técnicas da narrativa oral como as linguaxes non verbais, a cultura tradicional e a oralidade, a destreza oral, a lectura en voz alta ou as palabras con memoria.


O 16 de febreiro de 1999 a Xunta lanzaba o concurso de ideas que acabaría gañando o arquitecto Peter Eisenmann e que dúas décadas despois xa consumiu máis de 300 millóns de eurosO 16 de febreiro de 1999, hai agora 20 anos, a Xunta daba o primeiro paso para facer realidade a Cidade da Cultura de Galicia, o soño de Manuel Fraga, coa convocatoria, publicada uns días despois no Diario Oficial de Galicia, dun concurso de ideas para definir o deseño do complexo. Só dous anos máis tarde, exactamente outro 16 de febreiro, de 2001, sen un Fraga convalecente dunha operación, púñase a primeira pedra da construción seguindo o proxecto seleccionado do arquitecto Peter Eisenman, que co paso dos anos iría aumentando en volume e custo ata superar os 300 millóns de euros, o triplo do previsto inicialmente. Un sobrecusto para o que, con obras en marcha malia a promesa de Feijóo de paralizar dous edificios, aínda non hai unha cifra definitiva pero que xa en 2007 levou ao Consello de Contas a dicir que co proxecto a Xunta de Fraga "abdicou da súa responsabilidade de xestión prudente e planificada dos fondos públicos".Dos seis grandes edificios previstos, dous inauguráronse en xaneiro de 2011, outros dous ano e medio máis tarde e, malia a promesa de Feijóo de paralizar os dous restantes, un deles vén de retomarse convertido en edificio de oficinas por outros 17 millóns de eurosA idea de construír a Cidade da Cultura en Santiago, no monte Gaiás, xurdiu á calor doutros grandes proxectos urbanístico-culturais noutros puntos do Estado, como o museo Guggenheim de Bilbao, inaugurado en outubro de 1997, ou a Cidade da Artes e as Ciencias de Valencia, inaugurada en xuño de 1998. En febreiro de 1999 a Xunta lanzaba o seu propio proxecto coa convocatoria do concurso de ideas que acabaría gañando Eisenmann. Dos seis grandes edificios que prevía o arquitecto, os dous primeiros inauguráronse unha década despois de iniciarse a súa construción, a comezos de 2011, e outros dous ano e medio máis tarde. Poucos meses despois, a comezos de 2013, a Xunta, tras reclamalo o BNG, decidía paralizar a construción dos dous edificios pendentes, pero hai uns meses Feijóo daba marcha atrás e anunciaba que se retomarían as obras para mudar o gran teatro inicialmente previsto por un edificio de oficinas para as universidades que custará outros 17 millóns de euros. É o, ata o momento, último bandazo dun proxecto que nestas dúas décadas rexistrou todo tipo de irregularidades e mudanzas.O Consello de Contas detectou que en 2004 xa había desviacións de máis de media década nas obras e un sobrecusto medio próximo ao 200%En 2007 o Consello de Contas, o ente independente fiscalizador das contas públicas, facía público un duro informe referente á situación do proxecto tres anos antes, cando só levaba tres anos en obras. Para daquela xa detectara desviacións de prazos de máis de media década e sobrecustos medios do 200%, que nalgunha área chegaban ao 500%. Foi nese informe no que o Consello de Contas considerou que a Administración de Fraga "abdicara das súas responsabilidades na xestión prudente e planificada dos fondos públicos". Despois chegaría unha comisión de investigación política na que quedou en evidencia o subministro de pedra para as obras procedente da canteira dun alcalde do PP que foi insuficiente e obrigou a importar material do Brasil, ou a colocación como director económico da Fundación Cidade da Cultura, sen aclararse como, dun cuñado de Mariano Rajoy. En 2017 a Cidade da Cultura acolleu 156 actividades ás que asistiron 120.000 persoasHoxe a Cidade da Cultura conta cunha programación estable en moitas ocasións afastada da liña do resto de eventos promovidos desde a Xunta pero cuxo custo o Goberno galego non deixa claro. Segundo a memoria de actividades de 2017 da Consellería de Cultura, a última dispoñible, na Cidade da Cultura organizáronse ese ano 156 actividades ás que asistiron 120.000 persoas. O funcionamento ordinario do complexo, asumido fundamentalmente con fondos da Xunta, sitúase arredor dos 7 millóns de euros (un millón en salarios do persoal propio e 6 millóns en contratas externas de servizos). A esa cifra hai que engadir outro millón de euros anual procedente dun fondo creado hai unha década por patrocinadores privados (queda nel arredor de dez millóns de euros) e que vai destinado á programación, sen que quede claro cantos cartos do funcionamento ordinario contribúen tamén a soster parte desta. Os investimentos en obras aínda pendentes ou os orzamentos doutros departamentos da administración, como os servizos informáticos, tamén instalados no Gaiás están á marxe destas cifras.Dúas décadas despois, a Xunta está a intentar buscar un novo destino produtivo ao complexo e tras instalar nel o centro informático da administración autonómica abriu diversos espazos a proxectos de I+D e emprendemento privadoPor outra banda, nos últimos anos, o Goberno de Feijóo, que estaba presente xa no executivo de Fraga que adxudicara dous dos edificios mentres gobernaba en funcións tras perder as eleccións de 2005, intentou buscar un novo destino produtivo ao complexo. Instalou nel o centro informático da Xunta e abriu diversos espazos a proxectos de I+D e emprendemento da iniciativa privada. Pero nada de todo isto estaba previsto cando hai agora 20 anos a Xunta lanzou un concurso de ideas centrado no arquitectónico sen ter en conta como dotar de contido un soño de Fraga convertido en pesadelo dos gobernos posteriores.Situación dos edificiosA Cidade da Cultura pensada por Eisenman ía ter seis grandes edificios, dos que dous, o Teatro e o Centro de Arte, non se chegaron a facer. Esta é a situación actual do complexo e algunhas das principais polémicas de cada edificio:No espazo do inacabado teatro a Xunta promove agora un edificio de oficinas para as universidades de 14,7 millóns de euros con fondos procedentes da I+D e noutra parte, un auditorio ao aire libre por 1,8 millónsTeatro: Foi adxudicado en 2005 pola Xunta de Fraga en funcións por 82 millóns e cando se paralizou en 2013 xa se levantaran algunhas estruturas que agora serán empregadas para construír un edificio de oficinas para as universidades galegas e outros organismos de nova creación. Feijóo xustificou, sen ensinar ningún documento ou proxecto, que facer ese novo edificio noutro sitio custaría 30 millóns mentres que derrubar as estruturas xa levantas do inacabado Teatro custaría 7 millóns. A Xunta adxudicou finalmente o novo edificio por 14,7 millóns a unha das empresas que ía construír o Teatro suprimido e comezou a desviar para o seu financiamento fondos inicialmente destinados a I+D. Outra parte do espazo que ía ocupar o Teatro é un gran oco no que a Xunta está a construír un auditorio ao aire libre por 1,8 millóns de euros.Centro de Arte: Tamén paralizado en 2013 cando non se executara máis que o oco para os cimentos. Ese espazo foi convertido en lago artificial e axardinado.A Xunta foi condenada a pagar 3 millóns de euros á construtora do Museo por sobrecustos derivados da indefinición do proxecto orixinal do edificioMuseo: É o único edificio rematado cuxo uso actual se corresponde dalgún xeito co previsto inicialmente, pero non conta con colección permanente senón que por el van pasando sucesivas exposicións temporais. O proxecto do edificio, segundo certificou unha sentenza, tiña "erros" e "carecía da necesaria definición", o que implicou sobrecustos. A auditora da Cidade da Cultura xa dá por perdidos 3 millóns de euros por ese feito.O que ía ser o edificio do Arquivo está hoxe destinado a incubadoras de empresas e espazos de coworking; nun dos seus espazos privilexiados instalarase IndraBiblioteca e Arquivo de Galicia: Inicialmente estaba previsto un edificio para a Biblioteca e outro para o Arquivo, pero a reformulación de espazos fixo que este último se integrase no primeiro edificio.Centro de Emprendemento: O que ía ser o edificio do Arquivo está hoxe destinado a incubadoras de empresas e espazos de coworking con actividades non en todos os casos relacionadas co mundo cultural. Tamén ten alí a súa sede a Axencia Galega das Industrias Culturais (Agadic). Dentro dese mesmo volume, pero cun acceso diferenciado e cun emprazamento privilexiado cara á praza central do complexo, está a Sala Eisenman, un amplo espazo acristalado que durante varios anos albergou unha mostra explicativa sobre o proceso de deseño e construción da propia Cidade da Cultura, con maquetas da mesma agora trasladadas ao Museo. Esa Sala Eisenman vai ser agora cedida á multinacional Indra para que instale alí un centro de tecnoloxías socio-sanitarias.Centro de Innovación: O edificio que ía albergar os servizos centrais administrativos do complexo cultural acabou sendo na súa maioría un espazo sobrante que acolle hoxe os sistemas informáticos centrais da Xunta.Bosque do Gaiás: A contorna dos edificios da Cidade da Cultura está a ser urbanizada e axardinada en sucesivas fases de cuxa falta de planificación económica dá conta unha modificación orzamentaria á que tivo que recorrer o Goberno galego en 2017 para dedicar a ese cometido cartos que inicialmente ían destinados a repoboacións forestais.