Summary: ENTREVISTA | Adela Vázquez coordina o proxecto Vigo Rebelde, o metal en loita, unha investigación colectiva impulsada dende o MARCO que busca recoller a historia do movemento obreiro na cidade, sobre todo no barrio de Teis, onde se realizou o traballo de campo

"A historia do movemento obreiro vai moito máis aló dunhas fábricas, máis aló dunhas loitas, máis aló dunhas manifestacións. Ten que ver cunhas relacións sociais de solidariedade, ten que ver cunha herdanza, cunha memoria que se transmite de xeración en xeración. E ten que ver con eses bens comúns que non é que estean esquecidos, pero dende logo non están recoñecidos". No comezo deste verán botou a andar o proxecto Vigo Rebelde, o metal en loita, unha investigación colectiva impulsada dende o MARCO que buscaba recuperar a memoria do movemento obreiro da cidade de Vigo. A encargada de coordinar o proxecto, exercendo de mediadora, foi Adela Vázquez, responsable do proxecto Niquelarte e que exerce a súa investigación entre Galicia e México. Dende finais de xuño os e as participantes do proxecto levaron a cabo mapeos, roteiros e outras intervencións sobre o terreo e mantiveron encontros coa veciñanza dalgúns dos barrios nos que as loitas obreiras que se desenvolveron a partir dos anos 60 e 70 ata a actualidade deixaron unha pegada social máis importante. Sobre todo en Teis. "Había outras propostas, como Coia ou Lavadores, pero Teis polo seu pasado recente e polo seu tecido asociativo, pareceunos o escenario perfecto para botar a andar este proxecto", explica Adela Vázquez, que subliña a importancia da participación no proxecto da Asociación de Veciños de Teis, o Plan Comunitario de Teis, ou da asociación Xaruma. "Son movementos que xorden precisamente destas loitas, e que seguen en activo, seguen mantendo ese legado de forma moi forte", di. "Recoller toda a memoria de Vigo era excesivo, e por iso quixemos ir ao concreto, focalizando a atención en Teis e en determinadas experiencias persoais para a partir de aí estender toda esa memoria a Vigo como urbe", engade. Máis aló dos grandes fitos, do propio traballo nas empresas, das grandes folgas e manifestacións, da importancia das organizacións sindicais ou dos líderes do movemento, este proxecto quere afondar na construción cultural xerada por décadas de loita obreira na cidade de Vigo, quere "facer visible o xeito en que a cidadanía constrúe movementos sociais, nun proceso no que se reivindica a sostibilidade das súas propias vidas". "Estes movementos sociais son a manifestación dun compromiso, da reivindicación do dereito a facer cidade e da capacidade que temos as comunidades de afectadas de tecer memorias comúns, transmitíndoas a outras xeracións", explica. E deixan unha pegada innegable; máis aló da conformación dunha determinada ideoloxía política, xeran unha idea de comunidade, unha ética colectiva, nomes familiares marcados a ferro (Ascón, Vulcano...) e mesmo un imaxinario físico e unha paisaxe: en Teis, por exemplo, un horizonte de guindastres, de naves, de contedores. Redes de solidariedade no barrio Adela Vázquez salienta a importancia dos efectos da ditadura e da súa censura, "que fixo que a transmisión desa memoria común fose difícil", sobre todo no relato que chega ás xeracións máis novas. "Hai elementos dos que non se fala, que as xeracións anteriores non contan. Por iso é bo afondar nesa búsqueda, mudar as metodoloxías para facer xurdir todas esas historias, nas que agroman as vidas das persoas que -máis aló dos líderes- estaban sostendo día a día o movemento obreiro", di. Así, o proxecto recolleu e documentou "os espazos de traballo e de reunión, onde tiñan lugar os encontros clandestinos, onde se imprimían as octavillas, e os espazos de solidariedade". E fixo fincapé na actividade menos visible, a dos coidados, a do apoio que os e as integrantes da comunidade se daban entre si. "O máis importante para nós era estudar como se foron dando as relacións sociais no barrio, queríamos analizar como se tecían as redes de solidariedade e colaboración na comunidade de Teis", di. Tamén o papel xogado polas mulleres, moitas veces esquecidas nas historias do movemento obreiro. "As mulleres coas que falamos destacaban, por exemplo, a importancia das loitas das traballadoras das conserveiras como precedente das loitas do metal no barrio", destaca Adela Vázquez. "Que imaxinarios produciron/producen estas revoltas?", "Que outras subxectividades se constrúen a través destes procesos de mobilización cidadá?" ou "Que é o que une a estas revoltas urbanas?" son algunhas das preguntas ás que a investigación quere dar resposta. "A historia do movemento obreiro vai moito máis aló dunhas fábricas, máis aló dunhas loitas, máis aló dunhas manifestacións. Ten que ver cunhas relacións sociais de solidariedade, ten que ver cunha herdanza, cunha memoria que se transmite de xeración en xeración. E ten que ver con eses bens comúns que non é que estean esquecidos, pero dende logo non están recoñecidos", salienta. Neste senso, outro dos elementos centrais da investigación é o concepto de BiComún, que combinando as siglas de Ben de Interese Cultural con Procomún nomea unha "categoría mancomunada de protección patrimonial", unha reflexión colectiva sobre os elementos patrimoniais, materiais ou inmateriais, que deben ser protexidos. O vindeiro venres 18 de agosto o MARCO acollerá a presentación do proxecto. "A idea é levar ao museo os mesmos dispositivos que se puxeron en práctica no mercado de abastos de Teis, ou no roteiro que se fixo polo barrio", explica. Unha viaxe de ida e volta entre o museo e a cidade. Haberá unha exposición fotográfica, pezas audiovisuais, e porase a disposición dos visitantes un mapa de Vigo ao que se poderán incorporar novos elementos e espazos que conten a historia do movemento obreiro na cidade. Unha vez que remate o periodo expositivo no museo, todos os materiais regresarán a Teis, no marco do Plan Comunitario, para que os veciños e veciñas poidan seguir desenvolvendo o proxecto.


Summary: O catedrático de Computación e Intelixencia Artificial da Universidade da Coruña (UDC), Alejandro Pazos, vén de participar no debate "Big Data e Intelixencia Artificial: son os meus datos o novo petróleo?", organizado polo Centro de Visión por Computador (CVC), da Universitat Autònoma de Barcelona. En conversa con 'Nós Diario' fala do crecente interese polos datos por parte de empresas e institucións.

Cal é a razón de que os datos teñan tanto valor hoxe en día? Vivimos na sociedade do coñecemento. Aquilo de máis valor pasou dos elementos tanxíbeis, como pode ser o ouro, ao propio coñecemento e a saber facer as cousas. Para poder obter coñecemento primeiro é preciso dispor de datos e informacións, agora mesmo o motor máis importante para facer avanzar a sociedade. Como foi posíbel? Actualmente as empresas que máis diñeiro gañan en bolsa son as que manexan datos e informacións, non traballan con petróleo ou silicio. Hoxe en día mesmo está a mudar o patrón das moedas. Antes tiñan o patrón ouro no sentido de que un país podía emitir tanto diñeiro en función de canto ouro tivese no seu tesouro nacional. Era a maneira de emitir os billetes ou as moedas que tiñan os países. Se emitía de máis, a moeda desvalorizábase e, se emitía de menos, revalorizábase, mais sempre ligada á cantidade de ouro no banco de cada país. Hoxe xa non é así. As moedas están en función da confianza que hai en que se recuperen. De feito, xa temos circulando as criptomoedas, que non teñen ningún patrón nin nada tanxíbel tras delas, hai a confianza de que alguén che vai pagar por telas. Ter datos é valioso hoxe por xerar confianza. A sociedade é consciente desta situación? Non somos conscientes e ademais regalamos moito deste material valioso. Facilitamos de forma consciente e inconsciente que alguén pode empregar para o seu beneficio propio e de forma allea aos nosos intereses e mesmo ser totalmente contrarios. Temos os nosos teléfonos motorizados continuamente. Emitimos sinais que indican onde estamos en cada instante. Grávannos nas rúas, cando accedemos a aeroportos ou estacións. Ademais damos os nosos datos a calquera sitio web que nolos pide, subimos as nosas fotografías a calquera rede social, participamos en debates en redes sociais... e todo queda rexistrado. Cunhas ferramentas adecuadas, pódeselle estar proporcionando un coñecemento a determinadas empresas ou institucións que o poden empregar ao seu favor de moitas maneiras: influíndo na nosa intención de voto, como se demostrou non hai moito, ou polas compañías de seguros para subir a nosa cota. Algo que en principio puido ser moi útil, como esa aplicación para detectar as persoas que tiveron Covid-19, nalgún momento se chegan eses datos a unha compañía de seguros, igual non quere asegurarche ou muda o prezo. As administracións teñen a obriga de defendernos, mais nós somos os principais responsábeis e os que podemos facer por preservar mellor a nosa intimidade. Como está a lexislación neste tema? A intelixencia artificial o que fai é analizar dunha maneira moi eficiente grandes cantidades de datos, o que se coñece como big data, en relacións que aínda nin sequera se sospeitan e sen o consentimento das persoas. Hai un borrador da Unión Europea que aínda non se levou ao Parlamento Europeo, onde se ten en conta esta situación. Que oportunidades hai coa introdución da intelixencia artificial? En calquera ámbito do sector produtivo estanse empregando técnicas de intelixencia artificial en datas de cara a facer diagnóstico, ben sexa industrial ou médico, por exemplo. Fanse predicións de acontecementos como poden ser os modelos que van desde a bolsa á curva da Covid-19 e foron bastante exactos os modelos matemáticos. Mais son ferramentas e estamos moi lonxe de ter unha substitución da intelixencia artificial pola intelixencia natural.


"E Galiza, a esquecida,/ arredada e viúva/ dun Reino polos outros devorado" Luís Seoane e Valentín Paz-Andrade compartían unha mesma arela de afrontar o tema da emigración desde unha perspectiva épica. Seoane escolleu cantar á loita dos heroes con nome e apelidos. E Paz-Andrade optou polos seres anónimos esquecidos, por un protagonista colectivo que é un pobo cuxa identidade se forxou, en boa medida, na súa historia nómade. Así o explica a profesora da Universidade de Barcelona María Xesús Lama no estudo introdutorio de Canto do pobo disperso, o poemario inédito de Paz-Andrade que o Consello da Cultura Galega (CCG) acaba de tirar do prelo como contributo á celebración do Día das Letras. Paz-Andrade escribiu esta obra en 1955, durante unha estadía en Colombia Paz-Andrade escribiu esta obra en 1955, durante unha estadía en Colombia. Ese mesmo ano foi publicado o seu primeiro poemario, Pranto matricial, en Edicións Galicia de Bos Aires como homenaxe a Castelao. O feito de que unha das catro versións deste libro aparecese entre os papeis de Luís Seoane proba, -segundo lembra o presidente do CCG, Ramón Villares, no limiar da obra que agora ve a luz-, unha posible intención de editar este texto en Bos Aires. Pero non foi así, finalmente. A Fundación Luís Seoane gardou unha das versións, a que leva o título Canto do pobo disperso. As outras tres foron atopadas na casa do autor, dúas delas co encabezamento Os sete salmos da remigración. O volume preparado polo Consello da Cultura inclúe tamén o facsímile desta obra, con manuscritos e mecanoescritos. O mito do celtismo, tan desenvolvido polos integrantes de Nós e en especial por Vicente Risco, é unha das primeiras referencias que se atopan nos poemas Emigrar e "remigrar". Ir e volver. É o cerne da epopea que conta Canto do pobo disperso, ao xeito dos clásicos da antigüidade ou da tradición romántica de finais do XVIII. O mito do celtismo, tan desenvolvido polos integrantes de Nós e en especial por Vicente Risco, é unha das primeiras referencias que se atopan nos poemas. Un pobo loiro que emprende a viaxe desde as estepas cara ás illas atlánticas, ata chegar a Galiza, fin de terra, "Ribeira Antiga". Pero o periplo non remata e, séculos despois, o mesmo pobo nómade volve partir, esta vez para América. "E foi de novo andar, andar o sino, seguindo do vogar das caravelas/ as galaxias de escuma". Mais a viaxe esgaza a alma, sen quebrar a identidade. "E Galiza, a esquecida,/ arredada e viúva/ dun Reino polos outros devorado,/ matria lonxana do romance ledo/ e da lei da anduriña,/ abatido solar/ de xentes e castelos abatidos...,/ caladamente heroica,/ escomenzou a súa/ doorosa desfilada transmariña", di o segundo dos poemas. Sinala ademais María Xesús Lama no seu estudo que o poemario establece un paralelismo entre o pobo galego e o xudeu, no sentido do éxodo na procura da terra prometida. "A terra prometida en que se asenta este pobo viaxeiro é o chan galego, e dende aquí un novo movemento migratorio só pode ser contemplado como diáspora ou dispersión desmembradora", -por iso o título-, subliña. O pobo "remigra" non só non sentido de emigrar varias veces, senón tamén no de retornar. "Esta idea elabórase no poema final do conxunto titulado A volta, onde se establece definitivamente a forza dun novo trazo identitario transcendente que consiste na íntima unión dos dous elementos que protagonizan o canto: o pobo e a Terra", sostén. Galicia é entendida neste poemario, segundo apunta Ramón Villares no limiar, como "lugar de chegada ou de terminis da historia europea" Galicia é entendida neste poemario, segundo apunta Ramón Villares no limiar, como "lugar de chegada ou de terminis da historia europea", desde unha "visión mítica, pero positiva, do papel de Galicia na historia universal, en canto suxeito activo da vida desenvolta no destino americano". No acto de presentación do libro, o presidente do CCG asegurou que Valentín Paz-Andrade era un "intelectual moderno" -no sentido de Gramsci-, un adiantado ao seu tempo que estivo sempre cos sectores máis "progresivos" do país. A directora do Instituto da Lingua Galega (ILG), Rosario Álvarez, insistiu pola súa banda na visión optimista da emigración achegada por Paz-Andrade, con esa óptica da terra como espazo de encontro entre Oriente e Occidente, e salientou a "edición respectuosa co orixinal" de Lama. Sinalou, tamén, que o volume inclúe, como apéndice, un poema inacabado. Alfonso Paz-Andrade salientou o compromiso do seu pai con "Galicia como tarefa" Como representante da familia do homenaxeado, Alfonso Paz-Andrade salientou o compromiso do seu pai con "Galicia como tarefa", -que é o título dun dos seus ensaios-. "Denunciou con emoción a escravitude do agro, a servidume dos mariñeiros, o expolio do que Galicia estaba sendo obxecto", asegurou, e fíxoo con "valentía e pragmatismo", confiando nos galegos como "un pobo con capacidade de internacionalización", que foi quen de enfrontarse á emigración e con ela á integración "noutras culturas". Nun momento de "crise económica, social e cultural", -engadiu-, a obra de Valentín Paz-Andrade "pode ser de moita utilidade". No ano 30, -recordou-, o seu pai "deu unha conferencia na que defendía a autonomía", pois xa daquela se decataba de que non había outra solución, e "no ano 29 Galicia recibira do Estado 126 millóns, e achegara 130". Consello da Cultura Galega


Summary: A Academia destaca a "figura poliédrica" que supuxo o autor ourensán e o seu intento continuo por "construír o seu país". Feijóo destaca que quixo "erguer unha nova Galicia, non sobre dogmas, senón sobre palabras, afectos e acordos"

Xinzo de Limia acolleu neste mércores as principais homenaxes a Carlos Casares, autor ao que a Real Academia dedicou este ano o Día das Letras Galegas. O salón de plenos do Concello, que foi sede da tradicional sesión extraordinaria da RAG, e a praza que leva o nome do autor na localidade foron os dous epicentros do tributo ao escritor, do que se destacaron todas das súas innumerables facetas, pero unha por riba de todas: o seu "compromiso co país, a súa lingua e a súa cultura". Freixanes destaca que Casares sempre mantivo ese "compromiso coa lingua e a cultura galegas" e coa "construción do seu país" Así o lembrou Víctor Freixanes, presidente da RAG, que reivindicou a "figura poliédrica" de Casares e a súa importancia, ademais de como escritor, como editor e xestor cultural. Pero advertiu especialmente o seu papel como "cidadaán comprometido co seu país e co seu tempo". Así, destacou que "non traballou desde o aparato de partido ningún", pero sempre mantivo ese "compromiso coa lingua e a cultura galegas", así como coa "construción do seu país" a través de "institucións sólidas, xenerosas e cribles". Ese "poliedro con diversas caras", como definiu Freixanes a Casares, foi reivindicado e explicado polos académicos Fina Casalderrei, Henrique Monteagudo e Xesús Alonso Montero, que destacaron cadansúa faceta relevante: a de escritor de literatura infantil e xuvenil, a de autor narrativo ou outra menos coñecida, a de poeta. "Subiu no Expreso da Literatura para percorrer o mundo e universalizala, tamén a infantil, desprendéndoa de localismos e didactismos" Casalderrei dalientou "a moito máis ca simbólica" contribución de Casares á literatura infantil e xuvenil, eido no que foi un pioneiro en escribir en galego, e tamén en traducir cara ao galego. "Sen deixar atrás ás raíces, subiu no Expreso da Literatura para percorrer o mundo e universalizala, tamén a infantil, desprendéndoa de localismos e didactismos", dixo. Pola súa banda, Monteagudo centrouse na súa obra narrativa e na vinculación dos seus libros coas súas experiencias persoais e co que supuxeron para a evolución da literatura galega. "A achega máis importante ás letras galegas e universais de Carlos Casares atópase nas súas novelas", destacou o académico, que se centrou no "arco central" da súa novelística, constituído por "un ciclo que ten como pórtico Xoguetes para un tempo prohibido (1975) e que se completa coa triloxía formada por Ilustrísima (1980), Os mortos daquel verán (1987) e Deus Sentado nun sillón azul". Alonso Montero repasou a relación por carta que mantiveron Casares e Ramón Piñeiro sobre o achegamento do autor ás ideas marxistas, así como a súa faceta de poeta, que cadrou coa súa etapa de estudante universitario. "Cultivou a poesía, non sen entusiasmo, e desde os 21 anos atopamos poemas seus en publicacións serias, non poucos inscribibles no que, naquel tempo, se chamaba poesía comprometida. Algúns destes textos foron poemas de encarga, como o panexírico á bibliofilia patriótica de Fermín Penzol, encargado por Ramón Piñeiro en 1963, ou o poema 'de emerxencia para Antonio Machado', que eu lle encarguei e publiquei no ano 1966", contou. Feijóo destaca que quixo "erguer unha nova Galicia, pero non sobre dogmas" O presidente da Xuta, Alberto Núñez Feijóo, pola súa banda, destacou a Casares como un "labrego das palabras" "recollía e sementaba o que escoitaba" en forma de contos, de xeito que "poucas veces a cultura oral estivo tan próxima á literatura". Nun acto na praza que homenaxea o autor, e xunto aos fillos deste, o presidente da RAG ou o alcalde da localidade, o xefe do Executivo gabou o labor do escritor e o seu "compromiso" para "erguer unha nova Galicia, non sobre dogmas, senón sobre palabras, afectos e acordos". "Vía no galego que non emprega a súa propia lingua, non un inimigo ao que hai que combater, senón un irmán ao que convencer", dixo Feijóo Feijóo afondou na aposta de Casares polo diálogo e as "ideas que unen" en vez de "polas que separan" e insistiu na idea do autor ourensán de "ver no galego que non emprega a súa propia lingua, non un inimigo ao que hai que combater, senón un irmán ao que hai que convencer". Ademais, destacou o seu labor como un dos autores da Lei de Normalización Lingüística. O fillo do homenaxeado, Hakan Casares, avogou por converter as Letras Galegas nunha "festa para os nenos" para animalos a "ler en galego" e gozar da cultura de Galicia co obxectivo de que "algún colla afección por escribir" e loitar "por esa Galicia" que seu pai "soñou".


Summary: A sala do penal estima o recurso da defensa e revoga a decisión do xuíz Velasco, que podería volver ser efectiva nos vindeiros días.

A sala do penal da Audiencia Nacional vén de estimar o recurso interposto pola defensa de Causa Galiza polo que anula a decisión do xuíz Eloy Velasco de suspender dous anos a actividade da formación independentista. O partido pode xa desenvolver a súa actividade pública con total normalidade, aínda que esta nova situación pode volver atrás o vindeiro 10 de febreiro, data na que está fixada unha comparecencia en Madrid á que están citados o propio maxistrado, a Fiscalía e a defensa. A Audiencia revoga a decisión do xuíz Velasco por non escoitar a Causa Galiza antes de declarar a súa suspensión É esa comparecencia a que Velasco saltou no proceso xudicial levado a cabo contra Causa Galiza, de quen declarou a suspensión de actividades sen escoitar antes a súa defensa. O erro procedimental e a vulneración dun dereito establecido na Lei de enxuizamento criminal foron os argumentos empregados polos avogados da formación independentista para o recurso que foi estimado pola sala do penal da Audiencia Nacional, que anula así a decisión do xuíz. Tal e como recoñecen fontes do proceso, o máis probable e que Eloy Velasco acabe por volver declarar a suspensión de actividades de Causa Galiza durante os dous vindeiros anos logo de volver escoitar o Ministerio Fiscal. "De manterse coherente a Fiscalía co mostrado noutros procesos semellantes, o máis probable é que volvamos á situación anterior", aclaran as mesmas fontes, que insisten en que, salvado o trámite, Causa Galiza volverá ser ilegalizada de facto. O máis probable é que o xuíz Velasco volva declarar a suspensión de Causa Galiza durante dous anos Foron nove os membros de Causa Galiza detidos o pasado 30 de outubro na denominada operación Jaro, que o Ministerio do Interior identificou como un golpe á "contorna" de Resistencia Galega, e que foron postos en liberdade tres días despois con imputacións como pertenza a organización terrorista. A actividade desta organización foi suspendida durante dous anos, nunha decisión do xuíz Velasco que agora quedou anulada. O pasado domingo 24 de xaneiro, centos de persoas saíron á rúa en Compostela "em defesa dos direitos civis e políticos para todas e todos" e contra a "ilegalizaçom de organizaçons políticas". Colectivos preparan xa para os vindeiros días a súa "batalla social" contra a decisión previa do xuíz, e que pode ser confirmada en breve, de suspender as actividades dunha formación independentista.


Summary: As residencias de maiores volven ser un dos lugares nos que as e os doentes teñen peor evolución coa enfermidade.

A Consellaría de Sanidade comunicou esta cuarta feira o falecemento doutras 15 persoas infectadas pola Covid-19, o que supón que as vítimas mortais que causou o virus na Galiza alcancen xa as 1.107. Das 15 persoas que morreron ao longo desta xornada, até seis eran usuarias e usuarios de residencias, un dos puntos máis febles nas estatísticas de curación do coronavirus. Polo que explicaron as autoridades sanitarias, dúas persoas finaron sen chegar a saír dos centros. É o caso dunha usuaria de 88 anos da residencia Nosa Señora das Virtudes de Pontedeume (onde xa se deron varios óbitos) e un home de 84 anos que vivía na Arieiro (coñecida como CRAPD II) de Vigo. Así mesmo, no Complexo Hospitalario Universitario da Coruña (CHUAC) tivo lugar o deceso dunha residente da Ballesol de Oleiros de 102 anos de idade. Na área sanitaria de Ferrol, tamén atendida polos equipos médicos, morreu unha doente de 96 anos que chegara procedente da San José, situada no concello de Narón. O Hospital do Salnés foi outro dos que non puido facer nada por salvar a vida dunha paciente de 83 anos que fora trasladada desde o xeriátrico DomusVi Ribadumia. Ademais, no Complexo Hospitalario Universitario de Ourense (CHUO) rexistrouse o pasamento dun paciente de 86 anos que era usuario da Virxe da Clamadoira, en Muíños. Sen relación cos centros Á marxe das vítimas vinculadas aos centros residenciais, no hospital coruñés tamén notificaron o falecemento de dúas muller que deran positivo, neste caso de 57 e 67 anos. No de Ourense, ademais da vítima da residencia, tamén morreu un varón de 66 anos e unha afectada do virus de 94 anos. Na área sanitaria de Vigo, o hospital de referencia sumou o deceso de dúas mulleres enfermas de 93 e 59 anos, así como dun doente de 84. Sanidade tamén avisou do falecemento dunha muller de 87 anos no Hospital Vithas Fátima e o dun home de 82 en Povisa.


Summary: Ramom Pinheiro, historiador da música e director artístico de aCentral Folque, vén de publicar 'Repente galego', un completísimo estudo sobre o improviso e a retórica galaica. Un auténtico "antídoto contra a vulgaridade que impera na nosa academia", como o define Joxerra Garzia, o especialista vasco que prologa o libro que vén de editar a Deputación de Pontevedra.

- Imaxinabamos un libro divulgativo, mais é un traballo exhaustivo, un manual de referencia para quen queira saber algo sobre o repentismo galego de aquí aos vindeiros 50 anos. Canto tempo che levou facelo? - Divulgativo tamén é. A investigación levoume cinco anos. E logo con Sergio de la Ossa, que foi o que fixo a transcrición das partituras e a análise musical, realmente comezamos a finais de 2008 ou 2009. - Financiouno a ORAL. - Si, eles levaban xa 20 anos traballando e vían que non se xeraba interese académico, nin había publicacións e pretendían unha publicación máis etnográfica. Entón contratáronme uns meses. Eu, inconsciente, cría que isto estaba máis estudado, e cando me puxen a estudar xa vin que isto era un mundo e pagáronme uns meses do primeiro ano e estiven traballando cinco. Así foi a cousa. Na montaña non hai atención, nin sequera hai -como na zona de Bergantiños- un certo orgullo ou coñecemento local. - O repente é un fenómeno que vai moito máis alá do que imaxinamos as profanas na materia. Como o definirías? - A día de hoxe, definiríao como unha arte retórica. De feito, eu creo que -entre aspas- a grande achega para o enfoque en Galiza é que isto sempre se considerou poesía popular improvisada ou literatura popular dunha maneira máis ou menos improvisada, pero nunca se fixera unha aproximación como xénero retórico e o día que o ves desde este punto de vista, entendes que hai moitas formas de retórica artística, que poden ser máis ou menos improvisadas, pero que comparten o mesmo mecanismo e as mesmas ferramentas internas. Realmente foi desde onde o traballei. A día de hoxe podería ser moitas cousas dependendo desde de onde se observase, pero é unha arte retórica. Retórica epidíptica se chama tecnicamente. - As profanas podemos chamarlle arte do improviso? - Si, iso tamén. - Falando de xéneros en Galiza, a maioría da poboación probablemente coñece só un deles, a regueifa. De todos os que nomeas cales chegaron vivos até o día de hoxe? - Eu destacaría a montaña, a zona do Courel, chegando até Pedrafita e cruzar á parte leonesa, alí aínda lle chaman birindo, brindo, loia, é moi semellante á regueifa, por encuanto se celebraba nas vodas. E iso si que me parece o drama, porque hai outras formas moi interesantes, pero que teñen que ver coa desaparición e coa aniquilación total da sociedade rural, como poden ser os aboios, os cantos de abaular. Pero os brindos están aí, hai xente viva aínda, o Ribeira de Louzarela, o Fontal, que son xente moi maior, sen relevo, non hai estudos, non hai atención, nin sequera como na zona de Bergantiños, onde hai certo orgullo ou coñecemento local, onde se fixeron traballos estes anos. Eu é a zona que máis aprezo tamén, porque pasei moitas horas alí na montaña con eles, e gustaríame que se puidera facer algo. No seu día desde aCentral Folque, coa colaboración da ORAL, fixeramos un xantar brindeiro e convidaramos a xantar a 16 paisanos en total, tamén convidaramos a xente nova e realmente non había xente local a quen poder convidar. Si que me gustaría que se puideran facer cousas co brindo. Eu destacaría isto. Logo está a regueifa, claro, pero como dis, é o máis coñecido. A cultura oral en Galiza continúa vivindo un gran desprezo ou, como mínimo, desinterese, mesmo en sectores preocupados por temas culturais. - Eu o único que coñecín de forma "natural" na miña zona eran as cencerradas que lle cantaban ao meu bisavó por casar dúas veces. - Si, as cencerradas foron aniquiladas pola sociedade burguesa, porque iso de andar a irlle á casa dos veciños a protestar con coplas explícitas... [risas] A día de hoxe quedan coplas memorizadas, pero precisa un contexto vivo e espontáneo para que iso aconteza, e esa decadencia foi por un contexto xeral. - En Galiza houbo un importante retraso á hora de incorporar a improvisación á cultura contemporánea. De feito, indicas que o primeiro certame de regueifas foi no 90. - O exemplo vasco é un exemplo total, porque está no contexto europeo. Como no caso vasco apostar por unha cultura escrita sempre o tiveron complicado, eles aprenderon moi cedo, a comezos do século XX, que este era un espectáculo moi singular e foi apoiado e articulado tamén como produto cultural, e xa se comezaron a organizar oficialmente desde os anos 30. No caso galego, a cultura escrita e académica, e tamén a nivel político, a cultura oral continúa vivindo un gran desprezo ou, como mínimo, desinterese, mesmo en sectores preocupados por temas culturais. Vese perfectamente, que se te achegas ás universidades galegas para atopar algún profesor interesado en xéneros orais, hai realmente poucos, se xa por riba, é improvisado, xa non hai ningún. E iso é reflexo do que tivemos. Tampouco é de extrañar que fose desde o ámbito urbano, xente de Vigo como Carlos Alonso, promotor da ORAL, quen se interesara polo valor como espectáculo con moitos atractivos con esta forma máis teatral e performática. Se te achegas ás universidades galegas para atopar algún profesor interesado en xéneros orais, hai realmente poucos, se xa por riba, é improvisado, xa non hai ningún. - Ademais de facer un estudo do fenómeno en Galiza, tamén fas unha introdución sobre o repente en todo o mundo. E mesmo dis que en Europa hai un prexuízo estético contra a oralidade. En que outros lugares de Europa se conservan prácticas repentistas hoxe en día, ademais de en Euskadi? - Basicamente no sur, nos países católicos, e en zonas católicas de Francia, como a Bretaña, aínda había a finais do XIX e comezos do XX. Pero a día de hoxe onde está vivo é algo en Italia e algo na Península Ibérica. Son os dous focos realmente interesantes. No País Vasco nunca parou, en Cataluña estase recuperando e está bastante forte agora mesmo, e en Galiza e no norte de Portugal, e logo xa as formas do sur da Península, das Alpujarras, o Algarve, o Alentejo... e as illas Canarias, que son unha ponte que ten moito que ver co que acontece en América Latina. E logo hai outro tipo de formas nas illas do Mediterráneo, en Valencia está o cant d'estil, pero ese carácter mediterráneo... O noso ámbito natural é Italia, Península Ibérica e o que hai en Latinoamérica non deixa de ser influxo destes países, coa mestura da África negra, que alí hai procesos de hibridación moi interesantes, sobre todo o caso de Brasil, claro, que teñen unha achega que nós non temos. - Dis que hai influencia do repente galego no Brasil... - Facendo o traballo vin que na Península Ibérica hai un repente do norte, temos bastante relación co País Vasco, Asturias, Cataluña e Norte de Portugal. Nesta zona prima ser histrión, a velocidade, non hai acompañamento musical, é moi sarcástico. O do sur da Península, tipo o alentexano ou o das Alpujarras, é sempre máis lento e xa tende cara a formas literarias como a décima ou a sixtilla. Poderiamos resumilo en que o norte á máis medieval e o sur máis renacentista, e a súa influencia chegou a América Latina, sobre todo a do sur, proque ten máis prestixio, alí chámanlles poetas aos repentistas, pero que tamén había sobre todo en Brasil formas moi semellantes á galega, onde o que prima é o maltrato persoal, son cuadras onde a rima é moi importante. E esta fotografía lévame á conclusión é que hai un repente galego que ten un influxo moi forte no nordeste brasileiro, e está presente nalgunhas formas do repente nordestino e está aínda no Coco de Embolada. E esta dimensión de poder rastrear formas musicais e retóricas galegas en Brasil, paréceme unha fronteira que algún día deberemos de abordar. O tema de Portugal está claro, e forma parte do noso imaxinario, pero Brasil non, e alí -xa o dixo Valentín Paz Andrade no seu día- alí habería moito que traballar, porque tamén hai influencias indias e afros, pero tamén hai cultura galega. E sería moi interesante poder abordar iso con medios. E iso quíxeno reflectir no libro. E na illa de Madeira hai un influxo galaico moi claro, e tamén nalgunhas illas de Azores. Era unha actividade rural, mal pagada, pero si que tiñan consciencia de artistas, os de Bergantiños. Os da montaña de Lugo non, era unha cuestión ligada coa súa cultura local. - En Galiza, en que zonas se conservou mellor? En Bergatiños e na montaña luguesa, non? - Hai dúas zonas claras na práctica profesionalizada, porque isto acompañaba a toda a cultura agraria nos episodios fundamentais do ciclo da vida e do ano, e na medida en que toda esa sociedade se puxo en cuestionamento, empezou a facer augas. Iso non significa que non atopemos personaxes que improvisen noutras zonas, pero en conxunto está moi debilitado, se non extinguido. Bergantiños é como o quilómetro 0, chegando até as portas da Coruña, toda a zona de Ordes, até Padrón, Rois e Negreira. E a zona oriental chegaba até Cervantes, As Nogais e baixaba até a Pobra do Brollón, ás portas de Monforte. Estas son as zonas con práctica profesionalizada. No caso de Bergantiños, cando menos desde os anos 50 emerxeron como espectáculo de celebracións, profesionalizouse, houbo premios, chegou a unha xeración que mesmo exportaba os espectáculos a fóra da súa zona: ás cidades, a salas de festas, etc. Era unha actividade rural, mal pagada, pero si que tiñan consciencia de artistas, os de Bergantiños. Os da montaña de Lugo non, era unha cuestión ligada coa súa cultura local. E cando se abriron as estradas e se comezaron a facer as vodas en rstaurantes e non nas casas, desapareceu. Entón esa xeración hai parte que está viva e podes acceder directamente aos protagonistas, pero aí nunca houbo un afán de profesionalización. - Nos últimos anos houbo un rexurdimento das regueifas, que naceu en Vigo e agora se está a extender a todo o país, xa con destacadas figuras emerxentes que mesmo aspiran á profesionalización. - Aquí hai xente que viña do mundo tradicional, como Luís o Caruncho, que están noutros grupos, e que isto é como un recurso máis, un complemento. Logo hai perfís como Alba María, que tanto na música como na regueifa, aspira que sexa profesional e remunerado. E nós estamos moi de acordo a favor desa liña. Eu aí destacaría moito ao Hevi, que ademais de ser un músico moi interesante, é un improvisador brillante e ten un discurso alternativo. - O rap acabou absorbendo boa parte das manifestacións orais contemporáneas, non? - O rap non deixa de ser música popular. Nos 60 adquiriu un grao de complexidade na cultura urbana, pero todo iso xa existía. Resemantizáronse unha serie de elementos e colleu nova vitalidade. O rap tiña un discurso alternativo, e ao comezo era performance pura, pura improvisación, pero desde mediados dos 80 e 90, que o asumiu a industria, está absolutamente domesticado, é ultrapop, non ten nada de contestatario. É o xénero que máis vende. E o que se importou desde aquí na maior parte dos casos, o que temos é algo que me interesa bastante pouco. É unha reprodución mimética do discurso dominante, o que non quere dicir que en Galiza non haxa xente que buscara outras vías. Eu aí destacaría moito ao Hevi, que ademais de ser un músico moi interesante, que vén de ser recoñecido pola Rockdelux, cos dous discos de Malandrómeda como os mellores do ano. É un improvisador brillante e ten un discurso alternativo. Cousas si que hai, pero a maior parte dese fenómeno chamado rap a min interésame pouco. Estudeino, pero... - Fas toda unha disección do fenómeno repentista contemporáneo en Galiza, e nas súas influencias sitúas a John Ballan, o bravú, os Resentidos e mesmo as Ultranoites de Chévere. - Si, en distintos ámbitos compilo experiencias de improvisación, pero non fago análise, senón exemplos claros nos que a improvisación tivera protagonismo.


Summary: A Secretaría da Muller da CIG revólvese contra que se condene con só tres anos a unha persoa acusada de vender a súa parella a un local de prostitución. Os mesmos polos que foron condenados Carlos,Serafín, Ana e Tamara por participaren nun piquete durante unha folga.

A Audiencia de Pontevedra vén de condenar a tres anos de prisión o home que explotou sexualmente a súa parella ao vendela a un local de prostitución. A mesma pena que a imposta por parte do mesmo xulgado contra as traballadoras Ana e Tamara, igual que sucedeu nun tribunal de Vigo con Carlos e Serafín, por teren participado nos catro casos en piquetes informativos durante unha folga laboral. A Fiscalía actuou para endurecer as penas contra @s traballador@s, pero aplica un atenuante ao explotador sexual Esta equivalencia provocou unha dura crítica por parte da CIG. A central nacionalista a través da súa Secretaría da Muller denunciou o que cualificaron como "dobre vara de medir" da fiscalía, por "castigar" en igual medida "o engano, retención ilegal, coaccións e explotación dunha muller durante 12 horas diarias e a súa venda por mil euros" que a "quen defende os intereses da clase traballadora dun piquete". A actitude "permisiva e covarde" da Fiscalía no caso referido á explotación sexual, nada tivo a ver --segundo apuntan-- coa dureza das súas actuacións contra sindicalistas. Desde a CIG lembran as decisións da Fiscalía de recorrer a suspensión da execución da condena contra Carlos e Serafín até se resolver o seu indulto, ou o recurso presentado por esta contra Ana e Tamara para que se lles aplicase as penas máximas, o que provocou que pasasen de 6 meses a 3 anos de privación de liberdade. En troca, a Fiscalía decidiu aplicar o atenuante de reparación a favor do explotador sexual "polo feito de ter entregado unha contía económica". "Indigna que se castiga do mesmo xeito as coaccións contra unha muller que foi explotada, que a dúas mulleres e dous homes que exerceron o seu dereito a participar nunha folga para mellorar as súas condicións laborais" conclúen desde a Secretaría da Muller da CIG que dirixe Margarida Corral. Concentracións contra a persecución sindical As centrais sindicais CIG, CCOO e UGT convocarán conxuntamente concentracións nas principais localidades de Galiza "ante as actuacións penais desenvolvidas contra os traballadores por supostas actuacións delictivas durante o desenvolvemento de folgas". As mobilizacións contra a "persecución penal das liberdades sindicais" terán lugar o próximo 22 de maio diante das delegacións e subdelegacións do Goberno español en Galiza.


Summary: A Galiza segue por terceira xornada consecutiva por riba dos 2.000 novos contaxios de Covid-19 tras repuntar a 2.153 esta sexta feira, que supoñen 78 máis que na xornada anterior, mentres as persoas hospitalizadas ascenden a 386 (dez máis).

Segundo os datos actualizados esta sexta feira pola Consellaría de Sanidade, con rexistros até as 18 horas da quinta, descenden a 24 as persoas ingresadas en UCI pola Covid-19 na Galiza (dúas menos que na xornada anterior), pero aumentan a 362 as hospitalizadas en unidades convencionais (+12), mentres 20.598 pacientes permanecen en seguimento no seu domicilio. Por áreas sanitarias, a presión hospitalaria alíviase en dúas das sete: A Coruña-Cee e Vigo; mentres aumenta nas outras cinco: Ourense-Verín-O Barco, Compostela-O Barbanza, Lugo-A Mariña-Monforte, Ferrol e Pontevedra-O Salnés. Juan Gestal: "É necesario prepararse para a próxima pandemia" En concreto, na da Coruña descenden a nove os pacientes Covid en UCI (-1) e a 71 os ingresados noutras unidades (-4), mentres a de Vigo queda sen hospitalizados en críticos (-1), a única do país actualmente, e rexistra 54 noutras unidades(-1). Pola contra, na área de Ourense ascenden a seis os ingresados en UCI pola Covid (+1) e a 55 os doutras unidades (+2), mentres na de Compostela continúan seis en críticos e increméntanse a 63 os doutras unidades (+5). No caso da de Pontevedra fica un paciente Covid en UCI e aumentan a 46 os hospitalizados noutras unidades (+4), mentres que na de Lugo segue un en críticos e soben a 39 os ingresados noutras unidades. E na área de Ferrol, aínda que descende a un a cifra de pacientes ingresados pola Covid en UCI (-1), aumentan a 34 os hospitalizados en unidades convencionais (+3). Case 21.000 casos activos Pola súa parte, os casos activos de Covid-19 ascenden a 20.984, que supoñen 857 máis que a xornada anterior, ao haber de novo máis contaxios (2.153) que altas (1.293), ao que se suman varios falecementos. O aumento das infeccións activas é xeneralizado en todas as áreas sanitarias galegas, coa de Vigo á fronte (+215), seguida de Compostela (+177), Ferrol (+134), A Coruña (+88), Lugo (+86), Ourense (+76) e Pontevedra (+75). Así, con máis infeccións activas segue a área da Coruña, con 4.422; seguida de Vigo, con 3.817; Compostela, con 3.369; Ourense, con 2.758; Lugo, con 2.533; Pontevedra, con 2.212, e Ferrol, con 1.773. A OMS confirma unha variante que combina ómicron e delta Segundo o último informe actualizado polo Ministerio de Sanidade esta pasada terza feira, 15 de marzo, a incidencia acumulada a 14 días na Galiza sitúase en 883,57 casos por 100.000 habitantes, mentres que a media estatal está en 432,37. Repuntan os novos contaxios Por terceira xornada consecutiva os novos contaxios superan os 2.000 ao detectarse 2.153, que constitúen 78 máis que os 2.075 da quinta feira, tras os 2.083 da cuarta e os 1.918 da terza. Na xornada desta quinta feira realizáronse 2.923 PCR, o que eleva a 3.749.967 as probas deste tipo feitas desde o inicio desta pandemia no paísa, e 3.734 test de antíxenos, que sitúan en 1.579.317 os feitos até o momento, o que supón 6.657 entre ambas as dúas. Ómicron provoca o maior gromo da Covid-19 na China desde o inicio da pandemia No que atinxe á taxa de positividade —número de PCR positivas por cada cen realizadas— descendeu lixeiramente a 13,77%, após subir a 14,28% na quinta feira, polo que fica por riba do limiar de 5% que marca a OMS para dar por controlada a pandemia. Persoas falecidas e curadas As persoas falecidas pola Covid-19 desde o inicio desta pandemia ascenden a 3.169 logo de notificar Sanidade outras catro vítimas, todas elas con patoloxías previas. En concreto, o pasado 15 de marzo faleceu unha muller de 89 anos na área sanitaria de Lugo e outra de 64 na de Vigo; mentres que o día 16 morreu outra de 83 anos na de Ferrol e un home de 73 na de Vigo. Polo seu lado, 503.829 persoas curáronse da Covid-19 desde o inicio desta crise sanitaria, despois de recibir a alta outras 1.293 nas últimas xornadas en todo o país.


Summary: Montse Dopico entrevista Isaac Lourido, Premio Carvalho Calero por História literária e conflito cultural

Dizia o professor Arturo Casas na apresentação em Compostela, no espaço Almáci(gas), de Livros que não lê ninguém (Através Editora), que o seu autor, Isaac Lourido, "tem essa capacidade de olhar a sítios onde ninguém olha". E se calhar essa é a melhor definição do trabalho deste crítico e investigador, que acabou também de ganhar o Premio Carvalho Calero por História literária e conflito cultural. Bases para uma história sistêmica da literatura na Galiza. Este ensaio assenta os alicerces teóricos que aplica Livros que não lê ninguém. Poesia, movimentos sociais e antagonismo político na Galiza, uma coletânea de textos que colocam no centro de interesse a ideia de conflito e em os que se procura a convergência entre como investigação e o ativismo. Falavas na apresentação em Santiago de Livros que nom lê ninguém da tensão entre a importância da poesia como género simbolicamente mais importante e consumo da mesma, níveis de leitura. Porquê? Para onde te levou a reflexão sobre este facto? Parece-me interessante refletir sobre este assunto porque, na verdade, carecemos de estudos rigorosos sobre o consumo literário na Galiza (que autores/as são os mais lidos/as, que géneros têm melhor aceitação, quais são as tiragens médias dos livros) e, portanto, não os podemos contrastar com a perceção de que a poesia é o género que acumula maiores capitais simbólicos. "Carecemos de estudos rigorosos sobre o consumo literário na Galiza e, portanto, não os podemos contrastar com a perceção de que a poesia é o género que acumula maiores capitais simbólicos" Abrir esta linha de pesquisa seria útil para intervir com melhor critério em debates concretos da nossa cultura, sobre a maior ou menor importância e representatividade de um/a escritor/a ou sobre a conexão de poéticas concretas com o "social" ou o "popular". Eu não tenho respostas certas para isso, só a consciência de que nestes debates é normalmente ignorada a concorrência no mesmo espaço social (ensino, mercado, lazer, etc.) com a cultura espanhola e de que, aliás, é muito habitual a projeção, mais ou menos consciente, de algum tipo de desejo planificador (relacionado com a normalização linguística e cultural ou com a construção identitária). Em História literária e conflito cultural realizas uma proposta de bases para a história sistémica da literatura na Galiza. Porquê a teoria sistémica é especialmente operativa para estudar o campo literário galego? As teorias sistémicas (teoria dos polissistemas, teorias da instituição literária e teoria do campo literário, basicamente) não desenharam modelos historiográficos específicos, mas foram empregadas com muita frequência e relativo sucesso para o estudo de culturas marcadas pela dependência, a subalternidade, o conflito ou a marginalidade. Esse sucesso tem a ver com a incorporação à análise de elementos não considerados nos esquemas de raiz filológica ou textualista (as instituições, o consumo, o mercado, as tensões com o campo do poder, entre muitos outros). Também com a superação da sociologia da literatura de inspiração marxista menos dinâmica. Isso aconteceu em campos académicos como o quebequense, o belga ou o galego. Xoán González-Millán, Antón Figueroa, Arturo Casas ou o Grupo Galabra da USC formularam esquemas teóricos e metodológicos especificamente pensados para a cultura galega, com base em variáveis que não foram previstas nem incorporadas pelos modelos teóricos iniciais (pensados para sistemas ou campos "normais", "estáveis"), e com reconhecimento dentro e fora do nosso campo académico. No texto que venceu o Prémio Carvalho Calero tentei a projeção desta rede de propostas sistémicas para o âmbito da História literária, também como proposta para uma disciplina cuja crise epistemológica está a ser debatida desde há várias décadas. "Devemos distinguir a história literária nacional, como modelo hegemónico da disciplina até os nossos dias, do "nacionalismo literário" tal e como o formulou no seu momento González-Millán" A tua proposta pressupõe a "destituição do modelo nacional como paradigma de afirmação histórico-literária preferente para espaços culturais atravessados pela subalternatidade". Porquê? Porque o "nacionalismo literário" tem esse efeito de restar autonomia do qual falas no livro? Devemos distinguir a história literária nacional, como modelo hegemónico da disciplina até os nossos dias, do "nacionalismo literário" tal e como o formulou no seu momento González-Millán, quer dizer, como conjunto de práticas tendentes à revalorização ou reparação de uma tradição literária, práticas que incluem a subordinação dos valores estéticos aos nacionais e que são proclives, em geral, à promoção de determinados repertórios e de determinadas leituras (grupais e épicas, com frequência). Se a história literária nacional foi construída a partir de conceitos como as origens, as continuidades históricas, o progresso e (nunca explicitamente) como ferramenta subordinada a um projeto de maiores dimensões (um projeto nacional, normalmente), o modelo que eu proponho coloca no centro dos seus interesses a ideia de conflito, de maneira que postula uma História da literatura na Galiza que, entre outras coisas, conceda protagonismo destacado às relações historicamente conflituosas entre a literatura galega e a espanhola no nosso espaço social. Na tua revisão das perspetivas que conceberam o estudo da literatura galega de perspetivas empírico-sistemáticas salientas dois autores, González-Millán e Antón Figueroa. Qual foi o contributo de cada um deles? O fundamental destes dois autores é que souberam assimilar teorias e metodologias reconhecidas internacionalmente e adapta-las para o estudo da cultura galega. No caso de González-Millán destacaria o seu esforço por construir na década de 1990 um modelo de análise institucional, incorporando alguns elementos até aquela altura pouco estudados, como a repercussão do conflito cultural no trabalho de criação, os prémios literários ou o estudo da narrativa como género emergente. Numa segunda fase, destacaria a elaboração de um modelo de teoria crítica especifico para o caso galego, com contributos procedentes das teorias pós-coloniais, da subalternidade ou da crítica do espaço público. No caso de Antón Figueroa são referenciais os seus trabalhos sobre a projeção da diglossia social e do conflito lingüístico na literatura, sobre as relações entre literaturas e sobre a posição que nelas ocupa ou tende a ocupar uma literatura (periférica, dependente, problemática) como a galega e, finalmente e de forma destacada, a sua tentativa de adaptar e aplicar de forma rigorosa a teoria do campo literário de Pierre Bourdieu para o nosso espaço social, dado que as formulações iniciais desta teoria estavam pensadas para o estudo de campos culturais consolidados. "A posição de subalternidade podemos percebe-la com intensidade em momentos e âmbitos específicos, por exemplo à hora de realizar uma transferência da esfera académica para os debates públicos" O grupo Galabra vai mais além das perspetivas de González-Millán e Antón Figueroa em alguns aspectos, segundo comentas. Como se relaciona o facto da construção de um modelo teórico alternativo com a sua própria posição de "subalternidade" no sistema -pola opção reintegracionista-? Os principais méritos de Galabra são a incorporação do trabalho em equipa, que permite o desenho de planificações investigadores mais ambiciosas, o desenvolvimento de uma metodologia empírica para as aplicações sistémicas e, mais recentemente, a transição para modelos de pesquisa já não restringidos à literatura e mais interessados no ámbito da cultura. Desde os seus inícios, no ano 1999, principalmente através da produção do seu diretor, Elias Torres Feijó, mas também dos resultados de investigadoras como Raquel Bello ou Roberto Samartim, conseguiu progressivamente um maior reconhecimento no campo académico, e infelizmente muitas vezes com maior sucesso fora da Galiza do que dentro. A posição de subalternidade que mencionas na tua pregunta podemos percebe-la com intensidade em momentos e âmbitos específicos, por exemplo à hora de realizar uma transferência da esfera académica para os debates públicos, ou quando os resultados das investigações afetam alguns dos pilares básicos do stablishment cultural galego. É nesses casos quando a cultura da normalização exibe a sua força para repartir autoridades, protagonismos, representatividades. "Devemos entender o conflito não só como um conflito entre sistemas ou campos, senão também como um conflito entre modelos de planificação social e entre nacionalismos" Um conceito fundamental na tua proposta é o de conflito. Como se relaciona com o de antagonismo e com a tua vontade de fazer investigação militante, ativista? São conceitos que fazem parte de uma mesma constelação conceitual. No modelo de história literária que proponho, devemos entender o conflito não só como um conflito entre sistemas ou campos, senão também como um conflito entre modelos de planificação social e entre nacionalismos. Deste ponto de vista, o conflito é a fórmula prototípica de se relacionarem as culturas que partilham um mesmo espaço social. O conceito de antagonismo tem um maior protagonismo em Livros que nom lê ninguém, ainda que não tem um desenvolvimento extenso na obra. Chantal Mouffe define o antagonismo como disrupção da hegemonia e do poder instituído e usa o conceito para denunciar a impossibilidade de que a democracia funcione como mera soma de heterogeneidades e pluralidades, de que o espaço público seja o ámbito para um debate entre iguais ou de que o consenso não implique algum tipo de exclusão. Com estes conceitos pretendo também fazer uma análise atualizada de trajetórias e práticas normalmente aludidas mediante noções talvez já algo gastas como as de compromisso ou resistência. Situar o conflito e o antagonismo no centro dos meus interesses pode delimitar para mim uma determinada posição, não sou eu a melhor pessoa para julgar isso. Tenho a certeza, isso sim, de que o campo de intervenção preferente dos meus trabalhos é o académico, de que nesse âmbito as possibilidades de transformação são limitadas (é só mais um campo de batalha, entre muitos outros) e de que a possibilidade de transferência de conhecimentos para os movimentos sociais é ainda mais dificultosa. Partes de uma concepção da cultura que não é, na maioria das vezes, a do cânone. Porque incorpora práticas "tradicionalmente marginalizadas". Apontas, por exemplo, com Antón Lopo, que a poesia não está só nos livros. Por que havia que rever, em geral, esse conceito de qual é o objecto de estudo, de que é cultura? O fundamental é trabalhar com definições dinâmicas e abertas, intentar delimitar o que funciona em cada momento como poesia, literatura ou cultura. Isso significa uma atenção permanente e descomplexada sobre processos sociais e culturais do tempo presente. No catálogo da exposição Dentro (2007) Antón Lopo referia, mais exatamente, que chegara à conclusão de que "a poesia não podia ser só literatura". De outra posição, o investigador valenciano Antonio Méndez Rubio fala da poeticidade inscrita nos movimentos sociais. "Quem é que tem interesse em estabilizar ou restringir os âmbitos do poético, o literário ou cultural e segrega-los da esfera política?" O manual da Guerrilha da Comunicação interessa-se e até oferece ferramentas para uma ação direta política através do uso de códigos poéticos e artísticos... Quem é que tem interesse em estabilizar ou restringir os âmbitos do poético, o literário ou cultural e segrega-los da esfera política? A mim como investigador interessam-me reflexões como as agora citadas, e como ativista também, e até por isso penso que no relativo à cultura devemos transitar para uma definição mais abrangente que a conceba como conjunto de ferramentas para a organização, o funcionamento, a compreensão e a coesão social. Atendes, dentro disto, e em relação com a conexão entre cultura e movimentos sociais, ao catálogo de repertórios para a resistência cultural. Defendes que, em determinadas circunstâncias, uns determinados repertórios podem ser mais eficazes (o ridiculismo)... A escolha de umas ou outras formas de mobilização deve estar guiada por critérios de adequação e eficácia. Trata-se de pensar o que é o mais ajeitado e o que pode resultar mais efetivo segundo os processos e os objetivos concretos que estejam em jogo. Obviamente, nem sempre é fácil fazer este tipo de previsões. A força mobilizadora de um movimento social tem a ver com a capacidade para ativar uma gama variada e dinâmica de repertórios. Nuns casos serão repertórios de molde mais clássico (abaixo-assinados, manifestações, pintadas, cortes de trânsito) e noutros casos terão um cariz mais inovador, por exemplo através da incorporação de elementos artísticos (desde o mais clássico recital de poesia até performances coletivas que introduzem algum tipo de conflito no espaço público). "A força mobilizadora de um movimento social tem a ver com a capacidade para ativar uma gama variada e dinâmica de repertórios" O primeiro tipo de repertórios continuam a ser eficazes em muitos contextos (temos o caso das ações contra os despejos), mas tendem a ritualizar-se, são mais previsíveis e, portanto, mais fáceis de reprimir. Por outro lado, a escolha de uns ou outros repertórios causa com frequência tensões no interior dos movimentos, embora haja casos como o do feminismo galego das últimas décadas que está a demonstrar um dinamismo exemplar. Uma das tuas propostas em Livros que nom lê ninguém é uma história da Galiza pós-franquista a partir do movimento estudantil, do Nunca Mais, do Festival da Poesia do Condado ou da luta das Encrovas. Porque estas escolhas? -Falavas de não contar uma história de elites, senão desde abaixo, que doutra parte é um paradigma bastante aceitado hoje na historiografia-. Ainda que se trata de pouco mais do que um rascunho, e de que é uma proposta pensada para mudar os imaginários mais habituais na sociedade catalã sobre a cultura galega, o certo é que há a intenção de incorporar algumas correntes historiográficas como a que tu salientas da "história vista de baixo". A seleção desses elementos tem a ver com uma espécie de descentralização dos vinculados à temporalidade e uma aposta por outro tipo de elementos: espaços (Compostela), movimentos sociais (Nunca Mais), eventos (Festival da Poesia no Condado), lutas concretas (feminismo, defesa da terra). Esta mesma dimensão está presente no texto que ganhou o Carvalho Calero. Com base em propostas do investigador Mario J. Valdés, no modelo de história literária que defendo têm um protagonismo específico não só nodos de caráter temporal, senão também nodos de caráter topográfico, institucional e simbólicos. "O fracasso do modelo de normalização na Galiza tem a ver com a imitação e a importação de repertórios, instituições ou modelos de produção e consumo percebidos como eficazes em contextos culturais estáveis e consolidados" Outra das ideias importantes do livro é a crítica da ideia de "normalização". Isto relaciona-se com a "promoção acrítica" de umas indústrias culturais construídas arredor da necessidade de "encher vazios" para voltar-se normais, porque "tem que haver de tudo". Porque preferes a "diferença" à "normalização"? O fracasso do modelo de normalização na Galiza tem a ver com a imitação e a importação de repertórios, instituições ou modelos de produção e consumo percebidos como eficazes em contextos culturais estáveis e consolidados, e portanto completamente diferentes nas suas circunstáncias do caso galego. O que é ainda mais grave é que parte desse processo de normalização pretende imitar ou incorpora elementos do sistema cultural com o qual comparte um mesmo espaço social e com o qual, do meu ponto de vista, está em situação de conflito. Se a normalidade passa pelo paradoxo de que sejam as instituições públicas a planificar umas indústrias e um mercado cultural (e até a heterodoxia do sistema, como aconteceu com a nomeação de Lois Pereiro para o Dia das Letras Galegas de 2011) ou, noutro âmbito, pela promoção indiscriminada de qualquer produto que empregue a língua galega, a nossa cultura está condenada à desaparição num mundo em que não será capaz de marcar as suas próprias regras de funcionamento (a isso é ao que chamamos "autonomia"). A minha aposta pela diferença é, na verdade, uma aposta de fundo pela implementação de valores alternativos aos do capitalismo e aos do sistema cultural espanhol. Este princípio de normalização cultural tende a ativar o que Arturo Casas chamou "crítica vicaria", tendente à benevolência e ao uso de critérios diferentes dos estéticos para julgar as obras. Achas que é essa a tendência da crítica de poesia na Galiza hoje? Não sei se podemos falar da "crítica galega" como um todo homogéneo. Esse modelo de crítica normalizadora é um dos existentes, e sem dúvida constitui um referente importante (de forma mais ou menos consciente) para uma boa parte das pessoas que se dedicam a esta atividade. Mas penso que há outros modelos e outros referentes ativados, e que podemos falar de diferentes contrapesos entre avaliação, gosto, interpretação e análise no campo literário galego. Penso por outro lado que não podemos julgar com os mesmos critérios a crítica realizada nos meios de comunicação não especializados que aquela outra realizada no âmbito académico. A importância do modelo normalizador, interessado em geral na divulgação dos elementos que sustêm determinados consensos da cultura galega atual, tem mais protagonismo, obviamente, nos jornais. "A poesia social na literatura galega, vinculada normalmente a um determinado modelo de escritor e intelectual, foi talvez só a reprodução a escala menor dum modelo hegemónico na literatura espanhola durante o franquismo" Interessa-te especialmente a convergência entre poesia e política: Redes Escarlata, Festival de Poesia do Condado, Semana da Poesia Selvagem de Ferrol, Rompente, Ronseltz... Como muda o conceito canónico de poesia política (poesia social) ao atender a todos estes espaços de acção política através da poesia? Se queres traçar uma genealogia da mesma, quais seriam os nomes principais? Para uma literatura como a galega é mui difícil falar de cânones, precisamente pela sua precariedade institucional e histórica. O que sim sabemos é que, em momentos concretos, determinadas aberturas pretenderam a atualização daquelas poéticas que aspiravam a produzir transformações no âmbito social e político. A poesia social na literatura galega, vinculada normalmente a um determinado modelo de escritor e intelectual, foi talvez só a reprodução a escala menor dum modelo hegemónico na literatura espanhola durante o franquismo. Poéticas como as de Méndez Ferrín, Alfonso Pexegueiro ou Manuel Vilanova aspiraram já nos anos da reforma democrática à sua superação, em moldes estritamente literários. As reformulações posteriores foram numerosas, mas não sei se é operativo nem a formulação de uma genealogia nem o destaque de nomes principais. Nos textos que integram Livros que nom lê ninguém tentei dar menos protagonismo a categorias como as de tradição, geração, autor ou obra, em benefício de outras com maior fundamento sociológico e sistémico (grupos, repertórios, relações, conflitos, etc.). O objetivo não é, portanto, o de fornecer uma mirada global e completa sobre a convergência entre poesia e política. Pela própria estrutura do livro, o propósito é outro: a análise de processos, práticas e trajetórias concretas que, na sua leitura relacional e entrecruzada, possam ajudar a compreender as poéticas interessadas na transformação política, e especialmente daquelas relacionadas com os movimentos sociais. Um dos exemplos de poética militante que analisas é o de Manolo Pipas. Como dizias na apresentação, não está nas margens, senão fora, noutro lugar, que é o dos movimentos sociais. Não existe também, ao tentar fazer crítica militante, um risco de cair em tópicos - como pode ser "margem", precisamente? "Margem" é um conceito teórico útil para definir aquelas posições que, dum determinado ponto de vista, estão mais longe dos centros do sistema e, doutro ponto de vista, possuem uma menor quantidade dos capitais (simbólicos, se falamos de poesia) que estão em disputa no campo. Os conceitos de centro e margem devem ser vistos como relativos e dinâmicos. Não há um único centro e umas margens estáticas. Há muitos centros e muitas margens, submetidos a processos de tensão e câmbio constantes, muito mais acentuados em sistemas institucionalmente fracos como o galego. "Não há um único centro e umas margens estáticas. Há muitos centros e muitas margens, submetidos a processos de tensão e câmbio constantes, muito mais acentuados em sistemas institucionalmente fracos como o galego" Como tu bem apontas, o interessante do caso de Manolo Pipas é o de analisar se faz parte da periferia do sistema literário (em virtude das suas publicações e da presença em determinados grupos, antologias e eventos) ou se o seu âmbito de atuação real tem mais a ver com os movimentos sociais e, mais especificamente, com "micro-campos sociais" regidos por uma lógica ativista e, neste caso, vinculados a determinados espaços da cidade de Vigo. Na última parte do livro recolhes críticas velhas tuas de livros de membros das Redes Escarlata... para fazer autocrítica da tua própria crítica. Que elementos dessa crítica suprimirias agora, de voltar a fazê-la? Sinceramente, penso que não faz muito sentido avaliar as mudanças que faria nesses textos. Nos trabalhos que compõem o livro, tanto nos mais velhos como nos mais novos, há com certeza erros, ingenuidades e a projeção involuntária de elementos indesejados, embora disfarçados de uma suposta distância investigadora. A inclusão dessas resenhas de livros escritos por membros das Redes Escarlata tem um duplo objetivo. Por um lado, servir como base para uma proposta de investigação mais alargada sobre o grupo; pelo outro, a análise das tensões que padece uma pessoa que realiza crítica literária na Galiza. Algumas delas já foram referidas com anterioridade, como as relacionadas com a normalização e o modelo de "crítica vicária". Outras tensões têm mais a ver com a relação que eu como crítico (jovem, periférico, com poucos capitais) estabeleci com cada autor/a e com cada poética. Com as resenhas de Ferrín publicadas em 2005 e 2006 cai (de forma mais ou menos consciente) na "tentação" de polemizar e propor uma impugnação da sua posição central. Com outras poéticas, como as de Oriana Méndez ou Gonzalo Hermo, produziu-se o contrário, uma espécie de diálogo empático entre propostas literárias e propostas críticas. Este exercício de auto-análise e reflexão sobre a própria atividade crítica nem sempre é fácil de realizar, mas considero-o imprescindível. "Penso que nas Redes Escarlata se dá uma combinação de modelos, repertórios e poéticas, circunstância que não impediu uma forte coesão como grupo" Falas das Redes Escarlate a falas de vanguarda, da importância de internet, da performatividade ou da incorporação de membros seus às principais instituições culturais do país. Seria assim como uma combinação de repertórios clássicos com os mais novos. Quais são, no seu caso, os repertórios mais eficazes? Efetivamente, penso que nas Redes Escarlata se dá uma combinação de modelos, repertórios e poéticas, circunstância que não impediu uma forte coesão como grupo. Falo não só de modelos poéticos mas também de modelos de intelectualidade e de ação política. O magistério de Méndez Ferrín funciona como referente para muitos dos integrantes, tanto no que diz respeito ao tipo de ação intelectual preferida (o modelo mais clássico do intelectual comprometido sartriano) como no relativo aos seus comportamentos institucionais ou no trabalho de criação. Até poderíamos considerar a existência de epígonos de Ferrín entre os membros do grupo, especialmente naquelas poéticas mais interessadas em repertórios épicos e de inspiração nacional-popular, que não é infrequente ver em recitais públicos. Em outro pólo podemos identificar modelos e repertórios de diferente tipo, mais dispostos em geral a dialogar com as reflexões sobre a escrita da pós-modernidade. Poéticas como as de Chus Pato, Antón Lopo, Gonzalo Hermo, Claudio Pato ou Elvira Ribeiro estão sem dúvida mais abertas ao diálogo com linguagens não só literárias e à incorporação duma performatividade que tende a criar resultados inclassificáveis de acordo com os moldes clássicos. Cada uma das duas tendências, com frequência entrecruzadas e híbridas, tem os seus espaços, públicos e horizontes de incidência. E ainda que o modelo mais clássico parece já acusar sintomas de esgotamento, em qualquer dos dois casos devemos pensar sempre em prazos de eficácia médios ou longos, não imediatos.


Summary: En 2009 este sector representaba o 3% dos empregos no noso país. Cinco anos despois, caeu ao 2,4%. Porén, os rexistros son agora mellores que en 2011 ou 2012.

En Galiza había en 2013 -último ano contabilizado- por volta de 24.000 empregos relacionados con actividades culturais. Son dados do Anuario de Estatísticas do Ministerio de Educación e Cultura recollidos polo Instituto Galego de Estatística (IGE). É o 2,4 por cento dos traballos que hai no noso país. A cifra, embora a súa importancia, é moi inferior á que había neste sector en 2009, cando a crise comezaba a bater con forza. Daquela había en Galiza por volta de 34.000 empregos relacionados con actividades culturais, 10.000 máis que en 2013. O seu peso no conxunto dos postos de traballo era do 3%. Malia o descenso neste período, o ano pasado houbo unha recuperación do emprego neste sector en comparación co 2012, cando os postos de traballo eran 21.000. Estado español En 2013 no conxunto do Estado español este tipo de empregos rondaban os 485.000, o 2,8% do total (lembremos que en Galiza a porcentaxe nese ano era do 2,4%). En 2009 no Estado español eran 545.000 os postos de traballo relacionados con actividades culturais, 60.000 máis que no exercicio 2013. Naquel 2009 o peso destes empregos no conxunto do mundo de traballo a nivel do Estado era do 2,9% (na Galiza, 3 por cento).


Summary: O semanario viu a luz hai hoxe unha década.

Sermos Galiza S.A., a empresa editora de Nós Diario, fai dez anos, ao igual que o semanario que leva o mesmo nome e que na actualidade acompaña este xornal cada sábado. A publicación do semanario Sermos Galiza supuxo a volta da lingua galega ao formato papel, sendo daquela e agora o único medio de comunicación en dixital e máis papel íntegro en galego. Para celebrar este décimo aniversario, Sermos Galiza S.A. organiza un acto de convivio este sábado 11 de xuño nos salóns do restaurante A nave de Vidán, en Compostela. EDITORIAL | Tudo é nada sem você Ofrecerá unha palabras de benvida para o público María Obelleiro, en calidade de directora de Nós Diario, dando paso á actuación de Celso Sanmartín, contacontos e poeta. Despois del, a cantante e compositora Su Garrido ofrecerá unha pezas musicais.Será o presidente e conselleiro delegado da empresa Sermos Galiza S.A., Xoán Costa, quen finalice o acto. O deseñador Pepe Barro, creador da liña gráfica e da maqueta de Sermos Galiza e deste xornal, vén de crear tamén o deseño especial para a conmemoración desta década, baixo o lema 'En galego con todos os acentos'.


Summary: A súa decisión súmase á doutras catro persoas que decidiron abandonar a dirección da organización xunto con Martiño Noriega. Nunha carta remitida á Coordinadora nacional asegura que o fai por "convicións éticas".

No escrito enviado á dirección da formación, Iolanda P. Docampo apunta directamente contra a existencia de "dous polos" --que ela mesma menciona na propia carta-- e visa ser "un chamodo á responsabilidade" fronte a "vellos vicios da política". Iolanda P. Docampo, que até o momento foi Responsábel de Acción feminista de Anova e voceira da formación en Ourense, acusa á facción de Anova encabezada polo sector máis próximo a Beiras (Luís Eyré e Mario López Rico) de "excluír da dirección da organización" a alcaldes como David Rodríguez (Mazaneda) --quen mantivo a súa condición após ficar coa acta antes da súa escisión do BNG--, deputados como David Calviño ou "referentes nos movementos sociais" como Raul Asegurado --presidente de Fiare Galiza. A expulsión de militantes en Redondela Aliás, Docampo bate con dureza contra algunhas das decisións adoptadas pola dirección política de Anova nas últimas asembleas como a expulsión de 17 militantes de Redondela no que considerou como un "uso discrecional" da Comisión de Ética e Garantías ao non se teren aplicado coa mesma dureza as normas noutras ocascións. Cuestión que a de Ourense subliña en relación a un acontecemento que tería ocorrido na Asemblea nacional contra o tamén militante de Ourense, Paco Trigo, mais que non foi tramitado pola devandita comisión. Na súa carta Docampo asegura que o sector máis próximo a Beiras excluíu da dirección política ao alcalde de Manzaneda e o deputado David F. Calviño Tamén así, amosa o seu rexeitamento á xestión comunicativa que se fixo da substitución de David Fernández Calviño no Pazo do Hórreo. Para Iolanda P. Docampo este foi "o máximo esperpento" de toda unha "secuencia de vellas e escuras formas de facer as couas". Iolanda P. Docampo tilda de "bochornosa" a situación derivada da entrada de Carmen Iglesias no grupo parlamentar de AGE e lembra que esta decisión supuxo o "incumprimento" dos acordos adoptados por organismos de Anova como a "resolución unánime das asembleas de Ourense" e o "acordo na Permanente" con data do día 9 de novembro. A entrada de Carmen Iglesias no Hórreo Porén, Docampo elude responsabilizar ao portavoz nacional de Anova e voceiro parlamentar de AGE, Xosé Manuel Beiras, da entrada de Iglesias Sueiro no Parlamento. Cumpre lembrar que é o propio Beiras quen anuncia en comparecencia de imprensa o seu apoio á incorporación de Carmen Iglesias como deputada de AGE mesmo en contra da vontade expresada pola súa socia de coligación, Esquerda Unida, que finalmente expulsou á de Ourense por incumprimento dos estatutos da formación. Docampo non menciona a Beiras mais amosa o seu rexeitamento á entrada de Carmen Iglesias no Hórreo Finalmente, na súa carta, Iolanda P. Docampo apunta á demisión de Martiño Noriega como un catalizador da súa decisión que, sinala, visa ser "un chamado á responsabilidade" para redixir Anova. Neste senso, asegura que estará "á disposición" da formación "na revisión deste modelo" na procura de "vehiculizar un novo proceso de rexeneración" e "construción político-social". Coa demisión de Iolanda P. Docampo, a Coordenadora Nacional de Anova perde 6 integrantes e fica con 13 dos seus membros.


Tras facer el mesmo campaña nas galegas de xullo e substituír o conselleiro de Sanidade en setembro, o presidente critica a "aqueles que abdican das súas responsabilidades de goberno para facer campaña no peor momento sanitario""Un bo goberno non pode estar liderado por aqueles que abdican das súas responsabilidades de goberno para facer campaña no peor momento sanitario que está vivindo España e polo tanto Catalunya". Con esa frase estreouse este luns o presidente Feijóo na campaña electoral catalá nunha intervención por videoconferencia na que amosou o seu apoio ao candidato popular, Alejandro Fernández: "Sodes o mastro e a bandeira da liberdade", dixo.Nas eleccións galegas do 12 de xullo o presidente Feijóo participou só na primeira semana de campaña en 26 mitins do PP, o que non lle impediu asegurar que estaba centrado na xestión da pandemia do coronavirus. Pola contra, o feito de que hai un mes se anunciase que o xa ex-ministro de Sanidade Salvador Illa sería o candidato do PSC ás eleccións catalás vén servindo para que os populares, e o propio Feijóo entre eles, acusen os socialistas de primar os seus resultados electorais por riba da loita contra a COVID.As críticas de Feijóo a Illa por abandonar as súas funcións no ministerio en plena pandemia producíronse malia a que el mesmo mudou o pasado setembro de conselleiro de Sanidade e prescindiu por dúas ocasións durante varios meses da pandemia de varios altos cargos con funcións na loita contra o virus para que puidesen facer campaña pola súa candidatura nas eleccións galegas.Pablo Casado di que Feijóo e a presidenta de Madrid "o están facendo exactamente igual" na xestión da pandemiaNeste contexto é no que este luns o presidente Feijóo participou de xeito telemático no mitin do PP catalán. Fíxoo ás 12.30 da mañá, despois de ofrecer tamén unha entrevista a El Programa de Ana Rosa, de Telecinco, no marco do seu novo esforzo por participar na axenda mediática estatal. Facíao ao tempo que o seu xefe de filas, Pablo Casado, aseguraba na Cadena Ser sobre as medidas fronte á pandemia que están a implantar Feijóo e a presidenta da Comunidad de Madrid, Isabel Díaz Ayuso, que "o están facendo exactamente igual".No mitin catalán, no que Feijóo foi eloxiado por "gobernar para todos", o presidente galego cargou contra os socialistas, dos que tamén dixo que gobernan grazas ao independentismo, e dixo que o seu partido defende "con orgullo esa España que respecta as linguas e as identidades dos territorios que as conforman". O presidente tamén asegurou que "o 98,9% dos galegos saben ler e escribir perfectamente en galego" e gabouse de que en Galicia non paguen impostos as herdanzas de ata un millón de euros.


Summary: A subdirectora de procesos de enfermaría da EOXI comunicou a amortización da praza un día antes de se facer efectiva.

Os recortes en sanidade fanse notar. Nomeadamente pola redución de recursos humanos. Neste senso, na EOXI de Ourense-Verín-O Barco de Valdeorras comunicóuselles nos últimos días a extinción dunha das prazas de enfermaría que até momento estaba "orzamentada" e "consolidada" por unha substituta logo do traslado a Monforte da persoa titular da mesma, segundo denunciou a CIG-Saúde. A nova foi comunicada através dun correo electrónico no que tamén se especificaba a maneira en que deberá repartirse o cupo de doentes ((15.194 tarxetas)) as enfermeiras e enfermeiros actuais (10 prazas). Desde a CIG aseguran que "a atención ao cidadán vai quedar seriamente prexudicada xa que serán máis usuarios para menos enfermeiros polo que se incrementará o número de pacientes por día e o persoal terá menos tempo de atención para cada paciente". "A atención ao cidadán vai quedar seriamente prexudicada" Aliás, denuncian a amortización dunha praza de médico no centro médico de San Xoán de Río após un outro traslado. Desde a central sindical nacionalista sospeitan que @s doentes desta localidade terán que desprazarse até a Pobra de Trives para seren atendid@s "coas consecuencias que isto supón xa que a distancia xeográfica entre un e outro [concello] é considerábel", advirten. No último ano foron recortados 25 millóns de euros en Atención Primaria.


Summary: A alza de prezos na economía máis potente da zona euro ten un efeito rebote en Portugal. Se a inflación aumenta en Alemaña, o BCE deixa de imprimir tantos euros e países como Portugal atopan máis dificuldades para colocar os seus títulos entre os investidores privados. Os xuros dos bonos lusos a 10 anos están xa en 4 por cento, face o 0,27 alemán e o 1,45 español.

Se os prezos aumentan en Alemaña, o BCE toma nota e reduce a compra de títulos (para enfriar a economía). Esa é a lóxica. Como consecuencia, os bonos dos países máis débiles dispáranse, porque teñen que recorrer en maior medida a investidores privados, ou sexa, aos bancos. O principal pagano da situación está a ser Portugal. O seu bono a 10 anos alcanzou xa un patamar tan elevado como o 4 por cento. A máquina de imprimir euros vai tomar probabelmente unhas ferias -dado o pavor que produce no gabinete Merkel a máis mínima elevación do nível dos prezos- e iso vai encarecer o financiamento para Lisboa. Todo comezou esta terza feira cando se coñeceu a súbita alza dos prezos en Alemaña. A inflación pasaba en apenas un mes, de novembro a decembro, de 0,7 a 1,7 por cento. Os analistas atribuíron o ascenso, moi forte en termos relativos, ao encarecimento dos combustíbeis. E, de facto, o prezo do barril de petróleo aumentou nas últimas semanas o 12,6 por cento. Non só está a aumentar o IPC na Alemaña, tamén o fixo no promedio da zona euro (até se situar en 1,5 por cento) e tamén no Estado español (idéntica cifra de 1,5 por cento). Todo comezou esta terza feira cando se coñeceu a súbita alza dos prezos en Alemaña. A inflación pasaba en apenas un mes, de novembro a decembro, de 0,7 a 1,7 por cento Desde que o 8 de decembro o consello de gobernadores do BCE resolveu reducir o volume de compras da débeda pública -de adquirir títulos por valor de 80 mil millóns de euros ao mes pasará a o facer por apenas 60 mil-, o valor dos xuros dos bonos lusos a 10 anos aumentou en cuase o 0,5 por cento, mentres que esa cifra no estado español apenas chegou ao 0,08 por cento, en Italia ao 0,068 e en Irlanda ao 0,27. En todo caso, a alza dos bonos convértese nun excelente negocio para a banca privada, que accede a diñeiro do BCE a un tipo do xuro de 0 por cento e logo pode, por exemplo, mercar títulos en Portugal que lle dan unha rentabilidade de 4 por cento.


Summary: As organizacións que fan parte da Plataforma galega en defensa do ensino público pecharon as manifestacións remarcando o seu rexeitamento a esta lei nun Manifesto conxunto. Recollemos o que se leu en Compostela.

"A Plataforma galega en defensa do ensino público afirma rotundamente 'Non á LOMCE' e amosa o seu total rexeitamento a unha lei reaccionaria, españolizadora, privatizadora, clasista, antipedagóxica, antidemocrática e confesional, que liquida a igualdade de oportunidades e expulsa do ensino os sectores sociais máis desfavorecidos da sociedade". Así arrinca o Manifesto ao que as diferentes organizacións integrantes da Plataforma deron leitura no acto de encerramento da mobilización que decorreu en Compostela. Mónica Martínez [Comités]: "Procura o máximo control dos contidos, uniformiza mediante reválidas e marxina aínda máis a nosa lingua" Así as cousas, e malia Agir non facer parte da Plataforma, as tres organizacións estudantís nacionalistas --Comités, Liga estudantil e Agir-- concorreron ás mobilizacións deste 24 de outubro con faixas conxuntas e baixo lemas como Fóra o fascismo do noso ensino (Vigo), O estudantado galego en defensa do ensino público (Compostela e A Coruña), Paramos as aulas para pararmos a LOMCE. Educación para o pobo (Ourense) e O estudantado galego defende o ensino público (Lugo). En Compostela, foi Mónica Martínez a representante dos Comités que deu leitura a unha parte do Manifesto da Plataforma. Destacou que a LOMCE "procura o máximo control dos contidos a través do Goberno central, uniformiza mediante as reválidas e marxina aínda máis a nosa lingua impoñendo un modelo lingüístico que elimina o ensino en galego e invade as cativas competencias que temos co obxectivo de afastar completamente o ensino da nosa realidade social, histórica, cultural e lingüística". Patricia Eijo [Liga estudantil]: "Pretende crear categorías de centros e atender con máis recursos e meios aqueles que mellores resultados acaden, previa selección do alumnado" Contra as reválidas e contra a 'sobrevivencia dos mellores' posicionouse a Plataforma galega no bocado de manifesto ao que deu leitura Patricia Eijo, integrante da Liga estudantil. Enfatizou que a lei que Galiza rexeitou de maneira contundente "pretende crear diferentes categorías de centros mediante programas de calidade e especialización curricular". Ao fío, Eijo alertou de que se destinarán máis recursos e meios "aos que mellores resultados acaden" no lugar de apostar en que "todos os centros teñan recursos para que todos, independentemente da súa procedencia social ou xeográfica, reciban unha formación de calidade". [Sindicato de estudantes]: "Reflicte as posicións ideolóxicas máis extremas e reaccionarias do PP" Este colectivo estudantil mobilizouse canda a Plataforma galega en defensa do ensino público cunha faixa en que se lía o lema En defensa do ensino público paremos a reforma franquista. Do Manifesto conxunto destacou que se trata dun anteproxecto "ao servizo da patronal do ensino privado concertado e da mercantilización da educación", facendo fincapé na blindaxe dos concertos con centros que segregan o alumnado por razóns de xénero. Anxo Louzao [CIG-Ensino]: "É recentralizadora e facilítalle ao alumnado a matriculación nun centro privado pagado por nós" "Recentralizadora e españolizadora" foron os cualificativos con que a Plataforma describiu a LOMCE no fragmento de Manifesto que leu o secretario xeral da CIG-Ensino, Anxo Louzao, no acto de encerramento da mobilización. Enfatizou o sindicalista que esta norma "pretende transladar ao ensino público un modelo neoliberal que afonda nas diferenzas sociais", ben como priorizar as aulas en español recollendo a obriga de que os territorios paguen a matriculación en centros privados onde a oferta educativa sexa integramente neste idioma se as familias así o solicitan. En representación das asociacións de nais e pais da comarca de Santiago falou Luísa González, quen recalcou como a lei de Wert @s deixará sen posibilidades de participación na organizacións dos centros educativos. Luísa González [ANPAS]: "Elimina o Consello escolar como órgao de goberno e baléirao de todas as competencias" Nesta liña, puxo de manifesto que "a dirección será elixida pola administración e terá plenos poderes para tomar decisións de maneira unilateral". González bateu tamén contra as reválidas que se realizarán ao final de cada etapa educativa e denunciou a imposición "dun sistema máis selectivo" que "condena prematuramente" os e as alumnas a optar a titulacións diferentes no ensino obrigatorio "de maneira temperá e condicionando o seu futuro académico". Na importancia que a LOMCE concede á materia de relixión --e que motivou berros de 'Non á lei do Opus Dei'-- centrou a súa intervención a representante de Galiza Nova, Andrea Martins. Andrea Martins [Galiza Nova]: "Reforza a confesionalidade e impide o ensino laico" A norma española mantén esta materia no currículo escolar e contempla unha alternativa na primaria e na ESO que computarán no expediente académico. "Convertirase nun efecto chamada para que o estudantado se matricule en relixión", advertiu Martíns, recordando que no bacharelato terá a consideración de 'materia específica', contando con máis importancia que as lenguas propias dos territorios e que o alumnado cursará "un máximo de tres e un mínimo de dúas veces por semana". Elvira Cienfuegos [BNG]: "Reproduce un sistema empresarial e impide o acceso das clases populares á educación" A edil do grupo municipal nacionalista no concello de Santiago, Elvira Cienfuegos, foi quen deu leitura ao texto que no Manifesto correspondía á formación frontista. Centrouse en denunciar que a planificación escolar se fará "en función do ensino concertado" e que a lei de Wert vai reproducir un sistema "xerárquico e empresarial", privando as clases populares do dereito á educación. Aliás, Cienfuegos subliñou tamén a "competitividade" como marca característica do modelo educativo que pretende impor o PP a través desda norma, que foi aprobada no Congreso unicamente cos votos a favor da formación conservadora mais co compromiso do resto de forzas políticas de a derrogaren unha vez que remate a maioría absoluta con que gobernan @s populares. Carme Romero [AS-PG]: "Elimina a igualdade de oportunidades e supón un retroceso de décadas" Desde a Asociación Socio-pedagóxica Galega, Carme Romero recolleu todas as cuestións que a respeito da LOMCE denunciaron o resto de organizacións integrantes da Plataforma galega para concluír que a súa aplicación "supón un retroceso de décadas". Por derradeiro, remarcou que nos devolverá a unha sociedade "onde o valor das persoas se mide en función do que posúen e na cal o futuro depende de en que familia nacen".


Summary: As dúbidas sobre as prórrogas da concesión e o prezo das portaxes da AP-9 pairan desde hai décadas. A comezos de 2004, o Tribunal de Contas cuestionou a exención de impostos á empresa concesionaria e en 2020 o Consello Consultivo advertiu de "quebrantos á legalidade" no convenio asinado en 2011 entre a Autoestrada do Atlántico (Audasa) e o Estado español. Na mesma liña, o pasado 24 de setembro a Comisión Europea considerou ilegal a prórroga de explotación aprobada polo Goberno de Aznar en 2004, denunciando o 30 de setembro a Comisión Galega da Competencia novas irregularidades.

A Autoestrada do Atlántico representa a xoia da coroa do grupo Itínere. O equipo directivo do principal xestor privado estatal de infraestruturas non dubida en presentar a vía galega como o activo máis rendíbel da compañía, até o punto de que a concesionaria agarda uns beneficios de 9.561 millóns de euros até 2048, ano de remate da autorización administrativa de explotación. Tanto é así que os fondos de investimento rivalizan por tomar posicións no capital da mercantil, facendo parte da mesma APG, o maior fondo de pensións de Holanda, cun capital de 35,6 billóns de euros, procedentes na súa maioría das contribucións das traballadoras e traballadores do sector público; USS, principal fondo de pensións das universidades e do conxunto das institucións da educación superior no Reino Unido, con activos de 40.000 millóns de libras, e tamén o grupo holandés PGGM. A galiña dos ovos de ouro de Itínere Audasa é a galiña dos ovos de ouro para o grupo. Malia a ausencia de transparencia na compañía á hora de facer públicos os resultados económicos da concesión, como denunciou nun recente informe a Comisión Galega da Competencia, o plan económico financeiro presentado pola mercantil en 1999 sinalaba que "leva cinco anos con beneficios" e que "desde o ano 1984 até o ano 1993 os resultados negativos compensáronse con subvencións que se aprobaban nos orzamentos xerais do Estado e que se rexistraron como ingresos de explotación". A rendibilidade da explotación aumenta ano tras ano e o 26,3% do ingresado convértese en ganancias; é dicir, un de cada catro euros dos recadados nas portaxes viran en beneficio neto, tras pagar impostos, nóminas do persoal, obras de conservación e gastos varios. As elevadas tarifas das peaxes son unha das chaves do éxito económico de Audasa. Segundo destacou a Comisión Galega da Competencia, "de 22 anos transcorridos desde a aprobación do plan económico financeiro de 1999 os ingresos reais por peaxe da concesionaria incrementáronse a respecto do exercicio anterior en 17 ocasións e diminuíron a respecto do ano anterior en cinco ocasións. Catro deses anos foron derivados da crise xerada no ano 2008. Durante os anteriores, os ingresos por peaxe reais superaron os previstos no plan económico financeiro de 1999". Así as cousas, as galegas e galegos pagaron 3.228 millóns de euros en peaxes por circular pola AP-9 desde 1979, ano de apertura ao público do primeiro tramo, achegando aos seus titulares uns beneficios superiores a 1.000 millóns de euros. Os acordos de 2011 subiron exponencialmente o lucro de Audasa As novas condicións das peaxes acordadas en 2011 entre o Estado e Audasa incrementaron de maneira exponencial a conta de resultados da concesionaria. A este respecto, a Xunta da Galiza considerou que "ese aumento da tarifa de 1% acadaría a cifra de 1.463 millóns de euros até o ano 2043". Pola súa banda, a Comisión Galega da Competencia destacou que "a aplicación de 1% acumulativo anual do Real decreto 1733/2011 implica un pago total adicional por parte dos usuarios (e un ingreso para a concesionaria), considerando o efecto do IPC, de 1.463,05 millóns de euros, para o financiamento dunhas obras que ascenden a 228,217 millóns de euros". As rebaixas fiscais de Aznar O trato de favor das administracións públicas a Audasa é unha constante. Así, en 2004, o Tribunal de Contas sinalou que a prórroga da explotación concedida polo Executivo de José María Aznar supuxo "un cuantioso volume de recursos económicos proveniente tanto dos maiores beneficios tributarios e económicos-financeiros como dos maiores volumes de ingresos por peaxes". Concretamente os beneficios fiscais consistiron en exencións de impostos sobre as operacións de endebedamento de Audasa de até o 95%, malia que as mesmas deberan rematar o 20 de agosto de 1998, conforme o estabelecido pola anterior ampliación da concesión outorgada polo Goberno de Felipe González. Audasa continúa beneficiándose dunha fiscalidade á medida. A este respecto, a Comisión Galega da Competencia criticou no seu informe de setembro que "o convenio de 2011 contempla a repercusión no sistema de tarifas que se incrementa para a compensación, da variación da cota do Imposto de Sociedades cando iso non é un gasto de investimento nin tampouco de mantemento, o que é algo totalmente alleo para o cálculo do equilibrio económico financeiro da concesión como consecuencia da execución das obras, tendo en conta que o Imposto de Sociedades é un imposto que grava a renda obtida pola empresa concesionaria e non os ingresos, o que confire unha vantaxe singularizada en favor da empresa concesionaria que non a tería sen a aprobación deste Real decreto 1733/2011". As achegas públicas do Estado son unha constante na conta de resultados de Audasa. A existencia de varios tramos da AP-9 con peaxe na sombra supón anualmente transferencias de importantes cantidades de fondos públicos para a concesionaria, recibindo por este concepto a compañía en 2018 un total de 12,669 millóns e en 2019 un total de 13,311 millóns. A contía destes fondos vaise incrementar a partir deste exercicio, como consecuencia das novas liñas de axudas dirixidas a bonificar as peaxes aos usuarios. As dúbidas legais da concesión A Comisión Europea non ten dúbidas. As autoridades comunitarias, nunha resolución de 24 de setembro, afirman que as tres prórrogas de ampliación da concesión da AP-9 non se axustan á lei, ao ser outorgadas de maneira directa a Audasa sen permitir a libre concorrencia a outros operadores, tal e como determina a lexislación de aplicación. Asemade, entenden que o Executivo español non cumpriu coa normativa en materia de contratos públicos e "ampliaron a duración das concesións de autoestradas sen iniciar previamente procedementos de licitación". Neste sentido, consideran que "a prórroga dun contrato de concesión equivale a unha nova concesión" e reclaman a súa revogación. O Consello Consultivo da Galiza advertiu en 2020 a ilegalidade dalgunha destas prórrogas. Así, no seu informe 93/2020, de 20 de maio, sinala a "improcedencia deses incrementos extraordinarios aprobados como compensación polas obras de ampliación" e cuestiona os incrementos das tarifas das peaxes aprobados en 2011 e 2018. Na mesma dirección, indica que "tanto no citado Real decreto 1733/2011, do 18 de novembro aprobatorio do convenio polo que se modifican determinados termos da concesión para a construción, conservación e explotación da Autoestrada do Atlántico (AP-9), como no citado Real decreto 1359/2018, do 29 de outubro, que aprobou a addenda ao devandito convenio, producíronse quebras de legalidade, substantivas". O órgano consultivo entende que eses dous acordos "incorren en causas de nulidade de pleno dereito" e en consecuencia "determina a improcedencia dos incrementos extraordinarios de tarifas acordados como sistema de compensación polos investimentos realizados". Pola súa banda, a Comisión Galega da Competencia tamén dubida da legalidade do tempo de concesión e salienta que "a última ampliación fíxose ao amparo da Lei 13/1996, do 30 de decembro, de Medidas Fiscais e Administrativas que modificou a Lei 8/1972, de 10 de maio, que ampliou o prazo máximo de duración destas concesións, que era de 50 anos, ao de 75 anos. Actualmente, de acordo coa Lei de contratos do sector público, o prazo de duración máxima dun contrato de concesión de obras é de 40 anos". A Comisión Galega da Competencia considera que Audasa podería estar incumprindo as disposicións fixadas nos acordos asinados co Estado. A este respecto, lembra que no plan económico financeiro con que a compañía consegue a concesión en 1973 estabelécese "a renuncia total pola concesionaria á revisión das tarifas durante os últimos anos do período concesional" e conclúe que "se entendemos, como así entende este pleno, que ese ofrecemento complementario segue vixente na medida que os posteriores plans económico financeiros non alteraron nin anularon a súa validez como ofrecemento presentado ao concurso polo concesionario, Audasa debería de renunciar á revisión de tarifas durante os últimos 10 anos da concesión. De acordo co prazo inicial da concesión, a renuncia á revisión das tarifas debería de realizarse no período 2003- 2013". As dúbidas sobre a vulneración dos pregos da concesión de 1973 afectan a outros apartados do acordo. Nesta dirección, a Comisión Galega da Competencia recorda o compromiso de Audasa de "destinar o 50% das reservas que se creen a partir do momento en que se amortizara a totalidade dos recursos ás actuacións que a administración determine" e "reducir o período concesional no caso de que se obteñan ingresos superiores aos previstos, en base á redacción dun novo plan económico financeiro no momento en que alcance o máximo da carga financeira diferida e a través do cal se determine o novo período de financiamento e amortización". Un e outro suposto non se teñen cumprido até a data.


Summary: O Encontro Nacional da Marcha Mundial das Mulleres na Galiza acorda orientar o traballo cara a conquista de medidas concretas a través de accións máis incisivas e combativas.

Construír un feminismo de base, anticapitalista, antirracista e antiimperialista na Galiza, este é obxectivo principal da Coordinadora Galega da Marcha Mundial das Mulleres, que desenvolveu onte o seu Encontro Nacional, baixo o lema "Feminismo para transformar a vida". Arredor de 70 feministas de 32 localidades do país debateron na Estrada (comarca de Tabeirós-Terra de Montes) sobre cuestións como os desafíos do feminismo após a pandemia de Covid-19, propostas e demandas concretas ou como interpelar ao poder. Unha fase máis combativa Nunha xuntanza orientada a "rearmarse, redefinir as prioridades e os espazos de loita", o Encontro decidiu con respecto ao 8-M "entrar nunha fase máis combativa porque temos que conseguir que esas manifestacións teñan consecuencias máis reais das que veñen tendo", explica Ximena González, activista da plataforma, en declaracións a Nós Diario. Malia a mobilización de exercicios pasados, non se concretan os cambios institucionais, indica. Coa pandemia, relata que se recoñeceu o papel das mulleres en traballos precarios nos que constitúen a maioría do persoal, "pero non se concretou en melloras". Axenda galega Ademais, no plenario aprobouse reforzar o traballo local e profundar na construción dunha axenda galega propia que aborde cuestións cada vez máis específicas, buscando alcanzar medidas concretas interpelando as institucións a todos os niveis. Tamén reafirman que as compañeiras trans son compañeiras do movemento feminista, "non hai debate sobre a súa participación", afirma González, nun Encontro que coincide co Día da Memoria Trans, que homenaxea as persoas que defenderon os dereitos do colectivo desde os inicios deste movemento social nos anos 60 do século pasado. O último aspecto que recibiu o visto e prace da xuntanza foi o apoio ao protocolo galego contra o feminicidio, que aínda sendo susceptíbel de mellorar, continúa a ser unha ferramenta de primeiro orde para rematar con esta lacra, aseveran. Durante as máis de dúas décadas de traballo, a Coordinadora Galega da Marcha Mundial das Mulleres organizou na Galiza o VII Encontro Internacional da Marcha Mundial, así como dous Encontros Europeos nos que participaron mulleres dos cinco continentes.